Chương 209: Câu đố thật giả: Khẩn cầu Trần Sơn trưởng chỉ giáo! (Chương thêm)

“Mấy đề này tuy thú vị, nhưng chỉ khảo nghiệm tư duy rộng mở và năng lực liên tưởng. Thế nhưng trong việc thẩm án định tội thực tế, thậm chí là trị quốc an dân, điều quan trọng hơn chính là sự chặt chẽ của biện chứng lý luận. Đó là năng lực không bị lời dối trá che mắt, từ trong muôn vàn manh mối phức tạp mà bóc tách từng lớp, chỉ thẳng vào chân tướng.” Trần Văn bước tới trước bảng đen, cầm thạch bút, viết xuống mấy dòng chữ ngay ngắn. 【Khảo nghiệm tối hậu: Mê Cung Chân Giả】 Vụ án: Một đêm nọ, xảy ra một vụ án mạng. Hiện có bốn nghi phạm Giáp, Ất, Bính, Đinh. Qua thẩm vấn, lời khai của bốn người như sau: Giáp nói: “Là do Ất làm.” Ất nói: “Là do Đinh làm.” Bính nói: “Không phải ta làm.” Đinh nói: “Ất nói dối.” Trần Văn viết xong, quay người nhìn mọi người, giơ lên một ngón tay. “Điều kiện đã biết, trong bốn người này, chỉ có duy nhất một người nói thật.” “Xin hỏi, ai là hung thủ?” Đề bài vừa ra, Chính Tâm Tứ Kiệt đều ngây người. Đề bài này quá ngắn. Ngắn đến mức khiến người ta không biết phải hạ thủ từ đâu. Không có miêu tả hiện trường, không có quan hệ nhân vật, chỉ có bốn câu khẩu cung lạnh tanh, cùng một điều kiện hạn chế tuyệt đối — “chỉ có một người nói thật”. “Chuyện này…” Tạ Linh Quân chau chặt mày, chiếc quạt xếp trong tay vô thức gõ nhẹ vào lòng bàn tay. Hắn cố gắng dùng lối suy nghĩ phá giải hải quy thang lúc nãy để tìm lời giải. “Chẳng lẽ có ẩn tình? Giáp và Ất có thù oán? Đinh là vì muốn bao che cho ai?” “Không đúng.” Mạnh Bá Ngôn bên cạnh lắc đầu, sắc mặt ngưng trọng, “Trần Sơn trưởng đã nói rồi, đây là khảo nghiệm luận lý, không phải khảo nghiệm liên tưởng. Bốn câu này chính là toàn bộ manh mối, không thể tự suy diễn thêm.” “Vậy thì chỉ có thể suy luận tuần tự từng trường hợp thôi.” Diệp Hằng hít sâu một hơi, kéo một tờ giấy nháp qua, nhấc bút bắt đầu liệt kê. “Chúng ta dùng phép cùng cử! Tổng cộng bốn người, chỉ có một người nói thật. Vậy thì giả định từng trường hợp một!” Diệp Hằng bắt đầu điên cuồng tính toán. “Giả sử lời Giáp nói là thật:” “Giáp nói Ất là hung thủ, câu này là thật. Vậy có nghĩa là Ất là hung thủ. Lại xét những người khác. Ất nói Đinh là hung thủ, vậy câu này là giả. Nếu Ất là hung thủ, thì Đinh quả thực không phải, câu này không có vấn đề. Bính nói không phải ta làm, câu này cũng là giả. Nếu Ất là hung thủ, thì Bính quả thực không làm, lời Bính nói phải là thật mới đúng! Như vậy là mâu thuẫn rồi! Giáp thật, Bính cũng thật, thế là có hai người nói thật! Cho nên lời Giáp nói là giả! Ất không phải hung thủ!” Diệp Hằng hưng phấn gạch bỏ khả năng thứ nhất. “Được, đã loại bỏ được một trường hợp! Tiếp tục!” “Giả sử lời Ất nói là thật.” “Ất nói Đinh là hung thủ, tức là thật. Vậy Đinh là hung thủ. Giáp nói Ất là hung thủ, câu đó là giả. Đinh là hung thủ, Ất đương nhiên không phải, Giáp quả thực nói dối. Thành lập! Bính nói không phải ta làm, tức là nói dối. Nhưng ban nãy đã suy ra Đinh là hung thủ, thì Bính quả thực không làm, Bính nói lại là lời thật! Chết tiệt! Lại có hai lời thật! Cho nên lời Ất nói cũng là giả! Đinh không phải hung thủ!” Trên trán Diệp Hằng bắt đầu rịn mồ hôi. Hắn cảm thấy mình như bước vào một mê cung, dù đi thế nào, cuối cùng cũng đều đâm đầu vào tường. “Cái này cũng rắc rối quá rồi đấy?” Phương Hoằng bên cạnh cũng tính đến váng đầu hoa mắt. “Lời của bốn người cắn chặt lấy nhau, Giáp cắn Ất, Ất cắn Đinh, Đinh lại cắn ngược lại Ất. Cứ như một lũ chó đang cắn lộn, căn bản không phân biệt được ai đúng ai sai.” “Hơn nữa điều kiện này quá khắc nghiệt!” Tạ Linh Quân cũng gia nhập tính toán, “Chỉ có một người nói thật. Điều này có nghĩa là có ba người đều đang nói dối. Người nói dối thì lời nói ra là ngược lại. Ất nói Đinh là hung thủ là lời giả, vậy Đinh không phải. Đinh nói Ất nói dối là lời giả, vậy Ất không hề nói dối, khoan đã! Nếu Đinh nói giả, vậy Ất không nói dối, lời Ất là thật. Nhưng ban nãy chúng ta vừa suy ra lời Ất nói là giả mà! Thế này là rơi vào vòng lặp chết rồi!” Tạ Linh Quân ném mạnh bút xuống, có phần phát cáu. “Đề bài này có phải ra sai rồi không? Suy luận kiểu gì cũng ra mâu thuẫn?” Nhìn bốn vị Giang Nam tài tử đứng trước bảng đen tính đến mặt đỏ tía tai, vậy mà trước sau vẫn quay cuồng trong ngõ cụt, các đệ tử của Trí Tri Thư Viện đều đang cố nén cười. Vương Đức Phát trốn sau cây cột, cười đến mức đau cả bụng. “Ôi chao ôi, nhìn cái vẻ mặt như bí đại tiện của bọn họ, sao ta lại thấy sảng khoái thế này nhỉ? Nghĩ lại ngày trước, lần đầu tiên ta làm đề này, cũng cảm thấy đầu óc mình hỏng mất rồi. Bây giờ thấy đám học bá này cũng ra cái bộ dạng đó, lòng ta cân bằng hơn nhiều rồi!” Lý Hạo cũng thấp giọng cười nói: “Đây chính là cái bẫy tư duy mà tiên sinh từng nói. Họ quá quen với việc suy luận xuôi chiều, không biết cách tìm điểm mấu chốt. Đề này nếu không có phương pháp, có thể luẩn quẩn trong đó cả ngày.” Trần Văn ngồi trên ghế thái sư, thong thả uống trà, nhìn cát trong đồng hồ từng chút một trôi đi. “Còn nửa tuần trà nữa.” Trần Văn nhàn nhạt nhắc nhở. “Các vị, phải tính nhanh lên thôi.” Diệp Hằng nghiến chặt răng. “Không thể nào! Nhất định có lời giải! Chắc chắn là sót chỗ nào rồi! Giáp Ất Bính Đinh… thật giả thật giả… Rốt cuộc là sai ở đâu?” Đầu óc hắn đã quá tải, trước mắt toàn là hung thủ và lời nói thật bay loạn xạ, căn bản không gom lại thành một mối được. “Hết giờ.” Trần Văn đặt chén trà xuống. Bút trong tay Tứ Kiệt rũ rượi rơi xuống mặt bàn. Đứng trước đề bài thuần túy về luận lý này, tài hoa của họ, kinh nghĩa của họ, trí liên tưởng của họ, thảy đều vô hiệu. Họ giống như bốn gã thô hán cầm kim thêu đi mở ổ khóa, có sức mà không dùng vào đâu được. “Trần Sơn trưởng, đề này thực sự có lời giải sao?” Tạ Linh Quân ngẩng đầu lên. “Có phải bản thân đề bài đã có sơ hở về mặt luận lý?” “Sơ hở?” Trần Văn cười. “Đề này không chỉ có lời giải, mà cách giải lại vô cùng đơn giản. Chỉ cần tìm đúng chìa khóa, trong vòng ba nhịp thở, liền có thể phá cục.” “Ba nhịp thở?” Diệp Hằng trợn tròn mắt, “Điều đó không thể nào! Riêng việc liệt kê các trường hợp thôi đã mất nửa tuần hương rồi!” “Đó là do phương pháp của các ngươi không đúng.” Trần Văn lắc đầu, quay sang nhìn Chu Thông. “Chu Thông, biểu diễn cho bốn vị sư huynh xem, thế nào gọi là biện chứng luận lý.” “Vâng.” Chu Thông đứng dậy, bước tới trước bảng đen. Hắn không hề liệt kê “giả sử Giáp thật, giả sử Ất thật” như Tứ Kiệt đã làm. Hắn chỉ nhìn bốn câu nói kia một thoáng, sau đó cầm bút vẽ một đường nối giữa lời của Ất và Đinh. “Giải đề này, không cần tính toán, chỉ cần tìm mâu thuẫn.” “Xin hãy nhìn lời của Ất và Đinh. Ất nói: Là do Đinh làm. Đinh nói: Ất nói dối. Tức là Đinh nói hắn không làm.” Chu Thông xoay người, nhìn Tứ Kiệt, chẳng khác nào thầy giáo nhìn đám tiểu đồng mới vỡ lòng. “Hai câu này, có quan hệ gì?” Tứ Kiệt ngẩn ra. Tạ Linh Quân buột miệng đáp: “Là phản bác lẫn nhau?” “Không, là mâu thuẫn.” Chu Thông sửa lại, “Tức là không đội trời chung.” “Nếu Ất nói thật, thì Đinh là hung thủ, vậy Đinh nói Ất nói dối là sai. Nếu Ất nói dối, thì Đinh không phải hung thủ, vậy Đinh nói Ất nói dối là đúng. Bất kể hung thủ là ai, trong hai người Ất và Đinh, ắt có một người nói thật, một người nói dối.” “Đây chính là mâu thuẫn.” Ngòi bút trong tay Chu Thông gõ mạnh một điểm lên đường nối đó. “Đã xác định trong hai người này ắt có một người nói thật, mà đề bài cho biết trong bốn người chỉ có duy nhất một người nói thật. Như vậy, lời nói thật duy nhất kia, nhất định nằm giữa Ất và Đinh.” “Cho nên…” “Đã có một lời nói thật nằm ở chỗ Ất và Đinh, vậy lời Giáp và Bính nói, tất thảy đều là lời giả!” Dứt lời, mắt Tứ Kiệt chợt trợn trừng. “Đúng rồi! Giáp và Bính toàn là nói dối!” Diệp Hằng kích động thốt lên. Chu Thông không để tâm đến vẻ kích động của hắn, tiếp tục bình tĩnh suy luận. “Đã xác định Bính nói dối. Bính nói: Không phải ta làm. Câu này là giả. Vậy thì chân tướng chính là.” Chu Thông viết xuống mấy chữ lớn cuối cùng trên bảng đen: “Là Bính làm!” “Hung thủ là Bính.” Chu Thông buông bút, xoay người bước xuống bục giảng. Toàn bộ quá trình, chưa đầy mười nhịp thở. Không hề có tính toán phức tạp, không hề có phép cùng cử rườm rà. Chỉ đơn thuần nắm bắt được một cặp mâu thuẫn đó, chẳng khác nào nắm được đầu mối của một cuộn tơ vò, khẽ giật một cái, chân tướng liền sáng tỏ trước thiên hạ. Đây chính là sức mạnh của luận lý. Đây chính là sự áp đảo hoàn toàn về tầng thứ tư duy. Trong đại giảng đường lặng ngắt như tờ. Chính Tâm Tứ Kiệt ngơ ngác nhìn chữ “Bính” thật lớn trên bảng đen, hồi lâu không thể hoàn hồn. Họ đã thua đến tâm phục khẩu phục. Nếu như việc biện luận và hải quy thang trước đó, họ còn có thể tự biện minh là do mỗi người có sở trường riêng, hoặc do chưa quen với quy tắc. Nhưng đề bài này, khảo nghiệm chính là năng lực tư duy thuần túy. Khả năng nhìn thấu bản chất chỉ bằng một ánh mắt, lập tức khóa chặt mâu thuẫn của Chu Thông, mang lại cho họ một cảm giác bất lực sâu sắc. “Quy luật mâu thuẫn… ắt có một thật… phương pháp loại trừ…” Tạ Linh Quân lẩm bẩm một mình, nghiền ngẫm lại những lời Chu Thông vừa nói. “Đây mới là học vấn chân chính! So với việc chúng ta bới lông tìm vết trong đống giấy cũ mục nát, phương thức tư duy này, quả thực chính là thần kỹ!” “Trần Sơn trưởng!” Tạ Linh Quân thoắt cái quay người, hướng về phía Trần Văn vái sâu một cái, trong giọng nói không còn sót lại nửa phần ngạo khí, chỉ toàn là lòng cầu tri mãnh liệt. “Thuật biện chứng luận lý này, là sở học độc môn của quý thư viện chăng?” “Chính xác.” Trần Văn mỉm cười gật đầu, “Đây là môn học căn bản để chúng ta chuẩn bị cho kỳ thi hương. Chỉ khi thông suốt về luận lý, bài văn viết ra mới đứng vững được, bản án xử định mới khiến người ta tin phục.” “Học trò muốn học!” Tạ Linh Quân nghiến răng, cuối cùng cũng cúi cái đầu cao ngạo của mình xuống. “Khẩn xin Trần Sơn trưởng, không tiếc lời chỉ giáo!” Ba người còn lại thấy vậy, cũng đồng loạt hành lễ: “Khẩn xin Trần Sơn trưởng chỉ giáo!” Nhìn bốn vị tài tử từng một thời không coi ai ra gì nay lại như lũ tiểu đồng khiêm tốn thỉnh giáo, Vương Đức Phát trốn ở phía sau, cười đến mức ngũ quan co rúm lại với nhau. “Thành rồi! Chiêu dục cầm cố túng này của tiên sinh quả thực xuất thần nhập hóa! Trước tiên làm cho bọn chúng choáng váng đầu óc, sau đó đánh cho chúng phục sát đất, bây giờ bọn chúng không những không quấy phá, ngược lại còn van nài chúng ta dạy bảo!” "Chỉ cần bọn họ có chỗ cầu đến ta, chẳng phải ta muốn nắn thế nào thì nắn sao? Thế là tốt rồi, lớp học đảo ngược sắp tới của chúng ta đã có nơi trông cậy rồi!" Trần Văn nhìn Tứ Kiệt, trên mặt lại lộ vẻ khó xử. "Ai chà, mấy vị hiền điệt hiếu học như vậy, ta rất lấy làm an ủi. Chỉ là thuật suy luận này đòi hỏi ngộ tính cực cao, lại hao tâm tổn trí khôn cùng. Thư viện chúng ta tuy có lòng muốn truyền dạy, nhưng dạo gần đây ai nấy đều bận ôn thi, e rằng..." "Chúng ta không học suông đâu!" Diệp Hằng sốt ruột, vội vàng lên tiếng. "Chúng... chúng ta có thể lấy thứ khác ra đổi!" "Đúng vậy, bất tài trước nay vẫn luôn nghiên cứu kinh nghĩa, chúng ta có thể lấy kinh nghĩa ra đổi!" Mạnh Bá Ngôn vỗ ngực bảo, "Chính Tâm thư viện chúng ta luận về kinh nghĩa vẫn có chút tâm đắc. Nếu chư vị có chỗ nào chưa hiểu về kinh nghĩa, chúng ta nhất định biết gì nói nấy, không giấu giếm nửa lời! Đôi bên cùng trao đổi qua lại, ai lấy thứ mình cần, lại chẳng làm lỡ dở việc ôn thi của các vị, thấy thế nào?" Trần Văn mỉm cười, đáp: "Trao đổi thứ mình có lấy thứ mình cần, vốn dĩ cũng là mục đích ban đầu của chuyến giao lưu này mà." "Đa tạ Trần Sơn trưởng!" Tứ Kiệt mừng rỡ khôn xiết, cứ ngỡ mình vừa vớ được món hời lớn. Vương Đức Phát đứng một bên lén nói với Lý Hạo: "Huynh xem, bọn họ còn phải cảm ơn chúng ta nữa kìa." Trên bục giảng, Trần Văn vung tay áo. "Được, vậy từ ngày mai, chúng ta chính thức mở lớp học tương trợ."