Chương 1278: Phía sau (2)

“Một phen đàm luận của lão đại nhân khiến bọn học sinh như được khai thông bế tắc!” Nghiêm Chấn Trực chậm rãi cất lời: “Không ngờ rằng đằng sau chuyện phong thưởng của Hoàng thượng lại hàm chứa dụng ý sâu xa đến vậy!” “Đây mới chỉ là một mặt!” Lăng Hán tiếp tục nói, “Hoàng thượng đăng cơ tới nay vẫn theo nếp cũ thời Thái thượng hoàng, chưa từng bộc phát làm những việc cải biến lớn lao theo chính sách của tân hoàng. Người ngoài đều ngỡ Hoàng thượng vì nể nang thể diện của Thái thượng hoàng nên mới nhẫn nhịn chờ đợi…” “Nhưng mặt khác, ấy là vì trong tay Hoàng thượng chưa có đủ người đắc lực!” Lăng Hán đưa mắt nhìn quanh một lượt, hạ giọng, “Hơn một năm qua, Hoàng thượng từng bước thâu tóm đại quyền, củng cố quân uy, tìm kiếm hiền tài. Cải cách quân chính mới chỉ là bước thứ nhất, bước tiếp theo sẽ là…” Nói đến đây, Lăng Hán đưa mắt cảnh cáo mọi người một thoáng. Mấy người chợt giật thót trong lòng. “Lão học sĩ, lời này của ngài là ý gì?” Tả Đô ngự sử Dương Tĩnh mở lời hỏi. “Hoàng thượng là bậc minh quân mang chí lớn, không phải hạng người như chúng ta có thể phỏng đoán.” Lăng Hán mỉm cười, “Các ngươi đều là người đọc thông sử sách, Tần Thủy Hoàng, Hán Vũ Đế sau khi nắm trọn quyền bính đã làm những gì, các ngươi còn rõ hơn lão phu!” Mọi người đều ngẩn ra, có phần chưa hiểu. Nhưng ngay sau đó, lời của Lăng Hán khiến bọn họ như bị sét đánh ngang tai. Lăng Hán ung dung ăn khoai môn, trầm giọng: “Qua năm mới, lão phu sẽ dâng sớ xin từ quan về quê dưỡng lão, không màng triều chính nữa!” “Lão ân sư!” Nghiêm Chấn Trực sốt ruột nói, “Sao có thể làm vậy? Nếu ngài từ quan, triều đình sẽ…” “Vừa rồi lão phu nói ngươi không nghe thấy sao?” Lăng Hán liếc mắt, “Bước thứ nhất là quân chính, vậy bước thứ hai là gì?” Nói rồi, ông nhìn sang Hầu Dung, “Thị lang như ngươi hẳn biết rõ, gần nửa tháng nay, quan Bố chính sứ các hành tỉnh của Đại Minh đã bị Hoàng thượng thay đổi gần một nửa rồi đúng không?” Hầu Dung ngồi yên nãy giờ, bấy giờ mới lên tiếng: “Hồ Quảng, Phúc Kiến, Sơn Tây, Giang Tây, Hà Nam…” “Lại thêm Thiết Đỉnh Thạch vẫn luôn trấn giữ Chiết Giang.” Lăng Hán nói đỡ lời hắn, “Những nơi này đều là đất cốt lõi trù phú của Đại Minh ta!” Quả đúng như vậy, đó đều là những hành tỉnh tài chính sung túc, dân cư đông đúc của vương triều Đại Minh. “Sao ta chưa từng nghe phong thanh gì?” Dương Tĩnh lấy làm lạ. “Mới chỉ định liệu trong bụng thôi.” Lăng Hán ăn nốt miếng khoai cuối cùng, lấy khăn lau tay, “Ra giêng mới tuyên bố.” Nói rồi, ông thở dài: “Nếu không phải lão phu đã định sẵn ý niệm từ quan, cũng sẽ không nói những điều này với các ngươi!” “Lão ân sư, ngài là nguyên lão, triều đình trong chốc lát không thể thiếu vắng ngài!” Nghiêm Chấn Trực lại nói, “Ngài đột ngột cáo lão thế này…” “Lão phu làm quan mấy chục năm, tận mắt chứng kiến Lưu Bá Ôn ngã ngựa ra sao, Lý Thiện Trường bại vong thế nào, Hồ Duy Dung vì cớ gì mà bỏ mạng!” Lăng Hán nheo mắt, nếp nhăn trên mặt khẽ giật giật, “Bài học xe đổ chẳng ở đâu xa!” Lời này càng khiến mọi người mù mịt không hiểu ra sao. “Kết đảng.” Lăng Hán mở mắt, nhìn khắp mọi người, “Bè phái!” Nói rồi, ông cười khổ: “Cứ lấy chuyện vừa rồi mà nói, đám người kia tới xúi giục lão phu hát giọng nghịch lại Hoàng thượng, há chẳng phải là kết đảng?” “Chuyện đó sao tính là kết đảng được?” Nghiêm Chấn Trực nói, “Là tự bọn họ tìm đến, ngài nể nang không tiện từ chối gặp gỡ mà thôi!” “Thế tại sao bọn họ không tìm người khác?” Lăng Hán hỏi ngược lại, cười lạnh, “Lão phu sống quá thọ, ngôi vị quá cao, có kẻ liền xem lão phu là chỗ dựa để nhìn trước ngó sau. Thuở trước lão phu mang danh Lăng đầu sắt, trên triều một mình một bóng, nhưng mấy năm nay, bên mình chẳng phải cũng bất tri bất giác tụ tập một lũ người hay sao?” “Kết bè kết đảng đôi khi chưa hẳn là do khổ tâm kinh doanh mà thành, có lúc cũng là tình thế chẳng đặng đừng. Những kẻ a dua theo đuôi kia, cũng vị tất đã mang lòng tốt.” Lời nói tới mức này, mấy người đều đã hiểu thấu. “Hơn nữa, Hoàng thượng sắp sửa trọng dụng người mới, lão già này cứ chiếm mãi chỗ tốt thì cũng là cản trở đường tiến thân của kẻ đến sau. Dẫu Hoàng thượng không nói gì, miệng lưỡi thế gian cũng sẽ đàm tiếu. Đến lúc đó, mặt mũi ai nấy đều khó coi. Lão phu biết tiến biết thoái, ấy là giữ gìn thể diện cho Hoàng thượng!” Trong lòng mọi người đều sáng tỏ, Lăng Hán nếu không lui, người mới được Hoàng đế trọng dụng ắt sẽ xung đột lợi ích với cựu thần chốn triều đình. Tới lúc đó Lăng Hán bị kẹp ở giữa, bị cựu thần tôn lên làm đầu tàu. Ông tất sẽ rơi vào cảnh hai đầu chẳng đẹp lòng ai, lâu dần, Hoàng đế khó tránh khỏi nảy sinh ngờ vực với Lăng Hán. Lăng Hán khẽ cười, bưng chén trà đặc nhấp một ngụm: “Lời đã nói tới nước này, lão phu khuyên răn các ngươi một câu!” Hầu Dung, Nghiêm Chấn Trực lập tức đứng dậy, cúi mình lắng nghe. “Các ngươi đều là lương tài của đất nước, nhân phẩm đức hạnh được Hoàng thượng tin cậy, lão phu cũng nhìn các ngươi từng bước đi tới ngày hôm nay, càng không nỡ thấy tương lai các ngươi lầm đường lạc lối.” Lăng Hán khuyên bảo hết lời, “Hãy nhớ lấy, hôm nay bước chân ra khỏi cửa nhà lão phu, ngầm dưới trướng đừng nên qua lại quá mật thiết!” “Càng không được chia sẻ tư tình, trong chính vụ tận tâm hết mình nhưng đối với bản thân phải biết giữ mình trong sạch. Giữa các ngươi một mực dĩ hòa vi quý chính là đại kỵ, các ngươi mà hòa khí với nhau thì người dưới quyền các ngươi cũng sẽ hòa khí một dải. Tới lúc cả đám quan viên chỉ có một tiếng nói, các ngươi bảo Hoàng thượng sẽ nghĩ sao?” “Mấy người các ngươi chỉ cần không đi sai bước lệch, địa vị mai sau ắt sẽ ở trên cả lão phu. Chiếc ghế đó chẳng dễ ngồi đâu, đến lúc ấy sẽ có vô số kẻ mang dã tâm mò tới nịnh bợ. Bọn chúng tâng bốc ngươi, lợi dụng ngươi, biến chỗ không bè phái thành bè phái. Các ngươi phải mở to mắt ra mà nhìn, đừng vội đắc ý vênh váo, bằng không thân bại danh liệt là chuyện cầm chắc!” Mấy người trong lòng chấn động sâu sắc, ánh mắt tràn ngập vẻ cảm kích. Mấy câu này có thể coi là đúc kết kinh nghiệm cả đời của Lăng Hán, lại càng là diệu kế vô thượng để làm người, làm quan. “Cổ nhân có câu: Quân tử bất đảng, kỳ họa vô viện; tiểu nhân lợi giao, kỳ lợi nhân trợ. Chuyện làm quan người xưa đã bảo phải nhìn nhận cho thấu đáo. Nhưng xét đến cùng, vẫn là trông vào phẩm hạnh của bản thân và hạng người mà mình kết giao. Quân tử bè bạn với quân tử, ắt không gặp tai họa. Nhược bằng người quân tử u mê đi kết bè với kẻ tiểu nhân, tai họa ắt chẳng còn xa, tiểu nhân cũng chẳng cứu viện mà thậm chí còn ném đá giấu tay.” “Muốn vì nước làm việc, trước hết phải giữ cho mình ngay thẳng. Mình không ngay thẳng thì làm không xong việc, cũng chẳng thể dùng được người tốt!” Lăng Hán nói xong, thở dài xua tay, “Đi cả đi, sau này cũng đừng tới phủ lão phu nữa! Ngày Tết lại càng không được mang lễ vật tới.” “Lão ân sư!” Nghiêm Chấn Trực đỏ hoe khóe mắt. “Trong lòng còn nhớ tới lão phu thì hãy làm quan cho tốt, mưu cầu phúc ấm cho giang sơn xã tắc!” Lăng Hán nhắm mắt nói, “Mai này các ngươi gặp được người tài có thể bồi đắp, hãy đem những lời lão phu căn dặn hôm nay truyền lại cho bọn họ.” “Rõ!” Mấy người cúi mình hành lễ. ~~ Phủ đệ của Lăng Hán không rộng lớn, cũng chẳng hề xa hoa. Mấy người lặng lẽ cất bước, chẳng mấy chốc đã đi tới cổng lớn. Cổng lớn đóng chặt, chỉ có cửa nách mở hé. Họ cùng ngoái đầu nhìn lại, đồng loạt thở dài lắc đầu. Tuy hết sức kinh ngạc trước việc Lăng Hán đột ngột xin từ quan, nhưng bọn họ cũng hiểu rõ nỗi khó xử cùng khổ tâm của ông. Đối với những lời gan ruột đúc kết cả đời của Lăng Hán, họ càng thêm khâm phục, thậm chí đã coi đó là phương châm sống. “Hãy bái tạ lão sư thêm một lần nữa đi!” Nghiêm Chấn Trực cất lời, hướng về phía hậu viện cúi đầu vái dài. Đúng lúc này, một lão bộc nhà họ Lăng xách theo một bó sách buộc bằng dây thừng vội vã đuổi theo. “Mấy vị đại nhân xin dừng bước!” Lão bộc lên tiếng. Hầu Dung hỏi: “Chuyện gì vậy?” “Lão gia nhà tôi dặn, những cuốn sách này đều là sách người thường đọc năm xưa. Tình thầy trò một phen cũng chẳng có gì tặng các vị đại nhân, xin đem những cuốn sách này biếu lại, mong lúc nhàn rỗi các vị có thể xem qua!” Nói rồi, lão bộc trao sách vào tay mấy người, cười cười đi ra cửa: “Mời các ngài thong thả!” Đó đều là sách được lật giở suốt năm này qua tháng khác, mép trang đã sờn rách, bên trên chi chít những dòng phê chú chữ khải nhỏ như đầu ruồi cùng tâm đắc khi đọc sách. «Đạo Đức Kinh», «Quản Tử», «Chiến Quốc Sách», «Trinh Quán Chính Yếu»... Trong phút chốc hiểu trọn nỗi lòng cùng khổ tâm của Lăng Hán, khóe mắt mấy người đều cay cay.