Chương 146: Xung đột quan niệm

"Trẫm cũng muốn sửa đường, nhưng tiền từ đâu ra!" Không làm chủ nhà thì chẳng biết củi gạo đắt đỏ, việc có nặng nhẹ gấp hoãn, đất nước hiện nay khắp nơi đều cần tiền, có những việc chỉ đành tạm gác lại. "Kỳ thực tôn nhi nghĩ, sửa đường chưa chắc đã tốn bao nhiêu bạc!" Chu Doãn Thông cười nói, "Có thể tổ chức các thương nhân lại, góp vốn sửa đường. Đường sửa xong rồi, đối với bọn họ cũng có mối lợi! Thân sĩ Giang Nam lắm tiền nhiều của, chỉ cần tùy tiện bỏ ra một chút, chia từng đoạn mà sửa. Đường sửa xong xuôi, bọn họ vừa được tiếng thơm, bách tính cũng được hưởng lợi." Người thời này nhìn nhận hai chữ danh tiếng vô cùng hệ trọng. Chẳng hạn như cầu Thập Lý ngoài kinh thành, chính do thương nhân thân sĩ thời Tống bỏ tiền xây dựng. Tên tuổi người góp tiền khắc ở đầu cầu, trải qua trăm năm nét chữ vẫn rõ ràng. Đó là giai thoại truyền tụng trong dân gian, con cháu đời sau của người bỏ tiền cũng lấy làm tự hào, phụng làm việc thiện của tổ tông trong nhà. "Vạn vạn không thể!" Chu Nguyên Chương còn chưa lên tiếng, Lễ bộ Thượng thư trong điện đã mở lời, "Dân gian sửa cầu đắp đường là làm việc thiện, nhưng đó là phú hộ thương gia nơi bản xứ đền đáp quê hương, tạo phúc xóm làng, cốt để lưu danh thiện đức. Huống hồ, triều đình sao có thể ngửa tay xin tiền dân chúng." Hộ bộ Thượng thư cũng lên tiếng, "Cửa ải này không thể mở. Bách tính có lòng báo quốc tha thiết, quốc gia cũng không thể nhận. Điện hạ, phòng ngừa chu đáo từ khi manh nha, nếu mở tiền lệ này thì sau này khó lòng dẹp nổi! Nuôi dưỡng dân cốt ở lòng khoan dung, nhân từ. Nay nếu mở cửa lệ này, cho phép bách tính góp tiền sửa đường, triều đình nếm được vị ngọt, lỡ như sau này đánh trận, tu sửa Trường Thành, những việc hao tiền tốn lương liệu có lại hướng về dân gian gom góp hay không? Cứ như thế, Đại Minh ta chẳng phải..." "Thật là lời lão thành mưu quốc!" Chu Nguyên Chương gật đầu nói, "Tiền lệ này không thể mở, Đại Minh không thể chìa tay đòi tiền dân chúng, phong khí này tuyệt đối không thể dung dưỡng!" Đây chính là sự xung đột về quan niệm. Quốc gia không có tiền làm việc kiến thiết căn bản, mượn chút vốn liếng của dân gian vốn chẳng phải vấn đề gì to tát. Kiến thiết căn bản làm tốt rồi, đối với dân sinh có mối lợi rất lớn. Thế nhưng, Chu Doãn Thông cũng hiểu được nỗi lo của Chu Nguyên Chương và Hộ bộ Thượng thư Phó Hữu Văn. Đây là thời đại mà quyền lực không bị chế ước, nếu triều đình thấy tiền bạc kiếm được quá dễ dàng, về sau việc tốt cũng sẽ biến thành việc xấu. Có những chuyện, vẫn là không thể nóng vội. "Tôn nhi còn có một chủ ý!" Chu Doãn Thông trầm ngâm một lát rồi lại mở lời, "Sửa đường giúp ích cho dân sinh, đây là sự thật hiển nhiên. Song, sửa đường là khoản chi thuần túy, triều đình không thu được lợi tức hồi báo. Tài chính eo hẹp, tự nhiên không thể năm này qua năm khác hưng công, càng không bàn tới việc giữ gìn duy tu quan lộ thường ngày." Chu Doãn Thông ngừng một chút, tiếp tục nói, "Thế nhưng, nếu như quan lộ tu sửa bằng phẳng, việc vận chuyển hàng hóa mau lẹ thông suốt, bất kể mưa to gió tuyết đều có người khơi thông, khiến cho thương lữ không còn nỗi khổ dầm mưa dãi nắng. Tôn nhi trộm nghĩ, liệu có thể đặt ra lộ phí trên quan lộ, căn cứ theo trọng lượng xe cộ hàng hóa mà thu nạp. Số tiền thu được dùng vào việc tu bổ và giữ gìn quan lộ, chuyên khoản chuyên dùng..." "Hồ nháo!" Chu Nguyên Chương nghiêm sắc mặt nói, "Bách tính phụng dưỡng quốc gia, quốc gia nuôi nấng bách tính, tựa như cha con. Đường là đường của thiên hạ. Triều đình sửa đường là để cho người ta đi, nào có đạo lý thu tiền? Nếu bách tính đi đường cũng phải nộp tiền, Đại Minh ta thành ra cái thứ gì? Chẳng lẽ sau này bên đường dựng vài gian nhà xí, bách tính đi tiểu đi tiêu cũng phải móc tiền ra?" "Sửa đường, dân sinh, vốn là chức trách của triều đình. Không làm được đã là triều đình vô năng. Sửa được chút đường sá lại quay sang đòi tiền bách tính, thiên hạ nhìn vào sẽ nghĩ thế nào?" "Đại tôn, cháu ngàn vạn điều đều tốt, duy chỉ có lúc tâm tư quá mức linh hoạt. Phải ghi nhớ, mưu cầu phúc lợi cho bách tính chính là bổn phận của chúng ta. Không thể vì triều đình hiện tại lực bất tòng tâm, tài chính khó khăn, mà đem những gánh nặng ấy trút lên đầu bách tính. Trẫm hiểu đạo lý lấy của dân dùng cho dân, nhưng đây không phải lấy của dân, đây là bức bách đòi tiền!" Chu Doãn Thông vội vàng đứng dậy, khom mình hành lễ, "Hoàng gia gia dạy phải, tôn nhi nhất thời lỡ lời, xin Hoàng gia gia chớ trách." Kỳ thực, trong lòng Chu Doãn Thông có một bức lam đồ rất lớn. Thương nghiệp quốc gia hưng thịnh ắt phải đi kèm với giao thông phát đạt, lại thêm bưu chính hỗ trợ, đây là một vòng tuần hoàn kinh tế. Tuy có những thứ mắt thường không thấy được, nhưng thực sự đem lại mối lợi vô cùng to lớn cho kinh tế dân sinh của đất nước. Hơn nữa hiện nay đã có bưu chính, lượng hàng hóa cũng như chủng loại hàng của các thương nhân thương hiệu qua lại đều có thể đăng ký lập sổ sách rõ ràng, việc này có tác dụng vô cùng trọng yếu cho việc thu thương thuế sau này. Thương thuế là nguồn thu chống đỡ quốc gia. Căn cứ theo hàng hóa đã vào sổ sách mà thu thuế, so với việc hiện nay không thu hoặc thu ít thì tốt hơn nhiều. Nhiều thì chưa dám nói, chỉ riêng thuế tơ lụa, thuế vải vóc hằng năm của đất Giang Triết đã là một con số thiên văn. Đường sửa xong, lại càng không sợ thương nhân trốn thuế. Tại các dịch trạm cấp phát biên lai nộp thuế hoàn chỉnh, qua các cửa ải dọc đường xuất trình mới được thông hành thuận lợi. Có mức thuế thống nhất và minh bạch, có biên lai nộp thuế do quan phủ cấp, thương nhân cũng không phải sợ quan lại địa phương hà khắc bóc lột. Dù hiện tại không thu thương thuế, số tiền lộ phí ngầm mà đám thương nhân phải bỏ ra cũng chẳng ít hơn là bao. Triều đình thu thuế danh chính ngôn thuận, tự nhiên sẽ đứng ra làm chủ cho bọn họ. Xét về lâu dài, đây là một việc tốt. Kể cả việc Chu Doãn Thông có ý học hỏi đường cao tốc đời sau, cũng đều có lợi cho tài chính quốc gia. "Kỳ thực, việc Hoàng thái tôn vừa nói, từ xưa đã có!" Hàn lâm học sĩ kiêm Trung thư xá nhân Lưu Tam Ngô lên tiếng, "Chẳng qua chỉ là lập trạm thu thuế đường, việc này vốn không phải bạo chính, nếu thi hành thỏa đáng..." "Ngươi không cần nói đỡ cho học trò của mình!" Chu Nguyên Chương ngắt lời, "Những điều ngươi nói trẫm đều hiểu. Năm xưa khi thiên hạ chưa định, trẫm cũng từng làm như vậy ở Giang Nam, nhưng nay dù sao thiên hạ đã nhất thống, đang là lúc nuôi dưỡng sức dân." "Đường là để cho người đi. Người đi đường đâu chỉ có thương nhân, bách tính lên đường có thu tiền hay không? Không nộp tiền thì không cho đi ư? Đúng là chuyện nực cười nhất trần đời! Huống chi, kinh kệ tốt đẹp ở trung ương, rơi xuống địa phương đều bị tụng niệm sai lệch hết. Đến lúc ấy quan lại địa phương thấy được mối tiền tài, trên dưới thông đồng giở trò, người chịu thiệt thòi rốt cuộc vẫn là bách tính!" Chu Nguyên Chương cố chấp đến mức bảo thủ, trước sau chỉ nhận một lý lẽ cứng nhắc. Nhưng kỳ thực, những lời ông nói cũng có vài phần đạo lý. "Vậy chẳng bằng làm thế này, quan phủ địa phương sửa đường, trưng tập dân phu, những người chịu sai dịch có thể được miễn trừ một phần thuế má." Chu Doãn Thông lại lên tiếng, "Bách tính không cần nộp tiền lương, lấy công trừ nợ, có lẽ bách tính cũng sẽ bằng lòng!" "Đây là biện pháp hay!" Chu Nguyên Chương ngẫm nghĩ, "Tuy nhiên, việc phải làm từng bước một. Trước tiên chọn mấy phủ huyện đường sá hư hỏng để thí hành, bảo quan phủ dán cáo thị, truyền đạt rõ cho bách tính. Hãy nhớ kỹ, nhất định phải để bách tính tự nguyện, tuyệt đối không được tùy tiện trưng điều dân phu, lạm dụng sức dân." "Thần đẳng lĩnh chỉ!" Các Thượng thư bộ Hộ, bộ Công cúi mình lĩnh mệnh. Kế đó, triều hội lại tiếp tục hồi lâu. Binh bộ tấu báo về việc ban thưởng dịp cuối năm cho tướng sĩ cửu biên, việc bổ sung dự trữ chiến mã, khôi giáp, binh khí ở các trấn. Đều là những việc cần đến tiền, nghe mà đau cả đầu. Hai ông cháu cùng một đám triều thần bàn bạc suốt mấy canh giờ, tiểu triều hội mới tan. Quần thần lui ra hết, Chu Nguyên Chương ngồi trên long ỷ xoa xoa huyệt thái dương, nhìn sang Chu Doãn Thông, "Mệt không!" Chu Doãn Thông cười đáp, "Cũng tạm ạ!" "Cũng tạm tức là mệt! Ngồi ở đây mấy canh giờ, là người thì ai chẳng mệt!" Chu Nguyên Chương nói, "Thế nhưng trị lý quốc gia, không mệt sao được?" Dứt lời, Chu Nguyên Chương bước tới bên án thư, ném qua một cuốn tấu chiết, "Cháu xem cái này đi!" Thấy thần sắc Chu Nguyên Chương nghiêm nghị, dường như có việc hệ trọng. Chu Doãn Thông mở ra xem, đồng tử bỗng nhiên co rút lại. "Yến Vương Chu Đệ, vì đại kế trăm năm của Liêu Đông, tấu thỉnh thánh thượng chuẩn cho chiêu mộ các bộ tộc người Hồ ở Liêu Đông, bổ sung vào biên quân, cống hiến sức lực cho Đại Minh." Chu Đệ đây là muốn mượn cớ chiêu mộ người Hồ để khuếch trương thực lực của bản thân! Hiện nay quân đội trực thuộc Yến Vương ở mạn Bắc Bình đã có năm vạn người, vốn đã là một phiên vương cường thịnh trong thiên hạ. Nếu như lại chiêu mộ thêm các bộ lạc Nữ Chân, Mông Cổ ở Liêu Đông, e rằng thực lực sẽ như hòn tuyết lăn, càng lăn càng lớn. "Cháu nói xem, trẫm có nên chuẩn hay không!" Chu Nguyên Chương nhìn Chu Doãn Thông, ngồi xuống hỏi. "Không chuẩn, Tứ thúc cũng sẽ lén lút tìm kiếm!" Chu Doãn Thông cười nói, "Các bộ tộc người Hồ nếu chịu quy thuận, dẫu sao vẫn hơn việc phí sức lực đi tiêu diệt bọn họ." "Tuy nhiên, tôn nhi cảm thấy, không thể để Tứ thúc dùng danh nghĩa của riêng mình đi chiêu mộ!" "Vậy dùng danh nghĩa của ai?" Chu Nguyên Chương hỏi. "Tự nhiên là của Đại Minh, phải khiến cho các bộ tộc người Hồ hiểu rõ, bọn họ là đang hiệu lực cho Đại Minh ta!" Chu Doãn Thông cười nói, "Hơn nữa, việc chiêu mộ các tộc người Hồ ngoài quan ải là phận sự của quan văn Lễ bộ, Tứ thúc đứng ra e rằng có chỗ không thỏa đáng. Đã là do thúc ấy đề xuất, tôn nhi thấy chẳng bằng giao cho nha môn Án Sát ty và Bố Chính ty ở Bắc Bình xử lý." "Ha!" Chu Nguyên Chương bật cười, "Thằng nhãi cháu, cũng chẳng phải hạng đèn cạn dầu!" Nói đoạn liền đứng dậy, "Chuyện của con cháu, các ngươi tự đi mà thu xếp! Trẫm già rồi, chẳng buồn nhọc lòng vì chuyện này nữa!" Sau đó, ông lại quay đầu dặn dò, "Thu dọn một chút rồi tới quân doanh đi, bọn Lam Ngọc bên kia còn đang chờ Hoàng thái tôn đích thân tới đấy!" "Vâng!" Chu Doãn Thông đứng dậy cười đáp, "Tôn nhi đi ngay đây, nhất định sẽ khiến ba quân tướng sĩ được tắm gội thiên ân của Hoàng gia gia!" ~~~~~ Thành thật xin lỗi mọi người, hôm nay chỉ có hai chương thôi. Quyển sách bên trang khác sắp kết thúc rồi, tinh lực quả thực có hạn. Vốn dĩ quyển kia tôi không muốn kết thúc nhanh như vậy, dù sao cũng hơn bốn ngàn lượt đặt mua bình quân, mỗi tháng thu nhập hơn hai vạn tệ. Tôi cứ tùy tiện câu chữ thêm hai ba tháng nữa, kiếm thêm mấy vạn tiền nhuận bút chẳng phải tốt sao? Thế nhưng làm người phải biết lấy bỏ, câu chuyện bên đó đã kể xong rồi, không cần thiết phải bôi chữ lừa tiền làm gì. Hơn nữa, trọng tâm hiện tại của tôi đặt ở bên này, cũng phải lấy các bạn làm trọng. Yêu mọi người nhiều, moa moa.