Chương 16: Đánh ra ngoài

Lưu Tam Ngô gật đầu, nhưng chưa kịp mở lời thì người bên cạnh đã lên tiếng trước. Chỉ thấy Phương Hiếu Nhụ đứng trước cửa sổ, cất tiếng hỏi Chu Doãn Thông đang ở trong học đường: "Ngô Vương điện hạ vừa nói phần lớn ruộng đất của Đại Nguyên đều tập trung trong tay số ít người, điểm này khiến người tỉnh ngộ, thần rất tán đồng. Nhưng xưa nay, ruộng đất của bất kỳ triều đại nào há chẳng phải đều tập trung trong tay số ít người hay sao? Cớ sao ruộng đất lại tập trung trong tay số ít người?" "Hỏi hay lắm!" Chu Nguyên Chương thầm khen trong lòng, hắn xuất thân nông dân, là người quan tâm đến vấn đề ruộng đất nhất. Đại Minh hiện nay, ruộng đất vẫn nằm trong tay số ít người, cường hào các nơi đều chiếm giữ những mảnh đất màu mỡ nhất, nhiều điền hộ nhất. Bách tính dẫu cày cấy suốt cả năm, dưới sự áp bức của địa tô nặng nề, vẫn chẳng thể no bụng. Phương Hiếu Nhụ dứt lời, lặng lẽ nhìn Chu Doãn Thông. Câu hỏi này của hắn vô cùng phức tạp, vô cùng sâu xa, hắn hy vọng Chu Doãn Thông có thể đưa ra một câu trả lời khác biệt, chứ không phải sáo ngữ rập khuôn. Chu Doãn Thông trầm ngâm giây lát, cất lời: "Theo học trò thấy, kỳ thực vấn nạn của Hoa Hạ ta trước nay luôn là vấn đề ruộng đất!" "Hử?" Lưu Tam Ngô và Phương Hiếu Nhụ nhìn nhau, trong mắt ngoài nỗi kinh ngạc sâu sắc ra, toàn là vui mừng. Ruộng đất là vấn đề trọng yếu nhất của một quốc gia, cũng là vấn nạn then chốt nhất trong lịch sử dẫn đến giang sơn sụp đổ. Vấn đề này, bọn họ phải đọc bao nhiêu năm sử sách mới đúc kết ra được. Vậy mà lúc này, Ngô Vương lại có thể nói ra mà chẳng cần suy nghĩ. "Kể từ khi Tần Hoàng nhất thống thiên hạ, các triều đại hễ khai quốc đều cường thịnh, về sau lại suy yếu, vì cớ gì?" Chu Doãn Thông nói: "Bởi vì vào đầu thời vương triều, sau chiến loạn nhân khẩu giảm mạnh, ruộng đất được phân chia lại, ngoài địa chủ ra, quốc gia còn có lượng lớn tự canh nông!" "Thế nhưng khi đất nước thái bình, ruộng đất bắt đầu bị kiêm tính, cường hào địa phương cùng đạt quan hiển quý có tiền liền gom góp đất đai, kiêm tính ruộng đất dẫn tới việc bách tính không còn đất để cày cấy, cộng thêm nhân khẩu sinh sôi trong những năm thái bình, đất đai lại càng không đủ." "Ví như một lão hán, trong nhà có hai mươi mẫu ruộng, có thể nuôi sống ba đứa con trai, nhưng đến đời ba đứa con, mỗi người chỉ chia được bảy mẫu, các con của ông ta liệu có thể nuôi thêm ba người con nữa hay không?" "Bách tính không có đất cày chỉ đành biến thành điền hộ cho kẻ giàu. Dần dà, hết đời này đến đời khác họ trở thành điền nông cho các đại gia địa chủ ở địa phương, nói khó nghe một chút thì chính là nô lệ." "Một khi quốc gia có biến, thiên tai nhân họa hay cần tăng thuế để chống giặc ngoại xâm, đám điền nông này sẽ trở thành nhân khẩu bị che giấu, còn những bách tính không nộp nổi thuế má cũng sẽ bán rẻ ruộng đất cho các nhà quyền thế để trốn thuế triều đình." Chu Doãn Thông vừa suy ngẫm vừa chậm rãi nói. Nông dân thời đại này không có bất kỳ khả năng chống đỡ rủi ro nào từ bên ngoài, một trận mất mùa hay một phen binh loạn cũng đủ khiến họ khánh kiệt. Để sống sót, họ buộc phải từ bỏ ruộng đất. "Nhân khẩu tăng trưởng đi kèm kiêm tính ruộng đất, hậu quả của kiêm tính ruộng đất chính là tài chính toàn quốc thụt lùi và xã hội bất an!" Chu Doãn Thông nói tiếp: "Như tiền triều Đại Nguyên, đại đa số ruộng đất nằm trong tay quan lại, địa chủ, chùa chiền, những người này không phải nộp thuế. Thuế má triều đình cần lại đè nặng lên vai tự canh nông, bên này tăng bên kia giảm, ruộng đất của bọn họ ngày càng nhiều! Còn bách tính ngày càng bần cùng, quốc lực cũng vì thế mà suy thoái." "Đây là một vòng lẩn quẩn, các triều đại xưa nay chưa từng thoát khỏi vòng lẩn quẩn này!" Những người ngoài cửa sổ đều cau mày, suy nghĩ về lời của Chu Doãn Thông. Lưu Tam Ngô và Phương Hiếu Nhụ đứng trên góc độ bề tôi mà ngẫm nghĩ, luận điểm của Chu Doãn Thông tuy mới lạ nhưng lại vô cùng xác đáng. Vấn đề nhân khẩu sinh sôi và kiêm tính ruộng đất, tiền hiền các đời đã nghĩ ra vô số biện pháp nhưng đều chưa tìm được lời giải. Thái bình thịnh thế tất sẽ xảy ra kiêm tính ruộng đất, mà hậu quả của kiêm tính ruộng đất chính là đặt dấu chấm hết cho thái bình thịnh thế. Họ đều là những người từng trải qua thời loạn lạc, đối với ruộng đất có nhận thức sâu sắc hơn người, song chưa bao giờ suy ngẫm thấu đáo về căn nguyên của kiêm tính ruộng đất. Lúc này, vì sao ruộng đất lại tập trung trong tay số ít người, Chu Doãn Thông đã đưa ra một câu trả lời hoàn toàn khác biệt. Mà Chu Nguyên Chương ở ngoài cửa sổ lại đang cân nhắc một vấn đề khác. Người đông thì đất không đủ cày, lại thêm kiêm tính, bách tính mới không còn đường sống. Bản thân hắn từng là một trong những kẻ khốn cùng không lối thoát ấy, hắn không cam lòng nhìn giang sơn của mình cũng đi vào vết xe đổ này. Chu Doãn Thông nói xong, nhận thấy xung quanh tĩnh lặng như tờ, đám hoàng tử hoàng tôn nghe không hiểu nhưng đều nhìn hắn bằng ánh mắt sùng kính. Mấy vị Hàn lâm học sĩ thì lặng lẽ trầm ngâm, chẳng rõ đang nghĩ điều gì. Một ánh mắt không ngừng đánh giá trên người hắn, tràn đầy ngờ vực. Chu Doãn Thông nhe răng cười với đối phương, chủ nhân của ánh mắt kia là Chu Doãn Văn liền ngoảnh mặt đi. Chợt có một giọng nói vang lên từ bên ngoài: "Vậy ngươi nói cho trẫm nghe xem, nên ứng phó với kiêm tính ruộng đất thế nào?" "Tham kiến bệ hạ!" "Tham kiến hoàng tổ phụ!" "Không cần đa lễ!" Chu Nguyên Chương ngăn mọi người trong học đường đứng dậy khấu bái, đoạn bảo Chu Doãn Thông: "Lão Tam, đáp lời trẫm xem?" Chu Nguyên Chương tới rồi? Vậy những lời vừa rồi há chẳng phải đã lọt vào tai hắn hết rồi sao? Lúc này không phải lúc suy nghĩ những chuyện đó, Chu Doãn Thông biết rõ nếu trả lời không thỏa đáng câu hỏi này, ắt sẽ ảnh hưởng đến vị thế của mình trong lòng hoàng đế. Trầm ngâm hồi lâu, Chu Doãn Thông đáp: "Tôn nhi nghe nói hoàng gia gia đã hạ chỉ thanh tra nhân khẩu các tỉnh, các phủ, các huyện! Nhân khẩu sinh sôi dẫn đến kiêm tính ruộng đất, nhưng kiêm tính ruộng đất cũng có thể bắt tay giải quyết từ nhân khẩu!" "Thanh tra nhân khẩu các nơi, tra ra số nhân khẩu bị ẩn giấu trong các nhà hào cường cự tộc ở địa phương, biến số nhân khẩu ấy thành tự canh nông tự cấp tự túc! Nay Đại Minh như mặt trời mới mọc, ruộng đất vô chủ còn rất nhiều, thay vì để địa phương xâm chiếm, chi bằng giao lại cho bách tính!" Chu Nguyên Chương ngẫm nghĩ: "Nào có dễ tra như thế, các nhà quyền thế ở địa phương chịu nhả người ra sao?" Hắn tuy là cửu ngũ chí tôn, song thiên hạ cũng chẳng thể hoàn toàn theo ý hắn. Hắn đương nhiên muốn chia ruộng đất cho bách tính, nhưng đám quan lại ở địa phương thì sao? Không nhắc tới cũng xong! "Xin hoàng gia gia thứ cho tôn nhi nói bừa!" "Hai ông cháu ta nói chuyện nhà, muốn nói gì thì cứ nói!" Chu Doãn Thông nghiêm sắc mặt: "Đại Minh ta hiện nay đang thu Đinh thuế theo đầu người!" Những ngày qua Chu Doãn Thông đã bổ túc thêm không ít về nguồn thu và cơ cấu thuế má của Đại Minh. Cũng như các triều đại trước, mỗi người sinh ra đều phải nộp thuế cho quan phủ triều đình, đó chính là Đinh thuế. Thời cổ đại chẳng hề tươi đẹp như trên phim ảnh đời sau, Đinh thuế bắt buộc phải nộp, nhiều bách tính nghèo khổ vì muốn trốn thuế, giảm thuế, đành giữ con trai lại còn con gái thì dìm cho chết đuối. Chu Doãn Thông nhìn tả hữu rồi nói tiếp: "Nếu chúng ta không thu Đinh thuế mà thu điền thuế thì sao?" "Ngô Vương cẩn ngôn!" Phương Hiếu Nhụ không màng tới việc Chu Nguyên Chương đang ở bên cạnh, cất giọng nghiêm nghị can ngăn. Cải cách chế độ thuế khóa của quốc gia vốn là chuyện đắc tội với thiên hạ, vả lại điền thuế mà Chu Doãn Thông nói tới càng dính líu đến muôn vàn vấn đề. Dù thời gian tiếp xúc chưa lâu, song Phương Hiếu Nhụ đã đem lòng quý mến người học trò này, hắn không muốn vị đích tôn Hoàng Minh này bị người đời căm ghét. Chu Nguyên Chương cũng nhìn Chu Doãn Thông, nghiêm giọng: "Thông nhi, cháu nghĩ cho kỹ rồi hẵng nói với hoàng tổ phụ!" Chu Doãn Thông đón lấy ánh mắt của hắn, trong ánh mắt của vị lão nhân có sự khích lệ, cũng có nỗi lo toan, có niềm vui mừng xen lẫn vẻ thâm trầm. Hắn bảo Chu Doãn Thông nghĩ kỹ rồi hẵng nói, ấy là một sự khích lệ, lại càng là một sự bao dung. Đó cũng là một nỗi bận tâm! Hắn sợ tôn nhi nói ra sẽ chuốc lấy điều tiếng gièm pha! "Hoàng gia gia, tôn nhi là đích tôn của người!" Chu Doãn Thông cất cao giọng: "Tôn nhi sẽ không vì sợ người ta gièm pha mà rụt rè sợ sệt!" "Tốt!" Chu Nguyên Chương cười lớn: "Cháu nói đi!" "Tôn nhi nghĩ, nếu thu thuế theo ruộng đất, chẳng hạn một mẫu ruộng nộp một quán tiền, người có bao nhiêu đất thì nộp bấy nhiêu thuế, bãi bỏ Đinh thuế mà bách tính không kham nổi, vậy thì bách tính há chẳng phải sẽ bằng lòng sở hữu ruộng đất của riêng mình để làm tự canh nông hay sao!" "Nếu dưới sự cai trị của Đại Minh ta, người người đều phải nộp địa thuế, một vạn mẫu đất nộp một vạn quán tiền, vậy thì quốc lực vững mạnh, đồng thời những kẻ muốn vì trốn thuế mà liều mạng bán đất liệu có phải đắn đo cân nhắc?" Nói đoạn, nhìn mọi người lại một lần nữa rơi vào trầm ngâm, Chu Doãn Thông tiếp lời: "Đây chỉ là chút thiển kiến của tôn nhi." Sau một hồi ngẫm nghĩ, Chu Nguyên Chương vui mừng nhìn cháu trai. "Chút thiển kiến? Chút thiển kiến này của cháu, mãn triều văn võ không một ai dám nói! Chỉ riêng lòng can đảm này thôi, cháu đã xứng là cháu ngoan của trẫm!" Dứt lời, hắn cười đùa: "Chút thiển kiến? Chẳng lẽ cháu còn có ý thứ hai?" "Có!" Giữa sự kinh ngạc của mọi người, chỉ thấy Chu Doãn Thông đứng thẳng hiên ngang. "Đánh ra ngoài!" "Khi ruộng đất quốc gia không đủ phân chia, hãy đánh ra ngoài!"