Chương 1543: Biện chứng (2)

Trong khoảnh khắc, Giải Tấn cảm thấy sống lưng lạnh toát, như thể bị quỷ dữ nhìn chằm chằm. Hắn vội vàng dời chân sang bên hai bước, trong lòng sắp xếp lại câu từ. "Không biết chư vị có nghĩ tới điểm này chăng, Hoàng thượng triệu tập bọn ta nghị sự, lẽ nào chỉ luận duy nhất chuyện này?" Giải Tấn nhìn quanh mọi người, "Những lời Yến Vương thế tử nói xem chừng là về việc này, nhưng có thật sự chỉ dừng lại ở việc này chăng?" Giải Tấn lại nhìn sang Chu Doãn Thông, "Theo thần thấy, điều Thế tử điện hạ nói tới cũng là đại cục!" Chu Doãn Thông lộ vẻ tán thưởng, gật đầu ra hiệu cho hắn nói tiếp. "Chư vị có lẽ chưa lưu tâm, điểm cốt yếu nhất mà Thế tử điện hạ vừa nói, chính là không thể nhân danh điều tốt đẹp mà bắt người khác chịu thiệt thòi!" Giải Tấn vừa suy nghĩ vừa nói, "Tựa như việc mở đường, đó là mối lợi truyền lại cho con cháu, là phúc trạch trăm năm, là tạo phúc cho hai miền nam bắc, có lợi cho dân sinh." "Thế nhưng nó dẫu tốt trăm bề ngàn bề, trong lòng thứ dân chịu thiệt hại thì vẫn là việc chẳng tốt lành gì! Thần xin lấy thêm một ví dụ, chính là chuyện Đại Vận Hà. Hậu nhân bình xét rằng tội tại đương thời, công ở thiên thu. Bởi lẽ mối lợi của nó không phải một sớm một chiều có thể thấy ngay được." "Mở đường là công trình trường kỳ và phức tạp, trong đó dính líu đến thiết thân lợi ích của rất nhiều bá tánh. Cứ lấy danh nghĩa việc tốt mà bắt người khác chịu oan ức, ấy là bất công!" "Suy rộng ra một bước, bọn ta thân ở chốn miếu đường cao xa. Nếu dùng quan điểm ấy trị vì thiên hạ, thì quan lại khắp cõi há chẳng phải cũng sẽ hám lợi trước mắt, gấp gáp cầu công như vậy sao?" "Đến lúc đó, liệu có xảy ra vô số chuyện miệng nói ta muốn tốt cho ngươi nên ngươi phải chịu thiệt, triều đình vì muốn tốt cho đại đa số bá tánh nên thiểu số bá tánh phải chịu thiệt thòi hay không? Liệu có bao kẻ vin vào cớ ấy, vin vào cái cớ đường hoàng quang minh chính đại ấy để làm hại bá tánh, khiến dân chúng kêu oan không cửa, chẳng chốn phân trần?" "Yến Vương thế tử điện hạ xem bề ngoài là bàn về việc này, thực chất là đang nói tới phong khí chốn quan trường, nói tới thái độ chấp chính của những kẻ làm quan như bọn ta!" "Đúng như cổ nhân dạy, chớ vì điều ác nhỏ mà làm. Làm quan tuy không thể quá mức theo cảm tính, nhưng nếu xem thường điều ác nhỏ, sớm muộn cũng chuốc thành đại ác!" Quần thần nghe vậy, nét mặt mỗi người một khác. Chu Cao Sí trong lòng thở dài thườn thượt, "Vẫn là lão Giải đáng tin cậy nhất!" Nghĩ đoạn, ánh mắt đảo qua Giải Tấn mấy bận, bụng bảo dạ, "Ổn rồi, tối nay người anh em này bao chầu!" "Tuy nhiên!" Giải Tấn bỗng xoay chuyển giọng điệu, "Thực ra lời chư vị đại nhân nói cũng có lý, cái gọi là lòng từ bi không thể cầm quân. Bọn ta làm quan là phải suy tính cho đại cục thiên hạ, bất cứ việc gì so với cơ nghiệp vạn năm của Đại Minh đều chỉ là chuyện nhỏ. Thương dân nhưng không thể nuông chiều, bằng không thiên hạ chẳng còn đạo quân thần phụ tử, khắp nơi toàn là tà thuyết ngụy biện, ắt sẽ rối loạn thành một mớ bòng bong!" "Cái đồ... khốn nạn này!" Chu Cao Sí thầm chửi trong bụng. "Tục ngữ có câu không có quy củ chẳng thành khuôn phép, bọn ta đều hiểu cõi đời này chẳng có sự công bằng tuyệt đối, gắng gượng duy trì sự công bằng cho đại đa số người đã là công bằng. Lợi ích của một số ít người, khi đối diện với lợi ích của đại đa số thì buộc phải nhượng bộ, ấy là đạo trời!" "Mày rốt cuộc đứng về phe nào hả?" Chu Cao Sí lại thầm rủa, "Muốn cả hai bên đều không đắc tội chắc?" "Hạ thần vừa nói tới dụng ý của Yến Vương thế tử, vẫn chưa nói tới dụng ý của Hoàng thượng!" Giải Tấn khẽ hắng giọng, tiếp tục phân trần, "Trị vì quốc gia vốn dĩ người đông miệng lắm. Đạo lý không phải là chết cứng, con người cũng sống động linh hoạt, khó tránh khỏi ý kiến bất đồng. Hoàng thượng triệu tập chư vị tới đây, không phải để bọn ta phân cao thấp thắng thua, cũng chẳng phải nhất định bắt ai đúng ai sai!" "Mà là để bọn ta đều tường tận, đều thấu triệt, đều hiểu rõ. Trị quốc khó, nhưng bá tánh cũng khó. Làm việc khó, làm việc chính đạo, việc tốt lại càng khó hơn. Không thể vì lợi ích của triều đình mà xâm phạm lợi ích của bá tánh, nhưng cũng không thể quá mức bận tâm đến lợi ích của bá tánh mà phương hại đến đại cục!" "Đó chính là lý do bọn ta thân cư ngôi cao! Làm việc thì ai chẳng biết làm! Xử lý công vụ chỉ cần chọn đúng người là xong. Nhưng làm sao đối diện với miệng lưỡi của thiên hạ, đó mới là mấu chốt. Mười phân vẹn mười là điều không thể, nhưng bọn ta buộc phải tận lực làm sao cho vẹn toàn nhất." Một tràng luận giải khiến mọi người chìm vào trầm tư. Chu Doãn Thông khẽ vỗ tay tán thưởng, cất lời: "Nói hay lắm!" Mấy lời này của Giải Tấn đã vượt thoát khỏi lý lẽ cứng nhắc của hai bên, coi như đã biện chứng rõ ràng mặt phải và mặt trái của sự vật. Chu Doãn Thông nhìn sang quần thần, "Chư vị, điều Giải ái khanh vừa nói chính là điều trẫm muốn nói!" Dứt lời, hắn đứng dậy, chắp tay sau lưng cất bước qua lại. "Chuyện chẳng phải chuyện gì to tát, cũng chẳng phải đại án ghê gớm. Nhưng khó ở chỗ nào? Khó ở chỗ từ Hoàng đế là trẫm cho đến các khanh, rồi đến quan viên bên dưới làm thế nào để ứng đối." Nói đoạn, Chu Doãn Thông thở dài một tiếng, "Thực ra trẫm lo lắng nhất chính là điều Hồng Hi đã nói, sợ sau này quan phủ vin vào đủ thứ cờ hiệu đường hoàng quang minh chính đại để làm tổn hại đến lợi ích của bá tánh vô tội!" "Như thế thì việc là triều đình làm, nhưng tiếng xấu cũng triều đình gánh lấy! Việc Hồng Hi đề nghị đi vòng qua, theo trẫm thấy tuy bề ngoài có vẻ hơi theo cảm tính, nhưng quả thực là tôn trọng bá tánh." "Một nhà một hộ triều đình đều dành sự tôn trọng, thì ngàn hộ vạn hộ triều đình tự nhiên sẽ càng thêm tôn trọng!" Nói tới đây, hắn lại thở dài. Suy ngẫm một lát rồi tiếp tục: "Án chiếm đất ở Từ Châu, quan phủ có lỗi. Bá tánh không dời đi là việc của bá tánh, nhưng không thể vì người ta không chịu dời đi mà cưỡng chiếm đất đai, đánh người ta bị thương, lại còn dỡ luôn cả nhà cửa của người ta!" "Truyền chỉ, kẻ ra tay đánh người lập tức bắt giam xử phạt theo luật, kẻ nào sai khiến cũng bắt giam, luận tội theo pháp luật. Nhà cửa của người ta, nếu họ bằng lòng nhận bồi thường thì Từ Châu phủ xuất tiền bồi thường. Khoản tiền này triều đình không chi, bắt kẻ đánh người và kẻ chủ mưu phải bỏ ra." "Nếu họ không chịu nhận tiền tài, vậy thì khôi phục lại nguyên trạng nhà cửa đất đai cho họ, từ một cành cây ngọn cỏ cũng không được sai lệch." "Nói cho cùng, gốc rễ của chuyện này là do quan phủ quá mức trịch thượng, không coi bá tánh ra gì. Đúng như lời Hồng Hi nói, cứ ngỡ nắm giữ danh phận đại nghĩa là có thể muốn làm gì thì làm." "Hừ, kỳ thực trẫm nghĩ lại cũng thấy có vài phần hãi hùng! Đây mới chỉ là đánh bị thương người ta, nếu bá tánh liều mạng phản kháng rồi thực sự xảy ra án mạng, Từ Châu phủ định thu dọn cục diện thế nào?" "Vậy con đường này...?" Luyện Tử Ninh cất tiếng hỏi, "Vẫn...?" "Tiếp tục mở!" Chu Doãn Thông quay đầu lại, mỉm cười, "Vừa rồi trẫm đã nói, ấy là do quan phủ không coi bá tánh ra gì. Trẫm mà là Tri phủ Từ Châu, trẫm sẽ đích thân tới tận nhà bá tánh, lòng thành mở lối đá vàng cũng tan! Không sợ phiền toái thì ắt có biện pháp!" "À, phải rồi!" Chu Doãn Thông lại nói, "Cái người họ Tằng ở Từ Châu... Tằng gì nhỉ..." "Tằng Bỉnh!" Giải Tấn đỡ lời. "Phải rồi, người đó chịu đứng ra vì bá tánh, trẫm thấy cũng xem là người có lương tâm!" Chu Doãn Thông cười nói. "Người này lúc làm quan thanh liêm cần mẫn!" Bạo Chiêu cất lời, "Cương trực công minh, chỉ có điều tính tình hơi cứng nhắc!" "Ừm!" Chu Doãn Thông gật đầu, "Mở đường không phải chuyện một sớm một chiều, sau này những chuyện thế này sẽ còn nhiều, chiếm đất rồi tranh chấp dây dưa. Đi hỏi xem Tằng Bỉnh kia thân thể ra sao? Nếu còn gánh vác được, cho giữ chức Tham nghị ở bên Khâm sai hành ngoãn!" Nói đoạn, Chu Doãn Thông cười: "Hắn có uy vọng ở Từ Châu, có hắn đứng ra điều đình, mọi sự tự nhiên sẽ làm ít công nhiều!" "Hoàng thượng thánh minh!" Kỳ thực về việc này, Chu Doãn Thông đã chọn cách tránh nặng tìm nhẹ. Hắn không nói rõ có nên đi vòng qua hay không, nhưng lời lẽ trong ngoài đều muốn quan viên địa phương lẫn chư công nơi triều đình phải học cách tôn trọng sản nghiệp riêng của bá tánh. Thế nhưng cùng lúc với sự tôn trọng và nói lý lẽ, lại càng phải hoàn thành cho tốt công việc, tức là phải mở xong con đường. Nói cách khác, hắn coi như đã đẩy lại nan đề cho địa phương. Đứng từ góc độ bầy tôi mà nói thì muôn vàn khó khăn. Nhưng đứng từ góc độ bậc quân vương, nuôi dưỡng các khanh là để làm việc chứ không phải để gây chuyện cho trẫm. Các khanh đã làm quan, thì đừng có chuyện gì cũng chờ Hoàng đế đứng ra giải quyết. Bậc đế vương vốn dĩ là sinh vật chính trị, tiêu chuẩn kép đã là bản năng. ~~ Khi bãi triều, sắc trời đã tối muộn. Quần thần nét mặt khác nhau rảo bước ra ngoài cung, vừa đi tới Ngọ Môn đều đồng loạt sững sờ. Nguyên Chu Vương Chu Túc mặc một thân áo vải từ trong cỗ xe ngựa bước ra, cúi đầu đứng lặng trước cửa cung. "Ngũ thúc!" Chu Cao Sí vội vàng bước tới, "Sao người lại tới đây?" "Ta tới gặp Hoàng thượng!" Chu Túc đảo mắt nhìn đám người xung quanh, "Tới để thỉnh tội!" Bất chợt, Chu Cao Sí dấy lên một dự cảm chẳng lành. Ông ta không phải tới để thỉnh tội, ông ta tới để trở mặt phản bội! Ông ta tới là để dâng điểm yếu của những kẻ khác cho Hoàng thượng!