Chương 254: Trạng nguyên lang đến: Người này là đại tài Hộ bộ

Giang Ninh, cửa nam. Dòng người buôn bán, sĩ tử ứng thí cùng bá tánh vào thành tụ lại thành một dòng người huyên náo. Giữa đám đông tấp nập ấy, có một lão giả dắt theo con ngựa già, vận áo vải thô, dáng vẻ vô cùng kín đáo. Khuôn mặt hắn thanh gầy, để chòm râu dài hoa râm. Đó chính là Chưởng viện Học sĩ Hàn Lâm Viện, chủ khảo khoa thi hương năm nay — Mạnh Nghiên Điền, đang cải trang vi hành. "Đây là Giang Ninh sao?" Mạnh Nghiên Điền dắt ngựa, theo dòng người thong thả vào thành. Nghe tiếng ngô ngữ êm dịu quen thuộc bên tai, trong lòng hắn không khỏi dâng lên niềm cảm khái. Ba mươi năm trước, hắn cũng từng ôm chí lớn tới nơi này ứng thí. Giang Ninh thuở ấy tuy phồn hoa, nhưng không thể sánh cùng cảnh tượng trước mắt. Nay dẫu mới chỉ bước qua cổng thành, hắn đã có thể cảm nhận được tòa thành này dường như có điểm khác biệt. Đường sá rộng rãi sạch sẽ, cửa tiệm hai bên san sát như vảy cá, biển hiệu lau chùi sáng bóng. Bá tánh qua lại dẫu y phục giản dị nhưng phần lớn sắc mặt hồng hào, bước chân nhanh nhẹn; ngay cả kẻ gánh hàng rong cất tiếng rao cũng lộ rõ vẻ đầy đủ khí lực. "Khí tượng này thật hiếm có nét sáng sủa, an bình." Mạnh Nghiên Điền thầm gật đầu. Đúng lúc hắn đang đắm mình trong cảnh phồn thịnh ấy, một tràng bàn tán chói tai lọt vào màng nhĩ. "Này! Đã nghe chuyện chưa? Bên Bạch Long Cừ lại sắp đánh nhau to rồi!" "Chứ còn gì nữa! Cái gã họ Lý kia thất đức quá chừng, chặn hết cả nguồn nước! Hoa màu hạ du sắp khô cháy hết cả rồi!" "Nha môn không quản sao?" "Quản cái gì mà quản! Không xem tờ 'Phong Giáo Lục' hôm nay à? Trên đó viết rành rành rồi, đấy là mớ bòng bong do tri phủ tiền nhiệm để lại, giờ chẳng ai dám đụng vào! Nhưng nghe đâu quan phủ đã mời Trí Tri Thư Viện ra tay rồi!" "Thật thế sao? Thế thì hay quá! Trí Tri Thư Viện chính là Bồ Tát sống của chúng ta, có họ đứng ra, việc này chắc chắn êm đẹp!" Mạnh Nghiên Điền dừng bước, tai khẽ động. Phong Giáo Lục. Trí Tri Thư Viện. Mấy chữ này, dọc đường đi vào thành hắn đã nghe không dưới mười lần. Những từ ngữ mới mẻ ấy, trước đây ở kinh thành hắn cũng từng nghe người ta nhắc tới. Song lúc này, hắn vẫn muốn tận mắt dò xét xem dân bản xứ nhìn nhận ra sao. "Lão nhân gia, xin dừng bước cho hỏi." Mạnh Nghiên Điền cản một gã bán hàng rong qua đường, chắp tay nói, "Tờ 'Phong Giáo Lục' này là vật gì vậy?" "Ái chà! Ngài từ nơi khác tới phải không?" Người bán dạo nhiệt tình rút từ trong đòn gánh ra một tờ giấy in kín chữ, đưa cho Mạnh Nghiên Điền, "Cái này gọi là 'Giang Ninh Phong Giáo Lục'! Tờ báo thịnh hành nhất Giang Ninh phủ ta hiện nay! Hai văn tiền một tờ, chẳng thiệt đi đâu được! Trên này việc gì cũng có, chuyện lớn triều đình, thời giá thương gia, kỳ văn dị sự, còn hấp dẫn hơn cả người kể chuyện rong!" Mạnh Nghiên Điền nhận lấy tờ giấy, mới liếc qua một cái, đồng tử đã hơi co lại. Đây là bài văn hắn chưa từng thấy bao giờ. Không có những đường viền hoa văn rườm rà, cũng chẳng có những hàng chữ dọc li ti khiến người ta hoa mắt. Cả tờ giấy được phân chia rõ ràng thành từng ô mục, trên cùng là mấy chữ lớn đập ngay vào mắt, nét mực đậm đà, thu hút ánh nhìn. Trang nhất: "Nỗi đau Bạch Long Cừ: Ai đã cướp mất dòng nước cứu mạng của lê dân?" "Đầu đề này..." Mạnh Nghiên Điền khẽ nhướng mày, "Đặt ra thật kinh tâm động phách, rất có phong vị của hịch văn. Chỉ là khó tránh có phần giật gân, chấn động thế gian." Ánh mắt hắn dời xuống dưới, dừng lại ở lạc khoản nơi cuối bài. Thính Vũ Khách. "Thính Vũ Khách?" Mạnh Nghiên Điền trong lòng khẽ động, "Trước đây trong giới sĩ lâm kinh thành có lời đồn, Giang Ninh có mấy vị văn nhân thần bí chỉ dùng một ngọn bút mắng cho Ngụy công công tối tăm mặt mũi. Vị Thính Vũ Khách này là một trong số đó sao?" Ôm nỗi tò mò ấy, hắn đọc kỹ từng câu chữ. Bài văn không dài, nhưng hành văn cực khéo. Không có khí vị hủ lậu của những từ ngữ hư văn, mà dùng thủ pháp tả thực gần như mộc mạc, viết ra nỗi quý giá của từng giọt nước giữa năm đại hạn, viết ra cảnh lão nông quỳ trên bờ ruộng nứt nẻ gạt lệ không thành tiếng, vạch trần thói ngang ngược và máu lạnh của bọn cường hào chặn dòng. Từng chữ như rỏ máu, từng câu thấu tâm can. Đọc tới câu cuối: "Dân sinh gian khó, sao nỡ cướp miếng ăn nơi miệng? Đất trời vô tình, ai đứng ra che chở giọt lệ thương sinh?". Mạnh Nghiên Điền chỉ thấy lồng ngực nghẹn lại, hốc mắt không ngờ lại hoe đỏ. "Văn hay lắm..." Mạnh Nghiên Điền lẩm bẩm. "Tuy văn tài chưa tới mức tuyệt đỉnh, nhưng tấm lòng bi thiên mẫn nhân này, dũng khí dám nhìn thẳng vào sự thật này, lại là thứ cực kỳ hiếm thấy trong sĩ lâm ngày nay." "Đây chính là bài do học trò của Trần Văn mà Lục Bỉnh Khiêm từng nhắc tới viết ra sao?" Hắn lại nhìn sang trang phụ. Nơi ấy viết về "Động thái mới của thương hội Giang Ninh" và "Tin mừng đồn điền phía tây thành". Số liệu rành rọt, mạch lạc phân minh. "Chẳng những viết được hịch văn, mà còn tính toán sổ sách đâu ra đấy..." Mạnh Nghiên Điền gấp tờ báo lại nhét vào ngực áo, rồi đưa cho người bán dạo một mẩu bạc vụn. "Không cần thối lại." "Ôi chao! Đa tạ lão tiên sinh!" Gã bán hàng mày mở mặt cười. Mạnh Nghiên Điền dắt ngựa, phóng tầm mắt về phía nơi được nhắc tới trên tờ báo. Thương hội Hỗ Trợ Giang Ninh. "Đã tới đây, vậy thì tới xem cái gọi là Bồ Tát sống kia rốt cuộc mang hình dạng thế nào." ... Chợ Đông, thương hội Hỗ Trợ Giang Ninh. Còn chưa bước chân vào cửa, luồng thanh âm náo nhiệt sôi trào đã phả thẳng vào mặt. Mạnh Nghiên Điền đứng ở ngưỡng cửa, nhìn thương nhân ra vào tấp nập, nhìn biển hiệu thếp vàng đề hai chữ "Hỗ Trợ", trong lòng khẽ gật đầu. "Có chút thâm ý. Không gọi là tổng hội mà gọi là hỗ trợ. Cái tên này đặt ra, quả thật mang đôi phần phong vị kiêm ái của Mặc gia." Hắn buộc ngựa bên lề đường, chỉnh trang lại y quan, thong thả bước vào. Trong đại sảnh, tiếng người ồn ào như vạc dầu sôi. Mạnh Nghiên Điền không vội tìm người, mà giống như một kẻ bàng quan bình thường len lỏi giữa đám đông, quan sát mọi thứ nơi đây. Hắn nhìn thấy trên tường treo một tấm bản đồ đồ sộ, dùng bút chu sa vạch ra mấy lộ tuyến, thông thẳng tới phương bắc cùng Tây Vực. Bên cạnh còn đề một hàng chữ: "Thông hàng hóa thiên hạ, lợi trăm họ bốn bể". "Khẩu khí thật lớn, mà khí phách cũng thật rộng mở." Mạnh Nghiên Điền thầm khen trong lòng. Đúng lúc ấy, một hồi cãi vã từ góc sảnh truyền tới. "Lý quản sự! Ngài phân xử giùm một câu! Lô tơ này rõ ràng là ta đặt trước, cớ sao lại để cho gã họ Vương này chen ngang?" "Ai chen ngang? Ta có văn thư hỏa tốc!" Mạnh Nghiên Điền nhìn theo tiếng quát, chỉ thấy một người trẻ tuổi tay cầm bàn tính đang bị hai gã thương nhân mặt đỏ tía tai vây ở chính giữa. Đó là Lý Hạo. Đối mặt với cục diện giương cung bạt kiếm như thế, trên mặt Lý Hạo không có lấy nửa phần nôn nóng, trái lại còn cười híp mắt đè tay xuống. "Nhị vị chủ tiệm, xin chớ nóng nảy. Thương hội chúng ta là chốn nào? Là nơi luận theo quy củ. Trương lão bản, ngài tuy đặt trước, nhưng đó là hàng phổ thông. Vương lão bản dẫu tới sau, song trong tay ngài ấy có khế ước đơn hàng hỏa tốc, chiếu theo quy định, đơn hàng hỏa tốc được ưu tiên trước, điều này ghi rõ rành rành ở điều thứ mười tám trong 'Thương Hội Chương Trình'. Song le..." Lý Hạo xoay chuyển lời lẽ, nhìn sang Trương lão bản đang đầy vẻ ấm ức. "Lô hàng của Trương lão bản dẫu bị chậm lại một bước, song chúng ta cũng chẳng thể để người thành thật chịu thiệt. Thế này đi, thương hội sẽ điều từ kho dự trữ ra một lô tơ cùng phẩm cấp cho ngài, giá tiền giảm cho ngài nửa thành, coi như bồi thường. Ngài thấy thế nào?" "Giảm nửa thành sao?" Hai mắt Trương lão bản sáng lên, cơn giận khi nãy lập tức tan biến, "Được! Lý quản sự làm việc công bằng! Ta phục!" "Vương lão bản, mối hàng của ngài tuy gấp, song rốt cuộc cũng chiếm mất tài nguyên của người khác. Khoản chênh lệch nửa thành kia, ngài chịu một nửa, điều này cũng hợp quy củ chứ?" "Không thành vấn đề!" Vương lão bản cũng thở phào một hơi, "Chỉ cần giao hàng đúng hạn, ngần ấy tiền chẳng đáng là bao! Đa tạ Lý quản sự dàn xếp!" Một trận tranh chấp mắt thấy sắp động tay động chân, cứ thế được Lý Hạo dùng quy củ và lợi ích hóa giải chỉ trong vài ba câu. Mạnh Nghiên Điền đứng bên cạnh nhìn mà sững sờ. Hắn từng làm tri phủ, từng thụ lý xử án. Hắn biết những vụ tranh chấp dân sự thế này là khó giải quyết nhất, kẻ nói bên này phải, người bảo bên kia đúng, thông thường phải dây dưa cả buổi trời. Vậy mà người trẻ tuổi này chẳng cần uy quyền, chẳng dùng tới đòn roi, chỉ dựa vào một cuốn "Chương Trình" cùng một chiếc bàn tính, đã khiến đôi bên đều tâm phục khẩu phục. "Kẻ này chính là đại tài của Hộ Bộ." Mạnh Nghiên Điền thầm đưa ra một lời tán thưởng cực cao trong lòng.