Chương 1386: Bồi thường chiến tranh (1)

Một chiếc thuyền con lững lờ trôi trên mặt sông, hai bên mạn dập dềnh từng đợt sóng biếc. Lão ngư đội nón lá nhẹ tay quăng chài xuống dòng nước, chẳng bao lâu mấy con cá lớn tươi rói đã theo lưới trồi lên mặt sông, quẫy đuôi nhảy tanh tách trên khoang thuyền. Dưới ráng chiều tà, câu hò sông nước ngân nga, lại một ngày thu hoạch khá. Thu lưới mang cá về nấu canh, đợi đến tinh mơ đem ra chợ bán lấy mấy đồng tiền lẻ, cẩn thận cất vào rương. Trong nhã gian quán trà bên bờ có thể bao quát toàn cảnh mặt sông, Công bộ Thị lang Luyện Tử Ninh nhìn cảnh sắc ngoài kia, nét mặt u uất thoáng vẻ bẽ bàng, mờ mịt. Hắn khẽ ngâm: "Quân khán nhất diệp chu, xuất một phong ba lý!" Ngồi đối diện hắn, Tào Quốc công Lý Cảnh Long đang pha trà bỗng khựng tay lại, đưa mắt nhìn ra ngoài cửa sổ, rồi cười nói: "Luyện thị lang, người sống ở đời, làm sao lúc nào cũng sóng yên biển lặng được?" Câu thơ Luyện Tử Ninh buột miệng ngâm ra trích từ tập thơ của Phạm Văn Chính công Phạm Trọng Yêm. Vốn chỉ là một câu thơ tả cảnh thông thường, nhưng cất lên lúc này lại mang hàm ý khác, càng thêm hợp với cảnh ngộ của hắn hôm nay. Kẻ đọc sách vốn trọng thể diện. Hôm nay Luyện Tử Ninh vừa bị Hoàng đế quở trách một trận, trong lòng đầy nỗi xót xa, tự oán tự trách. "Thận trọng làm quan mười mấy năm ròng, hôm nay một sớm một chiều quét đất quét sạch thể diện." Luyện Tử Ninh cười khổ: "Hẳn đã trở thành trò cười khắp kinh thành." Dứt lời bèn lắc đầu: "Than ôi, đúng là mất hết thể diện của kẻ sĩ!" Thấy hắn như vậy, Lý Cảnh Long lặng lẽ đẩy qua một chén trà nóng, lựa lời an ủi: "Luyện thị lang, ngài đấy, hà tất phải tự làm khổ mình như thế?" Đoạn cười bảo: "Bọn mình làm quan, chốn hoạn hải chìm nổi vốn là chuyện thường tình. Người sống trên đời ai mà chẳng mắc lỗi, biết sai mà sửa thì chẳng gì tốt bằng. Vạn tuế gia tuy có quở mắng ngài mấy câu, phạt bổng lộc, nhưng dù sao vẫn còn giữ thể diện cho ngài đấy thôi!" Nói đến đây, hắn lại cười tiếp: "Làm gì đến mức mất hết thể diện của kẻ sĩ? Huống hồ theo mỗ thấy, tất cả là do bọn tiểu nhân làm lỡ ngài!" Luyện Tử Ninh nâng chén trà khẽ nhấp một ngụm: "Rốt cuộc vẫn là do hạ quan trị hạ không nghiêm, nếu không bọn tiểu nhân sao có thể làm mưa làm gió? Than ôi, xét cho cùng vẫn tại mình có mắt không tròng, nhìn lầm người!" "Hầy, trị hạ không nghiêm ư?" Lý Cảnh Long lắc đầu cười khổ: "Luyện thị lang, ngài là kẻ đọc sách đoan chính, học vấn nhân phẩm chẳng chê vào đâu được, nhưng còn thói đời này thì sao...?" Nói rồi, dưới ánh mắt chờ đợi của đối phương, hắn tiếp tục: "Ngài có tài Bảng nhãn, bao năm nay luôn ở trong triều đình trung ương, chưa từng ra ngoài rèn giũa dưới địa phương, nên nhìn việc đời quá đơn giản rồi." "Xin rửa tai lắng nghe!" Luyện Tử Ninh chắp tay nói. "Bọn ta làm quan, căn bản không bàn nổi hai chữ trị hạ, nói chính xác hơn là không bàn nổi chữ 'trị'. Quan lớn quan nhỏ đều là bề tôi của Đại Minh, ai trị ai chứ?" Lý Cảnh Long cười bảo: "Nếu trị hạ quá nghiêm, bên dưới sẽ chẳng còn ai theo, chí ít là chẳng ai chịu làm lụng gánh việc. Người ta sẽ bảo ngài không thông tình đạt lý, bảo ngài mua danh chuộc tiếng, làm bộ thanh cao, bảo ngài cản trở đường danh lợi của họ, chỉ mong ngài cút xéo cho sớm." "Nhưng nếu không trị, chẳng phải sẽ rơi vào kết cục như hạ quan hôm nay sao?" Luyện Tử Ninh cười khổ: "Dối trên lừa dưới để trục lợi, tầng tầng bớt xén ngấm ngầm mưu lợi riêng..." "Lòng người vốn thế!" Lý Cảnh Long gõ nhẹ lên mặt bàn: "Bản tính con người vốn tham, chẳng can dự gì đến chuyện bên trên có nghiêm hay không. Nói câu không phải phép, thời Thái Thượng hoàng tại vị, tham ô năm mươi lượng là lột da nhồi cỏ, thế đã ngăn nổi kẻ tham chưa?" "Tục ngữ có câu có quyền không dùng hết hạn thì mất trắng, đám bên dưới có thừa cách liên kết lại để bịt mắt lừa trên, ngài có đổi ai tới cũng thế cả thôi." Luyện Tử Ninh càng nghe càng mờ mịt, tựa như hiểu ra lại tựa như chưa hiểu. "Thế nên vừa rồi mỗ mới bảo, ngài là gặp tai bay vạ gió do bọn tiểu nhân làm lỡ dở." Lý Cảnh Long cười tiếp: "Ngay cả dưới trướng mỗ cũng có hạng người này, chẳng qua may mắn chưa bị vỡ lở. Nếu để Vạn tuế gia bắt gặp, chẳng lẽ mỗ không xui xẻo sao?" Nói đoạn, Lý Cảnh Long cười ha hả: "Cho nên người ta mới bảo kẻ quân tử dễ bị lừa bằng lễ nghĩa danh tiết, chính là ám chỉ hạng người như Luyện thị lang ngài! Còn nếu là mỗ, hừ hừ!" "Nếu là ngài thì sao?" Luyện Tử Ninh hỏi. "Ta ấy à, tuyệt đối không bao giờ để thuộc hạ gây họa rồi mình phải chịu liên lụy!" Lý Cảnh Long hạ giọng: "Từ trước tới nay toàn bắt đứa dưới gánh tội thay." Nói rồi, hắn nghiêm nét mặt: "Với bên dưới, ta không trị bất cứ ai, có những chuyện ta cũng chẳng truy cứu cặn kẽ. Nhưng hễ ta gặp chuyện, đám bên dưới phải gánh thay cho ta, bằng không sau này chúng có xảy ra chuyện gì, ta cũng mặc xác." "Không trị người, nhưng kẻ làm quan phải khống chế mọi việc trong tầm tay. Tức là bên dưới làm gì ngài có thể mặc kệ, nhưng không được phép không biết. Có thể trao quyền, nhưng không thể làm kẻ phó mặc buông tay." "Đối với bên dưới không trị, nhưng nhất định phải khiến chúng sợ. Lần này ngài chịu thiệt thòi chính là vì đã phó mặc buông tay, nhìn người không rõ mà bị lũ tiểu nhân làm hại." Nghe vậy, Luyện Tử Ninh trầm ngâm hồi lâu rồi thở dài: "Than ôi, nói những điều này thì đã muộn rồi." "Ngài cũng đừng thở vắn than dài nữa, vẫn là câu nói ấy, trên đời ai mà thuận buồm xuôi gió mãi? Vấp ngã một lần bớt dại một lần!" Lý Cảnh Long cười nói. Luyện Tử Ninh nhìn đối phương, chắp tay nói: "Tào Quốc công, Hoàng thượng lệnh cho ngài đốc biện xưởng Bảo Thuyền, hạ quan hiệp đồng xử lý, vậy hiện tại ngài đã có trù tính gì chưa...?" "Có việc gì hai ta cứ bàn bạc với nhau!" Lý Cảnh Long cười nói: "Việc cấp bách trước mắt là phải quét sạch lũ sâu mọt không coi thợ thuyền ra người ở xưởng Bảo Thuyền đi, rồi định lại định mức khẩu phần ăn uống, để cánh thợ sống cho ra một con người." Nói đoạn, hắn cười bảo: "Điểm này không cần bận tâm, đám Hà Quảng Nghĩa bên Cẩm Y Vệ đã nhúng tay vào rồi, đứa nào ăn bớt bao nhiêu thì cả vốn lẫn lời đều phải nôn ra hết, rốt cuộc số tiền đó vẫn phải chi dùng cho xưởng Bảo Thuyền!" Sau đó, hắn hơi ngập ngừng: "Có điều, chức Chủ sự xưởng Bảo Thuyền nhất định phải chọn một kẻ thận trọng, đáng tin cậy!" Luyện Tử Ninh cũng cau mày ngẫm nghĩ giây lát: "Vẫn chọn từ Công bộ sao?" "Không!" Lý Cảnh Long phất tay: "Ai chẳng biết đây là chức béo bở? Người của Công bộ, mỗ xin nói thẳng một câu khó nghe, chọn ai lên rồi cũng giẫm vào vết xe đổ mà thôi." "Nhưng nếu không dùng người của Công bộ, kẻ ngoài cuộc sao hiểu được sự vụ?" Luyện Tử Ninh nói. "Người làm việc thì chọn Công bộ, kẻ giám sát thì chọn người ngoài!" Lý Cảnh Long ghé sát nói nhỏ: "Để chúng nó trông chừng nhau, dòm ngó nhau, hai huynh đệ ta ở trên mới ngồi vững được." Dứt lời, hắn cười bảo: "Nếu chỉ chọn một loại người, sau này khéo hai ta lại gặp họa!" Đến đây thì Luyện Tử Ninh đã hiểu, người chuyên trách làm việc có thể là người của Công bộ, nhưng kẻ giám sát quản sổ sách thì dứt khoát không thể là người của Công bộ. "Ta thì có sẵn một người!" Lý Cảnh Long nhón miếng hoa quả khô bỏ vào miệng, nói tiếp: "Nói ra thì cũng là thuộc hạ cũ của ta, xuất thân Tiến sĩ cập đệ, tư cách môn đăng hộ đối, Hoàng thượng cũng từng diện kiến rồi!" "Là ai?" Luyện Tử Ninh hỏi. "Chủ sự Đông Doanh tòng tứ phẩm của Lý Phiên Viện chúng ta, Dương Sĩ Kỳ!" Lý Cảnh Long nghiêm sắc mặt: "Người này làm việc hay đối nhân xử thế đều giọt nước không lọt. Có hắn ở đó, xưởng Bảo Thuyền tự khắc kê cao gối mà ngủ!" "Nhưng hắn là người của Lý Phiên Viện, Công bộ rốt cuộc vẫn là..." Lý Cảnh Long nghe vậy cười lớn: "Kiêm thêm một chức vụ mà thôi, có phải việc gì to tát đâu. Chỉ cần Thị lang ngài gật đầu, bên Lại bộ để ta đi mở lời đánh tiếng, một tờ công văn là xong!" "Vậy cứ theo lời ngài!" Luyện Tử Ninh gật đầu: "Đóng thuyền là quốc gia đại sự, dẫu sao cũng cần một kẻ đáng tin cậy chống đỡ!" Lý Cảnh Long mỉm cười, cúi đầu tiếp tục pha trà. Luyện Tử Ninh vẫn còn đôi chút bồn chồn: "Một lần bị rắn cắn mười năm sợ dây thừng, chỉ mong người ngài tiến cử có thể cáng đáng trọng trách!" Nói đoạn, bỗng lại cười khổ: "Xem ta này, lại lo được lo mất rồi. Sổ sách của xưởng Bảo Thuyền, ngày mai ta sẽ sai người dâng tới phủ Quốc công, cùng với hồ sơ lưu trữ nhân sự..." "Không vội, không vội!" Lý Cảnh Long xua tay, rồi hạ giọng: "Luyện thị lang, mỗ đang có một việc muốn thỉnh giáo!" "Xin cứ nói!" "Hiện nay xưởng Bảo Thuyền chỉ chuyên đóng chiến hạm đúng không?" Lý Cảnh Long cất lời. "Phần lớn là chiến hạm!" Luyện Tử Ninh trầm ngâm: "Tào Quốc công có ý gì?" "Chiến hạm là triều đình bỏ tiền ra, chính là cái hố không đáy chỉ có ra mà không có vào!" Lý Cảnh Long nhíu mày: "Theo mỗ thấy, xưởng Bảo Thuyền muốn duy trì lâu dài thì ắt phải có nguồn thu vào!" Nói rồi ghé sát lại gần hơn: "Đám hải thương hai xứ Chiết Giang, Quảng Đông có thừa bạc tiền để mua thuyền tốt đấy!" Luyện Tử Ninh hiểu ý ngay, vội nói: "Nhưng thuyền buôn đều do Tùng Giang, Tuyền Châu..." "Thuyền do mấy nơi đó đóng chắc chắn không bằng xưởng Bảo Thuyền ở kinh sư của chúng ta chứ?" Lý Cảnh Long vừa rót trà vừa cười ngạo nghễ. Luyện Tử Ninh chớp mắt, chìm vào trầm tư. "Ngươi ấy à, cả đời làm đến Công bộ Thượng thư là kịch trần! Chút nhìn xa trông rộng này cũng không có, muốn ngựa chạy thì mẹ nó phải cho ngựa ăn cỏ chứ. Xưởng Bảo Thuyền là cái hố lớn của Hộ bộ, cứ dốc tiền vào mãi thì lòng người bên dưới sớm muộn cũng tan rã. Có thừa đường đi nước bước đường đường chính chính, ngươi mù dở hay sao mà không thấy?" Lý Cảnh Long thầm nghĩ trong bụng, lại đẩy chén trà nóng tới trước mặt Luyện Tử Ninh. Đúng lúc này, thân binh của Lý Cảnh Long là Lý Tiểu Oai đứng ngoài cửa cất tiếng bẩm: "Quốc công gia, sứ giả Miến Điện tên là Miêu Luân gì đó đã tới rồi ạ!"