Chương 392: Tôi vốn có thể chịu đựng chậm nhiệt, nếu tôi chưa từng đọc sảng văn

Sáng sớm hôm sau. Thuyền quan chầm chậm xuôi về bắc trên dòng Đại Vận Hà. Trần Văn gọi các đệ tử vào trong khoang thuyền. Mạnh Nghiên Điền vẫn bưng chén trà, ngồi ở ghế chủ vị lắng nghe như lệ thường. Trần Văn bước tới trước tấm bảng gỗ, sáng nay vào thẳng vấn đề. “Hôm qua đã giảng về cảm giác nhập vai và bàn tay vàng.” “Hôm nay chúng ta sẽ nói về điều đã báo trước hôm qua.” Trần Văn xoay người, cầm bút đá, viết bốn chữ lên bảng gỗ. Ba chương hoàng kim. Vương Đức Phát gãi đầu. “Tiên sinh, ba chương hoàng kim? Hoàng kim thì con biết, ba chương con cũng hiểu. Nhưng ba chương hoàng kim này rốt cuộc là có ý gì?” Trần Văn mỉm cười nói: “Sảng văn mà chúng ta muốn viết, ba chương mở đầu chính là quan ải sinh tử của cuốn sách này.” “Độc giả mở ra đọc ba chương mà không thấy sướng, lập tức vứt sang một bên, tuyệt đối chẳng bao giờ quay lại đọc tiếp.” Vương Đức Phát trố mắt: “Tiên sinh, ba chương mà đã định được sinh tử rồi sao? Thế thì có nhanh quá chăng?” Trần Văn lắc đầu: “Chẳng nhanh chút nào. Đổi lại là ngươi thì cũng thế thôi.” “Ngươi tới tiệm sách lật xem một cuốn, vài trang đầu nếu không giữ chân được ngươi, ngươi có bỏ tiền mua về nhà không?” Vương Đức Phát ngẫm nghĩ rồi xoa cằm: “Thế thì con quả thực không mua.” “Tiền của con cũng là vất vả mới kiếm được. Vài trang đầu mà đọc thấy tẻ nhạt thì đa phần là đặt xuống rồi đi, tìm cuốn khác xem.” Trần Văn gật đầu: “Độc giả cũng như thế.” “Một cuốn sảng văn chúng ta định viết, về sau ngót nghét cả trăm vạn chữ. Cả trăm vạn chữ ấy có khiến người ta đọc tiếp được hay không, tất cả đều nằm ở ba chương mở đầu này.” “Bởi vậy ba chương này mới gọi là ba chương hoàng kim. Trừ phi ngươi đã là tác gia thành danh, mở đầu viết ra sao cũng có độc giả cũ chịu đọc tiếp. Nhưng chúng ta ở kinh thành chẳng có chút danh tiếng nào, nếu vẫn viết như trước kia thì đừng nói tới chuyện nổi danh, e rằng ngay cả người cùng nghề cũng không đọ lại nổi.” Trần Văn chắp tay đi lại hai bước trong khoang, rồi quay người lại: “Lại hỏi các ngươi một câu.” “Các ngươi đều là bậc đọc sách.” “Các ngươi mở Thủy Hử, Tam Quốc, Liêu Trai ra, mấy chương đầu đều đang kể chuyện gì?” Mấy người trong khoang ngẩn ra, bắt đầu hồi tưởng. Cố Từ đặt quạt xếp trong tay xuống, đáp đầu tiên: “Tiên sinh, Thủy Hử mở màn bằng chuyện Hồng Tín ngộ tẩu yêu ma, hạ bút từ triều Bắc Tống Nhân Tông, rồi mới kể tới một trăm linh tám vị tướng lĩnh lần lượt xuất hiện.” “Tam Quốc mở đầu bằng thế lớn thiên hạ chia lâu ắt hợp, hợp lâu ắt chia, rồi đến Đào Viên kết nghĩa.” “Liêu Trai thì khởi bút theo từng mẩu chuyện, mỗi thiên đều nói rõ phủ nào, huyện nào, họ nào, người nào.” Trần Văn nghe xong, quay đầu quét mắt nhìn mọi người: “Các ngươi nghĩ lại xem, những mở đầu đó nói về điều gì?” “Niên đại. Gia thế. Xuất thân. Sư thừa.” “Độc giả mở trang đầu tiên ra, thấy toàn là nhân vật chẳng liên can gì bước lên vũ đài, toàn là trải thảm bối cảnh. Vừa vào truyện đã hai ba vạn chữ, mà bóng dáng chính đề còn chẳng thấy đâu.” “Đây chính là chứng bệnh chung của mọi thoại bản lúc này.” Bàn tay bưng chén trà của Mạnh Nghiên Điền chậm rãi đặt xuống: “Trần tiên sinh hỏi câu này, lão phu quả thực chưa từng ngẫm nghĩ nghiêm túc.” “Hóa ra những mở đầu chúng ta đọc suốt trăm năm qua đều mắc cùng một chứng tật này.” Trần Văn khẽ gật đầu, tiếp tục giảng giải: “Cái mở đầu tấu chậm chạp ấy, độc giả sở dĩ chịu được chẳng qua chỉ nhờ vào hai tình huống.” “Một là tiên sinh thuyết thư trong trà lâu kể lại.” “Người nghe ngồi đó chẳng thể tự mình lật trang. Tiên sinh thuyết thư kể chậm chạp bao nhiêu thì phải nghe bấy nhiêu. Chậm thì chậm, dông dài thì dông dài.” “Hai là độc giả vốn rảnh rỗi không việc gì làm, biết dăm ba mặt chữ, bưng cuốn sách để giết thì giờ.” “Dù sao rảnh cũng là rảnh, phía trước dông dài cả vạn chữ cũng chẳng hề gì.” Ánh mắt Trần Văn lướt qua mọi người: “Nhưng các ngươi phải nhớ kỹ một điều.” “Độc giả trời sinh không thích chậm.” “Độc giả chỉ là chưa từng nếm qua mùi vị của sự nhanh gọn mà thôi.” “Ba chương mở đầu của sảng văn chúng ta là trực tiếp vào cốt truyện, trực tiếp ném ra xung đột, trực tiếp mang đến điểm sướng cho độc giả.” “Điều này hoàn toàn khác biệt với mở đầu của tất cả thoại bản đương thời.” “Độc giả kinh thành một khi lật mở sảng văn của chúng ta, ngay ba đoạn đầu của chương thứ nhất đã đóng đinh hắn vào cuốn sách.” “Đợi khi hắn đặt sách của chúng ta xuống, quay đầu lật lại thoại bản do người khác viết.” “Chỉ câu 'Năm Hồng Viễn nọ, có chàng thư sinh, họ Trương tên Thủ Chuyết', hắn lật ba trang là đã phải ngáp ngắn ngáp dài.” “Những mở đầu ngày trước hắn đọc đến say mê, trong mắt hắn bấy giờ đều biến thành dề dà kéo lê.” “Sảng văn của chúng ta một khi đứng vững, toàn bộ thoại bản ở kinh thành về mặt tiết tấu đều bị đè bẹp một bậc.” “Về sau độc giả chọn sách, tự khắc sẽ chỉ hướng về phía chúng ta.” Cố Từ nghe đến đây, quạt xếp trong tay khẽ khép lại: “Tiên sinh chiêu này thật cao minh.” “Độc giả nếm qua sảng văn của chúng ta, đọc lại sách khác sẽ nhạt nhẽo như uống trà vụn.” “Đám cùng nghề viết thoại bản tấu chậm kia căn bản chẳng biết mình thua ở chỗ nào.” Trần Văn nhìn Cố Từ, gật đầu: “Phải, điều chúng ta cần không phải là so bì với kẻ cùng nghề.” “Chúng ta muốn tạo cho độc giả một khẩu vị hoàn toàn mới.” “Đợi họ quen rồi, những sách khác sẽ chẳng bao giờ nuốt trôi được nữa.” Chu Thông đứng bên tiếp lời: “Như thế thì sảng văn của chúng ta một khi đứng vững, thoại bản khác dẫu có nhiều hơn, lâu đời hơn, về mặt tiết tấu cũng chẳng thể đuổi kịp.” Vương Đức Phát lại không kìm được bèn hỏi: “Tiên sinh, vậy ba chương hoàng kim này phải viết ra sao? Thầy mau giảng đi!” Trần Văn nói tiếp: “Cách viết ba chương hoàng kim này, ta đặt ra cho các ngươi ba quy củ.” Trần Văn vừa nói vừa lần lượt viết lên bảng gỗ: “Thứ nhất, ba đoạn đầu của chương thứ nhất buộc phải trực tiếp tung ra xung đột hoặc mồi câu.” “Độc giả vừa mở ra đã bị móc chặt, đọc xong đoạn đầu ắt không nhịn được mà phải đọc đoạn thứ hai.” “Thứ hai, trong vòng ba chương nhất định phải khiến độc giả thấy sướng lần đầu tiên.” “Có sướng lần này thì về sau hắn mới có khả năng bám theo đọc tiếp.” “Điều cuối cùng.” Trần Văn đặt bút đá xuống, quay người lại: “Thế giới quan, bối cảnh nhân vật, lai lịch sư môn, những thứ này đều phải giấu trong cốt truyện để từ từ hé lộ ra.” “Tuyệt đối không được vừa vào đã đổ hết lên đầu độc giả.” Chu Thông nghe tới đây, mày khẽ nhíu lại: “Tiên sinh, nhưng độc giả nếu không biết lai lịch nhân vật chính, không biết câu chuyện xảy ra vào triều đại nào, làm sao hiểu được cốt truyện?” Trần Văn quay đầu nhìn Chu Thông, cười nói: “Câu này Chu Thông hỏi rất hay.” “Ngươi nghe ta nói.” “Độc giả không phải là không cần biết, mà là ngươi không thể nói hết cho hắn biết một lần.” “Nhân vật chính xuất hiện lần đầu, ngươi chỉ cần dùng một câu nói rõ tình cảnh của hắn, phần còn lại toàn bộ là mồi câu.” “Độc giả sẽ mang theo những mồi câu ấy mà đọc tiếp.” “Đợi đọc tới chương mười, ngươi mới cho hắn biết tên sư huynh, lai lịch của sư môn.” “Khi đó độc giả đã bị ngươi móc trúng, ngươi nói gì hắn cũng bằng lòng nghe.” Chu Thông cúi đầu trầm ngâm giây lát: “Hóa ra là vậy.” “Trước tung mồi câu, sau mới nói lai lịch. Độc giả xem là xem mồi câu, bối cảnh chẳng qua là xem kèm theo.” Trần Văn quay người lau bảng gỗ một hồi, xóa đi ba quy củ. “Nói suông vô ích.” “Ta viết cho các ngươi hai đoạn mở đầu, đem ra so sánh mà xem.” Trần Văn viết trước một đoạn chữ lên bảng gỗ. Năm Hồng Viễn nọ, có chàng thư sinh, họ Trương tên Thủ Chuyết, ngụ tại Dương Châu. Mồ côi cha từ thuở nhỏ, cùng mẹ nương tựa lẫn nhau, bảy tuổi vỡ lòng. Trần Văn đặt bút đá xuống, quay người lại: “Đây là mở đầu của thoại bản hiện nay.” “Chư vị giờ hãy bình phẩm xem, nếu các ngươi là độc giả, đọc thấy đoạn này thì còn muốn lật trang sau không?” Vương Đức Phát lắc đầu bĩu môi: “Không muốn. Thế này chẳng khác nào con xem huyện chí. Con giờ đã là cử nhân lão gia, trăm công nghìn việc, xem sách giải khuây cũng phải tìm chút gì thú vị chứ?” Mọi người đều bật cười khẽ. Trương Thừa Tông cũng nhận xét: “Học trò nếu đọc đoạn này, e rằng cũng muốn buồn ngủ.” Trần Văn mỉm cười không nói gì, viết tiếp một đoạn khác lên bảng gỗ. Khi ta chết, gã sư huynh phản bội đang bưng chén rượu độc mỉm cười. Ta không ngờ khoảnh khắc tiếp theo mở mắt, đã quay về buổi sáng bái sư mười năm trước. Tất cả mọi người trong khoang nhìn dòng chữ ấy, hồi lâu không ai lên tiếng. Chu Thông là người đầu tiên cất lời: “Tiên sinh chỉ một câu này đã tóm chặt lấy con.” “Nhân vật chính vừa mới chết.” “Kẻ phản bội hắn là sư huynh.” “Hắn trọng sinh quay về ngày bái sư.” “Ba việc này gói gọn trong một câu, phần còn lại toàn bộ đều là mồi câu.” Cố Từ tiếp lời, khẽ phe phẩy quạt xếp trong tay: “Đoạn trước ba mươi chữ vẫn còn đang giới thiệu gia thế.” “Độc giả đọc đến đó có lẽ đã gập sách đi uống trà rồi.” “Đoạn này ba mươi chữ.” Cố Từ khựng lại một nhịp: “Tròng mắt độc giả đã bị đóng đinh chặt lại rồi!” Vương Đức Phát nghe tới đây kích động vỗ đùi một cái, suýt nữa hất đổ chén trà: “Tiên sinh so sánh thế này, con lập tức hiểu ngay!” “Đoạn phía trước, ngay cả hạng mê đọc sách nhảm như béo gia đây cũng thấy tẻ ngắt.” “Còn đoạn này, con chỉ muốn biết gã sư huynh kia sau này chết ra sao!” Mạnh Nghiên Điền ở bên cất tiếng: “Hai đoạn này của Trần tiên sinh.” “Đoạn trước viết theo kiểu người cầm bút muốn kể chuyện cho độc giả.” “Đoạn sau viết khiến độc giả cảm thấy mình nằm ngay trong câu chuyện, lại còn dùng ngôi thứ nhất, cảm giác nhập vai này quả thực lập tức dâng trào!” “Cao thấp liền phân rõ.” Dứt lời, Mạnh Nghiên Điền lại hỏi tiếp: “Nhưng tiên sinh, tiểu thuyết này là trường thiên, dẫu mở đầu viết khéo, vậy đoạn sau thì sao? Làm thế nào để độc giả đọc tiếp mà vẫn thấy sướng?” “Mạnh đại nhân nói chí phải, mở đầu chỉ là để dẫn dụ độc giả bước vào. Nhưng sảng văn của chúng ta mấu chốt nhất vẫn là phải khiến cho độc giả được thỏa mãn sảng khoái.” Trần Văn quay người viết bốn chữ lên bảng gỗ. Hiển thánh trước người.