Chương 181: Không môn đăng không hộ đối, ngoài Đạo trong Vương

Giai Khang Thành, phía trước phủ nha. Một cỗ xe ngựa khắc hoa văn bằng gỗ vàng lặng lẽ dừng trước cửa phủ, người phu xe khẽ kéo dây cương. Miệng khẽ quát: "Hò—" Phu xe là một người đàn ông trung niên cao lớn, mặc áo vải gai dệt sợi mảnh, lưng thắt đai da, mặt chữ điền đầy râu quai nón, nét mặt có phần chất phác. "Các vị khách quan, phủ nha Giai Khang tới rồi!" Ba người bước xuống xe, vị tiểu thư trong đó khiến phu xe phải nhìn thêm vài lần. Hắn đánh xe nhiều năm, hiếm khi gặp được nữ tử có dung mạo và khí chất thoát tục nhường này, nhưng cũng không dám nhìn lâu mà vội thu hồi ánh mắt. Vũ Văn Ly Thiển đỡ Đỗ Hối bước xuống. Năm xưa khi Vũ Văn Ly Thiển theo học tại Bạch Lộc Thư Viện, nàng không hề để lộ thân phận. Vị thầy Đỗ Hối này dạy học chẳng chịu nửa phần tắc trách, ngày trước đã đánh vào lòng bàn tay nàng không ít lần. Dù sau này nàng khôi phục thân phận công chúa, Đỗ Hối vẫn đối xử như xưa. Người còn từng nói: "Ở học đường ta là tiên sinh, dẫu hoàng tử tới cũng đối xử như nhau." Đỗ Hối, vị lão giả đến từ Đại Sở này tuy phong trần mệt mỏi, nhưng trên mặt lại tràn ngập sắc vui mừng. "Ly Thiển nhớ tiên sinh từng muốn tới Yến Địa từ lâu, chỉ là luôn vướng bận chuyện thế tục." Đỗ Hối gật đầu! "Đọc vạn cuốn sách không bằng đi vạn dặm đường!" Đỗ Hối nhìn cỗ xe bốn ngựa thuê được này, gương mặt già nua lộ vẻ khác lạ. Ở Đại Sở vốn đề cao lễ và đức. Lễ chính là lễ pháp. Thiên tử ngự sáu ngựa, chư hầu mới được ngự bốn ngựa, đó là quy củ tự cổ chí kim. Đến Thái tử cũng không dám vượt quyền! Trên đường phố, xe ngựa nườm nượp như nước chảy, đủ loại xe hoa lộng lẫy đua nhau khoe sắc, xe sáu ngựa hay bảy ngựa lại càng thấy nhiều không kể xiết. Vũ Văn Ly Thiển nhìn dáng vẻ trầm tư của thầy Đỗ Hối, khóe môi bất giác cong lên nụ cười, khẽ hỏi: "Tiên sinh cũng bị cảnh tượng xe ngựa trên đường làm cho hoang mang sao?" "Ly Thiển lúc mới đến cũng kinh ngạc không thôi." "Chuyện này có phải đã đi ngược lại với lễ giáo mà tiên sinh từng dạy?" Đỗ Hối lắc đầu! "Đại đạo chi hành, thiên hạ vi công!" "Khi đại đạo thực sự được thi hành, thiên hạ là của bách tính muôn dân." "Bậc hiền quân chân chính há lại dùng chút xa hoa của xe cộ để phô trương sự khác biệt của bản thân!" Vũ Văn Ly Thiển thật không ngờ tiên sinh lại đáp như vậy. Phu xe đứng hầu bên cạnh nghe vậy, trong thần sắc không khỏi tăng thêm vài phần kính trọng, cõi đời này chung quy vẫn kính nể kẻ có tài học. Hắn chân thành khen ngợi: "Lão tiên sinh nói hay lắm!" Đỗ Hối vuốt râu, cười ha hả nói: "Tiểu huynh đệ quá khen, cậu cũng là người có mắt nhìn đấy." Vũ Văn Ly Thiển chỉ mỉm cười, tiên sinh vẫn như ngày nào. Ba người nhìn về phía tòa phủ nha thấp bé này. Phía trên treo một tấm biển màu lam. "Giai Khang phủ thự!" Cánh cổng thoạt nhìn như nhà dân tầm thường này, lại chính là phủ nha của một tòa thành lớn dường ấy. Trong năm nước, tri phủ là đại quan do đích thân thiên tử phái xuống, thay thiên tử chăn dân, cai quản toàn bộ tư pháp, giáo dục, thuế má, trị an, thủy lợi, quyền lực ngập trời, đứng đầu một tòa thành. Nhưng dường như ở Yến Địa lại có điều khác biệt? Tại những tòa thành phồn hoa hưng thịnh như ở Đại Sở, nha môn tri phủ thường được xây dựng vô cùng tráng lệ nguy nga, chiếm đất rộng lớn, bên trong điện phụ san sát tới bốn năm mươi tòa, phòng ốc lớp lớp nối nhau chừng hơn một trăm sáu mươi gian, thể hiện hết uy nghiêm và quyền thế của quan phủ. Đẩy cửa bước vào sẽ thấy các kiến trúc chính yếu như bức bình phong, đại môn, nghi môn, Dần Cung môn ở đại đường, nhị đường, nội trạch môn, tam đường. Tả văn hữu võ! Bên trái lần lượt là Canh phòng, Hộ phòng và Lễ phòng. Bên phải gồm có Hình phòng, Công phòng và Binh phòng. Mỗi một cánh cửa dường như đều đang kể về quyền lực tầng tầng lớp lớp. Trên ngạch cửa đại đường. Treo bốn chữ "Chính Đại Quang Minh", biểu thị sự công chính vô tư. Còn những tấm biển "Hồi Tỵ", "Tĩnh Túc" trước công đường của bổ khoái lại càng khiến người ta kính sợ, không dám làm càn. Thế nhưng! Tòa phủ nha trước mắt lại khác hẳn thường tình, nhà cửa thấp bé, kín đáo khép nép, khách bộ hành không quen đường đi qua, nếu chẳng nhìn kỹ thì e rằng khó mà nhận ra đây là trọng địa quan phủ. Vũ Văn Ly Thiển thấy vậy, không khỏi dâng lên nỗi nghi hoặc, khẽ hỏi tiên sinh Đỗ Hối: "Tiên sinh, lối kiến trúc này chẳng hay có thâm ý gì, hay là có điểm nào chưa thỏa đáng?" Nàng thầm nghĩ, phủ nha xây cho hùng vĩ nguy nga vốn là để phô trương uy quyền, răn đe bách tính, hạn chế điêu dân sinh sự. Thị nữ đứng bên nghe vậy cũng phụ họa: "Đúng thế, tiểu thư, quan phủ bình thường đều càng to càng tốt." "Hôm qua công uyển chúng ta thấy bên bờ sông cũng đồ sộ phi phàm. Phủ nha này sơ sài như vậy, chẳng lẽ quan lại nơi đây bòn rút công quỹ, chỉ lo nhét đẫy túi riêng mà không màng đến thể diện quan gia?" Phu xe lộ vẻ muốn nói lại thôi, nhưng cuối cùng vẫn im lặng. Đỗ Hối thấy vậy liền ôn tồn bảo: "Tiểu huynh đệ, dường như cậu còn điều muốn nói, cứ nói ra nghe thử xem." Người đàn ông trung niên chất phác gãi đầu ngượng ngùng, giải thích: "Mấy vị quý khách từ phương xa tới, hẳn là chưa hiểu rõ về phủ nha này!" Đỗ Hối cười nói: "Lão rất muốn nghe ngọn ngành, mong tiểu huynh đệ chớ ngại chỉ bảo." Phu xe vội vàng xua tay: "Chỉ bảo thì không dám." "Trong tòa thành này, phủ nha không chỉ có một tòa, thật ra có tới bốn tòa, đều có quy mô thế này cả. Tuy trên danh nghĩa chỉ có một vị tri phủ đại lão gia tọa trấn, nhưng bên dưới lại có bốn vị tham nghị đại nhân chia nhau trông coi tư pháp và thuế má, mỗi người phụ trách một mảng, chia ra mà quản lý." "Tòa phủ nha này là tổng phủ, dùng làm nơi mở đường thẩm án, tuyên đọc chiếu thư, tiếp kiến quan viên cùng tổ chức các đại lễ." "Cô nương đừng bảo tri phủ tham ô bòn rút, mấy đời tri phủ ở đây đều là quan tốt cả đấy." Đỗ Hối tiên sinh gật đầu, bụng thầm nghĩ, cách bố trí này không khác gì phân tán quyền lực, dù trên danh nghĩa tri phủ vẫn là chủ một thành, nhưng thực chất đã chia sẻ trách nhiệm cai trị cho nhiều người cùng gánh vác. Phu xe nói tiếp: "Vốn dĩ phủ nha này định xây to lớn hùng vĩ hơn nhiều, nhưng Yến Vương điện hạ hạ chỉ, rằng phủ nha không nên lấy độ lớn nhỏ để định uy nghiêm, càng không nên khiến bách tính sinh lòng e sợ. Thế nên mới xây dựng theo quy mô như trước mắt." "Tôi thấy lời của Yến Vương rất có lý." Lời của người phu xe ngập tràn vẻ tôn kính hướng về Yến Vương. Nàng thị nữ trên mặt vẫn còn vẻ không phục. Nàng cũng lớn lên trong hoàng cung, từ nhỏ theo công chúa học chữ đọc sách, hiểu biết làm sao chịu thua một kẻ phu xe. Đỗ Hối gật đầu nói: "Phủ nha nổi danh không tại lầu cao, mà tại trị vì; quan viên hiền đức không ở chức vị, mà ở cái tâm." Uy nghiêm của quan phủ không nằm ở độ lớn nhỏ của gian phòng, mà nằm ở sự hướng về hay quay lưng của lòng dân. Phu xe đứng đợi tại chỗ. Ba người chậm rãi bước về phía phủ nha. Trước cửa không có hai tượng sư tử đá, chỉ có hai chậu hoa lan. Sư tử đá này còn gọi là "môn đương", chỉ hoàng tộc và quan phủ mới có tư cách bài trí. Những hình chạm trổ bằng gạch, khắc gỗ trên ngạch cửa hoặc hai bên ngạch cửa được gọi là "hộ đối". Số lượng "hộ đối" tỉ lệ thuận với phẩm cấp chức quan cao hay thấp. Chốn phủ nha đường đường chính chính này. Lại chẳng có môn đương, cũng không có hộ đối! Chỉ có bên phía tay trái dựng một tấm bia đá. Ba người dừng bước trước bia đá. Cửa lớn mở toang, hai bên không hề cắt cử hộ vệ, chỉ có đám đông ngẫu nhiên ra vào, ai nấy đều mang vẻ an hòa, chẳng hề có chút gò bó hay sợ sệt nào. Khung cảnh này hoàn toàn khác biệt với phủ nha uy nghiêm trong suy nghĩ của Vũ Văn Ly Thiển! Trong đầu nàng bất giác nảy ra câu nói kia: "Phủ nha không cần xây cao lớn, tránh cho bách tính sợ hãi!" Đỗ Hối nhìn vào những hàng chữ trên tấm bia đá. Mở đầu chỉ vỏn vẹn mấy chữ! "Trọng tại dân sinh!" "Hễ có lợi cho bách tính, chẳng cần noi theo phép xưa; nếu chu toàn được việc, chẳng cần câu nệ thói tục." "Thiên mệnh không đáng sợ, phép tắc tổ tông không đáng theo!" Hai người Vũ Văn Ly Thiển trước đó từng tới xem qua, đã biết rõ những dòng chữ viết trên đó. "Tiên sinh, chữ khắc trên bia đá này chính là trích từ phần mở đầu cuốn «Trị Bắc Chính Yếu» do Yến Vương viết." Cuốn sách này được lưu truyền rộng rãi tại Yến Địa, dẫu nửa phần sau bị Yến Vương phủ coi là cơ mật tối cao. Nhưng chỉ mấy chữ ngắn ngủi này, lần đầu đọc nàng đã cảm thấy chấn động tâm can. Thảo nào Hàn quốc và Sở quốc lại liệt cuốn sách này vào hàng cấm thư. Không sợ thiên mệnh, chẳng nể tổ pháp. Chỉ mưu cầu dân sinh! Đỗ Hối dùng tay khẽ vuốt ve nét chữ trên bia, hít sâu một hơi rồi nói: "Vị Yến Vương này đúng là bậc minh quân!" "Mang khí tượng khai thiên lập địa." Vũ Văn Ly Thiển từ sớm đã biết tiên sinh cực kỳ tôn sùng Lục Trầm. Thị nữ đứng bên khẽ lẩm bẩm: "Phải rồi, một vị minh quân dốc lòng tu đạo mười năm, bỏ mặc quốc sự ngoài tai." Thiên hạ có vị minh quân nào như thế chăng? Chuyện Lục Trầm mười năm tu đạo từ trước đến nay vẫn luôn bị Nho gia học phái chỉ trích chê bai. Phía dưới bia đá vẫn còn vài dòng chữ! "Duy tài mà cử, không hỏi xuất thân!" "Thời buổi loạn lạc, không phân biệt nhà cao cửa rộng hay cửa túp lều tranh, chẳng chia khác biệt giữa dòng dõi quyền quý và thảo dân cỏ rác, càng không bận tâm thân tàn phế hay vẹn toàn, chỉ cần có tài là tiến cử." Đỗ Hối đọc xong, ánh mắt càng thêm sáng ngời, lập tức xoay người lại, tựa như không muốn bước chân vào phủ nha thêm nửa bước. "Tiên sinh, sao người không vào sâu bên trong xem thử một phen?" Họ đã đi xa đến chừng này, lại đứng ngay trước cửa, cớ sao không vào trong nhìn ngắm. Đỗ Hối khẽ lắc đầu, cười nói: "Phong mạo của một nước, nhìn vào dân chúng, lại ngắm đến quan viên, ắt biết được vận nước hưng hay suy!" "Hà tất phải nhìn thêm nữa!" Vũ Văn Ly Thiển trầm giọng hỏi: "Tiên sinh cho rằng, vị Yến Vương này rốt cuộc là thánh minh chi quân, hay là kẻ hôn quân vô đạo?" Đỗ Hối đáp: "Câu hỏi này lão không thể tự mình định đoạt, công chúa sao không thử hỏi han toàn thành bách tính, thậm chí là con dân của cả Yến Địa này, để thấy rõ toàn cảnh?" Vũ Văn Ly Thiển nghe vậy liền rơi vào trầm tư, ánh mắt bất giác hướng về những người đi đường đang qua lại nơi đầu đường góc phố. Đỗ Hối hỏi: "Công chúa, người cho rằng Lục Trầm này là người thế nào?" Vũ Văn Ly Thiển lắc đầu, trong lòng lại nghĩ, nửa đời trước hao hết khí phách anh hùng, nửa đời sau lại tầm tiên vấn đạo! Đỗ Hối chậm rãi nói: "Thượng thiện nhược thủy, nước khéo làm lợi cho vạn vật mà chẳng tranh giành." Nước nuôi dưỡng vạn vật, nhưng lại vô danh lặng lẽ. "Nho gia coi trọng 'ngoại vương nội thánh', bề ngoài mang khí chất của bậc đế vương, thi triển tài năng trị quốc của người làm vua; bên trong lại giữ đức hạnh và tu dưỡng của thánh nhân, mang đạo của thánh hiền. Tự cổ chí kim, đó luôn là lời ngợi ca tột bậc dành cho một đấng quân vương." "Vương triều đầu tiên trong lịch sử do vị bá vương có sức nâng chín đỉnh dựng nên, dẫu hưng thịnh một thời, nhưng bởi ngoài bá trong rỗng nên chỉ truyền được hai đời đã vội suy vong." Nói đến đây, khóe môi Đỗ Hối thoáng nở nụ cười: "Còn đạo trị quốc của vị Yến Vương này, lại là 'ngoại đạo nội thánh'." "Chính là vô vi, mà không gì không làm."