Chương 1542: Biện chứng (1)

"Toàn lời hàm hồ!" "Hoang đường!" "Cưỡng từ đoạt lý!" "Thật là... chẳng ra thể thống gì!" Trong noãn các, hầu như toàn thể văn thần đều trợn mắt nhìn Chu Cao Sí giận dữ. Văn quan truyền thống xưa nay vốn vậy, trong lòng họ quả thực có lòng ái dân, nhưng nếu cái gọi là ái dân ấy xung đột với quyền lực của họ, thì họ vẫn lấy quyền lực làm gốc. "Thế tử điện hạ, lý lẽ không thể luận như vậy, lời người nói là tà lý!" Hộ bộ Thượng thư Trương Đảm chậm rãi quay đầu, nhìn Chu Cao Sí, "Cách nói đi đường vòng của người, tuyệt đối không thể làm theo!" Dứt lời, ông hướng về phía Chu Doãn Thông hành lễ: "Lão thần làm quan ở Vân Nam hơn hai mươi năm, tự hỏi cũng hiểu tính nết bách tính. Điều thế tử điện hạ vừa nói căn bản không thông. Dân chúng phần nhiều thiển cận lại mù quáng, ruộng đất là mạng sống của họ, nếu theo lời thế tử điện hạ, e rằng con đường này cũng chẳng cần mở nữa! Bởi dẫu có làm xong, cũng chỉ là đường giun bò, ngoằn ngoèo uốn khúc!" Chu Cao Sí hơi nhún vai, khuôn mặt béo lộ nụ cười, không tiếp lời. "Một nhà không bán thì nhà nhà đều sẽ không bán. Người có nói rách mép, trước khi chưa thấy mối lợi thiết thực, bách tính đều sẽ không nghe lời quan phủ mà bán đất cho triều đình." Trương Đảm chậm rãi cất lời, giọng điệu hòa hoãn, nhưng từng câu từng chữ đều đã trải qua suy tính cẩn trọng. "Chẳng lẽ hễ gặp nhà không bán là phải đi đường vòng? Ý nghĩ này chẳng phải chuyện viển vông sao? Thần hiểu khổ tâm của thế tử điện hạ, điều người nói mang đôi phần phong vị của nền trị vì thời Tam Đại, lấy dân làm đầu, lấy lý làm trời." "Thế nhưng, việc quân quốc trọng đại không thể dùng cách ấy để cân nhắc. Việc này thoạt nhìn chí công vô tư, nhưng thực chất lại là đảo lộn gốc ngọn!" "Thiên hạ này làm gì có nhiều chuyện vẹn toàn như thế? Thần xin mạo muội nói một câu, Đại Minh ta xua đuổi Thát Đát, khôi phục Trung Hoa là công nghiệp vĩ đại nhường nào, vậy mà chốn dân gian vẫn có kẻ ôm lòng hoài niệm Mông Nguyên tiền triều, bài xích Đại Minh ta không ra một thể thống gì!" "Mở đường là đức chính lưu phúc cho con cháu đời sau, tạo phúc cho trăm họ hai miền nam bắc. Kẻ làm quan như chúng thần phải mưu tính cho toàn cục, mưu tính cho ức triệu lê dân chứ chẳng phải riêng mấy thôn mấy hộ, mục đích là để đại đa số bách tính có ngày tháng yên ấm." Chu Doãn Thông một tay chống cằm, lặng lẽ gật đầu. Sở dĩ một án kiện đơn giản như vậy mà hắn phải triệu tập quần thần cử hành ngự tiền hội nghị bất thường, mục đích chính là để nghe cách nhìn nhận cùng thái độ của họ đối với sự tình loại này. Phàm việc gì cũng có hai mặt, tựa như tả và hữu. Quá tả thì ngụy thiện, quá hữu thì cực đoan. Còn những đại thần đang phò tá vị hoàng đế như hắn trị vì thiên hạ đây, thái độ cùng ý kiến của họ sẽ cùng ý chí của đế vương dẫn dắt cả đế quốc này. Chuyện thoạt nhìn nhỏ nhoi, song lại can hệ đến việc quan viên trung hạ tầng của đế quốc đối đãi bách tính ra sao, thi hành chính sách thế nào. Lúc này, Trương Đảm chuyển ánh mắt sang Lục Cân: "Thái tử gia, vừa rồi người nói nước có thể chở thuyền cũng có thể lật thuyền, nhưng người có biết, giữa triều đình và bách tính, ngoài quan hệ nước và thuyền ra, còn có quan hệ gì chăng?" Lục Cân nghiêm túc suy nghĩ, rồi đáp: "Cô nhất thời chưa nghĩ ra, xin nghe giải thích kỹ càng." "Phụ tử!" Trương Đảm nghiêm sắc mặt nói, "Quân vi thần cương, phụ vi tử cương. Triều đình và bách tính, chính là quan hệ cha con. Triều đình là cha, dân là con. Đối đãi con cái, cần nhân từ nhưng cũng phải nghiêm khắc!" Lục Cân nửa hiểu nửa không, còn Chu Doãn Thông thì ngồi thẳng người, chăm chú lắng nghe. "Đối với con cái mà chỉ một mực giảng giải lý lẽ cùng nhượng bộ, ấy chẳng phải yêu thương mà là nuông chiều, nuông chiều ắt sinh nghịch tử. Làm cha thì phải thi hành việc dạy dỗ, phải ước thúc, phải giữ vững uy nghiêm của bậc gia trưởng. Gia quốc thiên hạ, nước chính là nhà. Nếu không có uy quyền thì nhà chẳng ra nhà, nhà đã không ra nhà thì nước cũng chẳng thành nước!" "Giữa nhà và nước, giữa cha và con, rất nhiều việc không thể chỉ cậy vào cái gọi là nói lý là xong xuôi, càng không thể hành sự theo cảm tính, bằng không..." Nói đoạn, Trương Đảm lại liếc sang Chu Cao Sí, "... chính là làm càn!" "Trương bộ đường nói rất phải!" Bạo Chiêu lên tiếng, "Hoàng thượng, thần chẳng phải khốc lại, tự biết trị dân phải lấy nhân từ làm gốc. Thế nhưng, như vụ án làm đường này há có thể đơn giản dùng một chữ 'nhân' là xong. Nếu theo lời thế tử điện hạ, đó chẳng phải là nhân, mà là buông xuôi mặc kệ!" "Thần đẳng nói nhân, ấy là lấy cái lớn lao, mưu phúc cho trăm họ thương sinh mới là đại nhân. Còn điều thế tử điện hạ nhắc tới chỉ là tiểu nhân. Tiểu nhân sao có thể nhân khắp thiên hạ? Thứ tiểu nhân ấy thoạt nhìn công bằng thực chất lại thiên lệch, nếu quan viên thiên hạ đều như thế, ai nấy đều chấp nhất tiểu nhân, mượn cớ tiểu nhân để trễ nải chính sự, biếng nhác việc quan, thì Đại Minh lâm nguy vậy!" "Hoàng thượng đăng cơ tới nay, trọng dụng năng thần dám nghĩ dám làm. Kẻ làm việc thực chất ắt có đại nhân. Nói toạc ra, sợ đắc tội với người thì chẳng làm nổi việc gì. Triều đình cũng vậy, chẳng hạn như việc thuế khóa, mã chính ở phương bắc, thần đẳng biết rõ những thứ thuế má ấy bất lợi cho dân sinh, nhưng không thể chỉ vì dân kêu khổ mà dừng thi hành!" "Triều đình nếu hành chuyện tiểu nhân mà miễn giảm hết thảy, quân nhu của đại quân lấy gì bảo đảm? Quân nhu không bảo đảm, ngày sau một khi giặc Bắc hồi phục nguyên khí hoặc Trung Hoa thái bình đã lâu mà võ bị lơi lỏng, gót sắt tràn xuống phương nam, há chỉ hủy hoại mỗi phương bắc thôi sao? Mối lo thần châu luân hãm, tuyệt chẳng phải lời giật gân dọa người!" "Cho nên thần đồng tình với lời Trương bộ đường, trị vì thiên hạ phải tính đến toàn cục. Lời thế tử điện hạ nói, mới nghe tưởng chừng có lý, nhưng hễ đem ra suy xét kỹ thì chỉ là hồ đồ quấy rối, là hành sự theo cảm tính. Thoạt nhìn có lý, thực chất... lại vô lý!" "Thần cũng tán đồng ý kiến của hai vị bộ đường!" Luyện Tử Ninh cũng mở miệng nói, "Lời thế tử nói không những vô lý mà còn tiêu cực, tiêu cực cùng cực! Thái Thượng Hoàng từng dạy: 'Nguyên thất thiên hạ nãi khoan'. Tiền triều Mông Nguyên không biết quản trị bách tính, đối với dân không có câu thúc mà chỉ biết vơ vét, cho nên mới để mất thiên hạ. Đại Minh ta chuộng đạo lý, nhưng không thể vì giảng đạo lý mà buông lỏng ước thúc bách tính." Chu Cao Sí dở khóc dở cười: "Chư vị đại nhân, chư vị có phải đã hiểu sai ý ta rồi không. Ta tiêu cực ở chỗ nào chứ, ý của ta là, việc nước làm trọng, nhưng không thể lấy danh nghĩa làm việc tốt mà xâm phạm lợi ích của bách tính. Dân bằng lòng bán thì đương nhiên tốt, không chịu bán thì không được ép mua. Chư vị cũng chẳng phải ngày đầu làm quan, đều nên hiểu rõ bên trên chúng ta nói một, kẻ dưới ắt sẽ làm thành mười." "Chúng ta muốn mười, bên dưới đã thành một trăm, đến lúc ấy việc tốt cũng biến thành việc xấu. Quan viên trong thiên hạ đâu phải ai ai cũng được như các vị đại nhân, cũng đâu phải ai cũng thông suốt được những đạo lý này!" "Lần này mới chỉ là đánh người bị thương? Lần sau thì sao? E là trực tiếp mất mạng người rồi! Nói đạo lý thì ai chẳng nói được, nhưng đến khi chết người thì ai gánh vác? Bách tính chẳng phải vẫn chửi mắng triều đình sao?" "Mở đường là việc tốt, song nếu cứ theo cái gọi là đại nhân nơi miệng chư vị, cho rằng có thể hy sinh một bộ phận bách tính, vậy thì khi truyền xuống dưới... Ta nói câu khó nghe, năm xưa Tùy Dượng Đế đào Đại Vận Hà, trong bụng cũng nghĩ như vậy đấy. Kết cục thế nào?" "Ngươi... đúng là xằng bậy càn quấy!" Bạo Chiêu cả giận nói. Luyện Tử Ninh mặt đỏ tía tai: "Thế tử điện hạ, người nói lời giật gân dọa chúng, người... Bách tính mắng triều đình ư? Chẳng lẽ nghe tiếng dế nhũi kêu râm ran mà không làm ruộng nữa sao?" "Được rồi, được rồi!" Thấy bọn họ sắp sửa cãi vã lớn tiếng, Chu Doãn Thông cười ngắt lời: "Đều đừng nổi nóng, triều đường vốn là nơi để mọi người thoải mái bày tỏ chính kiến, mỗi người mỗi ý, đâu thể vì bất đồng quan điểm mà hễ mở miệng là muốn thượng cẳng chân hạ cẳng tay được!" Nói đoạn, những ngón tay thon dài của hắn gõ nhẹ lên mặt bàn: "Các khanh nói đều có lý, mở đường đích xác là việc tốt, nhưng chúng ta cũng cần lo trước tính sau, nghĩ đến mặt bất lợi ẩn sau chuyện tốt lành này." "Phải, làm việc xưa nay khó cầu thập toàn thập mỹ, song sự tại nhân vi! Cứ phải thử xem sao đã, chứ vì khó vẹn toàn mà vội kết luận chủ quan, thế cũng không thỏa đáng, phải không?" Nói đến đây, ánh mắt Chu Doãn Thông hướng về phía Giải Tấn: "Giải ái khanh, việc này do khanh dâng tấu, khanh thử nói xem!" Giải Tấn đứng dậy, trước tiên bước chếch ra xa mấy vị văn quan vài bước, rồi mới mở miệng: "Kỳ thực thần cho rằng, lời thế tử điện hạ nói... rất có lý!" Lập tức, ánh mắt muốn ăn tươi nuốt sống của đám văn quan xung quanh liền rào rào phóng tới.