Chương 1317: Làm cho đủ số (2)

“Nam Thư Phòng trẫm đã cho người bài trí xong xuôi, từ ngày mai chư vị ái khanh có thể vào làm việc!” Giọng Chu Doãn Thông nhạt như nước, ngữ điệu bình thản, “Nhưng xin chư vị ái khanh hãy ghi nhớ, bước chân vào Nam Thư Phòng vừa là vinh dự, cũng là trách nhiệm. Trẫm có một câu muốn cùng khuyên răn với các khanh: chớ vì vinh dự mà quên mất trách nhiệm, càng không thể thân ở ngôi cao mà quên nỗi cơ hàn của bách tính!” “Thần đẳng cẩn tuân thánh huấn!” Quần thần đồng loạt đứng dậy đáp lời. Đến đây, những điều cần truyền đạt trong buổi ngự tiền hội nghị này Chu Doãn Thông đều đã nói hết. Nghe tiếng đáp dõng dạc của bầy tôi, trong lòng hắn cũng dâng lên một cỗ hào khí. Lý Cảnh Long đoán không sai, cải cách quân vụ và chỉnh đốn quan lại là hai việc mũi nhọn hàng đầu. Cải cách quân vụ là để võ vận trường cửu, còn chỉnh đốn quan lại lại liên quan đến lòng dân thiên hạ cùng tân chính toàn diện sắp sửa ban hành. Trong hai việc này, khó khăn nhất chính là cải cách quân vụ. Sở dĩ để nhân vật đầu sỏ của phe quân đội như Từ Huy Tổ bước vào Nam Thư Phòng, thực chất là đang truyền đi một tín hiệu. Chỉnh đốn quân vụ không đồng nghĩa với việc ức chế võ nhân, trái lại là để cỗ máy quân đội hổ lang của Đại Minh vận hành trơn tru hơn. Từ thời Tống đến nay, Hoa Hạ dần dà không còn chuộng võ, nguyên do trong đó kỳ thực rất phức tạp. Căn nguyên lớn nhất là bởi hoàng đế và văn quan đều lấy loạn phiên trấn thời Đường và chiến tranh liên miên thời Ngũ Đại Thập Quốc làm bài học răn đe. Bọn họ sợ hãi, cho nên mới ra sức làm suy yếu võ nhân. Chính vì thế mới sinh ra một hiện tượng quái gở: vào thời Ngũ Đại Thập Quốc, các hào cường phương Bắc chỉ cần điều động một cánh vũ trang tùy ý cũng đủ đánh cho người Khiết Đan tơi bời hoa lá. Thế nhưng đến triều Tống, dốc toàn lực cả nước cũng chỉ có thể giảng hòa kết minh với Khiết Đan, lại càng không ngăn nổi người Nữ Chân từ chốn rừng sâu núi thẳm. Bi kịch của Nhạc Phi, trên thực tế chính là biểu hiện rõ nét nhất của lối tư duy triệt hạ võ nhân này. Chu Doãn Thông chưa từng nghĩ đến chuyện làm suy yếu tầng lớp võ nhân, thậm chí hắn còn muốn con em nhà lành coi việc tòng quân đánh trận vì quốc gia là niềm vinh dự tột cùng. Thuở ban đầu khi bí mật nghị định phương thức phát quân lương qua tiền trang cùng bọn người Trương Đảm, không phải không có kẻ phản đối. Lối dưỡng binh xưa nay chưa từng nghe thấy, lương bổng hậu hĩnh vượt xa các triều đại trước như thế, lâu dần chẳng phải sẽ biến thành gánh nặng khổng lồ cho quốc khố hay sao? Nhưng nếu không làm như vậy, kẻ phát tài chỉ có tướng lĩnh cùng văn quan, binh lính bình thường ngay cả quân lương còn chẳng nhận nổi, thì bàn chi đến chuyện lấy việc vì nước xuất chinh làm vinh hiển? Đồng thời, dưới phương thức này, triều đình cũng có thể đào thải những đạo quân vô dụng không đánh nổi trận. Chính sách quân hộ của Đại Minh tuyệt đối là một tệ chính, cha con anh em đời đời kiếp kiếp làm lính, đến cuối cùng lại biến thành tá điền của các võ tướng. Nếu có chiến sự xảy ra thì chẳng thể trông cậy, trong khi triều đình vẫn phải đổ ra hàng đống tiền của, tính kỹ món nợ này, liệu có đáng không? Bước thứ nhất, dùng tiền trang để ngăn chặn nạn ăn chặn quân lương, hút máu binh sĩ trong quân ngũ, kế đó cải cách chế độ quân hộ, bãi bỏ những kẻ vô dụng. Sau đó, lập ra bảng chi tiết dự toán ngân sách quân phí hàng năm. Một hệ thống quân vụ minh bạch mới có thể đảm bảo sức chiến đấu cho quân đội Đại Minh. Và khi đối mặt với gánh nặng khổng lồ mang tên quân phí, dưới vô vàn áp lực đè nặng, việc mở cửa biển thông thương, trọng thị thương nghiệp, khai mỏ làm đường cho đến bành trướng lãnh thổ — tất cả những thứ có thể đem lại vàng ròng bạc trắng cho đế quốc nhưng bấy lâu nay bị kìm nén — sẽ được đà phát triển bùng nổ, âu cũng là chuyện nước chảy thành sông. Thậm chí, dân chúng cũng sẽ nhờ sự chuyển biến này mà thoát khỏi nền kinh tế tiểu nông truyền thống. Sự tiến bộ của bất kỳ thời đại nào cũng đều bắt nguồn từ nhu cầu. Có nhu cầu mới tìm kiếm đột phá, có đột phá quốc gia mới cường thịnh. Đại Minh khi ấy mới thực sự là trăm hoa đua nở, biển dung nạp trăm sông, mới là sự thay đổi chân chính từ trong ra ngoài. Trong lòng không kìm được mà nghĩ đến những điều này, nếu không phải trước mắt và bên cạnh đều là người, Chu Doãn Thông thực sự muốn ngửa mặt lên trời hét lớn vài tiếng. “Chư ái khanh còn việc gì nữa không?” Chu Doãn Thông mỉm cười, “Nếu không còn việc gì thì trời cũng chẳng còn sớm nữa, trong cung không chuẩn bị nhiều cơm canh thế đâu!” Hoàng đế tâm trạng đang tốt, hiếm khi buông lời trêu đùa với quần thần. Chư thần vừa đứng dậy định hành lễ cáo lui, Chu Doãn Thông bỗng nhiên phát hiện phò mã Hồ Quan lại mang cái vẻ mặt ấp úng, muốn nói lại thôi quen thuộc. “Phò mã có lời muốn nói?” Chu Doãn Thông hỏi. “Thần cũng không có việc gì lớn.” Hồ Quan đứng dậy, có phần cục xúc đáp. “Lúc này trẫm cũng rảnh rỗi, khanh cứ nói ra xem sao!” Chu Doãn Thông trêu ghẹo. “Thần hiện nay phụng chỉ quản lý Quang Lộc Tự!” Dưới ánh mắt tò mò của mọi người, Hồ Quan nhấn từng chữ một mở lời. Tiết tấu nói chuyện của hắn rất kỳ lạ, dường như mọi lời nói đều phải đảo qua trong đầu một lượt, nhưng thốt ra vẫn chẳng hề lưu loát. “Thần đã xem qua bảng kê khai chi tiêu trong cung năm nay do Thanh Toán Ty tính toán theo lệnh hoàng thượng!” Hồ Quan tiếp tục nói, “Có chỗ không đúng!” “Không đúng chỗ nào?” Chu Doãn Thông hỏi. “Bảng kê khai chi tiêu các năm trước thần cũng từng xem qua, mỗi năm chi phí trong cung quy đổi ra bạc đều rơi vào khoảng hai mươi vạn lượng, có lúc còn nhiều hơn.” Hồ Quan nói như thể đang nghiến răng, “Nhưng bảng kê năm nay, thần xem đi xem lại mấy lần, tính ra chỉ vỏn vẹn chừng bảy vạn lượng!” Lập tức, Thượng thư Bộ Hộ Trương Đảm cùng các đại thần đưa mắt nhìn nhau, lộ vẻ suy tư. “Tử Cấm Thành rộng lớn dường này, lại có bao nhiêu con người, còn liên quan đến thể diện của hoàng gia, thần e rằng bảy vạn lượng này...” “Sợ trẫm không đủ tiêu chứ gì?” Chu Doãn Thông cười nói. “Phải!” Trên trán Hồ Quan rịn ra một tầng mồ hôi lạnh, “Thần cai quản Quang Lộc Tự, trong cung có mấy tòa cung điện đang chờ tu sửa, đây vốn là khoản chi lớn nhất, hơn bảy vạn lượng bạc kia trừ đi khoản này thì Tạo Biện Cục cùng Giang Nam Chế Tạo Cục sẽ rơi vào cảnh giật gấu vá vai, đồ ngự dụng và vải vóc trong cung sợ rằng không theo kịp. Lại thêm lễ tết hoàng thượng còn phải ban thưởng, rồi lễ vật đáp từ cho các phiên bang triều cống, còn có...” Nói đoạn, Hồ Quan ma xui quỷ khiến thốt thêm một câu, “Thần to gan xin hỏi, liệu có thể tăng thêm một chút không? Ngay cả người thường chăm lo gia đình cũng phải chuẩn bị dư dả tiền nong, phòng khi có chuyện bất trắc chứ!” Lời này khiến chư thần nghe xong đều đưa mắt nhìn nhau, bởi lẽ Hồ Quan nói năng thật sự quá vụng về, không đạt ý. Thế nhưng Chu Doãn Thông lại hiểu, trong lòng không khỏi thầm than: “Đúng là một gã ngốc thật thà! Nhưng cũng là một gã ngốc rất dễ đắc tội với người khác.” Hằng năm vào đầu năm, Quang Lộc Tự đều phải dự toán các khoản chi tiêu của hoàng gia. Lão gia tử đại khái là một trong số ít những vị hoàng đế thực sự tiết kiệm xưa nay, vì thế luôn kiểm soát nghiêm ngặt chi tiêu nội cung, dẫu vậy mỗi năm vẫn tốn chừng hai mươi vạn lượng bạc. Hiện tại Chu Doãn Thông đã hạ chỉ bãi bỏ quyền tự thu mua của Ngự Thiện Phòng, bãi bỏ quyền thu mua của Thượng Y Giám, đồng thời bãi bỏ rất nhiều lệ cung ứng chuyên dụng của hoàng gia như phấn son, châu báu, lụa là, da lông, trang sức vàng bạc. Sau khi phế bỏ các đặc quyền thu mua này, điều đó đồng nghĩa với việc toàn bộ vật dụng trong cung đều phải mua ngoài chợ theo giá thị trường. Như thế, tầng lớp con buôn trung gian biến mất, những kẻ giở trò trục lợi cấu kết trên dưới cũng không còn, chi phí trong cung lập tức sụt giảm nghiêm trọng. Hồ Quan nói những lời này là vì lo lắng hoàng đế không đủ tiền tiêu, sợ các nguồn cung vật tư trong cung không theo kịp, thế nhưng dù đã uốn lưỡi trước khi nói, hắn vẫn chọc thủng bức màn che đậy. Trước kia tiêu pha trong cung nhiều là bởi có khuất tất mờ ám. Ngốc nghếch nhất là việc hắn nói thẳng bảy vạn lượng bạc này tuy không đủ tiêu nhưng cũng không phải là không thể tạm bợ qua ngày. Hắn là Quang Lộc Tự Khanh, nếu thấy ít, hoàn toàn có thể liệt kê các hạng mục cần tiêu tiền dâng lên hoàng đế. Nhưng hắn không làm thế. Hắn thấy không đủ tiêu, nhưng lại chẳng thèm kê khai chi tiết, chỉ biết ném thẳng khó khăn cho hoàng đế xử lý. Cái hại của việc này là hắn đã dồn hoàng đế vào thế bí. Nếu hoàng đế thuận theo, ngân sách nội cung năm tới sẽ chẳng còn đường lui. Còn nếu hoàng đế không chịu mà muốn tăng ngân sách, vậy tăng bao nhiêu mới thỏa đáng? Đó chẳng phải là ép hoàng đế tự vả vào mặt mình sao? Kẻ thông minh đều sẽ lén lút bàn riêng với hoàng đế, hỏi xem liệu có thể tìm giải pháp dung hòa, nâng lên mười vạn hay mười lăm vạn lượng hay không. “Mấy ngày nữa trong cung sẽ tinh giảm một số thái giám và cung nhân lớn tuổi. Phi tần của trẫm và hoàng gia gia cũng chẳng có bao nhiêu, cho nên trẫm nghĩ bảy vạn lượng bạc này cũng đủ rồi!” Chu Doãn Thông cười nói, “Nhưng chuyện này không can hệ gì đến khanh, khanh cứ yên tâm!” Hắn không phải thánh nhân, nhưng hắn hiểu rõ muốn tạo dựng một thời thịnh trị thái bình thực sự, hoàng đế phải làm tấm gương cho cả thiên hạ noi theo, phải biết cách kiểm soát dục vọng của chính mình. “Hoàng thượng!” Hồ Quan chưa kịp lên tiếng, Lý Cảnh Long đã làm vẻ đau lòng khôn xiết than thở, “Sao có thể làm thế được? Bảy vạn lượng bạc thì đủ... Sao ngài lại có thể để bản thân chịu ấm ức đến mức ấy! Đại Minh ta là thiên triều hùng mạnh, hoàng gia chính là bộ mặt của Đại Minh, ngài cần kiệm đến mức này khiến bọn thần xót xa quá đỗi!” “Chỗ cần dùng tiền của quốc gia sau này còn nhiều lắm!” Chu Doãn Thông cười đáp, “Bảy vạn lượng đã là không ít rồi. Hoàng gia gia thường bảo hai ông cháu ta áo đến thì giơ tay, cơm đến thì há miệng, ngày ngày cá thịt ngập mồm, huống hồ các nơi vẫn thường xuyên dâng tiến cống phẩm, căn bản chẳng thiếu thốn thứ gì.” Dứt lời, hắn hơi khựng lại, “Sống ở đời, từ tiết kiệm chuyển sang xa xỉ thì dễ, nhưng ngược lại, từ xa xỉ trở về tiết kiệm mới khó thay! Khơi thông nguồn thu phải đi đôi với tiết kiệm chi tiêu, biết mở rộng dòng tiền thì cũng phải biết siết chặt chi phí!” “Không được, tuyệt đối không được!” Lý Cảnh Long lắc đầu lia lịa, “Việc này tuyệt đối không thể! Hoàng thượng, ngài là đấng thiên tử giàu có bốn bể...” “Giàu có bốn bể không có nghĩa là được phép tiêu xài hoang phí!” Chu Doãn Thông ngắt lời hắn, “Chuyện này trẫm ý đã quyết, không cần nhiều lời nữa!” Khoản chi tiêu nội cung bảy vạn lượng quả thực hiếm thấy trong lịch sử, bao nhiêu con người trong Tử Cấm Thành ăn uống sinh hoạt đều là tiền cả. Thế nhưng con số này không phải do hắn bốc đồng nghĩ ra, mà là kết quả sau khi Chu Doãn Thông đã suy tính vô cùng kỹ lưỡng. Trong lịch sử, vào thời Khang Ma Tử tại vị, đương lúc loạn Tam Phiên nổ ra, chi phí cung đình hàng năm cũng chỉ rơi vào con số này. Trước khi Tam Phiên làm loạn, chi tiêu cung đình của Đại Thanh mỗi năm ngót nghét sáu mươi vạn lượng. Nhìn lại Đại Minh, ngoại trừ triều Hồng Vũ ra thì các triều sau chi phí lúc nào cũng cao ngất ngưởng đến mức giật mình, thậm chí vào thời điểm đỉnh điểm, mỗi năm tiêu tốn tới hai trăm vạn lượng bạc trắng. Thời Thuận Trị, trong Tử Cấm Thành vẫn còn những thái giám từ thời Vạn Lịch truyền lại, mỗi năm riêng tiền phấn son đã tốn bốn mươi vạn lượng, tiền ăn mặc cung phụng lên tới hơn trăm vạn. Phải biết rằng vào thời kỳ chi phí cung đình của Mãn Thanh cao nhất, tức giai đoạn cuối thời Càn Long, con số ấy cũng chẳng qua chỉ hơn hai trăm vạn lượng. Vào triều Vạn Lịch, khi Trương Cư Chính còn đương chức, tài chính Đại Minh dư dả nhất với mười ba triệu lượng bạc dự trữ, nhờ thế triều đình mới có tiền giúp Cao Ly đánh đuổi giặc Oa. Thế nhưng đến thời Càn Long thì sao? Con số bạc dự trữ trong quốc khố lúc bấy giờ chỉ có nhiều hơn chứ không hề ít hơn. Cắt giảm chi tiêu cung đình, dùng tiền vào những việc thực sự cấp thiết. Điều này vừa vặn ứng với những lời Chu Doãn Thông vừa nói lúc nãy: không thể vì thân ở ngôi cao mà quên đi trách nhiệm của mình, càng không thể nhắm mắt làm ngơ trước nỗi gian truân của cõi nhân gian.