Chương 339: Hệ thống phân phối tiền lương khoa học (Chương thêm hai trong một)

Trương Thừa Tông cũng kích động không thôi. "Tiên sinh!" Trương Thừa Tông chắp tay, "Học trò hiểu rồi! Con lập tức quay lại bãi hàng, đem viễn cảnh đổi thay vận nước này, đem tiền đồ làm đại công đầu nguyên lão này, nói rành rẽ lại cho bọn họ! Có chuyện tốt rạng rỡ tổ tông treo lơ lửng trước mắt thế này, con không tin bọn họ lại không liều mạng!" Trương Thừa Tông dứt lời, xoay người định đi. "Khoan đã." Trần Văn bỗng mở miệng gọi Trương Thừa Tông lại. "Tiên sinh, còn điều chi dặn dò?" Trương Thừa Tông ngẩn ra, dừng bước, nghi hoặc quay người lại. "Các vị." Trần Văn tiếp tục nói, "Viễn cảnh cố nhiên tốt đẹp, vẽ bánh cũng có thể khiến người ta sôi trào nhiệt huyết nhất thời." "Nhưng các con tuyệt đối đừng đánh giá quá cao sức đề kháng của nhân tính trước những lời hứa hẹn tương lai mông lung hư ảo, khi phải trải qua những đợt lao động chân tay dài dằng dặc và tẻ nhạt. Vẽ bánh không làm no bụng được." "Thừa Tông, con tưởng rằng, con đem bức lam đồ đủ sức thay đổi vận nước này nói cho bọn họ nghe, là bọn họ có thể giống như đám người đọc sách các con, vì tương lai của Đại Hạ triều, vì cái danh đầu mục công trường chẳng biết khi nào mới thành hiện thực, mà không một lời oán thán bán mạng nửa tháng ròng rã trên bãi hàng sao?" Trương Thừa Tông bị hỏi đến á khẩu không trả lời được. Hắn xuất thân nông gia, hiểu rõ nhất nỗi thống khổ của tầng lớp dưới đáy, dĩ nhiên biết rằng đối với đám lưu dân đến bữa ăn kế tiếp còn chẳng biết ở đâu kia, những lời hứa hẹn quá xa vời thực sự thiếu đi sức hút lâu dài. "Tiên sinh nói chí phải!" Vương Đức Phát lại nhảy cẫng ra. "Mấy huynh đệ ở chợ đen ấy, ngươi nói chuyện giang hồ đạo nghĩa với bọn họ, nói chuyện tương lai lớn mạnh phát đạt, họ thèm vào để ý, thậm chí còn coi ngươi là thằng ngốc nói nhảm!" Vương Đức Phát nước bọt văng tứ tung: "Nhưng chỉ cần vứt bạc trắng lóa mắt ra, hay là đập 'chát' một cái mớ tiền đồng có thể đổi lấy rượu uống ngay xuống bàn!" Vương Đức Phát làm một động tác đập bàn đầy khoa trương. "Mắt bọn họ lập tức đỏ ngầu lên, đến mạng cũng chẳng cần mà lao đi đỡ đao cho ngươi! Tiên sinh, cái này gọi là gì? Cái này gọi là thấy thỏ mới thả ưng!" "Lời thô nhưng lý không thô." Trần Văn liếc nhìn Vương Đức Phát với vẻ tán thưởng, "Đức Phát đã nói trúng bản chất sinh tồn của tầng lớp dưới đáy." Hắn đứng dậy, lại bước tới trước tấm bảng đen nhỏ có viết cơ chế khuyến khích. "Đối với đám phu phen tầng lớp đáy, viễn cảnh thay đổi vận nước dẫu to tát đến đâu, danh hiệu nguyên lão dẫu hấp dẫn cỡ nào, cũng không bằng bổng lộc thực tế cầm ngay vào tay sau khi tan việc tối nay!" "Viễn cảnh xa xôi dùng để thống nhất tư tưởng, tạo cảm giác vinh dự, tránh để bọn họ nghĩ rằng đóng hòm đựng hàng là bị quan phủ bóc lột." "Còn muốn bùng nổ triệt để công suất, muốn họ chủ động làm việc như phát điên, trên nền tảng viễn cảnh ấy, chúng ta buộc phải thêm vào lợi ích ngắn hạn trực tiếp nhất!" "Lý Hạo." Trần Văn điểm tên. "Học trò có mặt!" Lý Hạo lập tức đứng thẳng người. "Ta hỏi con, hiện tại các xưởng thủ công ở Giang Ninh, cùng với tiền công ta thuê lưu dân, có phải đều là tiền công chết tính theo ngày không?" "Thưa tiên sinh, đúng vậy. Đây là quy củ xưa nay của các phường thợ Đại Hạ triều. Bất kể tay nghề cao thấp, làm nhanh hay chậm, tiền công ăn uống mỗi ngày đều phát theo định mức." Lý Hạo thành thật trả lời. Trần Văn gật đầu, nói tiếp: "Thừa Tông, sau khi con trở về." "Họp xong buổi đại hội động viên kia, lập tức đứng trước mặt mọi người tuyên bố: Kể từ hôm nay, bãi bỏ hoàn toàn quy củ chết tính công theo ngày của toàn bộ các xưởng tham gia chế tạo hòm đựng hàng tại Giang Ninh!" "Bãi bỏ tiền công chết?" Cố Từ khẽ nhíu mày, "Vậy tiền công tính thế nào?" Trần Văn quay người, viết lên bảng đen bốn chữ lớn. Tính công theo kiện. "Phá bỏ nồi cơm chung! Chúng ta không nhìn việc hôm nay ngươi ở lại bãi hàng bao lâu, chúng ta chỉ nhìn hôm nay ngươi làm ra được bao nhiêu việc đạt chuẩn!" Hắn nhìn Trương Thừa Tông. "Ví dụ như, con bảo với đám lưu dân và học việc: Cưa xong một tấm ván sườn đúng kích cỡ đạt chuẩn, thưởng một văn tiền!" "Con bảo với đám thợ mộc già: Đục xong một mộng đuôi én, thưởng hai văn tiền!" "Con bảo với đám thợ rèn: Rèn xong một khoen sắt cẩu hàng đạt tiêu chuẩn chịu tải, thưởng ba văn tiền!" "Làm càng nhiều, ăn càng nhiều! Không giới hạn mức trần! Cho dù một ngày ngươi cưa được năm trăm tấm ván, thương hội cũng thanh toán sòng phẳng cho ngươi năm trăm văn tiền tươi! Chỉ cần ngươi dám liều mạng, thu nhập một ngày của ngươi có thể bằng mười ngày tiền công chết trước kia ở phường thợ!" Nghe tới đây, Lý Hạo hoàn toàn kinh ngạc sững sờ. Trước đó hắn đã thấy cơ chế tiền công tính theo ngày này không mấy hợp lý, nhưng không ngờ lại còn có thể tính công theo kiện. Lý Hạo vừa điên cuồng tính toán trong đầu, vừa nuốt nước bọt: "Tiên sinh, chiêu tính công theo kiện này vừa tung ra, đám thợ vốn định lười biếng kia e là đến cả thời gian đi vệ sinh cũng phải bớt lại. Chiêu này quá tàn nhẫn!" Trần Văn cười cười. "Thế này vẫn chưa đủ." "Lý Hạo, trong sổ sách của thương hội, con trích riêng ra một món tiền lớn. Thừa Tông, tại nơi dễ thấy nhất của bãi hàng, dựng cho ta một cây cột cờ thật cao!" "Ta muốn các con lập ra một quỹ thưởng vượt mức!" "Quỹ thưởng vượt mức?" Mọi người nhìn nhau ngơ ngác, từ ngữ này lại chạm tới vùng kiến thức mù mịt của họ. "Không sai." Trần Văn giải thích, "Trước tiên con định ra một mức sản lượng cơ bản, ví dụ như một trăm cái hòm, con bảo với mọi người rằng sản lượng tiêu chuẩn mỗi ngày của chúng ta là một trăm cái." "Chỉ cần sản lượng trong ngày vượt qua mốc chuẩn một trăm năm mươi cái! Thì mỗi một chiếc hòm dôi ra đó, tiền công cưa ván, đục mộng, rèn khoen tương ứng, thương hội sẽ không chi trả theo giá cũ nữa, mà lập tức phát bạc thưởng gấp đôi ngay tại chỗ!" "Cái gì?!" "Bạc thưởng gấp đôi?!" Không chỉ Vương Đức Phát và Lý Hạo, ngay cả Chu Thông và Cố Từ lúc này cũng bị khí phách vung tiền không màng chi phí của Trần Văn làm cho chấn động. "Tiên sinh." Trương Thừa Tông nói, "Món bạc thưởng gấp đôi này ném xuống, đám thợ thuyền cùng phu phen kia chẳng phải sẽ phát điên lên sao? Bọn họ sợ rằng đến ngủ cũng chê lãng phí thời gian mất!" Trần Văn khẽ mỉm cười, đây chính là hiệu quả hắn muốn. "Cái ta cần chính là bọn họ phát điên!" "Hơn nữa, số bạc thưởng gấp đôi này tuyệt đối không được ghi vào sổ sách đợi đến khi việc vận chuyển đường thủy mùa thu kết thúc mới phát." "Thừa Tông, con nhất định phải bảo Lý Hạo mỗi ngày kéo mấy hòm bạc trắng lóa mắt tới bãi hàng. Đem số bạc đó, xâu lại từng chuỗi bằng dây đỏ trước mặt tất cả thợ thuyền và lưu dân, treo thật cao lên cột cờ kia!" "Để cho tất cả mọi người, chỉ cần ngẩng đầu lên là có thể nhìn thấy vàng bạc rực rỡ lấp lánh đầy mê hoặc! Để họ biết rằng, chỉ cần họ liều mạng làm việc, chỉ cần hôm nay hoàn thành vượt mức nhiệm vụ, trời vừa tối, số bạc trên cột cờ kia sẽ rơi thẳng vào túi tiền của chính họ!" Dứt lời, Trí Tri Lục Tử nhìn mấy chữ lớn "tính công theo kiện" và "tiền thưởng vượt mức" trên bảng đen, rơi vào trầm tư. "Vẽ bánh cho họ niềm tin, tính kiện cho họ động lực, thưởng gấp đôi khiến họ phát điên, phát tiền trước mặt đập tan mọi nghi ngờ." Cố Từ phe phẩy quạt xếp, không kìm được mà liên tục tán thán: "Chiêu liên hoàn trong cơ chế tiền lương này của tiên sinh quả thực đã tính toán điểm yếu của nhân tính tới mức tột cùng." Trong khi đó, với tư cách là chưởng quầy tổng sổ sách của thương hội Giang Ninh, Lý Hạo lại đưa ra một nghi vấn. "Tiên sinh! Tính công theo kiện thì cũng thôi đi, làm nhiều hưởng nhiều, chúng ta còn miễn cưỡng chịu nổi. Nhưng món bạc thưởng gấp đôi này... Tiên sinh, người làm thế là ném bạc qua cửa sổ rồi!" Lý Hạo rảo bước tới trước mặt Trần Văn. "Tiên sinh người tính xem. Bạc mà Lý đại nhân trích từ phủ khố ra, cộng với vốn liếng thương hội ta kiếm được trong trận chiến tơ tằm, tính toán hết mức cũng chỉ có ngần ấy. Đóng hai ngàn chiếc hòm bằng gỗ bách bọc sắt này, tiền gỗ, sắt vụn, dầu trẩu, thứ nào mà chẳng tiêu tiền như nước?" Lý Hạo nuốt nước bọt, càng nói càng thấy xót xa cho số bạc còn chưa kịp ấm chỗ kia. "Chúng ta còn phải giữ phần lớn để trả cho bang thuyền dân gian cái giá cước trên trời kia nữa! Nếu bây giờ ở chỗ đóng hòm này cứ mở rộng hầu bao phát bạc thưởng gấp đôi, lỡ như đám thợ thuyền cùng phu phen kia thực sự phát điên, một ngày đóng ra hai trăm, ba trăm chiếc! Thì phần tiền công gấp đôi dôi ra kia lập tức có thể vét sạch sổ sách của thương hội ta! Đến lúc đó, tiền đặt cọc cho bang thuyền không trả nổi, mười vạn thạch lương vụ thu này đến bến cảng Giang Ninh cũng chẳng bước ra nổi!" Vương Đức Phát ở bên cạnh cũng liên tục gật đầu phụ họa. "Hạo Tử nói đúng đấy tiên sinh! Đám phu phen kia mà ngửi thấy mùi bạc gấp đôi thì làm việc bạt mạng lắm. Món thưởng này mà phát xuống, sợ là chúng ta không trụ nổi đâu!" Nghe vậy, Trần Văn gật đầu. "Lý Hạo, con làm chức sổ sách mà có thể thời khắc nhìn chằm chằm vào giới hạn chịu đựng, đó là chuyện tốt. Nhưng con tính sổ mới chỉ tính được bề mặt, chứ chưa tính thấu được đạo lý cốt lõi của quỹ thưởng vượt mức này." "Con tưởng số bạc thưởng gấp đôi ta nói là vung tiền vô mục đích sao?" "Lý Hạo, ta hỏi con. Theo kế hoạch ban đầu của chúng ta, trong vòng nửa tháng, dựa vào tiền công chết theo lối cũ, tổng chi phí nhân lực dự tính của chúng ta là bao nhiêu?" Lý Hạo nhắm mắt lại, trong đầu lập tức hiện lên con số trên sổ sách: "Thưa tiên sinh, hơn bảy trăm thợ mộc và phu phen, tiền công chết nửa tháng cộng với cơm nước, ước chừng cần một ngàn lượng bạc trắng." "Rất tốt, một ngàn lượng." Trần Văn viết con số này lên bảng đen, "Nhưng mới có ba ngày, kết quả con cũng thấy rồi đó, bọn họ không có động lực." "Cho nên." Bút đá trong tay Trần Văn gõ nhẹ lên bảng đen. "Một ngàn lượng này chính là ngân sách cơ bản của chúng ta! Việc chúng ta cần làm bây giờ không phải là tăng thêm tổng ngân sách, mà là thay đổi phương thức phân phối của một ngàn lượng này!" "Chúng ta đem một ngàn lượng tiền công chết này chia nhỏ toàn bộ ra. Chiểu theo tổng khối lượng công việc của hai ngàn chiếc hòm, quy đổi thành đơn giá theo kiện cho từng tấm ván, từng mộng gỗ. Cái này gọi là tiền lương cơ bản!" "Chỉ cần mỗi ngày họ hoàn thành mốc chuẩn, thứ họ nhận được chính là phần quy đổi theo kiện của món tiền công chết vốn thuộc về họ. Tổng chi tiêu của chúng ta không hề tăng thêm một văn tiền nào!" "Mà điều huyền diệu thực sự nằm ở phần thưởng gấp đôi sau khi đã vượt qua mốc chuẩn kia!" "Các vị, các con cảm thấy gấp đôi là nhiều lắm sao?" "Các ngươi sai rồi!" "Mọi người nghĩ xem, họ làm việc ở bãi hàng mỗi ngày, thể lực có hạn. Hơn một trăm thùng hàng đầu tiên đã tiêu hao phần lớn sức lực của họ. Đến khi muốn kiếm chỗ thưởng gấp đôi vượt định mức kia, họ còn làm thêm được bao nhiêu? Hai mươi cái? Năm mươi cái? Đó chính là cực hạn thể năng của con người!" "Cho nên, dẫu chúng ta ra giá gấp đôi, số tiền thưởng chi cho mấy chục thùng hàng dôi ra này so với khoản ngân sách cơ bản một nghìn lượng khổng lồ kia cũng chỉ là hạt cát trong sa mạc!" "Thế nhưng! Chính chút kích thích gấp đôi như hạt cát trong sa mạc ấy lại như một củ cà rốt treo trước mặt họ! Để tranh đoạt những suất vượt định mức có hạn, để lấy được bạc trắng gấp đôi ngay trong tầm tay, họ sẽ điên cuồng chủ động làm việc!" "Lý Hạo, chúng ta nhìn như bỏ ra gấp đôi tiền thưởng, nhưng thực tế tỷ lệ thưởng lại rất nhỏ. Quan trọng là chúng ta đã dùng một món tiền thưởng ít nhất để mua được động lực liều mạng của họ, mua được lá bùa hộ mệnh giúp mười vạn thạch lúa thuế vụ thu này vào kinh đúng kỳ hạn!" "Thế mới gọi là tiêu từng lượng bạc đúng vào lưỡi dao!" "Tổng chi tiêu từ đầu chí cuối vẫn nằm gọn trong lòng bàn tay chúng ta!" Vương Đức Phát đứng bên nghe xong toàn bộ cách tính toán tiền công này của Trần Văn. "Tiên sinh à." Vương Đức Phát tặc lưỡi, "Trước kia lúc con lăn lộn ở hiệu cầm đồ chợ đen, cứ ngỡ tâm địa của mấy tay chủ nợ cho vay nặng lãi 'chín ra mười ba về' đã đủ đen rồi. Hôm nay nghe ngài tính toán một phen thế này..." Vương Đức Phát giơ ngón tay cái lên. "Ngài đây đâu phải là phát tiền thưởng, ngài rõ ràng là cầm một củ cà rốt treo trước mặt một bầy lừa đói đỏ cả mắt, bắt chúng kéo cối xay ngày đêm không nghỉ, rốt cuộc chúng còn ngỡ mình vớ được món hời lớn! Thủ đoạn tính toán đám thợ này đúng là tuyệt đỉnh!" Nghe lời trêu đùa của Vương Đức Phát, bọn Cố Từ cũng không nhịn được mà bật cười thành tiếng. Trần Văn cũng cười. "Đức Phát, trò nói đúng được một nửa." "Đây không phải là mưu mô đen tối, đây gọi là hệ thống phân phối thù lao khoa học." "Chúng ta quả thật đang lợi dụng lòng khao khát tiền bạc của họ để tăng năng suất. Nhưng các trò chớ quên một điểm quan trọng nhất!" "Bất kể chúng ta tinh toán đòn bẩy của quỹ thưởng này ra sao, bất kể khống chế tổng chi tiêu thế nào, chỉ cần quy củ trả công theo sản phẩm và gấp đôi khi vượt mức này được ban bố, chỉ cần họ chịu dốc sức làm lụng!" "Số tiền đồng và bạc vụn họ cầm về tay mỗi ngày tuyệt đối sẽ cao hơn chút tiền công chết bèo bọt từng nhận ở bất kỳ phường thợ nào trước đây!" "Chúng ta đã cho họ một cơ hội dựa vào bản lĩnh để kiếm cơm, thậm chí là thay đổi vận mệnh! Vào năm đại hạn này, ở ngoài thành Giang Ninh nơi ngay cả cơm cũng không đủ ăn, mức thù lao vượt xa giá thị trường mà chúng ta đưa ra chính là tiền cứu mạng cả nhà già trẻ của họ!" "Đây chính là thực vụ của Trí Tri Thư Viện chúng ta! Chúng ta không nói thứ đạo đức giả dối, chúng ta dùng bạc trắng tiền tươi cùng chế độ khoa học nhất để họ ôm ấp hy vọng mà liều mạng! Thế này sao có thể gọi là đen lòng?" Nghe lời chất vấn đanh thép như sấm bên tai của tiên sinh, Vương Đức Phát thu lại vẻ cợt nhả trên mặt. Là một đứa con chốn thị giếng từng tận mắt thấy nỗi thống khổ của tầng lớp dưới đáy, hắn hiểu rõ hơn ai hết rằng, để bách tính kiếm được đồng tiền thực chất còn có tác dụng hơn vạn câu giáo huấn của thánh nhân. "Tiên sinh nói rất đúng! Chỉ cần tiền cho đủ, dẫu củ cà rốt kia có xa đến đâu thì họ cũng vui lòng kéo chuyến cối xay này! Cái này gọi là đôi bên cùng có lợi!" "Làm thôi!" Trương Thừa Tông chộp lấy cuốn sổ sách trên bàn, quệt vội mồ hôi trên mặt. "Tiên sinh! Có đòn phối hợp khoa học giữa viễn cảnh và thực lợi này của ngài, trong vòng nửa tháng, hai nghìn thùng hàng, học trò cam đoan sẽ bày đủ không thiếu một cái cho ngài ngay trên bến tàu Trường Giang!" ……