Chương 1327: Người thời ấy

Ông cụ nhìn vẻ mặt của Hà Vô Cụ, có phần không vừa ý. "Đồng chí nhỏ ghi chép kia, tôi nói nghe buồn cười lắm à? Cậu có biết tôi là cán bộ cấp nào không? Tôi về hưu ở cấp phó khoa, hưởng chế độ cấp chính khoa đấy. Hôm nay tôi qua đây cung cấp tình hình là nhờ giác ngộ của một đảng viên, là tác phong của người cán bộ thời đại mới." Hà Vô Cụ nghe vậy, nét mặt lập tức nghiêm túc trở lại. Bà Vương lúc này phát bực. "Chủ nhiệm Hàn, ông có biết cảnh sát Tiểu Đỗ cấp bậc gì không? Có biết người ta bao nhiêu tuổi không? Ông vẫn còn nhớ mãi cái thời oanh liệt mấy chục năm trước, giờ là thời đại nào rồi? Tôi nói cho ông biết, cảnh sát Tiểu Đỗ năm nay mới hai mươi sáu, người ta là cán bộ cấp phó xứ đàng hoàng đấy. Mời ông đến thế này là nể mặt ông lắm rồi, mấy chục năm qua cái nết không chịu đổi à? Nghỉ hưu mười mấy năm rồi mà còn lôi cái chế độ chính khoa ra khoe khoang! Ông mà không vào chuyện chính thì mau xách đệm ngồi về nhà đi. Thật là!" Ông cụ Hàn nghe xong, mắt trợn tròn xoe. "Phó xứ thật à? Đơn vị nào mà có cán bộ phó xứ trẻ thế này?" Đỗ Đại Dụng đành nghiêm chỉnh giải thích một câu. "Bác Hàn, chúng tôi thuộc Đại đội Điều tra Trọng án và Án khó Trực thuộc Công an tỉnh Đông Lỗ, tôi là đại đội trưởng. Rất vui vì hôm nay được nghe bác kể về nguồn gốc của Ly Sơn Loan. Cảm ơn bác." Mấy bà cụ nghe vậy đều bật cười. "Tuổi trẻ tài cao! Được! Vậy tôi kể chuyện năm xưa, mấy chuyện khác tạm thời không bàn tới. Đợi sau này có dịp, cán bộ thế hệ già chúng tôi sẽ tâm sự kỹ hơn với cán bộ lớp trẻ." Đỗ Đại Dụng gật đầu. Ông cụ Hàn hắng giọng. "Cảnh sát Tiểu Đỗ, Yêu Cổ Loan chúng tôi vào thập niên sáu mươi thuộc quyền quản lý của Cục Cảng vụ bây giờ, có điều hồi đó không gọi là Cục Cảng vụ mà là Cục Vận tải Đường thủy Nội địa. Năm ấy ở đó có một trạm kiểm tra, nằm ngay đoạn dốc phía tây chỗ ở của bà góa La mà Vương Tín Phương vừa nói, nhưng hồi đó trạm sập hết cả rồi, chứ không thì đâu chỉ bé bằng từng này. Riêng khu trạm kiểm tra khi ấy đã rộng gần mười lăm mẫu, bên trên còn chừng hai mươi mẫu nữa. Lũ tràn về ngâm nhũn bờ đê, hơn ba mươi mẫu đất trôi sạch trong nháy mắt. Vì thế sau này trạm kiểm tra mới chuyển xuống vịnh La Diện phía dưới, nếu không khu đó sao mà bỏ hoang được." "Bà góa La tên thật là La Gia Tuệ, chồng bà ấy tên Kha Bá Quang. Năm lũ lụt đó, hơn ba mươi mẫu đất bị cuốn trôi, chết bảy người, Kha Bá Quang là một trong số ấy. Hồi đó người ta trợ cấp năm trăm đồng, con trai lớn và con trai út sau khi lớn lên đều được nhận vào trạm làm việc. Năm ấy tôi ba mươi lăm tuổi! La Gia Tuệ hình như hai mươi bảy." "Sinh năm bốn mươi mốt! Hồi đó chúng tôi còn nói đùa, bảo nạn đói năm bốn mươi hai không chết đói, đến năm mười chín tuổi lại gặp một vồ, phen này mà không chết thì khéo sau này thành tinh mất." Một bà cụ tiếp lời ông cụ Hàn. "Cô Tạ nói không sai! Cũng là nạn đói đợt trả nợ lớn năm đó, Kha Bá Quang cưới La Gia Tuệ đúng vào năm ấy. Kha Bá Quang khi đó hai mươi bảy, La Gia Tuệ mười chín tuổi. Chủ yếu là nhà La Gia Tuệ ưng khoản lương thực theo định mức của Kha Bá Quang, chứ không thì Tiểu La chưa chắc đã chịu gả. Nhưng ngần ấy lương thực thì bõ bèn gì? Bố mẹ Tiểu La không trụ nổi qua đợt đó, một người anh trai còn trẻ cũng không chịu nổi cơn đói, ăn đất Quan Âm rồi chết." Ông cụ Hàn vừa nói vừa lắc đầu. "Từ lúc Kha Bá Quang chết, mỗi tháng Tiểu La vẫn lĩnh được từ đơn vị mười đồng, nửa cân tem phiếu dầu, nửa cân tem phiếu thịt các loại. Nhưng sau khi nơi này bỏ hoang, cô ấy tự khai hoang, trồng một mảnh vườn rau nhỏ. Đến năm sáu mươi sáu thì không cho trồng nữa. Lúc đó tôi đã chuyển xuống vịnh La Diện bên dưới làm việc, người sống ở đây cũng có vài nhà dọn xuống khu nhà mới phía dưới. Đừng nhìn bốn người chúng tôi ở đây, thực ra chỉ có một người nán lại đến năm bảy mươi hai rồi cũng dọn đi. Đợt người đó đi hết, chỗ này mới thật sự hoang phế." Ông cụ Hàn dứt lời, bà Tạ vừa xen vào lúc nãy liền bắt lấy mạch chuyện. "Tôi tên Tạ Thiết Hoa, bố tôi là thợ rèn, thời đó làm thợ sửa chữa ở đây. Hồi Gia Tuệ mới lấy chồng ở cách nhà tôi hai hộ. Lúc nãy chủ nhiệm Hàn nói chưa rõ, chỗ chúng tôi trước khi bỏ hoang đều là sân vườn khép kín từng nhà một, tuy chỉ có khoảng hai mươi hộ nhưng không nhà nào sát vách nhà nào. Nhà ở đó toàn do phu thuyền xây từ trước giải phóng, tuy là nhà đất nhưng họ chở được không ít đất sét từ nơi khác về trộn vào để đắp tường, ngay cả giấy dầu lợp mái cũng là của nước Mỹ mang sang, thời đó gọi là đế quốc Mỹ!" Đỗ Đại Dụng nhận thấy bà cụ này nói chuyện rất sang sảng, hơi thở vững vàng. "Mãi đến năm sáu mươi sáu, mấy thứ đó không được phép giữ nữa, chứ không thì nhà làm sao mà sập được. Giấy dầu nhà tôi bị dỡ xuống hết, châm một mồi lửa đốt sạch, chẳng ai dám giữ lại. Đốt thì đốt thật, sạch sành sanh, nhưng sau đó trạm không cấp giấy dầu nội địa mới, chúng tôi đành lấy chiếu cói lợp thay giấy dầu." "Lạc đề mất rồi! Lạc đề rồi! Ngại quá, cảnh sát Tiểu Đỗ." Đỗ Đại Dụng rất thấu hiểu những con người bước ra từ thời kỳ ấy. Thời đó người ta răm rắp nghe lời bề trên chỉ thị, bảo làm gì là làm nấy, không mảy may do dự. Thắt lưng có thắt chặt thêm mấy vòng thì trong đầu cũng chỉ có mấy chữ: không phục là chiến!