Chương 1070: Đời người mấy độ thu lạnh (1)

Gió thu hiu hiu, khẽ lay cành lá. Thảng hoặc dăm ba chiếc lá vụn theo gió rụng xuống, vương trên bờ vai Chu Doãn Thông. Hắn ngồi một mình dưới bóng cây nơi ngự hoa viên, lặng lẽ ngắm nhìn cảnh viên mùa thu trước mắt. Nói cho đúng thì hắn không ngắm cảnh, mà đang nhìn về phía điện Văn Hoa cách đó không xa, nơi thỉnh thoảng vẫn vang lên tiếng đọc sách. Đó là nơi năm xưa hắn dùi mài kinh sử, cũng là chốn hắn nán lại nhiều nhất trong Tử Cấm Thành này. Thuở trước mỗi khi hắn lười học, Lưu Tam Ngô lại nghiêm mặt quở mắng bên tai: “Điện hạ quên mất nỗi gian truân dựng nước của Đại Minh rồi sao? Quên mất chí lớn của cố Thái tử rồi sao? Tương lai điện hạ định làm Tùy Dạng Đế đấy ư?” Lại có lần nọ, hắn tự cho mình thông minh, đem chuyện cá cược nói trước mặt lão gia tử, kết quả chọc cho long nhan giận dữ, sai người lôi hắn ra ngoài điện đánh trượng. Lưu Tam Ngô chạy đôn chạy đáo, cuống cuồng mồ hôi đầm đìa, vẻ xót xa lộ rõ trên mặt. Chuyện giữa ông và Chu Doãn Thông vẫn còn rất nhiều. Nhiều đến mức hễ ký ức ùa về là lấp đầy cả tâm trí. Lưu Tam Ngô thời tiền triều Đại Nguyên từng giữ chức Học chính Đề cử lộ Tĩnh Giang, thân phận thanh quý, địa vị siêu nhiên. Năm Hồng Vũ thứ mười tám, ông vào triều làm Hàn lâm, sau đó phò tá lão gia tử định ra quy chế khoa cử, khảo định ngự chế Đại Cáo Chế, biên soạn sách vở thư tịch. Có thể nói kể từ khi lão gia tử bãi bỏ chức Thừa tướng, việc văn phần nhiều đều trông cậy vào ông, đúng danh là bậc mưu sĩ tham tán đắc lực, bằng không lão gia tử cũng chẳng đem việc trọng đại như dạy dỗ hoàng tử hoàng tôn giao cho ông. Ông lại càng là bậc rường cột dẫn đầu phái thanh lưu trong triều. Ông là một người thầy tốt, cũng có thể coi là bậc khiêm khiêm quân tử chẳng chút tì vết trong đời tư. Thế nhưng phàm là con người thì ai cũng có tư tâm, ông từng dạy Chu Doãn Thông đọc sách, là bậc đế sư hữu thực vô danh. Do vậy tận sâu trong đáy lòng, ông cũng muốn Chu Doãn Thông thân cận với giới văn thần, gần gũi với phái thanh lưu. Điểm rẽ trong tình nghĩa thầy trò giữa hắn và Chu Doãn Thông cũng bắt đầu từ chính nơi này. Thanh lưu có thể tồn tại, một quốc gia không nên và càng không thể chỉ có một thứ thanh âm. Thế nhưng giang sơn này lại càng cần những viên quan làm việc thực tế hơn. Gió bỗng thổi mạnh hơn, một chiếc lá úa vàng rơi trúng vai hắn. Hắn đưa tay nhẹ nhàng nhặt lên, ngắm nghía những đường gân đã khô cằn trên phiến lá, rồi buông tay để mặc cho gió cuốn đi mất hút. Đoạn, hắn lại mở bản di tấu của Lưu Tam Ngô ra xem. “Hoàng quyền do trời ban, đế vương là con trời, là chủ tể của thiên hạ.” “Thế nhưng đế vương lại càng là tấm gương cho thần dân thiên hạ noi theo. Hoàng thượng hành sự ngoài việc nôn nóng ra, lại khá tùy tâm sở dục, chẳng chịu thuận theo lễ pháp.” “Lễ pháp chẳng phải thứ rườm rà hình thức, mà là để răn giữ thân mình, ngay ngắn lời ăn tiếng nói và hành vi. Đế vương không theo lễ pháp ắt triều cương rối loạn. Triều cương rối loạn ắt thiên hạ đại loạn, thiên hạ đại loạn ắt bách tính lầm than chẳng yên.” “Hoàng thượng đăng cơ tới nay, không thích thanh lưu bàn việc suông, phần nhiều chuộng quan lại làm việc thực tế.” “Thanh lưu bàn suông dẫu không phải kế sách trị quốc, nhưng cũng có thể rộng mở đường ngôn luận.” “Dung nạp thanh lưu chính là dung nạp tiếng nói của sĩ tử trong thiên hạ, ngõ hầu phòng ngừa hoàng thượng việc gì cũng độc đoán càn cương, cương bực đa nghi.” “Vả lại, bề trên chuộng việc thực tế, ắt trên làm dưới theo, quan lại phần nhiều ỷ vào chính tích hòng lấy lòng hoàng thượng.” “Kẻ thì đại hưng thổ mộc, kẻ lại vì cái danh thực cán mà hao tổn dân lực. Dân lực có hạn, nên lấy làm quý, phải hết sức cẩn trọng.” “Thực cán chân chính giúp hưng bang, thực cán giả tạo lại tàn hại bách tính, sinh ra khốc lại, mong hoàng thượng nghĩ suy thấu đáo thận trọng.” “Xưa nay đế vương phần nhiều lấy nhân hiếu trị quốc, lòng nhân hiếu của hoàng thượng sáng tỏ như nhật nguyệt. Song hoàng thượng từ nhỏ đã ở bên Thái Thượng Hoàng, mưa dầm thấm đất, mà Thái Thượng Hoàng tính tình cương liệt, chuộng hình phạt khắc nghiệt trách phạt nặng nề. Nay thiên hạ thái bình đã lâu, biện pháp bạo liệt ấy chẳng phải kế sách lâu dài.” “Sát tâm quá nặng lại càng trăm bề hại mà không một bề lợi.” “Hoàng thượng không phải đấng khai quốc, việc trị quốc không thể rập khuôn y hệt Thái Thượng Hoàng. Nếu học theo phép ấy, sợ rằng đảo lộn gốc ngọn, tổn hại đến hiền danh.” Đọc tới đây, gương mặt bình thản của Chu Doãn Thông thoáng hiện nụ cười. “Hay cho một Lưu Tam Ngô nhà ngươi, dám cả gan nói xấu cả Hoàng gia gia trong tấu chương!” Văn từ trong tấu chương, kẻ nhân thấy nhân, người trí thấy trí. Ngẫm nghĩ kỹ lại, quả thực cũng chẳng phải không có lý. Đất nước này có một quán tính khổng lồ, mọi việc quả thật không thể nóng vội, hơn nữa những quy củ và quan niệm đã hình thành suốt ngàn trăm năm qua lại càng không thể thay đổi chỉ trong một sớm một chiều. Về điều này, Chu Doãn Thông thấm thía vô cùng, thật đúng là rút một sợi tóc động đến cả toàn thân. Ai ai cũng muốn làm kẻ cải cách, nhưng đứng trước một đế quốc rộng lớn đến thế, lịch sử lâu đời đến thế, lê dân đông đúc đến thế, thì việc cải cách mù quáng chính là vô trách nhiệm, thậm chí có thể lung lay cả căn bản quốc gia. Bởi thế sau khi đăng cơ, hắn mới không lập tức bắt tay thi hành đủ mọi tân chính. Di tấu đã đọc tới những dòng cuối, nét chữ bên trên lộ rõ vẻ sức tàn lực kiệt. “Tội thần sau khi về quê, ngày ngày tự xét mình ba bận, một đời làm quan nửa kiếp quyền cao chức trọng tựa giấc mộng thoảng qua. Tội thần tuổi già thanh danh hoen ố, ấy là do thần vướng vào hai chữ tham lam, lại quên mất lẽ sáng suốt giữ mình.” “Tội thần tuổi tác đã cao, hơn tám mươi tuổi đầu, hưởng được thọ lộc ngần này đã là đội ơn trời xanh. Vậy nên sau khi thần mất, xin được an táng đơn sơ nơi quê cha đất tổ, một cỗ quan tài mỏng, hai cuốn sách cổ là đủ.” “Thần biết bệ hạ đối đãi với lão thần hậu hĩnh, thần khẩn xin bệ hạ chớ ban thụy hiệu cho lão thần, chớ ban phong thưởng cho con cháu lão thần. Gia phong thanh bạch chính trực mới là gốc rễ, đột ngột giàu sang phú quý ắt rước họa cho con cháu đời sau!” “Thần, Lưu Tam Ngô dập đầu bái lạy.” Gió dường như thổi mạnh hơn, lá rơi rụng nhiều thêm, phủ kín lên bản tấu chương trên tay Chu Doãn Thông. Từng nét chữ khải ngay ngắn trên ấy tựa hồ khiến Chu Doãn Thông nhận thức lại con người Lưu Tam Ngô thêm một lần nữa. Nói đúng hơn, là một lần nữa nhìn nhận lại những con người của thời đại này. Thời gian, không đơn thuần chỉ là thời gian. Trong từng mốc thời gian, những con người đang sống đều có cách nhìn nhận khác nhau đối với thế giới, luân thường, thậm chí là gia quốc thiên hạ. Không phải cứ đến từ mấy trăm năm sau là những gì ngươi nghĩ, ngươi nói, ngươi làm ắt sẽ đúng đắn hơn người khác. Hợp với thời đại mới là điều đúng đắn. Đối với cái chết của Lưu Tam Ngô, ngoài nỗi xót thương, Chu Doãn Thông càng cảm thấy một nỗi thẫn thờ man mác. Thế hệ của bọn họ đều đã già cả, sắp sửa rời khỏi cõi đời này rồi. Ngay cả những người nhỏ tuổi hơn họ một chút cũng đang dần dà già đi. Trong triều hiện giờ dẫu là các vị các thần lục bộ hay các tướng lĩnh phái cứng rắn, người già ngày một ít đi, phần nhiều đều là lứa tráng niên. Chuyển giao cũ mới........... Mấy chữ ấy lại khiến Chu Doãn Thông thêm một lần nữa chìm vào trầm tư. ~ Đằng xa, Lý Cảnh Long rón ra rón rén bước tới, dừng chân cách Chu Doãn Thông ngoài hai mươi bước cạnh Vương Bát Sỉ, rồi rướn dài cổ ngó nghiêng. “Vạn tuế gia ngồi bên kia hồi lâu rồi.” Vương Bát Sỉ hạ giọng nói, “Ngay cả ngự thiện cũng chưa dùng, trời lại trở lạnh thế này, biết phải làm sao đây?” Lý Cảnh Long ngó về phía Chu Doãn Thông, tròng mắt dán chặt vào Vương Bát Sỉ: “Lão Vương, chỗ quen biết cũ với nhau, Vạn tuế gia đây là...?” Vương Bát Sỉ dáo dác nhìn quanh, nói nhỏ: “Lưu Tam Ngô mất rồi!” “A!” Lý Cảnh Long thoáng giật mình, sau đó thở dài: “Lưu học sĩ với ta cũng coi như người quen cũ, dẫu biết ngài tuổi cao sức yếu, ngọn đèn trước gió. Nhưng đột nhiên nghe tin, trong lòng cũng thấy nghẹn ngào khó chịu.” Vừa nói, hắn vừa cảm khái: “Ta phải sai người gửi một phần hậu lễ tới Lưu gia mới được, bia thần đạo trước lăng phụ thân ta năm đó là do Lưu học sĩ soạn văn.” Nói tới đây, hắn lại thở dài một tiếng: “Ngươi biết tính ta đấy, xưa nay vốn coi trọng nghĩa cũ, nhớ ghi tình xưa.” “Chẳng cần nhìn vào đâu khác, chỉ bằng việc ấy thôi, ta cũng không thể trơ mắt nhìn Lưu gia tổ chức tang lễ một cách hàn vi xơ xác được!” Vương Bát Sỉ liếc nhìn hắn một cái, trong bụng sớm đã chửi thầm không tiếc lời. “Bày đặt giả nhân giả nghĩa trước mặt tạp gia làm gì? Còn sợ tang lễ nhà người ta hàn vi cơ đấy? Năm xưa lúc Lưu Tam Ngô gặp vận rủi, sao chẳng thấy Tào Quốc công ngươi niệm tình xưa nghĩa cũ mà đứng ra nói đỡ giúp nửa lời? Lúc Lưu Tam Ngô ở quê cũ, cũng chẳng thấy ngày lễ tết ngươi gửi lấy phong thư, biếu lấy món quà.” Bụng thầm chửi rủa, chân thì khẽ nhích hai bước, kéo giãn khoảng cách với Lý Cảnh Long. Bất chợt chẳng hiểu sao mũi ngứa ran, gã liền hắt xì hơi hai cái thật mạnh. “Ngươi bị nhiễm lạnh rồi à?” Lý Cảnh Long cười hỏi. Vương Bát Sỉ vội vàng móc khăn tay lau mũi, bực bội bảo: “Mấy hôm nay chẳng biết làm sao, cứ tự dưng lại hắt hơi!” “Hắt hơi thế này cũng có huyền cơ đấy!” Lý Cảnh Long cất lời: “Hắt một cái là có người nhớ, hắt hai cái là có kẻ chửi. Vừa nãy ngươi hắt hai cái liền, chắc chắn có kẻ đang nghiến răng nghiến lợi chửi ngươi sau lưng rồi!” Sắc mặt Vương Bát Sỉ thoắt đổi: “Tạp gia nào có oán thù với ai, người ta rủa tạp gia làm cái gì chứ!” Đúng lúc ấy, Chu Doãn Thông nơi ngự hoa viên quay đầu lại: “Lý Cảnh Long tới rồi phải không? Lại đây!”