Chương 1530: Có thể tha thứ?

Lý Mậu Sơ nói không sai, chuyện muối lậu còn lâu mới kết thúc. Hơn nữa chuyện này đã khiến Chu Doãn Thông đau đầu bấy lâu. Người xuyên không chẳng phải vạn năng, huống chi một đứa con nhà bình dân như hắn, đến chức lớp trưởng còn chưa từng làm qua, thì làm sao có thể thống lĩnh cả một đế quốc? Dù đã trải qua bao năm học hỏi, có thể thống lĩnh và ngự trị đế quốc này, nhưng làm thế nào để khiến giang sơn này tốt đẹp hơn, làm sao trừ bỏ chứng bệnh nan y thâm căn cố đế trên thân nó? Lấy chuyện muối lậu ra nói, bề ngoài xem ra là một đám huân quý đời thứ hai có thế lực thông thiên lộng quyền phạm pháp, dựa vào mạng lưới quan hệ móc ngoặc trên dưới, tổn hại quốc gia để vỗ béo bản thân. Vậy trên thực tế thì sao? Trước hết, việc thế này triều đại nào cũng nhìn mãi thành quen, cấm mãi không dứt, nói cho cùng gốc rễ vẫn là vấn đề con người. Như Diêm vận sứ Lưỡng Hoài, Diêm vận sứ Giao Đông, quan viên diêm chính các tỉnh, quyền hành của bọn họ quá lớn. Lớn đến mức nhất ngôn cửu đỉnh, một người quyết định tất cả, lại lớn tới mức hầu như không có ai giám sát. Vậy ngoài lòng tham của con người, liệu có phải còn do vấn đề thể chế? Nhắc đến vấn đề thể chế, thế rồi lại rơi vào lối mòn, sa vào vòng luẩn quẩn rằng quan viên có nỗi khổ riêng, nhân tình thế thái không cách nào chối từ, đủ thứ đạo lý khiến người ta chẳng thể bẻ gãy. Mấu chốt nhất là, Chu Doãn Thông chính là kẻ hưởng lợi lớn nhất từ thể chế này, hắn lại muốn lật đổ nó sao? Cải cách nào có dễ dàng? Thể chế quá đỗi tiến bộ, thủ đoạn quá mức cấp tiến, luật pháp quá nghiêm hà, trước mắt còn chưa bàn tới việc có phù hợp với thời đại này hay không. Nhưng rồi câu chuyện lại vòng vo quay về chỗ cũ: người thực thi quyền lực ấy, chẳng phải vẫn là con người hay sao? Vẫn là những kẻ trong nội bộ Đại Minh này, những kẻ đọc văn thánh hiền, thi đỗ cử nhân tiến sĩ mà lên, vướng bận gia đình bè bạn cố tri, chằng chịt mối quan hệ này nhân tình nọ! Thế thì mẹ nó, bất kể nói êm tai đến đâu, dù có vẽ hươu vẽ vượn, đến lúc thi hành chẳng phải cũng cùng một giuộc cả sao? Có lúc Chu Doãn Thông tự khuyên mình chớ quá câu nệ với cõi đời này. Thế giới phát triển mấy ngàn năm còn chưa thể tách rời quyền lực và dục vọng, ngươi tính là cái thớ gì? Lão gia tử giết nhiều người như thế cũng không uốn nắn nổi phong khí, ngươi có được bản lĩnh cùng tính khí ấy chăng? Nhưng hắn nhận ra, nếu không nghiêm túc đối diện với vấn đề này, thì chiểu theo quán tính của lịch sử, các thể chế ấy và những con người ấy vẫn sẽ là ngòi nổ dẫn đến sự diệt vong của đế quốc Đại Minh, thậm chí khiến Hoa Hạ lại rơi vào vòng luẩn quẩn ba trăm năm lại đại loạn một lần. Đôi khi hắn cũng tự an ủi bản thân, thậm chí tự lừa dối mình. Đời người bất quá vài thập kỷ, mấy trăm năm sau ngươi biết cái cóc khô gì? Xương tàn chẳng biết đã mục nát ở xó xỉnh nào rồi! Ngươi quản nổi nhiều thế sao? Ngươi cứ lo liệu cho tốt lúc này, làm tốt hiện tại không phụ lòng lê dân thiên hạ, thế là đã đạt chuẩn rồi! Thoạt nghe lời ấy không sai, song ngẫm kỹ lại, mẹ nó chứ, chẳng phải cùng một giuộc với câu "Sau khi ta chết, mặc cho hồng thủy ngập trời" hay sao? Rồi từ vấn đề này lại tiếp tục lan rộng, ngoài chuyện thể chế và con người, lại là bài toán phải xuất phát từ đại cục để cân nhắc thiệt hơn. Cái này lại càng đau đầu chết tiệt! Đại Minh càng phồn vinh phát triển, vấn đề sẽ càng nảy sinh nhiều. Thậm chí có thể lường trước rằng tốc độ phát triển còn lâu mới theo kịp tốc độ lây lan của tệ nạn. Đừng nói đến trị, chỉ riêng việc bắt bớ phòng bị thôi cũng đã chẳng xuể. Vậy Đại Minh có cần phát triển nữa không? Ví như thông thương, ví như hải quan, thương thuế, đường sông, các nha môn lắm béo bở như muối sắt, mỏ quặng, rừng rú, có cần làm việc nữa không? Rồi mẹ nó vấn đề này lại quay về điểm xuất phát ban đầu: Dẫu có không làm gì cả, cứ để trăm họ an tâm làm ruộng, ông trời nể mặt thì có cơm ăn, không nể mặt thì chết đói, liệu có thể trị được những căn bệnh nan y này của đế quốc chăng? Đáp án là: Mơ giữa ban ngày à! Chẳng làm gì thì vẫn có vấn đề! Mà vấn đề còn lớn hơn lúc đế quốc Đại Minh phồn vinh, bởi lẽ vẻ ngoài thịnh vượng của đế quốc ít ra còn có thể che đậy được những vấn đề ấy. Song bất cứ quan viên nào của Đại Minh cũng đều hiểu rõ. Triều đình Đại Minh không thể không cần phồn vinh, tiền nuôi quân, tiền nuôi quan lại, tiền nuôi hoàng đế Chu Doãn Thông này, từ đâu mà ra? Càng phồn vinh thì càng ổn định, dẫu có phát sinh vấn đề thì cục diện vẫn vững vàng. Mục đích cuối cùng của phồn vinh cũng là để dân chúng được hưởng lợi. Không thể vì nghẹn mà bỏ ăn! Nhưng đồng thời, với thân phận hoàng đế, những sự vụ phức tạp đến mức quấn chặt vào nhau như tĩnh mạch bị giãn nở trong đầu này, người khác có thể không tính, hắn lại không thể không nghĩ tới. Kẻ khác có thể mặc kệ trăm năm sau ra sao, bản thân cứ hưởng lạc sung sướng mấy mươi năm này trước đã, nhưng Chu Doãn Thông không thể nghĩ như vậy. Cho nên phải thúc đẩy biến cách. Chưa dám bảo là cải cách triệt để, mà là một cuộc biến cách thấm đẫm êm đềm như mưa xuân lặng lẽ tưới vạn vật. Có kẻ bảo như ếch luộc trong nước ấm, đó là điều xằng bậy, ếch có chân biết nhảy tưng tưng, nó không biết nói nhưng chẳng ngu! Vậy thì biến chuyển thế nào đây? Chu Doãn Thông vẫn đau đầu vô cùng. Nói đến đây hẳn sẽ có những kẻ hậu sinh anh tuấn phi phàm, mười tám phân không biết mệt mỏi, vĩnh viễn ở tuổi hai mươi buông lời: Chưa nghĩ ra thì nói cái lông gì? Không phải chưa nghĩ tới, mà là thực sự phải thận trọng. Tựa như chuyện muối lậu, nhắc đến muối lậu là phải bàn tới tài chính Đại Minh, bởi vì muối chính là nguồn thu quan trọng nhất của quốc khố. Hiện tại Đại Minh lập quốc hơn ba mươi năm, thiên hạ thái bình, nhân khẩu chưa sinh sôi quá mức, điền thổ rõ ràng, thuế muối có thể nắm chắc trong tay hoàng đế. Nhưng không cần nhiều, chỉ chừng năm mươi năm nữa là hoàng đế sẽ không siết nổi nữa, bởi triều đình có quá nhiều nơi phải dùng đến tiền. Đừng nói triều Đại Minh, ngay cả các vị hoàng đế độc đoán chuyên quyền như triều Thanh cũng chẳng dám coi thuế muối là túi tiền riêng của mình. Nói đi cũng phải nói lại, bọn họ có Nội vụ phủ, Nội vụ phủ quản lý thuế qua cửa ở các cổng kinh thành, hoàng thượng tự mình có thừa thãi tiền nong. Muốn giảm bớt thứ thuế khóa lột da cạo mỡ trên lưng bá tánh từ sự lũng đoạn độc quyền như muối sắt của nhà nước, thì phải thúc đẩy các nguồn thu thuế khác. Thúc đẩy thuế khóa khác lại khiến quyền lực trong tay quan viên quá lớn, rồi thì các thứ tệ nạn sẽ tầng tầng lớp lớp phát sinh... Riêng về muối lậu, biện pháp tương đối tốt hiện thời xem ra là giao cho Hộ bộ. Đặc tính của đám văn quan vốn dĩ là thế: Chỗ của ngươi béo bở mà không cho ta chấm mút một chén canh, thế thì ta sẽ nhìn chòng chọc vào ngươi! Trừ phi ngươi trước sau trong sạch như nước, bằng không sớm muộn gì ngươi cũng phải hòa mình vào bùn nhơ. Giao cho Hộ bộ cũng đồng nghĩa trên đầu các diêm trường địa phương có thêm vô số mẹ chồng săm soi chỉ trích, như thế mối lo của bọn họ sẽ nhiều hơn, quyền lực sẽ bị kiềm tỏa. Nhưng mà, nói mẹ nó đi thì cũng phải nói mẹ nó lại. Làm vậy có nên cơm cháo gì không? Hiện tại quyền của Diêm vận sứ địa phương tuy lớn, song sổ sách còn tương đối minh bạch, sản lượng muối mỗi năm ổn định, có thể cung cấp nguồn tài chính vững chắc đáng tin cậy cho Nội khố và Hộ bộ. Một khi giao cho Hộ bộ rồi, trước kia làm việc mới có cơm ăn, nay không làm cũng có cơm, thì ai còn chịu làm nữa? Những tấm gương tày liếp như thế còn ít hay sao? Rồi đám người này lại cấu kết trên dưới, cùng nhau nghĩ cách khoét rỗng các diêm trường địa phương, người chịu thiệt rốt cuộc là ai? ~ Trong điện Càn Thanh, Chu Doãn Thông ngồi ngẩn ngơ trên sập la hán, cúi đầu trầm tư. Chân mày nhíu chặt thành hình chữ Xuyên. Sâu hơn cả rãnh ngực cúp A cố ý ép lại, tựa như rãnh cúp D trời sinh đã có. "Nghĩ không thông!" Hắn thầm than một tiếng trong lòng, ra sức day day mi mắt, mãi đến khi hai mắt đỏ hoe mới buông tay xuống. Con người! Thể chế! Quyền lực! Dục vọng! Con người trong thể chế triều Đại Minh hiện nay, có quyền lực ắt sẽ sinh lòng tham! Hay là thể chế Đại Minh lại có thể khiến người ta kiềm chế được quyền lực và dục vọng của bản thân? Thảo nào người ta thường bảo những thứ thuộc về triết học nhất định phải đọc, dẫu là theo nghiệp kinh doanh hay dấn thân chốn quan trường đều có ích. Những vấn đề biện chứng cùng với logic này thật khiến người ta rối bời! Lúc này Chu Doãn Thông bỗng vô cùng ngưỡng mộ lão gia tử. Ài, ta cũng chẳng thèm nghĩ nhiều, ta cứ mài đao! Ngươi tham ô thì ta chém, xem đao của ta có bén hay không là biết. Ngươi tham thì ta giết, lôi cả họ nhà ngươi ra. Tham ô sướng một hồi, chết rồi vùi bãi tha ma. Chém đầu ngươi, bán vợ ngươi; giết con ngươi, lột da ngươi. Bắt con gái ngươi vào giáo phường, tổ tông tám đời đều đội nón xanh. Đồng thời, Chu Doãn Thông cảm thấy bản thân dường như đã có đôi chút đồng cảm với những vị hôn quân trong lịch sử — những kẻ không muốn làm gì, chẳng buồn gánh vác, thà rằng sống u mê u tối trọn một đời. Thế là hắn nhấc bút, viết lên trang giấy: "Hôn quân, u mê cũng có chỗ thứ tha!"