Chương 809: Đạo đức chính trị

Thị sát cơ cấu quan phủ địa phương cùng hiệu suất vận hành hành chính, khảo sát tố chất quan lại cùng tác phong làm việc, dân tình và sản xuất, tình hình phòng chống thiên tai cùng tích trữ lương thực, đó là mục đích hàng đầu của Đường Vũ. Trên thực tế, hắn căn bản không cần xem những số liệu thống kê kia. Chỉ cần đến một nơi, đi dạo một vòng, hắn đã có thể nhạy bén nhận ra phong thổ chính trị cùng chiều hướng dư luận nơi đó. Một quan viên trong bụng có thực tài hay không, một thể chế có đang vận hành lành mạnh hay không, Đường Vũ liếc mắt là nhìn thấu. Nhưng rất đáng tiếc, Vấn Sơn quận đâu đâu cũng có vấn đề. Tác phong làm việc nơi đây vẫn còn có phần cứng nhắc, quan lại chú trọng chiến tích bề mặt hơn là phá vỡ quy tắc để mưu cầu việc thiết thực. Thậm chí, trong một số sự vụ vụn vặt, còn tồn tại hành vi tham ô ở mức độ nhất định. Đường Vũ không xử phạt bất kỳ ai. Hắn cho phép. Vào thời điểm một quốc gia trăm mối phế hưng, sinh trưởng điên cuồng, hắn cho phép tham ô trong một chừng mực nào đó, đây là sự đánh đổi bắt buộc phải có vì hiệu suất. Nhưng không phạt không có nghĩa là không gõ đầu cảnh cáo, không có nghĩa là dung túng. "Những việc các ngươi làm, trẫm đều rõ ràng." "Ai tham tiền, ai làm trò qua mắt thiên hạ, hết thảy đều không thoát khỏi mắt trẫm." Hắn nhìn chư vị quan viên có mặt, chậm rãi nói: "Có lẽ các ngươi cho rằng bản thân làm rất kín kẽ, nhưng Thần Tước thì không chỗ nào không lọt, trên đầu các ngươi đều có mắt cả đấy." Kỳ thực cũng không hẳn vậy, quy mô Thần Tước lúc này chưa tính là quá lớn, không thể nào có nhiều nhân lực đến mức giám sát từng quận phủ hay huyện tự, chẳng qua chỉ là bí mật tuần tra lưu động mà thôi. Thần Tước rất hữu dụng, giống như một thanh bảo kiếm, có thể giúp Đường Vũ nhìn rõ rất nhiều việc. Nhưng đồng thời Đường Vũ cũng hiểu rõ, Thần Tước không thể bành trướng quá lớn, không thể làm ảnh hưởng đến cả cục diện chính trị, bằng không ngay cả tính thuần khiết của bản thân Thần Tước cũng chẳng thể duy trì. Chính trị trong bất kỳ thời điểm nào cũng đều coi trọng mức độ thích hợp, dù là việc tốt hay việc xấu. Không hề tồn tại cái đúng tuyệt đối, chỉ có chừng mực thích hợp với một giai đoạn nhất định. Giai đoạn vừa đổi thì chừng mực cũng đổi theo, không ngừng mưu cầu sự vận hành cơ bản lành mạnh của cục diện chính trị, không ngừng tối ưu hóa để đạt được hiệu quả tốt nhất ở hiện tại, đó mới là cái đúng tột bậc. Đường Vũ lạnh lùng nhìn mọi người, trầm giọng nói: "Có vài chuyện, trẫm không vạch trần rõ ràng là vì không muốn đại khai sát giới. Nhưng nếu các ngươi không biết thu tay, tiếp tục thối rữa xuống, tất sẽ bị loại bỏ." "Đến lúc gươm đao kề cổ, đó là tự chuốc lấy họa." Mục đích của việc cảnh cáo là để không cho thói tham nhũng này biến thành phong khí, từ đó làm ảnh hưởng đến cả thể chế. Những quan viên có năng lực, có thể tạo ra giá trị, Đường Vũ cơ bản mở một mắt nhắm một mắt, không truy cứu cặn kẽ. Cống hiến lớn hơn nhiều so với tác hại, thì dẫu có đổi người khác tới, nơi đây cũng chưa chắc đã tốt hơn. Huống hồ, thực chất những quan viên thực sự có năng lực lại chẳng mấy khi tham lam. Họ có lẽ có tư tâm, có lẽ sẽ vơ vét của cải, sẽ làm một số việc trái với quy củ, nhưng nhờ thông minh nên họ biết giữ chừng mực, chừa đường lui, để lại dư địa cho bản thân. Chỉ có những kẻ bất tài mới hung ác cùng cực, đại gian đại tham. Đối với hạng sau, đao của Đường Vũ quyết không nương tình. Cảnh cáo phong khí bất lương, đồng thời Đường Vũ khích lệ bọn họ phá vỡ lề thói cũ, thúc đẩy họ thiết thực hơn, theo đuổi hiệu suất cao hơn. Điều này ở một mức độ nào đó có thể sẽ ảnh hưởng đến phong khí và trật tự lâu dài, nhưng đó là chuyện mà Đại Đường sau này phải xử lý, còn hiện tại, điều quan trọng nhất của Đại Đường là leo lên trên. Mỗi thời kỳ đều có trọng điểm chính trị riêng, do đó trên mọi phương diện, chừng mực đều phải phục vụ cho trọng điểm ấy. Bách tính quan tâm đến thiện ác đúng sai, đó là quan niệm đạo đức mộc mạc. Một số quan viên tầm thường cũng câu nệ những điều đó, đây không phải chuyện xấu, chỉ là tầm thường mà thôi. Một số quan viên xuất sắc thì bắt đầu có tầm nhìn đại cục, suy tính đến trật tự cùng quy tắc; hai điều này đồng nghĩa với ổn định, mà ổn định thì đồng nghĩa với việc vùng đất cai quản có thể phát triển tiến bộ, phù hợp với lợi ích của đại đa số người. Còn những chính trị gia và bậc lãnh tụ thực sự kiệt xuất thì hầu như hoàn toàn không đoái hoài đến thiện ác đúng sai nữa, thậm chí cũng chẳng màng trật tự cùng quy tắc, mà là định vị sinh tồn của một tập thể khổng lồ trong cả thiên hạ, là phương hướng và con đường giữa dòng lũ của thời đại. Định vị chuẩn xác, phương hướng rõ ràng, con đường thông suốt, thì cả tập thể sẽ không rơi xuống vực sâu, đó chính là đại cục quan về ý thức hệ cùng mục tiêu chính trị cốt lõi lúc bấy giờ, cũng là trách nhiệm của bậc lãnh tụ. Làm tốt được một bức tranh đại cục như thế thì chính là bậc lãnh tụ anh minh kiệt xuất. Trên cơ sở đó, nếu có thể kiêm toàn cả trật tự cùng quy tắc, làm tốt việc phân định thiện ác đúng sai cùng giá trị đạo đức bên trong tập thể lớn, thì đó chính là đấng minh quân thiên cổ, là bậc lãnh tụ kiệt xuất hiếm thấy trong lịch sử. Đường Vũ thị sát Vấn Sơn quận, đã định ra khuôn phép. Về sau đi thị sát những nơi khác cơ bản cũng sẽ theo tiêu chuẩn này mà làm. Quan viên xuất sắc tự khắc sẽ dựa vào những tin tức này để phán đoán ra chừng mực chính trị, đồng thời bảo đảm bản thân nằm trong chừng mực đó, đứng trên lằn ranh giới hạn ấy. Còn những kẻ không phán đoán được, không bảo đảm được, ắt sẽ bị thanh trừng. Bởi vì năng lực của ngươi không đạt, ngươi đã đi quá giới hạn. "Hồ đồ! Lão tử thật sự hồ đồ rồi!" Nhiếp Khánh vỗ đùi đánh đét: "Đáng lẽ phải đi theo Hỉ Nhi cô nương dẹp bọn sơn phỉ, đi liên lạc với mấy tiêu cục, môn phái giang hồ, vừa có thể ra oai một phen, lại vừa đoàn kết được mọi người." "Giờ thì hay rồi, đi theo đệ ngày ngày thị sát mấy thứ vô vị này, lão tử sắp nghẹn đến phát bệnh rồi." Đường Vũ cười nói: "Sư huynh, sao tuổi tác lớn hơn mà tính kiên nhẫn lại ít đi vậy?" "Mấy vấn đề chính trị, chuyện quan trường, chuyện dân sinh này chẳng phải rất thú vị sao?" Nhiếp Khánh nhún vai đáp: "Đối với kẻ có một vạn tâm can như đệ thì đương nhiên là thú vị rồi, nhưng đối với kẻ thích ân oán rạch ròi chốn giang hồ như ta thì quả thực vô vị đến cực điểm." Đường Vũ nói: "Lần đầu tiên thấy có người nói giảm nói tránh cho sự ngốc nghếch một cách văn vẻ như thế đấy." Nhiếp Khánh chẳng thèm bận tâm: "Tùy đệ muốn nói sao thì nói, tóm lại ta thấy vô vị. Những điều các người bàn luận ta không phải hoàn toàn không hiểu, nhưng mà chán ngắt." Đường Vũ gật đầu: "Kỳ thực huynh nói đúng, đệ cũng thấy vô vị." "Mấy thứ trên chốn quan trường, chuyện trị quốc này làm sao vui bằng ngày ngày cùng nữ hiệp phong hoa tuyết nguyệt. Đệ đâu có ngốc, đương nhiên biết hưởng lạc thì sướng hơn." "Nhưng... chúng ta phải làm việc." "Khô khan tẻ nhạt lại tổn hại tâm trí, song cũng hết cách, vẫn cứ phải làm. Làm hoàng đế hay đi tranh đoạt thiên hạ vốn dĩ đâu có oanh oanh liệt liệt đến thế, trước nay đều tẻ nhạt vô vị như vậy." "Dưới bức tranh đại cục này, chỉ có một phần mười thời gian là oanh liệt, kích động, hưng phấn; chín phần còn lại mẹ nó đều là lao động khổ cực, đó mới chính là sự thật." Nghe Đường Vũ than vãn, tâm tình Nhiếp Khánh ngược lại tốt hơn đôi chút, hắn nhăn răng cười: "Ta còn tưởng đệ cần mẫn thế nào, thích bươn chải nhường nào, hóa ra đệ cũng đang phải nhịn nhục à, ha ha." Đường Vũ nói: "Bản tính con người vốn thích lười biếng, thích hưởng thụ, có ai lại thích làm việc, thích vất vả đâu chứ? Không có đâu, tất cả đều là vì hoàn thành công việc, vì một mục tiêu nào đó thôi." "Hơn nữa huynh tưởng chỉ có vất vả thôi sao? Chết tiệt, chuyện này còn thử thách đạo đức dữ lắm, hiểu không?" Nhiếp Khánh nghi hoặc: "Nói thử xem, đạo đức gì cơ?" Đường Vũ hỏi: "Vậy đệ hỏi huynh, sắp đánh nhau rồi, có cần di dời bách tính không?" Nhiếp Khánh ngẩn người, cau mày nói: "Chẳng lẽ không cần?" Đường Vũ thở dài một tiếng, nói: "Đại Đường có hơn một trăm vạn người, di dời thế nào? Di dời đi đâu? Chứa vào chỗ nào?" "Mùa đông tuyết lớn ập đến, bách tính di dời ở đâu? Ăn cái gì? Lương thực điều phối ra sao?" "Dân chúng có nỡ bỏ mảnh đất họ vừa mới nhận được không? Có nỡ bỏ gia viên vừa mới dựng xong không?" "Đó là mạng sống của họ đấy." Nhiếp Khánh có chút kinh ngạc, ra sức gãi đầu. Đường Vũ nói: "Đại Đường có khá hơn đôi chút, nhưng cũng chỉ là đôi chút mà thôi. Di dời quy mô lớn có hiệu suất không? Trên đường sẽ chết bao nhiêu người? Chỉ cần một khâu sắp xếp sơ suất, lương thực đứt đoạn, củi lửa đứt đoạn, vật tư không kịp tiếp tế, số người chết cóng còn nhiều hơn số người bị quân địch giết." "Mà mấu chốt là ở chỗ, cuộc đại thiên di quy mô bực này không thể nào bảo đảm không xảy ra vấn đề, tới lúc đó ắt hẳn khắp nơi đều có người chết." "Mục đích cốt lõi của quân địch là tiêu diệt triều đình Đại Đường, đánh tan quân đội Đại Đường, trừ khử một hoàng đế như đệ, chứ không phải chuyên đi giết bách tính." "Điều này đồng nghĩa với việc, dẫu có đánh nhau, chỉ cần bách tính an phận sống cuộc đời của mình thì quân địch sẽ không cố ý đồ sát, bởi vì làm vậy rất dễ dấy lên sự phản kháng của bách tính các vùng khác, ngược lại bất lợi cho việc công thành đoạt đất về sau." "Bởi vậy, nếu di dời bách tính, thương vong có thể lên tới mấy vạn, thậm chí mấy chục vạn người. Còn nếu không di dời bách tính, quân địch cùng lắm chỉ giết vài ngàn đến một vạn người." "Lựa chọn trước hao tổn hết tâm lực, kéo sụp cả đất nước, thương vong lại lớn hơn. Lựa chọn sau hoàn toàn không cần bận tâm, thương vong lại nhỏ hơn, huynh chọn cái nào?" Nhiếp Khánh lẩm bẩm: "Thế thì đương nhiên chọn cái sau rồi! Việc này còn phải nghĩ sao!" Đường Vũ nói: "Vậy lỡ như, quân địch táng tận lương tâm, nhất quyết muốn tàn sát đồ thành thì sao?" Nhiếp Khánh trừng mắt: "Thế... thế thì chọn thế nào?" Đường Vũ bất đắc dĩ thở dài: "Cho nên, làm hoàng đế, đạo đức cũng sẽ bị đem ra thử thách." "Dù quyết định thế nào thì nhất định cũng sẽ có một nhóm người chửi bới, chỉ là dựa vào kết quả thực tế để xem lựa chọn nào bị chửi thậm tệ hơn mà thôi." "Đó là thứ mà hoàng đế phải gánh chịu." "Đệ chỉ có thể chọn không di dời, đây là cái đúng về mặt chiến lược, cũng có thể là cái đúng về mặt kết quả, nhưng chưa chắc đã là cái đúng về mặt đạo đức." "Đến lúc đó có người chửi đệ, đệ sẽ bảo là do huynh dâng lời can gián, huynh gánh vác giúp đệ một chút đi." Nhiếp Khánh gật đầu, rồi bỗng nhiên tỉnh ngộ: "Đệ là hoàng đế, còn bắt ta gánh thay, có cái đạo lý này sao!" Đường Vũ chắp tay nói: "Đệ là hoàng đế, đệ định đoạt, tóm lại đến lúc đó sẽ hắt nước bẩn lên người huynh." Nhiếp Khánh hít sâu một hơi, nói: "Đệ đúng thật không phải là thứ tốt lành gì mà."