Chương 7: Hiện trạng và thiết bị viện trợ xây dựng

Trong văn phòng lớn của Phòng Kỹ thuật, ngày thường người thực sự ngồi lại uống trà chỉ là thiểu số. Bởi lẽ dây chuyền cũ của nhà máy chưa từng ngừng nghỉ, nhân sự trong phòng này thay vì gọi là kỹ thuật viên thì gọi là thợ sửa máy xem ra còn chuẩn xác hơn. Nhiệm vụ chính chỉ là bám sát phân xưởng, giữ cho máy móc sản xuất không bị đình trệ; như lúc này đây, trong phòng chỉ vỏn vẹn bốn năm người. "Thẩm... Thẩm Trưởng phòng... không đúng... Thẩm Công." Nghe thấy Tào Văn Tam đột nhiên cất tiếng, mấy người còn lại trong phòng đều ngẩng đầu nhìn qua. Trông thấy kỹ sư họ Thẩm mới tới đang đứng ngay cửa văn phòng, bọn họ lập tức đồng loạt đứng dậy chào hỏi. "Thẩm Công." Duy chỉ có Vương Phó trưởng phòng ngồi ở góc trong cùng, lúc này hơi nhíu mày. "Làm gì thế hả? Nhốn nháo cả lên, còn ra thể thống gì nữa?" Vừa mở miệng đã là một tràng giáo huấn, sau đó hắn mới đứng dậy, nét mặt nghiêm nghị bước lại gần Thẩm Vĩnh Kiện. "Thẩm Công, anh có việc gì cần sao?" Nhìn người thanh niên còn nhỏ tuổi hơn cả con trai mình, vậy mà cấp bậc kỹ sư đã cao hơn bản thân, vừa đến lại có ngay văn phòng độc lập. Lòng đố kỵ là điều không tránh khỏi, lúc này hắn cũng không khỏi mượn người khác để lập uy trong phòng. Đồng thời ngầm cảnh cáo đối phương rằng toàn bộ nhân sự Phòng Kỹ thuật đều dưới trướng hắn. Ít nhất đừng hòng qua mặt hắn mà giở thói "quan mới nhậm chức đốt ba đống lửa", hay vọng tưởng tranh đoạt thực quyền. Thẩm Vĩnh Kiện thì không nghĩ nhiều đến thế, hắn cảm nhận được vị Vương Trưởng phòng này chẳng mấy mặn mà với mình, trong lòng cũng hiểu cho đối phương. Đặt vào vị trí của đối phương, hắn cũng chẳng thích việc một cán bộ trẻ hơn mình mà địa vị ngầm lại cao hơn bị điều từ trên xuống để cùng làm việc. Dù sao hắn cũng sớm muộn chuyển sang Phòng Kỹ thuật số 2, đối với công việc nội bộ hiện tại của phòng này quả thực không có ý định can thiệp. "Vương Trưởng phòng, tôi muốn đi dạo một vòng các phân xưởng, chỉ là đường đi chưa quen, muốn phiền một đồng chí tạm gác công việc lại, dẫn tôi đi tìm hiểu một chút." ... "Để tôi đi!" "Thẩm Công, tôi đi cùng ngài là được!" Lời còn chưa dứt, Tào Văn Tam – người vừa bắt chuyện đầu tiên – đã không kìm nén được nữa. Thanh niên bao giờ cũng tò mò với những điều mới lạ, nhất là với vị kỹ sư du học đầy vẻ thần bí này. Vương Trưởng phòng lập tức nhíu chặt mày, sau đó cũng chỉ đành thuận thế nói. "Vậy Tiểu Tào, cậu đi cùng Thẩm Công một chuyến đi, nhưng việc trong tay mình thì không được trễ nải đâu đấy!" ... "Đa tạ Vương Trưởng phòng, vất vả cho đồng chí Tào rồi." Thẩm Vĩnh Kiện gật đầu, nở một nụ cười ôn hòa với Tào Văn Tam. Hai người cùng nhau rời khỏi tòa nhà hành chính. Suốt dọc đường, Tào Văn Tam mấy lần quay đầu nhìn hắn, muốn mở lời nhưng lại có phần câu nệ. Bộ dạng ấy khiến Thẩm Vĩnh Kiện không khỏi mỉm cười. "Đồng chí Tào, tôi thấy tuổi cậu cũng xấp xỉ tôi nhỉ? Cậu vào nhà máy năm nào thế?" Thấy Thẩm Công chủ động mở lời thân cận như vậy, Tào Văn Tam thở phào một hơi, chiếc hòm câu chuyện lập tức được mở toang. "Năm nay tôi mười chín tuổi, trình độ sơ trung. Ba năm trước anh cả tôi hưởng ứng lời kêu gọi tòng quân, tôi mới được thế chân anh ấy vào nhà máy." "Ban đầu tôi làm việc sản xuất dưới phân xưởng, nhưng có một lần máy cũ bị chết đứng, trước đó tôi từng thấy Trần Công sửa lỗi tương tự nên ra tay làm thử." "Sau đó máy móc lại chạy được, cũng nhờ việc này mà tôi được Trần Công điều sang Phòng Kỹ thuật." Vừa lắng nghe Tào Văn Tam thao thao bất tuyệt như đếm bảo vật gia truyền, Thẩm Vĩnh Kiện vừa âm thầm quan sát cảnh quan khu nhà máy. Tới đây tròn một tuần, ngoài tòa nhà hành chính và nhà ăn ra, hắn thực sự chưa từng đến những khu vực khác. Lúc này, trước cửa Phân xưởng số 1 của dãy nhà gạch đỏ, cánh cổng sắt khổng lồ đang mở rộng. Tuy ồn ào hơn bên ngoài gấp bội, nhưng lại không hề có tiếng gầm rú của máy móc. Ánh sáng bên trong phân xưởng hơi tối tăm, trên những chiếc bàn gỗ dài trải da nhân tạo hoặc ván gỗ. Cả trăm công nhân người ngồi kẻ đứng, trước bàn làm việc tay cầm mỏ hàn điện, đối chiếu bản vẽ mà thuần thục hàn từng chiếc tụ điện, điện trở lên bảng mạch, toàn bộ dựa vào mắt nhìn và cảm giác của đôi tay. Còn về sản phẩm đang chế tạo, nhìn sơ qua thì dường như là lắp ráp máy vô tuyến điện cung cấp cho quân đội. Sang tới Phân xưởng số 2 và Phân xưởng số 3, mới rốt cuộc thấy được chút ít thiết bị, như máy dập đạp chân cho tới vài chiếc máy dập điện. Đến khi dạo qua một lượt, sắc mặt Thẩm Vĩnh Kiện đã trở nên ngưng trọng. Trước khi xuyên không, hắn biết nền công nghiệp và sản xuất thời kỳ này vô cùng gian nan, nhưng tóm lại vẫn chưa có một khái niệm cụ thể. Mãi tới hôm nay, hắn mới có được nhận thức trực quan. Đây đâu chỉ là gian nan, một nhà máy quốc doanh quy mô nghìn người mà phân xưởng bên trong thực chất chẳng khác nào những xưởng thủ công. Công cụ sản xuất còn chẳng đủ đầy, phần lớn đều dựa vào phương pháp thô sơ để chế tạo. Số máy móc hiếm hoi dường như được nhập khẩu từ nước ngoài từ những năm trước. Việc sản xuất máy vô tuyến hiện tại chỉ có một phần là tự chế tạo, nhưng linh kiện cốt lõi, đặc biệt là đèn điện tử chân không, đại đa số đều phải nhập khẩu. Lác đác vài thứ hình như do thành phố Kim Lăng sản xuất viện trợ, số lượng cực kỳ ít ỏi. Với nền tảng hiện tại, hắn dẫu có tâm muốn cải tiến cũng không có cơ hội. Cứ lấy chiếc máy vô tuyến hiện tại ra làm ví dụ, muốn chế tạo máy vô tuyến tiên tiến hơn thì phải có linh kiện tiên tiến hơn. Mà muốn có linh kiện ấy, ắt phải có công cụ và thiết bị sản xuất tiên tiến hơn. Nhưng thiết bị sản xuất tiên tiến hơn lại đòi hỏi những linh kiện tinh vi, tiên tiến khác. Vòng vo mãi, đây căn bản là một vòng lặp chết. Biện pháp duy nhất phá vỡ thế bế tắc lúc này dường như chính là những người thợ bậc cao của các nhà máy quốc doanh; những linh kiện tinh vi do họ chế tạo chính là căn cơ cho sự chuyển mình của nền công nghiệp trong nước hiện nay. Chỉ là, nếu chỉ dựa vào thợ bậc cao dùng phương pháp thô sơ để gọt giũa linh kiện bằng tay nhằm xây dựng nền công nghiệp hóa, thì rốt cuộc vẫn quá chậm chạp. Đợt thiết bị công nghiệp đầu tiên mà phía Liên Xô viện trợ xây dựng những năm này mới thực sự là nền tảng mà đất nước đang cần, thúc đẩy một bước tiến lớn cho con đường xây dựng công nghiệp hóa nước nhà. Cũng thảo nào Trần Công không để hắn lãng phí thời gian tham gia vào dây chuyền sản xuất ở phân xưởng cũ. Nhờ có sự đối lập với xưởng thủ công bên này, một bộ phận thiết bị do Liên Xô viện trợ ở phía bên kia đã khiến mắt hắn sáng lên. Nhân viên bảo vệ ban đầu còn chặn hai người họ lại, nhưng sau khi biết thân phận của Thẩm Vĩnh Kiện thì tự giác nhường đường, chỉ âm thầm ghi chép đôi dòng vào sổ. Từ Phân xưởng số 10 trở đi toàn bộ đều là thiết bị của Liên Xô. Máy dập cỡ lớn và máy cắt tôn, có thể dùng để sản xuất các linh kiện như điện cực bên trong đèn điện tử, khung giá đỡ lõi đèn. Thiết bị gia công thủy tinh, máy bài khí dạng xoay tròn, máy quấn dây, máy hàn điểm... chỉ riêng những gì mắt hắn vừa thấy đã có tới hàng trăm cỗ máy, mà đây mới chỉ là một phần nhỏ trong số hàng viện trợ. Rốt cuộc vẫn là người anh cả hiện thời, sự chi viện này thực sự vô cùng đắc lực, đúng chuẩn là một dây chuyền hoàn chỉnh từ đầu đến cuối, là nền tảng công nghiệp tuyệt đối. Những thiết bị này đặt trong phân xưởng, tuy trong mắt hắn vẫn còn nhiều cỗ máy trông thô kệch cồng kềnh, nhưng ít nhất đã mang dáng dấp của một nhà máy thực thụ. Lúc này, phân xưởng kiểu mới cũng không để máy móc nằm không. Nhiều cỗ máy dường như đã được các thợ lão thành đưa vào vận hành, bao gồm cả lò nấu chảy kiểu kín dùng để luyện loại thủy tinh đặc biệt cho đèn điện tử. Hẳn là Trần Công đã sớm có chỉ đạo từ trước, không ít máy móc cũng như vài công đoạn chế tạo đèn điện tử đã có thể tiến hành. ... Đúng lúc Thẩm Vĩnh Kiện chuẩn bị rời đi, hắn lại phát hiện phía trước phân xưởng đang đứng dường như truyền đến động tĩnh không nhỏ. Cùng Tào Văn Tam bước lại gần, hắn mới phát hiện bên trong có tới hơn ba mươi công nhân đang vây quanh một cỗ máy tựa như vòng quay ngựa gỗ khổng lồ. "Ngựa gỗ" có đường kính chừng vài mét, trong mắt công nhân thời kỳ này, đó tuyệt đối là công nghệ cao cấp tinh vi của Liên Xô, cần phải thận trọng đối đãi. Trần Công lúc này cũng có mặt ở đó, đứng ở vị trí trong cùng giữa đám đông công nhân. Ông đứng gần cỗ máy lớn này nhất, đang nửa quỳ bên cạnh bệ máy. Đầu gối chiếc quần bảo hộ lao động dính đầy vết dầu mỡ, ông cùng Kỹ thuật viên họ Tiền đang dùng thước lá liên tục đo đạc thứ gì đó. Mãi một hồi lâu sau, ông mới đặt thước lá trong tay xuống. Ông bắt đầu tính toán điều gì đó trên sổ tay, đôi mày lặng lẽ nhíu lại, nét mặt ngưng trọng. Mấy chục công nhân xung quanh thấy vậy, lúc này đến thở mạnh cũng không dám, ánh mắt liên tục đảo qua đảo lại giữa cỗ máy đồ sộ trước mặt và Trần Công đang ngồi bên trong.