Chương 65: Lục Bỉnh Khiêm vấn đối (Hạ)

“Là hai thứ gì?” “Một là ‘tín’, hai là ‘pháp’.” “Tín và pháp?” Lục Bỉnh Khiêm cau mày. “Phải.” Giọng Trần Văn trở nên sang sảng, đanh thép, “Tín, là giới hạn đáy của lòng người, Pháp, là ranh giới của hành vi.” “Những gì học trò làm ở Ninh Dương, chung quy lại chính là xác lập hai chữ này.” “Chúng ta lập thương hội, chú trọng thành tín, đó là tín. Để thương hộ hiểu rằng, kẻ giữ tín thì được lợi, kẻ thất tín tấc bước khó đi.” “Chúng ta định thương luật, nghiêm minh thưởng phạt, đó là ‘pháp’. Để bách tính hiểu rằng, quy củ là quy củ, vượt lôi trì nửa bước, ắt chịu tội khiên.” Hắn nhìn Lục Bỉnh Khiêm, giọng điệu kiên định. “Đại nhân lo lòng người tham lam khôn cùng.” “Song học trò cho rằng, lòng người dẫu khó dò, nhưng pháp độ lại có thể bất biến.” “Dùng pháp hộ tín, để kẻ giữ tín không chịu thiệt; dùng tín dưỡng pháp, để pháp độ thấm sâu vào lòng người.” “Duy chỉ có pháp trị và đức trị cùng thi hành, mới có thể nhốt mãnh thú lợi ích vào lồng son, biến nó thành thứ phục vụ ta, thay vì cắn trả làm hại chủ.” “Đây mới là căn bản để Ninh Dương thái bình lâu dài.” Lục Bỉnh Khiêm nghe những lời này, con ngươi hơi co lại. Pháp trị. Hai chữ này, đặt trong ngữ cảnh Nho gia, thường mang theo phong vị của bọn khốc lại. Nhưng từ miệng Trần Văn thốt ra, lại biến thành một sự che chở, thành nền tảng của trật tự. Ông nhìn người thanh niên trước mắt, trong lòng dâng lên nỗi chấn động chưa từng có. Kẻ này, không chỉ hiểu buôn bán, hiểu làm quan, mà còn hiểu thuật trị quốc. Tầm mắt của hắn đã vượt xa đám người đọc sách tầm thường, thậm chí vượt qua phần lớn quan lại chốn triều đình. “Dùng pháp hộ tín, dùng tín dưỡng pháp…” Lục Bỉnh Khiêm lẩm bẩm một mình, cẩn thận nghiền ngẫm tám chữ ấy. Càng nghiền ngẫm, càng thấy dư vị sâu xa. Ông thở dài một tiếng. “Trần Văn, phen nghị luận này của ngươi thực sự khiến lão phu phải nhìn bằng con mắt khác.” Nhưng ông không vì thế mà nới lỏng miệng. Với thân phận khâm sai, thân phận chủ khảo, ông phải có trách nhiệm với triều đình, có trách nhiệm với kẻ sĩ trong thiên hạ. Chỉ dựa vào một hồi biện luận, vẫn chưa đủ để ông hoàn toàn buông bỏ lòng phòng bị. Ông còn cần một bằng chứng theo lối truyền thống hơn. “Nhưng mà.” Ngữ khí của Lục Bỉnh Khiêm lại xoay chuyển. “Nói suông không bằng cớ.” “Ngươi nói có xuôi tai đến mấy, cũng chỉ là lời của một nhà.” “Ngươi muốn lão phu thực sự tin ngươi, thậm chí đứng ra bảo đảm cho tân chính này của ngươi.” “Ngươi còn phải qua một cửa ải cuối cùng.” Không khí trong đại đường dường như ngưng đọng lại vào khoảnh khắc này. “Cửa ải cuối cùng?” Trần Văn lặp lại bốn chữ, ánh mắt bình thản nhìn Lục Bỉnh Khiêm. “Đúng vậy.” Lục Bỉnh Khiêm gật đầu, thần sắc trở nên vô cùng nghiêm nghị. “Lời ngươi vừa nói, dùng pháp hộ tín, dùng tín dưỡng pháp, quả thực đặc sắc.” “Song nếu muốn lão phu, muốn triều đình, thậm chí để người đọc sách trong thiên hạ thực sự thừa nhận Chí Tri chi học của ngươi.” “Ngươi ắt phải chứng minh cho thấy, học vấn của ngươi không chỉ dùng để buôn bán, dùng để kiếm tiền, mà còn có thể dùng để trị quốc.” Ông bước tới một bước, đôi mắt từng nhìn thấu vô số người lóe lên một tia sáng chưa từng thấy. Đó là ánh mắt của thợ săn khi thấy con mồi, của Bá Nhạc khi thấy thiên lý mã. “Trần Văn, ngươi có dám ở trên trường thi, dùng đạo của ngươi để giải đề của thánh nhân chăng?” Trần Văn mỉm cười. Hắn không chút do dự. “Sở học của học trò vốn là để kinh thế trí dụng. Đại nhân đã có nhã hứng này, học trò cầu còn không được.” “Tốt!” Lục Bỉnh Khiêm trầm giọng quát. “Ngươi đã có chí khí ấy, lão phu sẽ thành toàn cho ngươi.” Ông quay người bước về sau án thư, cầm kinh đường mộc vỗ mạnh một tiếng. “Một tháng sau, viện thí.” “Lão phu sẽ đích thân ra đề.” “Nếu đệ tử của ngươi giải được, lại thêm sáu tên đệ tử nòng cốt của ngươi đều lọt vào nhóm mười người dẫn đầu, lão phu không những giúp ngươi chính danh, mà còn nguyện làm người dẫn đường cho ngươi.” Tôn Chí Cao đứng một bên nghe mà tim đập chân run, nhịn không được muốn lên tiếng khuyên can. Viện thí này nào giống phủ thí trước đó, chỉ tiêu lấy đỗ của cả phủ thông thường chỉ có vài chục người. Muốn xông vào nhóm mười người dẫn đầu trong số đồng sinh toàn phủ, mà lại là cả sáu đệ tử nòng cốt cùng lọt vào, há phải chuyện dễ? Huống chi, lại còn là Lục Bỉnh Khiêm đích thân ra đề! Thế nhưng, Trần Văn lại cười. Hắn hiểu rõ, Lục Bỉnh Khiêm dẫu chưa nói thẳng thái độ đối với tân chính Ninh Dương, Nhưng lời hẹn ước này, tự thân nó đã là một sự ủng hộ, cũng là một bậc thang cho chính ông lui bước. Hắn không mảy may chần chừ. “Học trò Trần Văn, xin lĩnh mệnh.” Tiếng xưng học trò này không còn là lời khách sáo trước đó, mà xuất phát từ sự kính trọng tận đáy lòng. Bởi hắn biết, Lục Bỉnh Khiêm dẫu nghiêm khắc, dẫu cố chấp, song ông là một bậc quân tử thực thụ. Ông không dùng quyền thế khâm sai để phong sát tân chính Ninh Dương ngay tại chỗ, mà đã cho Trần Văn một cơ hội cạnh tranh công bằng. Thế là đủ rồi. Dù sao, khoa cử vẫn là phương thức truyền thống nhất của Đại Hạ để chứng minh năng lực của kẻ sĩ. Có công danh gia trì, lại thêm sự tán thành của Lục Bỉnh Khiêm. Con đường của Trần Văn và Trí Tri Thư Viện sẽ chỉ càng thêm thênh thang rộng mở. “Quân tử nhất ngôn.” Lục Bỉnh Khiêm nhìn hắn. “Khoái mã nhất tiên.” Trần Văn đáp lời. Hai người nhìn nhau cười, một mối ăn ý vô hình lặng lẽ hình thành giữa một già một trẻ. … Khi Trần Văn bước ra khỏi cửa nha môn huyện, trời đã sầm sập tối. Nhưng điều hắn không ngờ tới là trước cổng nha môn vẫn tụ tập vô số bách tính. Họ không hề giải tán. Họ đang đợi. Đợi một kết quả. Ban đầu họ còn lo vị khâm sai đại nhân kia sẽ gây khó dễ cho Trần Văn. Đến khi thấy Trần Văn bình an vô sự bước ra, đám đông lập tức sôi trào. “Ra rồi! Trần tiên sinh ra rồi!” “Ta đã bảo mà! Khâm sai đại nhân là bậc thanh thiên đại lão gia, sao có thể oan uổng người tốt!” “Tiên sinh! Ngài bình an là tốt rồi! Trời của Ninh Dương chúng ta vẫn chưa sập được!” Tiếng hoan hô như sóng trào, đợt sau xô đợt trước, suýt nữa lật tung mái ngói nha môn huyện. Cố Từ, Trương Thừa Tông cùng mấy người khác chen chúc ở hàng đầu tiên, trông thấy tiên sinh bước ra, ai nấy đều xúc động đến đỏ hoe vành mắt. “Tiên sinh!” Cố Từ lao tới, “Sao rồi ạ? Lục đại nhân kia có làm khó ngài không?” Trần Văn cười lắc đầu. “Không có.” Hắn nhìn từng gương mặt chân thành trước mắt, cõi lòng dâng tràn sức mạnh. “Không những không làm khó, ông ấy còn cho chúng ta một cơ hội.” “Cơ hội gì ạ?” “Một tháng sau, viện thí.” Trần Văn cao giọng nói, “Chúng ta sẽ tới phủ Giang Ninh, tới trường thi lớn hơn kia để thắng thêm một lần nữa! Đó vốn dĩ cũng là mục tiêu của chúng ta!” “Được! Thắng thêm một lần nữa!” “Trí Tri Thư Viện tất thắng!” Các môn sinh vung tay hô lớn. Mà trên đại đường nha môn huyện. Lục Bỉnh Khiêm nghe tiếng reo hò rợp trời truyền vào từ bên ngoài, hồi lâu không nói một lời. Ông bước tới cửa, nhìn bóng lưng đang được bách tính vây quanh dần đi xa. “Kẻ được lòng dân, không ai cản nổi.” Ông cảm thán. “Tôn đại nhân.” “Hạ quan có mặt.” Tôn Chí Cao vội vàng tiến lên. “Truyền lệnh xuống, tân chính Ninh Dương, mọi việc như cũ. Trước khi có kết quả viện thí, bất kỳ ai cũng không được cản trở, không được can thiệp.” “Rõ!” Tôn Chí Cao mừng rỡ khôn xiết. Lục Bỉnh Khiêm xoay người, chắp tay sau lưng, chậm rãi rảo bước về phía hậu đường. “Một tháng…” Ông lẩm bẩm một mình. “Trần Văn, lão phu xem thử ngươi có thể nộp cho lão phu một bài thi thế nào.”