Chương 202: Tuyệt sát: Con người là mục đích, không phải phương tiện!

"Mời chính phương tứ biện, Tạ Linh Quân." Vương Đức Phát lật ngược chiếc đồng hồ cát lớn, những hạt cát mịn lại bắt đầu chầm chậm tuôn rơi. Tạ Linh Quân hít sâu một hơi, nhặt cây quạt xếp dưới đất lên rồi từ từ đứng dậy. Hắn lúc này đã không còn nhuệ khí ngạo nghễ coi trời bằng vung như lúc mới bước chân vào cửa. Trận biện luận tự do dồn dập như giông bão vừa rồi đã khiến hắn thấm thía sâu sắc sự lợi hại của Trí Tri Thư Viện. Thế nhưng, hắn rốt cuộc vẫn là Án thủ phủ Tô Châu, là bộ mặt của Chính Tâm Thư Viện. Hắn không thể thua, ít nhất về mặt khí thế tuyệt đối không thể thua. Tạ Linh Quân chỉnh đốn lại y quan. "Chư vị đại nhân, chư vị đồng môn. Vừa rồi các biện hữu phản phương nói rất nhiều, bàn về lằn ranh đỏ, bàn về quy củ, bàn về việc không làm điều ác. Những điều này ta đều tán thành. Thế nhưng, ta muốn hỏi một câu. Trong cõi nhân gian ngập tràn khổ nạn này, nếu mỗi người chúng ta đều chỉ chăm chăm giữ lấy giới hạn của bản thân, chỉ màng đến sự trong sạch của riêng mình, thì ai sẽ là người gánh vác tội nghiệt nặng nề kia?" Tạ Linh Quân mở phắt quạt xếp, tựa như đó là vũ khí cuối cùng của hắn. "Mạnh Tử có câu: Vũ nghĩ thiên hạ có kẻ chết đuối, như chính mình làm họ chết đuối. Tắc nghĩ thiên hạ có kẻ chịu đói, như chính mình làm họ chịu đói. Đó là loại tinh thần gì? Đó là tinh thần gánh vác toàn bộ khổ nạn của thiên hạ lên vai mình! Trước cỗ xe ngựa mất khống chế kia, nếu không chuyển hướng, năm đứa trẻ sẽ phải chết. Đây không chỉ là năm mạng người, mà còn là sự tan vỡ của năm gia đình, là thảm kịch chốn nhân gian. Nếu chúng ta chỉ vì sợ mang tiếng giết người, vì sợ vấy bẩn đôi tay mà khoanh tay đứng nhìn. Thì lương tâm của chúng ta liệu có thực sự được an bài? Vậy thì những pho sách thánh hiền chúng ta đọc, luồng hạo nhiên khí chúng ta tu dưỡng, rốt cuộc có ích lợi gì?" Tạ Linh Quân càng nói càng kích động, nơi khóe mắt thậm chí đã ngấn lệ. Hắn đang dùng thứ cảm xúc tột cùng để cố che lấp lỗ hổng chí mạng trong luận điểm của mình. "Trước nghịch cảnh lưỡng nan này, không hề có đáp án hoàn hảo. Nhưng bên ta cho rằng, thà làm một Tu La mang danh xơ xác tội tình, còn hơn làm một kẻ quân tử chỉ biết lo cho sự vẹn toàn của riêng mình! Để cứu năm đứa trẻ vô tội, ta nguyện chuyển hướng, giết chết tên thư sinh kia, ta sẵn lòng gánh chịu mọi tội nghiệt, dẫu sau khi thác xuống địa ngục cũng tuyệt không oán thán! Đó chính là 'Dẫu ngàn vạn người ngăn lối, ta vẫn cứ tiến tới'!" "Đa tạ chư vị!" Tạ Linh Quân cúi người vái sâu một lạy, rồi ngồi lại xuống ghế. Tiếng vỗ tay lác đác vang lên. Dẫu lời lẽ của hắn rất truyền cảm, nhuốm màu sắc bi tráng của bậc anh hùng, nhưng sau những đợt oanh tạc bằng lý luận sắc bén vừa rồi, trong lòng ai nấy đều hiểu rõ, đây chẳng qua chỉ là một màn vớt vát thể diện đầy bất lực. "Hay cho câu 'Dẫu ngàn vạn người ngăn lối, ta vẫn cứ tiến tới'." Cố Từ đứng dậy. Hắn không cầm theo bản thảo, thậm chí cây quạt xếp cũng đã thu lại. Hắn chỉ lặng lẽ đứng đó, thân hình thẳng tắp như tùng, ánh mắt trong veo như làn nước mùa thu. "Biện hữu đối phương, tấm lòng của ngươi rất đáng trân trọng. Thế nhưng ngươi đã quên mất một điều." "Điều hôm nay chúng ta thảo luận, không phải là việc ngươi có sẵn lòng hy sinh bản thân hay không, mà là ngươi có quyền hy sinh kẻ khác hay không." "Ngươi nói vì cứu người mà chấp nhận mang tiếng xấu, đó là sự lựa chọn của riêng ngươi. Nhưng người thư sinh bên ngã rẽ kia, hắn đã làm sai điều gì? Hắn chỉ đang đọc sách, chỉ đang sống cuộc đời của chính mình. Dựa vào đâu mà chỉ vì ngươi muốn làm anh hùng, vì ngươi muốn hành hiệp trượng nghĩa, mà bắt hắn phải trả giá bằng cả tính mạng?" Cố Từ bước lên phía trước một bước, ánh mắt nhìn thẳng vào Tạ Linh Quân. "Biện hữu đối phương, lời Mạnh Tử mà ngươi trích dẫn là muốn nói tới việc suy bụng ta ra bụng người. Nhưng việc ngươi đang làm lúc này lại là ép người khác theo ý mình. Ngươi đem tiêu chuẩn đạo đức của chính mình áp đặt lên thân thể một kẻ vô tội. Ngươi dùng máu của hắn để nhuộm đỏ tấm áo choàng đạo nghĩa của ngươi. Đó không gọi là gánh vác, đó gọi là ngạo mạn." Cố Từ quay người đối diện với toàn trường, âm thanh dần trở nên vang dội, hào hùng. "Chư vị, vì sao chúng ta phải biện luận đề tài này? Không phải để phân định ai đúng ai sai, mà là để làm sáng tỏ một đạo lý căn bản nhất. Con người, rốt cuộc là gì?" "Trong mắt Chính Tâm Thư Viện, con người là những con số, là quân cờ có thể đem ra tính toán và so đo hơn thiệt. Năm người nhiều hơn một người, cho nên một người kia có thể bị vứt bỏ. Thế nhưng trong mắt Trí Tri Thư Viện chúng ta, con người là mục đích, không phải là thủ đoạn." "Mỗi một con người đều là duy nhất. Sinh mạng của hắn, tôn nghiêm của hắn, chính là toàn bộ ý nghĩa tồn tại của hắn. Hắn không phải là công cụ của bất kỳ ai, không phải là cái giá phải trả của bất kỳ ai, càng không phải là hòn đá lót đường để bất kỳ ai dùng vào việc tác thành đại nghĩa!" "Nếu chúng ta thừa nhận con người có thể biến thành thủ đoạn để hy sinh, thì cõi đời này sẽ biến thành một lò sát sinh khổng lồ. Kẻ mạnh có thể tùy ý tước đoạt kẻ yếu, số đông có thể tùy tiện bạo ngược thiểu số. Khi ấy, sẽ chẳng còn văn minh gì nữa, mà chỉ còn là sự mạnh được yếu thua như loài cầm thú!" Cố Từ hít sâu một hơi, đưa ra lời kết luận cuối cùng. "Cho nên, chúng ta kiên quyết không bẻ lái, không giết người thư sinh kia. Không phải vì chúng ta sợ phiền toái. Mà là vì chúng ta kính sợ từng sinh mạng, kính sợ lằn ranh đỏ không thể vượt qua kia. Chúng ta thà chịu đựng sự vô thường của số phận, chứ tuyệt không chịu làm tay sai cho quyền lực. Bởi vì chúng ta tin rằng, chỉ khi coi người như một con người, thế gian này mới có được sự nhân nghĩa đích thực!" "Đa tạ." Cố Từ hơi khom người, ngồi xuống. "Ầm!" Lần này, tiếng vỗ tay không còn rời rạc thưa thớt nữa, mà bùng nổ dữ dội như sấm rền! "Hay!" "Nói quá hay! Con người là mục đích, không phải là thủ đoạn!" "Coi người như một con người! Đây mới chính là đại nhân đại nghĩa!" Các sĩ tử có mặt tại trường thi kích động vỗ tay không ngớt, ngay cả những vị quan viên ngày thường quen giữ vẻ hỉ nộ bất hình sắc, lúc này cũng không kìm được xúc động. Tôn Kính Hàm bỗng đứng bật dậy, ngẫm nghĩ lại câu nói kia của Cố Từ. "Con người là mục đích... con người là mục đích..." Lão nhân gia lẩm bẩm một mình, dường như đang nghiền ngẫm một câu chí lý danh ngôn. "Lão phu đọc sách cả đời, giảng về chữ nhân cả đời, nhưng chưa từng có ngày nào nghe thấu triệt như hôm nay! Cố Từ này, không chỉ có tài ăn nói của Tung Hoành gia, mà còn có lòng trắc ẩn của Nho gia, lại mang cả sự nghiêm cẩn của Pháp gia! Kẻ này, có phong thái của bậc quốc sĩ!" Lý Đức Dụ cũng đứng dậy, nhìn chằm chằm vào Cố Từ. "Bổn quan làm quan nhiều năm, từng gặp vô số chuyện tiến thoái lưỡng nan. Thường thường vì cái gọi là đại cục mà không thể không hy sinh lợi ích của một số người. Trước kia bổn quan ngỡ rằng đó là lẽ đương nhiên, là đạo làm quan. Nhưng hôm nay nghe một tịch thoại của Cố Từ, bổn quan mới vỡ lẽ, đó là sự ngạo mạn, là sự ngạo mạn của quyền lực. Nếu không giữ được lằn ranh này, quan có làm lớn đến đâu, cũng chỉ là một tên đồ tể nắm nhiều quyền thế hơn mà thôi." Diệp Hành Chi cũng vuốt râu thở dài: "Luận điểm của Chính Tâm Thư Viện là của bậc năng thần trị thế, chú trọng quyền biến, chú trọng thiệt hơn, thích hợp để tranh bá thời loạn. Thế nhưng luận điểm của Trí Tri Thư Viện lại là lương tri của vạn đời, chú trọng giới hạn, chú trọng tôn nghiêm, thích hợp để an dân thời thịnh. Trận biện luận hôm nay, Trí Tri Thư Viện thắng ở chữ Nhân! Thắng ở lòng người!" Giữa muôn vàn tiếng tán tụng, Lục Văn Hiên lại không nói lời nào. Ánh mắt hắn xuyên qua đám đông ồn ào, dừng lại trên người Cố Từ ở trên đài. "Chính Tâm Thư Viện như một khối mỹ ngọc được gọt giũa tỉ mỉ, dẫn kinh trích điển, tuy hoa lệ quý phái, nhưng lại quá đặt nặng chuyện thắng thua, rốt cuộc đánh mất đi cái tâm bình thản." Lục Văn Hiên thầm đánh giá trong lòng. "Còn Trí Tri Thư Viện..." Hắn nhìn đôi mắt trong veo mà kiên định của Cố Từ, khẽ mỉm cười hiểu ý. "Lại như một khối đá mài thô ráp chưa qua gọt giũa. Dẫu thô sơ, nhưng lại có thể mài ra lưỡi đao sắc bén nhất." "Cố huynh à Cố huynh, trận biện luận hôm nay, ngươi đã kéo học vấn của thánh nhân từ trên mây xanh xuống chốn bùn lầy, để rọi chiếu lòng nhân ái đến từng con người đang sống sờ sờ." "Vừa có thủ đoạn sấm sét, lại vừa ôm ấp cõi lòng bồ tát." Lục Văn Hiên gập quạt xếp lại, thầm nghĩ không biết khi nào mới có cơ hội cùng Trí Tri Thư Viện làm một trận biện luận thống khoái như thế này, nghĩ tới thôi đã thấy là một trải nghiệm tuyệt diệu. Còn ở trong góc khuất, Triệu Văn Cử đã vỗ tay đến đỏ bừng cả hai lòng bàn tay. Hắn tuy có vài chỗ không theo kịp mạch tranh luận, nhưng chỉ cảm thấy trong lồng ngực sảng khoái vô cùng! "Trước kia ở tư thục, phu tử nói gì thì là nấy, chúng ta đến thở mạnh cũng không dám. Ấy vậy mà ở nơi này, vì một đạo lý, mọi người có thể tranh cãi đến đỏ mặt tía tai, không ai nhường ai. Đây mới là nơi để đọc sách chứ! Đây mới chính là thư viện trong tưởng tượng của ta! Hèn chi thành tích khoa cử của người ta lại tốt đến vậy, lại còn làm được bao nhiêu việc thực tế. Nếu ngày nào ta cũng được nghe giảng ở đây, ta cũng làm được!" Trái ngược với bầu không khí sôi trào khắp toàn trường, phía Chính Tâm Tứ Kiệt lại chìm trong sự tĩnh lặng chết chóc. Thua rồi. Thua triệt để. Không chỉ thua ở trận biện luận, mà còn thua cả lòng người, thua cả tầm nhìn cục diện. Tạ Linh Quân mặt cắt không còn hạt máu, ngồi phịch trên ghế, chiếc quạt xếp trong tay gần như bị bóp gãy. Hắn nhìn Trí Tri Thư Viện đang được vạn người ngợi ca, trong lòng dâng lên một nỗi bất lực sâu sắc. Hắn trước nay vẫn ngỡ mình là đệ nhất tài tử vùng Giang Nam, là con cưng của trời. Thế nhưng hôm nay, trước Trí Tri Thư Viện nhỏ bé này, hắn mới nhận ra những thứ mình từng tự hào bấy lâu nay, trước đại đạo chân chính lại nông cạn và nực cười đến nhường nào. Đặc biệt là câu kết cuối cùng: Con người là mục đích, không phải là thủ đoạn. Mười chữ ấy tựa như sấm sét xé toang màng nhĩ. Hắn đọc sách bao nhiêu năm nay, dường như chưa từng thấy câu chữ nào thấu triệt và cô đọng đến bực này. Hắn đưa mắt nhìn Trần Văn vẫn luôn đứng lặng một bên, thầm nghĩ, đây chính là đệ tử đắc ý của vị Trần phu tử kia sao? Chẳng lẽ thường ngày vị Trần phu tử này vẫn luôn truyền thụ cho họ những lý luận và tư tưởng cao thâm thấu triệt bực này? Trong lòng hắn bất giác nhen nhóm sự mong đợi đối với những ngày giao lưu học tập sắp tới. Nghĩ đến đây, hắn lại nhớ tới lời dặn dò của Sơn trưởng trước khi lên đường. Hôm nay có bao nhiêu người tới quan sát, bốn người bọn họ đại diện cho thế hệ đầy tiền đồ nhất của Chính Tâm Thư Viện, vậy mà lại làm mất sạch thể diện của thư viện trước mặt ngần ấy người. Chuyện này mà để tiên sinh biết được, e rằng lại bị trách phạt một trận lôi đình. Không, hôm nay đông người như vậy, tiên sinh chắc chắn sẽ biết. Không chỉ tiên sinh biết, mà cả vùng Giang Nam này rồi cũng sẽ biết hết. "Chúng ta thực sự sai rồi sao?" Mạnh Bá Ngôn cũng cúi gầm đầu, thở dài một tiếng. Phương Hoằng cắn chặt răng, không nói nửa lời. Diệp Hằng thì chỉ biết ngơ ngẩn nhìn Chu Thông. Trần Văn chứng kiến cảnh tượng này, trên mặt không hề lộ vẻ vui mừng đắc ý. Hắn thong thả bước lên giảng đài, khẽ hạ tay xuống, ra hiệu cho mọi người giữ trật tự. "Chư vị." Trần Văn cất lời bằng chất giọng bình hòa. "Cuộc biện luận hôm nay không có kẻ thắng người thua." "Chính Tâm thư viện luận về cứu người, ấy là đại dũng. Trí Tri Thư Viện luận về lằn ranh phép tắc, ấy là đại nhân. Cả hai vốn không phân cao thấp, chỉ là lập trường bất đồng. Đề bài này vốn dĩ không có lời giải chuẩn mực. Chúng ta biện luận không phải vì phân định hơn thua, mà là để chư vị hiểu rõ sự đời nơi nhân gian vốn chẳng phải chỉ có hai màu đen trắng. Khi đối mặt với tình cảnh tiến thoái lưỡng nan, nghĩ sâu thêm một phần, kính sợ thêm một phần, âu cũng có thể bớt đi một phần bi kịch." Trần Văn xoay người, cất lời với Chính Tâm Tứ Kiệt. "Bốn vị hiền điệt tài tư mẫn tiệp, học vấn uyên thâm, hôm nay có thể cùng đệ tử tệ viện luận bàn, thực là điều may mắn. Sau này kính mong chư vị chỉ giáo cho đệ tử tệ viện nhiều hơn." Lời ấy vừa mở lối cho Chính Tâm thư viện xuống đài, lại vừa thể hiện được phong độ khoáng đạt của Trí Tri Thư Viện. Tạ Linh Quân tuy trong lòng khó chịu, song cũng hiểu rõ thua là thua, đối phương lại nể nang chừa cho thể diện lớn đến vậy, liền đứng dậy đáp lễ: "Trần Sơn trưởng quá lời. Hôm nay thụ giáo rồi." "Được rồi!" Trần Văn vỗ tay, đổi sang nụ cười nhẹ nhõm. "Biện luận tuy đã kết thúc, nhưng đây mới chỉ là khởi đầu của cuộc giao lưu." "Hôm nay đa tạ các vị đại nhân, các vị đồng nhân đã đến dự! Thư viện có chuẩn bị chút rượu nhạt, kính mời chư vị dời bước sang hậu đường, chúng ta cùng nâng chén chuyện trò!" Quan khách tấp nập đứng dậy, vẫn chưa hết thòm thèm mà bàn tán về cuộc biện luận vừa rồi, túm năm tụm ba bước về phía hậu đường. Náo nhiệt tan đi, trong đại giảng đường chỉ còn lại Chính Tâm Tứ Kiệt và người của Trí Tri Thư Viện. Nhìn bộ dạng nghẹn một bụng tức muốn tìm cơ hội gỡ gạc của Tứ Kiệt, Trần Văn cùng các đệ tử đưa mắt nhìn nhau mỉm cười. Màn dò xét đã xong. Bốn người này tuy thua trận biện luận, nhưng có thể qua lại so tài cùng Trí Tri Thư Viện, tranh biện xuất sắc đến mức ấy thì đã rất khá. Cũng không uổng danh mấy vị Án thủ. Bốn người này là bốn hòn đá mài rất tốt, để cho các đệ tử luyện tay nghề thì không gì bằng. Chờ đến ngày mai, sẽ tới lúc bưng lên món đại tiệc thứ hai cho bọn họ.