Chương 486: Hướng lên và hướng xuống

"Nói tiếp đi." Trần Bột do dự một chút rồi tiếp tục: "Về mối quan hệ giữa chính quyền và doanh nghiệp, cách làm hiện tại của chúng ta liệu đã thực sự vững vàng chưa? Chuyện này chủ yếu bắt nguồn từ thời Cừu Thừa An, khi ấy quan hệ chính thương bị làm cho rối tung rối mù, nếu không thì ông ta cũng chẳng đến mức tự tìm đường cùng. Tôi nghĩ, vấn đề này đến nay vẫn còn nguyên giá trị tham khảo." "Cậu đang nói đến Tập đoàn Quý Lộc phải không?" Mãn Chính Vũ cau mày hỏi. "Vâng. Tập đoàn Quý Lộc ở thành phố này một mình một ngựa xưng bá, ngoài công ty niêm yết này ra, các doanh nghiệp khác ở Nam Cảng rất khó phát triển lên được. Đây là một vấn đề rất đáng để suy ngẫm." Trần Bột nói bằng giọng trầm lắng. Mãn Chính Vũ nghe xong thì cười, nhìn hắn bảo: "Tôi cứ tưởng cậu sẽ nói đỡ cho Tập đoàn Quý Lộc chứ. Dù sao thì quan hệ giữa cậu với Quý Lộc ai nấy đều rõ, cậu có nói giúp họ cũng là lẽ thường, không ngờ cậu lại muốn đóng đinh bọn họ." Trần Bột cũng gượng cười theo: "Chính vì ai cũng biết tôi với Quý Lộc có mối quan hệ khó mà rũ sạch, tôi mới càng phải ăn ngay nói thật, làm việc gì cũng phải xuất phát từ thực tế." Mãn Chính Vũ rất tán thành câu này của hắn: "Nói hay lắm, làm việc phải dựa trên thực tế, đó là vấn đề nguyên tắc cơ bản." Làm việc đúng lúc đúng chỗ, mỗi giai đoạn của cuộc đời lại có những quy tắc khác nhau, làm người hay làm việc đều không được tự chuốc lấy nhục. Theo lời Bạch Vĩnh Niên, đời người thực chất là một quá trình liên tục đi vặt lông người khác và bị người khác vặt lông lại. Thế nhưng khi cụ thể hóa vào việc mỗi cá nhân phải làm, nó lại chia thành hai hướng: vặt lông hướng lên trên và vặt lông hướng xuống dưới. Vặt lông cấp dưới chỉ có một chiêu duy nhất: biến chuyện đơn giản thành phức tạp. Giới học giả cực kỳ giỏi trò này, một mẩu bột bánh bao bé tí tẹo qua tay họ sẽ bị kéo dài lê thê bốc mùi, nhưng nhất quyết không cho anh đáp án. Họ không nói dối, nhưng cũng chẳng nói thật, cứ ỡm ờ nước đôi để liên tục kiếm chác, xảy ra chuyện thì phủi tay vô can, còn có kết quả tốt thì tranh hết công lao về mình. Còn vặt lông cấp trên thì quan trọng nhất là ba điểm: thứ nhất là phải biến chuyện phức tạp thành đơn giản, lãnh đạo không rảnh nghe anh lảm nhảm, anh phải đưa ra đáp án ngay; thứ hai là xắn tay vào làm, uống được rượu, ăn được cơm, cáng đáng được việc; thứ ba là trung thành. Có đủ ba điểm này thì sẽ dần dần chen chân được vào vòng tròn thân cận của cấp trên, coi như hoàn thành việc vặt lông hướng lên. Những lời Trần Bột vừa nói thực chất chính là điểm đầu tiên: biến chuyện phức tạp thành đơn giản. Chuyện về doanh nghiệp tư nhân và môi trường kinh doanh thì nhiều vô kể, nói ba ngày ba đêm cũng không hết. Nhưng suy cho cùng, hễ có vấn đề, nhất là khi vấn đề chất đống, thì đều có thể đúc kết lại được. Thứ mà lãnh đạo thích nghe nhất chính là một, hai, ba. Chỉ cần liệt kê được những gạch đầu dòng rõ ràng, đó chính là đưa ra câu trả lời cho lãnh đạo: nhìn xem, rốt cuộc cũng chỉ có ngần ấy khúc mắc mà thôi. Nếu anh còn đủ bản lĩnh tìm ra cách giải quyết cho đống rắc rối đó, phần thể hiện của anh coi như đạt điểm tuyệt đối. Thế nhưng quyền quyết định giải quyết vấn đề lại nằm trong tay lãnh đạo, anh có thể gợi ý chứ không được quyền chốt hạ. Đó là ranh giới đỏ, tuyệt đối phải ghi nhớ. Tuy Trần Bột tiếp xúc với Mãn Chính Vũ đã lâu, nhưng giữa hai người vẫn chưa xây dựng được mối quan hệ tin cậy lẫn nhau. Màn hỏi đáp lần này của hắn cũng chỉ dừng lại ở bước đầu tiên của việc thu phục lòng cấp trên: biến câu hỏi của lãnh đạo từ phức tạp thành đơn giản. Còn điểm thứ hai — xắn tay áo vào làm — hắn vừa không có quyền hạn, vừa chẳng có cơ hội. Điểm thứ ba thì phải tích lũy dần dần từ hai điểm đầu, có muốn đốt cháy giai đoạn cũng không xong, nóng vội ắt hỏng việc. "Còn gì nữa không?" Mãn Chính Vũ hỏi với vẻ vẫn chưa thỏa mãn, bởi ông nhìn ra Trần Bột vẫn chưa nói hết, bụng dạ hắn vẫn còn ủ mấy lời nữa. "Vẫn còn, thưa Bí thư Mãn. Đối với những khó khăn, kiến nghị của các doanh nghiệp tư nhân, liệu chúng ta đã thực lòng thực dạ thúc đẩy giải quyết chưa? Để gỡ rối những khó khăn đó, có phải họ cứ phải quà cáp, phong bao thì việc mới trôi nhanh hơn, còn nếu không biếu xén, không mời mọc thì không xong việc, hoặc bị ngâm hồ sơ cho mốc meo hay không?" Chuyện này có tồn tại hay không thì tự lòng người khắc rõ, chẳng cần đến các ông chủ doanh nghiệp lên tiếng, dân thường cũng có thể trả lời vanh vách. Cái gọi là "quan quan bao che cho nhau" có thật hay không thì chưa dám lạm bàn, nhưng có một chuyện rất thú vị: nếu anh là người trong biên chế, anh sang một cơ quan khác làm việc, vừa đến nơi đã chìa ngay giấy tờ thẻ ngành, liệu việc có trôi hơn, nhanh hơn không, thái độ của người tiếp nhận có niềm nở hơn hẳn không? Cứ thử một lần là biết. Cơ quan khác nhau nhưng đều thuộc về một hệ thống lớn, nói chuyện làm việc là người trong nhà với nhau; còn người ngoài cửa quan thì lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Sắc mặt Mãn Chính Vũ ngày càng trầm xuống. Ông đâu phải người mới làm quan ngày đầu, cũng chẳng phải lần đầu đứng đầu một địa phương. Ông thừa hiểu những chuyện Trần Bột nói đều có thật, mấy câu hỏi ngược đó phản ánh đúng thực tế trần trụi, mà câu kết luận cuối cùng của Trần Bột lại càng đánh thẳng vào tim đen. "Đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tư nhân, liệu chúng ta đã thực sự làm được việc 'không có việc thì không quấy rầy' chưa?" Đây là một câu hỏi đầy mỉa mai. Có những lãnh đạo rất thích đi thị sát doanh nghiệp, cái gọi là thị sát đó có những cái là bắt buộc, chẳng hạn như kiểm tra an toàn, việc này đúng là cần thiết. Nhưng có những chuyến thị sát lại đến đúng mười một giờ trưa, doanh nghiệp chẳng lẽ không giữ lại ăn cơm, tiếp đãi? Nơi nào càng nghèo thì lãnh đạo lại càng tỏ ra quan tâm, thích đi thị sát doanh nghiệp nhiều hơn. Bây giờ ăn tiêu bằng ngân sách công không còn dễ dàng nữa, thế là chuyển sang ăn bám doanh nghiệp. Những vị lãnh đạo đi thị sát vẫn còn muốn giữ thể diện nên chịu khó đi đúng quy trình, nhưng có kẻ ăn chơi xong thì gọi chủ doanh nghiệp đến thanh toán, hoặc mang hóa đơn sang bắt doanh nghiệp chi trả giúp. Cho nên, đôi khi chẳng phải giới chủ doanh nghiệp tìm cách mua chuộc quan chức, mà là đám quan chức tự tắm rửa sạch sẽ rồi dâng tận miệng cho người ta bao nuôi, chỉ thiếu nước dán lên trán mấy chữ: "Mại dô, đến bao tôi đi". Có kẻ ăn dầm ở dề ở doanh nghiệp để học ngoại ngữ, có kẻ lại muốn thảo luận bài toán xác suất với chủ doanh nghiệp, có kẻ chê ngựa của mình chạy không nhanh nên ngắm nghía con ngựa Xích Thố của người ta. Tóm lại đủ mọi trò đồi bại, tất cả đều là tự chìa tay ra cho người khác kéo xuống bùn. Tiền của ai cũng chẳng phải gió thổi tới. Mấy ông chủ sau khi tiễn hết đoàn này đến đoàn khác thì đóng cửa lại chửi bới cả mười tám đời tổ tông đám quan chức ấy lên. Những kẻ đó không biết mình bị chửi sao? Biết chứ, nhưng biết thì đã sao, đằng nào cũng chẳng nghe thấy, béo bở cứ đút vào túi cái đã. Ngặt một nỗi, những món hời ấy đâu có dễ nuốt thế? Nhận tiền rồi thì phải làm việc, không làm thì người ta cho anh bay màu. Tóm lại, một khi đã thò chân xuống nước thì làm sao mà rút lên mà không ướt cho được? "Cậu làm thế này đi, về viết lại hết những ý này nộp cho tôi, tối nay tôi cần luôn." Sắc mặt Mãn Chính Vũ phẳng lặng như nước, trầm giọng nói. "Vâng, tôi đi viết ngay." Trần Bột đáp. Sau khi Trần Bột rời đi, Mãn Chính Vũ nghĩ lại những vấn đề hắn vừa nêu, nhất thời chìm vào suy tư. "Bí thư Cao, anh qua phòng làm việc của tôi một lát." Sau một hồi cân nhắc, Mãn Chính Vũ nhấc máy gọi cho Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Cao Hưng Ngôn. Cao Hưng Ngôn thừa hiểu, việc Mãn Chính Vũ gọi điện cho mình bằng giọng nghiêm túc như vậy phần lớn là vì chuyện của Miêu Hồng Vận. Gã này đã bị tổ tuần tra triệu tập làm việc mấy lần, nhưng người của tổ tuần tra bảo thái độ của gã rất tệ, đang làm ầm lên đòi xử lý gã bằng được.