Chương 984: Vật thay thế

Từng có chuyện Hòa Thân ngã ngựa, Gia Khánh no lòng. Nay có bấy nhiêu tham quan chờ tra xét, Quan Ninh ăn đến bội thực cũng chẳng ngoa. Chế độ diêm dẫn vẫn luôn duy trì, từ khi lập tân triều đến nay đã tròn sáu năm, kẻ thực sự làm việc theo phép tắc thử hỏi được mấy người. Quan Ninh dám chắc, một khi bắt đầu kiểm tra đối chiếu, ắt sẽ có rất nhiều khoản không thể nào bù trừ cho khớp. Dùng quyền lực triều đình ban cho để vơ vét tiền bạc về túi riêng? Thiên hạ làm gì có chuyện dễ dàng như thế? Song Tiết Khánh không lập tức đáp lời, mà lên tiếng: "Một khi tuyên bố đình chỉ phát hành diêm dẫn, ắt sẽ khiến những diêm dẫn đã phát ra càng thêm đắt giá, chuyện này nên xử trí thế nào?" Đây là đạo lý rất đỗi giản đơn. Vật hiếm thì quý. Muối rốt cuộc vẫn phải bán, vốn dĩ đã là một dẫn khó cầu, phen này chẳng phải sẽ bị đội lên giá trên trời sao? Đồng thời còn khiến giá muối tăng vọt. "Định ra một kỳ hạn." Quan Ninh mở lời: "Chẳng hạn như hạn định rõ ràng, diêm dẫn đã phát hành chỉ có thời hạn sử dụng trong một năm, quá hạn liền phế bỏ. Như vậy kẻ nắm giữ diêm dẫn sẽ phải đem đổi dùng, muối cũng nhờ đó mà hạ giá." Tiết Khánh tiếp lời: "Qua kỳ hạn ấy, triều đình có thể phát hành diêm dẫn mới, đồng thời chế định luật pháp quy chuẩn." "Phải." Quan Ninh nói: "Cứ thế mà làm." "Vẫn còn một vấn đề, dẫu có phát hành diêm dẫn mới, e rằng vẫn có kẻ đầu cơ thổi giá sang tay, việc này giải quyết ra sao?" Tiết Khánh nói: "Diêm dẫn không dùng để vận chuyển tiêu thụ muối, trái lại bị xem như bạc trắng mà tiêu dùng, trừ phi triều đình tạo ra được một vật thay thế." "Ngươi nói trúng chỗ hiểm rồi đấy." Quan Ninh nói: "Diêm dẫn sở dĩ bị đẩy lên giá cao, thậm chí dùng thay bạch ngân, là bởi nó gắn liền với muối, chính giá trị của muối đã tạo nên giá trị cho nó." "Ý của bệ hạ là?" "Chúng ta có thể làm ra một loại tiền giấy để thay thế, không đúng, phải nói là đáp ứng nhu cầu thực tế." Lời Quan Ninh khiến Tiết Khánh hơi ngẩn người. "Bệ hạ nói là... tiền làm bằng giấy?" "Đúng vậy." "Liệu có ổn thỏa chăng?" Tiết Khánh thoáng ngập ngừng, quan niệm truyền thống vẫn chưa thể phá bỏ, hay nói đúng hơn là nhất thời chưa thông suốt... "Sao lại không được?" Quan Ninh nói: "Ngươi không nhận ra việc dùng bạc trắng làm tiền tệ vốn rất bất tiện sao?" "Quả thực bất tiện." Tiết Khánh là Hộ bộ Thượng thư, tự nhiên thấm thía sâu sắc. Mỗi lần kiểm kê đều là việc nặng nhọc, lại vô cùng phiền toái. Bạc nén tùy theo năm tháng lưu hành và kỹ thuật đúc khác nhau mà giá trị cũng khác biệt. Cùng là mười lượng bạc, nếu cân non thì có khi chỉ đáng tám lượng. Đây chẳng phải lời nói suông. Huống hồ dân gian đúc trộm nghiêm trọng, tiền triều lại có nhiều phiên vương, các phiên vương ấy đều có quyền tự ý đúc tiền. Khiến cho quy thức không thể thống nhất, giá trị cũng sai lệch. Tân triều mới dựng vốn nên đúc lại tiền mới, mà đúc tiền mới thì phải phế trừ tiền tệ tiền triều, há chẳng phải làm khổ muôn dân sao? Lại thêm chuyện mang theo không tiện. Mười lượng tính theo cân lạng, người thường đâu thể lúc nào cũng mang theo bên mình... Đó cũng là lý do vì sao các mối giao dịch lớn lại dùng diêm dẫn. Quan Ninh mở lời: "Hoàng kim, bạch ngân có thể dùng làm tiền tệ là bởi giá trị tự thân của chúng, nhận được sự tín nhiệm." "Cũng như diêm dẫn vậy, bản chất của nó chẳng phải chỉ là một mảnh giấy sao? Cớ sao lại có thể bị thổi giá lên cao, cớ sao có thể đem ra giao dịch thay tiền bạc?" Tiết Khánh lập tức vỡ lẽ. "Là bởi diêm dẫn đại diện cho giá trị của muối?" "Nói chính xác thì phải là ràng buộc gắn kết." Tiết Khánh càng thêm sáng tỏ. Y mở lời: "Thần nghĩ triều đình có thể phỏng theo cách của diêm dẫn để làm ra một loại phiếu dẫn." "Đó chẳng phải là phiếu khoán sao?" Tiết Khánh vỗ đùi một cái. Ở phương nam có một số tiền trang quy mô lớn, phân hiệu trải khắp các nơi, để tiện bề giao dịch cũng làm những nghiệp vụ tương tự. Thương nhân trước hết đem tiền gửi vào tiền trang, nhận lấy một tờ phiếu khoán. Đợi tới nơi cần đến, lại cầm phiếu khoán tới phân hiệu tiền trang mà rút tiền. Lại có những tiền trang nhận phiếu không nhận người, bèn có thương gia trực tiếp dùng phiếu khoán để giao dịch, đằng nào cũng đổi ra tiền được. "Không sai, tiền giấy chúng ta muốn làm thực chất là một loại phiếu đổi tiền, chỉ có điều phạm vi lưu thông rộng lớn hơn nhiều." Quan Ninh nói ra mục đích thực sự của mình. Kỳ thực hắn vẫn luôn có ý nghĩ này. Đối với một kẻ xuyên việt, dùng những thứ tiền kim loại này quả thực quá bất tiện. Hơn nữa tiền kim loại không có quy thức thống nhất, đối với quốc gia cũng có ảnh hưởng rất lớn. Tiền giấy có giả. Bạc nén lẽ nào không giả? Trên thực tế bạc giả còn nhiều hơn, khi đúc pha thêm tạp chất, căn bản khó lòng phân biệt. Lại hao phí thời gian, công sức. Mỗi lần đúc lại tiền tệ đều mang đến tổn hao cực lớn, địa phương khi nộp thuế bạc cũng mượn danh nghĩa hỏa hao để tham ô. Quan Ninh đã sớm muốn phát hành tiền giấy. Chỉ là thiếu thốn điều kiện, nay thì thời cơ đã đủ. Đại Ninh tiền trang trải qua sáu năm phát triển đã đạt quy mô to lớn, phân hiệu rải khắp các thành trì chủ chốt của Đại Ninh, nhận được sự tín nhiệm của bách tính. Đây chính là chỗ dựa vững chắc của hắn. Lại thêm một chỗ dựa nữa, chính là lần này đã cướp đoạt được từ Bắc Di một lượng hoàng kim khổng lồ! Thực tế, hoàng kim chẳng phải tiền tệ lưu thông chủ yếu trên thị trường, bởi giá trị quá cao, quá đỗi hiếm hoi, chỉ khi dính tới những vụ giao dịch lớn mới đem ra dùng. Vậy làm thế nào để lưu thông số hoàng kim này? Tiền tài cốt ở lưu thông, tuyệt đối không thể để yên một chỗ, chỉ có thể dùng phương thức khác để luân chuyển, hơn nữa số hoàng kim này cũng là vật neo giữ ràng buộc. Tiền giấy không thể tùy tiện in ấn phát hành. Trong lịch sử Trung Hoa từng sớm xuất hiện tiền giấy, thuở sơ khai là giao tử, đến thời nhà Minh có bảo sao, chẳng một ngoại lệ, cuối cùng thảy đều thất bại, mất sạch giá trị và để lại hậu quả khôn lường. Nguyên do cốt ở chỗ đã đi ngược lại quy luật căn bản nhất. Tiền là tiền tệ, cũng là hàng hóa. Nó cũng tuân theo nguyên tắc thị trường người mua và thị trường người bán. Lạm phát hành nghiêm trọng sẽ khiến tiền mất giá, dẫn tới tình trạng tiền tệ trượt dốc khôn cùng. Thứ tiền giấy Quan Ninh muốn phát hành không đơn thuần là tiền tệ, thực chất là một loại chứng chỉ hối đoái. Giá trị của nó ngang bằng với bạc trắng và luôn duy trì nhất quán, không phát sinh tỷ giá phụ trội. Bản chất của đô la Hồng Kông thực tế cũng là chứng chỉ quy đổi, lấy đồng đô la Mỹ làm chỗ dựa. Chỉ cần có vật ngang giá để neo giữ, tiền giấy ắt sẽ không sụp đổ. Đương nhiên cũng tồn tại khúc mắc. Làm sao để thứ đó được dân chúng thừa nhận, làm sao để bách tính tin tưởng vào giá trị của nó mà thực sự lưu hành rộng rãi trên thị trường, đó mới là then chốt. Quan Ninh đem suy nghĩ của mình giãi bày cùng Tiết Khánh. Là Hộ bộ Thượng thư, Tiết Khánh tiếp thu phương diện này rất nhanh. "Nếu ví nó như diêm dẫn thì phải kiểm soát nghiêm ngặt, tuyệt đối không thể phát hành quá mức!" Tiết Khánh mở lời: "Dẫu sao dùng giấy in ấn tiện lợi hơn đúc tiền rất nhiều, lại còn phải bảo đảm không thể làm giả." "Điều này có thể nghiên cứu, chẳng hạn như tăng thêm ám ấn, khi chế tác lưu lại cuống phiếu và số hiệu tiền tệ." Quan Ninh không hề lo lắng chuyện này. Kỹ thuật của người xưa có lẽ chưa bì kịp, song trí tuệ thì tuyệt không hề thiếu. Tiết Khánh có được nhận thức này khiến hắn rất hài lòng. Đặc biệt không phát hành vượt mức chính là ranh giới tối hậu. Nhất định phải bảo đảm chữ tín của nó; đó là chứng chỉ hối đoái, bách tính khi cần phải bảo đảm đổi được bạc ngay lập tức. Quan Ninh hỏi: "Ngươi nói xem, làm thế nào để số tiền giấy này lưu thông bình thường vào thị trường?"