Chương 1541: Chúng ta nói đạo lý (2)

“Đồ hủ nho chết tiệt!” Đến lúc này Chu Cao Sí mới vỡ lẽ, hóa ra Trương Đảm cố ý trêu chọc, đem mình ra làm trò cười. “Mấy lão già khú đế này!” Chu Cao Sí lại thầm mắng cười trong bụng. Thực ra hắn cũng chẳng giận dỗi gì, người ta đùa giỡn với hắn chứng tỏ không coi hắn là người ngoài. Đùa cợt thế này, dù sao cũng tốt hơn ngày thường cứ đề phòng xa cách. Hiện nay không chỉ bầu không khí ở Nam Thư Phòng rất tốt, mà toàn thể triều đình đều hòa thuận, thông suốt. Nạn lụt Hoài Bắc rốt cuộc đã dẹp yên, dân chạy nạn đã có nơi nương tựa và an trí, con đường huyết mạch nam bắc cũng đang được khởi công. Chỉ cần không xảy ra sai sót, năm nay lại là một năm thái bình an ổn. ~ “Thần đẳng khấu kiến Hoàng thượng!” “Khấu kiến Thái tử điện hạ!” Chu Doãn Thông trao Nha Nha trong ngực cho Vương Bát Sỉ, “Đều bình thân, ban tọa!” “Tạ Hoàng thượng!” Chu Cao Sí đứng ở hàng đầu tiên, trước tiên nhìn Chu Doãn Thông đang ngồi xếp bằng, lại nhìn sang Lục Cân đang ngồi nghiêm chỉnh bên cạnh. “Hai vị này, đều là cháu đích tôn mà Lão gia tử thương yêu nhất!” “Vừa rồi á! Giải ái khanh có tấu với trẫm một chuyện!” Chu Doãn Thông cười hòa nhã nói, “Có kẻ đã cáo trạng Khâm sai An phủ sứ kiêm Từ Châu cổ đạo Trù bị sứ do trẫm đích thân bổ nhiệm.” “Hử?” Mọi người trong lòng rùng mình. “Giải ái khanh, ngươi nói lại cho mọi người nghe đi!” Chu Doãn Thông bưng chén trà lên. ~~ Một sự việc, chẳng qua tốn công ba câu hai lời là kể xong. Trong điện một mảnh tĩnh lặng, mọi người đều âm thầm suy ngẫm. “Luyện ái khanh, chuyện cổ đạo là do ngươi đề xướng, lộ trình cũng do ngươi định đoạt, ngươi nói thử xem!” Chu Doãn Thông cười nói. Luyện Tử Ninh sắc mặt nghiêm nghị, đứng dậy đáp, “Hoàng thượng, thần cho rằng phải nghiêm trị!” Nói đoạn, dằn mạnh giọng, “Nghiêm trị kẻ cáo trạng!” “Ồ?” Chu Doãn Thông nhướng mày, “Vì sao?” Luyện Tử Ninh nghiến răng nghiến lợi, “Triều đình tu sửa đường sá là việc tốt lợi nước lợi dân, thậm chí mưu phúc cho con cháu muôn đời, ơn trạch trăm năm. Ngu dân không hiểu lẽ phải, chẳng thấu hiểu nỗi khổ tâm của triều đình thì cũng thôi đi, đằng này còn cò kè mặc cả với quan phủ, thậm chí... trạng cáo Khâm sai đương triều!” “Thần cho rằng, nếu loại điêu dân này không trừng trị, mai sau ai ai cũng học đòi làm theo, thì dù là triều đình trung ương hay quan phủ địa phương, muốn làm việc gì cũng khó tránh khỏi rụt đầu rụt cổ!” “Ừm!” Chu Doãn Thông không tỏ rõ thái độ, trầm ngâm một tiếng, nhìn sang những người khác, “Hạ ái khanh, ngươi nói thử xem!” Hình bộ Thượng thư Hạ Thứ suy nghĩ chốc lát, “Hoàng thượng, thần trước nay không tán đồng việc dùng nghiêm hình tuấn pháp trị thiên hạ. Nhưng đối với hạng thứ dân không phân biệt nổi nặng nhẹ, không biết điều như thế này, thần cho rằng nên trị tội, nên thẩm vấn.” Nói rồi khựng lại một chút mới tiếp, “Chuyện cổ đạo nam bắc, triều đình hao phí tiền bạc đâu chỉ trăm vạn, dân phu đâu chỉ mấy chục vạn. Kế sách lợi nước lợi dân, sao có thể vì dăm ba hộ dân mà đình trệ?” “Ừm!” Chu Doãn Thông lại gật đầu, thái độ hết sức khó đoán, “Bạo Chiêu tới rồi chứ, ngươi thấy thế nào?” “Tất nhiên là nghiêm trị không tha!” Bạo Chiêu trừng tròn hai mắt, “Thần xin nói một câu không phải phép, đây chính là thói hư tật xấu do Đại Minh ta dung túng mà thành! Nếu đặt ở tiền triều, đừng nói là triều đình mở đường chiếm đất của họ, cho dù là quan lại quyền quý dùng mưu đoạt trắng thôn tính ruộng đất, bọn họ có dám làm loạn thế này không?” “Đừng nói là chiếm đất, dù có đánh chết họ, họ làm gì được? Nay quan phủ bồi thường tiền thì không chịu, lại chê ít. Còn gào thét muốn lên kinh cáo ngự trạng? Cứ để chúng đến, lập tức gông cổ tống giam vì tội vu cáo để răn đe thiên hạ!” “Ừm!” Chu Doãn Thông lại gật đầu, ánh mắt rơi vào khuôn mặt Chu Cao Sí, “Hồng Hi, ngươi nói xem!” ~~ “Phụ hoàng! Nhi thần có lời muốn tấu!” Đột nhiên, một giọng trẻ con lảnh lót thu hút ánh mắt của tất cả mọi người, Chu Cao Sí vừa chuẩn bị lên tiếng cũng sững sờ. “Càn quấy! Có chỗ cho con nói chuyện sao?” Chu Doãn Thông cau mày nói. Lục Cân cũng không sợ hắn, cúi đầu đáp, “Nhi thần không phải càn quấy, mà là lời của Bạo ái khanh, có vài câu nhi thần không tán đồng cho lắm!” “Con hiểu cái gì?” Chu Doãn Thông nói, “Chỗ nào không tán đồng, nói ra nghe xem, nói cho đàng hoàng!” Lục Cân toét miệng cười, lộ ra mấy cái răng sún, “Bạo ái khanh bảo, là do Đại Minh đối xử với bách tính quá tốt nên mới dung túng ra thói hư tật xấu của bách tính, câu này nhi thần thiết nghĩ không đúng!” Bạo Chiêu đứng dậy hành lễ nói, “Kính xin Điện hạ chỉ giáo!” “Ngươi nói Mông Nguyên đối xử tệ bạc với bách tính, nên bách tính dẫu bị đánh chết cũng không dám ho he. Còn Đại Minh ta đối đãi tốt với bách tính, nên bách tính biến thành điêu dân, điều này vốn dĩ đã sai!” Giọng trẻ con lảnh lót của Lục Cân từ tốn vang vọng, “Mông Nguyên diệt vong, chính là vì chúng không coi bách tính ra con người. Mà Đại Minh ta sở dĩ định đoạt được giang sơn, chính là nhờ có lòng dân!” “Đúng như lời Đường Thái Tông từng nói, nước có thể chở thuyền cũng có thể lật thuyền. Trăm vạn hùng sư của Mông Nguyên, xét đến cùng là chôn vùi trong tay những bách tính không dám lên tiếng này.” “Chúng không coi bách tính là người, bách tính tự nhiên không xem chúng là chính thống Trung Hoa. Quyền quý Mông Nguyên sở dĩ dám ức hiếp bách tính, là vì triều đình Mông Nguyên cũng chẳng coi dân là người, coi họ như nô tỳ súc vật, xem như tư sản riêng!” “Bọn chúng tự nhận là chủ nhân, nói gì bách tính phải nghe nấy, bách tính không có chỗ nói chuyện, càng không có chỗ phân xử phải trái, cũng chẳng có nơi kêu oan. Cho nên lâu dần mất hết lòng dân, khiến bách tính ôm hận xem Mông Nguyên như kẻ thù, hận không thể ăn tươi nuốt sống. Người xưa nói ‘đắc đạo đa trợ, thất đạo quả trợ’ chính là ý này!” “Thái thượng hoàng áo vải dấy binh, mười bảy năm từ nam chí bắc đánh đâu thắng đó, ngoài nhờ trăm trận hổ bôn của Đại Minh ra, còn có sách lược vì dân thỉnh mệnh, lập lại thiên hạ của người Hán!” “Thánh nhân dạy ‘dân vi quý’, các đời người Hán ta đối với dân đều lấy lễ mà đãi, cho phép bách tính thưa kiện chuyện bất bình, trừng phạt kẻ ức hiếp người lương thiện.” “Trương học sĩ dạy cô đọc sách từng nói, thời Thái thượng hoàng tuy thi hành nghiêm hình tuấn pháp, thích giết chóc răn đe, nhưng tuyệt không giết oan dân lành vô tội, những vụ kiện tụng của bách tính thường được châm chước ngoài luật, thế nên dân gian mới ca tụng Thái thượng hoàng là đấng hiền quân!” “Vì sao lại châm chước ngoài luật, là vì Đại Minh ta ban cho bách tính luật pháp. Để bách tính có nơi nói lý, bách tính đã có thể nói lý, thì triều đình hay quan phủ địa phương đều phải nói lý lẽ với dân!” “Nói lý, bất kể có thông suốt hay không, đều tốt hơn việc coi bách tính như heo chó rất nhiều! Thiên hạ có điêu dân, nhưng lương dân vẫn là đa số. Há có thể vì có điêu dân mà không cho phép người lương thiện lên tiếng sao?” “Nếu làm như vậy, chẳng những là vơ đũa cả nắm, lâu dần lại có khác gì Mông Nguyên? Đại Minh thay trời trị vì vạn dân, không thể vì Đại Minh lớn mạnh mà Đại Minh luôn đúng. Không thể vì quan có quyền mà quan luôn đúng. Bách tính đúng hay sai, đã có luật pháp, công lý và lòng người cân đo. Há có thể quy chụp bằng một lời?” Tất cả mọi người đều sững sờ, ngay sau đó ánh mắt bùng lên tia sáng rực rỡ, nhìn chằm chằm khiến Lục Cân ngồi không yên vị. Đặc biệt là bọn văn quan như Trương Đảm, dáng vẻ kích động đến mức gần như không kiềm chế nổi. Bất kể lời của Lục Cân có lý hay không, có đúng hay không! Nhưng một đứa trẻ nhỏ tuổi thế này mà nói ra được những đạo lý ấy, quả thực quý giá vô cùng! Huống hồ thân phận của hắn, hắn là Thái tử, là Hoàng đế tương lai. Chỉ bằng một tấm lòng nhân từ này, tương lai nhất định sẽ không sai lệch. “Trời xanh có mắt!” Bạo Chiêu bị tiểu Lục Cân chặn họng một hồi mà không hề giận dữ, ngược lại kích động nói, “Trời ban cho Đại Minh ta một trữ quân hiền lương, giang sơn đã có người kế thừa!” “Nói hươu nói vượn!” Chu Doãn Thông sa sầm nét mặt mắng, “Con biết cái gì mà nói càn! Không biết ngọn ngành, không biết lựa lời! Tuổi còn nhỏ mà ăn nói ngông cuồng, con mới đọc được mấy năm sách!” Nói rồi, đưa chén trà trong tay sang, “Khát rồi chứ gì, thấm giọng đi!” Thấy Lục Cân uống ừng ực ngụm lớn, hắn lại vội nói, “Thấm giọng thôi, trà này đậm!” Nói xong liền bật cười, rồi lại nghiêm mặt, “Mấy lời này nghe từ đâu ra?” “Trương học sĩ, Cao học sĩ, Dương học sĩ dạy ạ!” Lục Cân đáp. “Người không lớn mà lá gan không nhỏ!” Chu Doãn Thông mắng thêm một câu, đoạn hướng ra ngoài cửa bảo, “Vương Bát Sỉ, thưởng cho ba vị Đông Cung học sĩ, mỗi người một củ sâm Cao Ly, ba xấp lụa đoạn!” ~~ “Nó còn nhỏ, ngày thường lại được Thái thượng hoàng cưng chiều sinh hư, lời nói ra khó tránh khỏi buồn cười! Lại còn mang chút lý lẽ cùn.” Chu Doãn Thông nhìn về phía quần thần, “Chúng ta tiếp tục bàn về vụ án này, Hồng Hi, ngươi nói đi!” “Thực ra thần lại thấy, Thái tử điện hạ nói không hề sai!” Chu Cao Sí đứng dậy nói, “Bách tính không cho quan phủ chiếm đất là không đúng, nhưng không thể vì họ sai mà triều đình xử phạt họ. Cái sai của họ, xét cho cùng cũng là vì muốn bảo vệ lợi ích của chính mình!” Ánh mắt mọi người đều dồn về phía Chu Cao Sí, vô cùng khó hiểu. “Ruộng đất là của người ta! Bây giờ là triều đình nôn nóng muốn mua đất của người ta!” Chu Cao Sí tiếp tục nói, “Bách tính tầm thường cả đời chỉ trông vào ba mẫu một sào đất mà sống qua ngày, thậm chí mấy đời người cắm rễ ở đó, dời nhà đâu phải chuyện dễ, dẫu có tiền bạc cũng chẳng muốn tìm đường mưu sinh khác!” “Họ mở miệng đòi giá trên trời thật, nhưng quan phủ có thể trả giá lại, cò kè mặc cả mà! Chỉ vì người ta đòi giá cao mà chụp mũ người ta là điêu dân, thế chẳng phải thành ra ép mua ép bán sao?” Luyện Tử Ninh dâng lên cơn giận, “Thế tử điện hạ, xin hãy cẩn trọng lời nói, việc mở đường liên quan đến sinh kế của bách tính nam bắc...” “Thế thì liên quan gì đến họ? Đúng, mở đường là việc tốt, nhưng có dính dáng gì đến chuyện chiếm đất của người ta không?” Chu Cao Sí cười nói, “Ồ, chỉ vì mở đường là việc tốt, triều đình bỏ tiền xuất lực rồi, nên người ta buộc phải bán đất cho quan phủ sao?” “Chỉ vì đại đa số người được lợi, mà có thể hy sinh bộ phận nhỏ này ư? Nói như thế, chẳng phải lại quá bất công cho bộ phận thiểu số này rồi sao?” “Nếu cứ tiếp tục như vậy, mai này bất kể việc gì, chẳng lẽ cứ bảo tốt cho đa số người, thì số ít người kia đành phải ngậm bồ hòn làm ngọt sao?” “Họ ra giá cắt cổ để uy hiếp quan phủ cố nhiên là không đúng, nhưng quan phủ lấy cường quyền đè người lại càng sai hơn. Huống hồ vụ án này còn dính líu đến chuyện đánh người thương mạng, biến nhà cửa người ta thành một đống phế tích! Đó là nhà của họ đấy! Bách tính mấy đời người thắt lưng buộc bụng, nhịn ăn nhịn mặc mới dựng nổi một mái nhà như thế! Cứ thế mà bị hủy hoại sạch trơn!” “Sau đó, quan phủ lại bảo người ta là điêu dân, đạo lý này có thông được không?” “Vậy theo ý của Điện hạ, cứ mặc kệ họ đòi giá gấp mười lần? Cứ mặc kệ kỳ hạn công trình bị trì hoãn sao?” Trương Đảm cất lời, “Nếu bách tính khác nghe được chuyện này, chẳng phải ai ai cũng làm theo, triều đình...” "Ta đâu có bảo thế!" Chu Cao Sí cười nói, "Đã luận lý thì điều kiện tiên quyết là phải công bằng không thiên lệch." Nói đoạn, hắn khựng lại một chút rồi tiếp lời, "Đúng như lời Thái tử điện hạ vừa dạy, sở dĩ bách tính dám đe dọa quan phủ, dọa kiện lên tận ngự tiền, là bởi Đại Minh ta cho muôn dân dựa vào phép nước!" "Đã là như thế, việc trưng dụng đất đai tuyệt đối không thể cậy quyền mà ép." Chu Cao Sí lại nói, "Quan phủ đền gấp đôi giá đất, nhìn qua tưởng là hậu hĩnh. Nhưng chư vị thử nghĩ xem, cầm số tiền đó rồi họ biết đi đâu mua lại đất?" "Có người dân nào chịu cam tâm bán ruộng đất? Chỉ phường phá gia chi tử mới đem đất đi bán! Dân mất ruộng, cầm bạc trong tay mà chẳng mua nổi đất thì buộc phải tha hương cầu thực. Tiền bạc tiêu mãi rồi cũng hết, còn ruộng đất mới là thứ để lại cho con cháu muôn đời!" "Ta nói những lời ấy là đứng ở góc độ của bách tính. Còn nay nếu đứng ở góc độ quan phủ, thì thời hạn công trình không thể chậm trễ, đường sá phải mở, lại không thể dung túng cho dân chúng quen thói sư tử ngoác mồm đòi giá trên trời." Nói đến đây, Chu Cao Sí khẽ cười, "Vậy dứt khoát không lấy đất của kẻ đó nữa, mở đường vòng qua chẳng phải là xong xuôi sao?" "Đi vòng qua chẳng phải hao tốn bạc tiền hơn sao?" Luyện Tử Ninh cao giọng. "Hao tốn quả có nhiều hơn, nhưng lại giữ được đạo lý!" Chu Cao Sí buông hai tay, "Quan phủ sợ tốn kém mà cưỡng đoạt đất, ấy là không nói đạo lý. Bách tính đòi thêm tiền, đem việc thưa kiện ra ép quan phủ, cũng là không nói đạo lý. Vậy thì cứ đi đường vòng, tốn thêm chút bạc để giữ trọn đạo lý, chẳng phải đôi bên cùng thỏa đáng sao!" "Đại Minh ta ban luật lệ cho muôn dân, cho phép họ cùng quan gia luận lý, nhưng quyết không chấp nhận thói ngang ngược càn rỡ. Đồng thời triều đình cũng không ỷ thế cưỡng đoạt ruộng đất của dân." "Ngài vừa nói nếu nhượng bộ đưa tiền thì những kẻ khác cũng hùa theo đòi giá trên trời sẽ rất khó giải quyết! Vậy thì cứ vòng qua chỗ khác, xem kẻ nào còn dám tác oai tác quái! Kẻ này không bán, ắt có kẻ khác chịu bán!" "Ngươi..." Luyện Tử Ninh giận đến tím mặt, "Thật là một phường nói bừa!"