Chương 232: Kinh tế

“Trương Thiện này trông thật thà chất phác, không ngờ lại nói ra được câu phải dùng thủ đoạn sấm sét!” Sau khi bệ kiến, trong điện chỉ còn lại hai ông cháu, lão gia tử nâng chén trà cười nói: “Hàng Châu là nơi phồn hoa, từ nay về sau lại có thêm một tri phủ mang tiếng khốc lại rồi!” Chu Doãn Thông cười đáp: “Ông ấy là ngã một keo vấp một bước khôn, năm xưa ở Phủ Châu nếu không bị đám thuộc hạ qua mặt thì tình hình thiên tai đâu đến nông nỗi ấy. Lần này tới Hàng Châu, ông ấy là quan từ nơi khác đến, người địa phương chưa chắc đã chịu phục, nếu không ra tay cứng rắn e rằng khó lòng đứng vững chân.” “Hắn cũng là kẻ thông minh, biết được dụng ý của con khi chọn hắn làm Tri phủ Hàng Châu!” Lão gia tử lại nói, “Vừa phải trị lý Hàng Châu phủ, lại không thể đi vào vết xe đổ. Thiên hạ này, nơi nào càng giàu có thì quan lại càng khó làm!” Chu Doãn Thông trầm ngâm giây lát: “Vụ án khấu khuyết, dựa theo lời khai của các quan viên kinh sư thì các vụ việc ở Giang Nam phần lớn đều do sự bao che, dung túng của quan lại địa phương mà ra. Chốn quan trường Giang Nam dính líu quá sâu với thế lực bản địa!” Án Tôn Bất Quá là vụ án hình sự, nhưng đằng sau vụ án ấy, với tư cách là những người nắm quyền cai trị, hai ông cháu lại nhìn thấy một khía cạnh khác. Thứ nhất, quan nhỏ cũng có thể nắm quyền lớn; thứ hai, nguồn gốc căn bản đằng sau quyền lực đó chính là tiền bạc. Nhà họ Tôn có quyền, có khả năng biến quyền thành tiền, từ đó mới dệt nên một mạng lưới quan hệ khổng lồ. Nhà họ Trương lộng hành ở huyện Đồng Lư suốt hai mươi năm, đối với trăm họ là ác bá, nhưng đối với quan phủ cũng chính nhờ có tiền mới tung hoành ngang dọc được ngần ấy năm. Lão gia tử đặt chén trà xuống, vỗ nhẹ lên tấu chương trên bàn, nheo mắt nói: “Mới dựng nước được bao nhiêu năm? Ta đã chém đầu biết bao nhiêu kẻ không biết điều? Cớ sao bọn chúng chẳng có lấy một chút lòng kính sợ? Đang nói, ánh mắt dừng lại trên xấp tấu chương dày cộp, ông lại tiếp: “Lại bộ khi tuyển quan đều chọn người chính trực, cớ sao vừa xuống địa phương là đã biến chất rồi?” Bìa của xấp tấu chương ấy khác với những tấu chương Chu Doãn Thông thường xem. Hắn biết đó là mật báo của Cẩm Y Vệ, dù bản thân là Hoàng thái tôn, khi chưa có sự cho phép của lão gia tử cũng không được phép tự ý xem qua. “Chẳng qua cũng vì quyền và tiền mà thôi!” Chu Doãn Thông cười nói, “Một khi đã nếm được mùi vị béo bở của hai thứ đó, người ta sẽ quên mất trên cổ mình còn có cái đầu! Huống hồ đất Giang Nam thương nhân giàu có vô số, người làm quan chẳng cần phải bòn rút mồ hôi nước mắt của dân hay đụng đến thuế má lương thảo của triều đình, chỉ ăn phần hiếu kính của các thương gia hào tộc cũng đủ no căng túi rồi.” Ở những nơi khác, quan lại muốn tham ô chỉ có thể nhúng tay vào tiền tài của quốc gia và bá tánh. Còn tại Giang Nam, làm quan chỉ cần mở đường tạo điều kiện thuận lợi là ắt sẽ có người tự dâng tiền đến tận tay. Hơn nữa, tiêu số tiền này còn thoải mái hơn nhiều so với tham nhũng, lại an toàn hơn bội phần, chí ít Hộ bộ cũng không thể tra xét sổ sách. “Thương nhân chẳng có đứa nào tốt đẹp!” Lão gia tử hừ lạnh một tiếng, “Toàn lũ gió chiều nào theo chiều ấy, thấy lợi quên nghĩa.” Lão gia tử vốn có định kiến sâu sắc với những kẻ không lấy việc đồng áng làm kế sinh nhai. Đại Minh dựng nước trị quốc, ưu đãi trăm họ, ưu đãi sĩ nhân, duy chỉ có thương nhân là phải chịu đủ bề kiềm tỏa. Dù không thu thuế thương nghiệp để thúc đẩy giao thương phồn thịnh, nhưng triều đình cấm họ dùng nô tỳ, cấm mặc áo lụa, thậm chí không cho phép họ có tiếng nói trên chính trường. Nhưng khi của cải tích lũy đến một mức độ nhất định, thương nhân ắt sẽ có tiếng nói. Có tiếng nói rồi, họ lại muốn có nhiều quyền lực hơn nữa. Đó là quy luật phát triển của xã hội, kỳ thực chưa hẳn đã là chuyện xấu. Thế nhưng cái xấu chính là ở chỗ, họ sẽ dùng tiền trong tay đổi lấy quyền, rồi lại dùng thứ quyền lực ấy để kiếm về nhiều tiền hơn. Một khi nắm trong tay cả quyền lực lẫn của cải, thứ họ muốn sẽ là đứng trên cả luật pháp. Vụ xưởng dệt Tô Châu trong vụ án khấu khuyết chính là một ví dụ, tám người thợ chết cháy trong biển lửa. Chủ xưởng dệt vì muốn ngăn cản thân nhân người chết đi kiện đã vung ra không biết bao nhiêu bạc để đút lót trên dưới. Còn quan chức địa phương Tô Châu vì muốn che đậy để giữ vẻ thái bình nên chẳng những không tra xét vụ án, ngược lại còn sai người đi bắt kẻ đi kiện. Đứng từ góc độ quan phủ, họ không cho phép nơi mình cai quản xảy ra chuyện kinh thiên động địa như thế, nhưng vì đã cầm tiền của thương nhân nên ngậm miệng ăn tiền. Nếu ra tay trừng trị thương nhân, chẳng may đối phương trở mặt lật lại chuyện cũ thì tự chuốc họa vào thân. Còn đứng từ góc độ thương nhân, họ thà chi số tiền lớn cho quan phủ chứ không chịu bỏ ra món tiền nhỏ bồi thường cho gia quyến người chết, đây chẳng phải vì ngu xuẩn. Đó là bởi ngay từ đầu, họ căn bản không ngờ lại có kẻ dám cả gan lên kinh thành gõ cửa cung kiện tụng. Đến khi phát hiện có người thực sự muốn đi kiện, họ thà vung nhiều tiền hơn để vận dụng các mối quan hệ chứ nhất quyết không chịu xoa dịu, là vì không dám mở ra tiền lệ này. Thử nghĩ mà xem, nếu sau này hễ có thợ thuyền nào không vừa ý lại đòi đi kiện cáo, chẳng lẽ bọn họ cứ phải tiếp tục bỏ tiền ra mãi? Đồng tiền tư bản đều nhuốm đầy máu tanh, nhưng không phát triển thì không thể được! Bóc lột luôn luôn tồn tại, chẳng qua chỉ là sự khác biệt giữa nhìn thấy và không nhìn thấy mà thôi. Ngay cả thứ gọi là luật pháp văn minh cũng chỉ nhằm bảo vệ kẻ bị bóc lột, chứ không thể xóa bỏ được kẻ đi bóc lột. “Vụ án khấu khuyết đã phơi bày sự mục ruỗng của quan trường Giang Nam!” Chu Doãn Thông mở lời, “Nhưng tôn nhi cho rằng chuyện này không thể chỉ dựa vào chém giết mà giải quyết được. Nơi giàu có nhất của Đại Minh đều tập trung ở Giang Nam, chiếm tới bảy phần sản lượng vải bông trong thiên hạ, hàng trăm vạn người dựa vào đó để mưu sinh, quan và dân cùng hưởng lợi. Nếu chốn quan trường chao đảo thì bách tính địa phương ắt cũng chịu vạ lây...” “Ta còn chưa hồ đồ đến mức không phân biệt được tốt xấu mà đem chém sạch bọn họ.” Lão gia tử cười nói, “Đánh thiên hạ thì xem ai giết người nhiều hơn, nhưng trị thiên hạ thì không thể làm như vậy. Ta tuy coi thường thương nhân, nhưng ông trời đã để mỗi người giữ một chức trách thì ắt có công dụng riêng của họ.” Nói đoạn, ông lại cười khẽ một tiếng: “Mấy chuyện này, những mối dây dưa bên trong còn khó hơn đánh thiên hạ nhiều!” “Hoàng gia gia thánh minh!” Chu Doãn Thông cười đáp. “Thánh minh cái rắm!” Lão gia tử khẽ thở dài, “Thấy chưa, dẫu có làm Hoàng đế thì thiên hạ này vẫn có những nơi không với tay tới được, việc đời đâu thể cứ theo ý ta mà thành, càng chẳng dám bàn đến chuyện thập toàn thập mỹ. Ta già rồi, sau này những chuyện thế này sẽ khiến con đau đầu dài dài!” “Tôn nhi lại không thấy đau đầu. Án Tôn Bất Quá hay vụ xưởng dệt Tô Châu tuy đáng sợ nhưng không phải là chuyện thường ngày. Đại Minh có phép nước, tôn nhi cũng chẳng phải kẻ ngu ngơ, kẻ đáng chém thì chém, việc đáng quản thì quản. Tôn nhi luôn ghi nhớ lời người dạy, làm Hoàng đế thì phải chủ trì công đạo cho người trong thiên hạ, đức hạnh của đấng quân vương có ngay thẳng thì quốc thái dân an mới thành hiện thực.” Kỳ thực khi nói ra những lời này, đáy lòng Chu Doãn Thông cũng chẳng mấy tự tin. Trong dự tính của hắn, ngành dệt may Giang Nam hiện nay tương lai sẽ là trọng tâm số một của nền thương nghiệp đế quốc. Nếu thực sự bước vào thời đại thương nghiệp phát triển rực rỡ, án Tôn Bất Quá có tái diễn hay không thì khó nói, nhưng tai họa như đám cháy xưởng dệt Tô Châu thiêu chết tám người thợ thì chắc chắn sẽ lại xảy ra. Trong lòng hắn, đây không phải là một bài toán chọn lựa, mà là một bài toán biện chứng không hồi kết. Nếu không phát triển, lại đi vào vết xe đổ trọng nông ức thương, bế quan tỏa cảng, tiếp tục phớt lờ sức mạnh của thương nghiệp thì đất nước sẽ lại giẫm lên lối mòn xưa cũ. Đến lúc đó, lấy gì để nói chuyện phú quốc cường binh? Lấy gì để cưỡi gió rẽ sóng trong thời đại đại hàng hải, đứng vững vàng trên đỉnh cao thế giới? Lịch sử vốn dĩ tàn khốc, nó sẽ không ghi nhớ những kiếp dân đen hèn mọn mà chỉ khắc ghi những kỳ tích của thời đại. Lòng người lại chóng quên, họ chỉ nhìn vào cuộc sống của chính mình chứ chẳng mấy ai bận lòng đến nỗi bất hạnh của người khác. Kẻ có trái tim quá mềm yếu thì không thể trở thành một người lãnh đạo kiệt xuất. Nghe thật mỉa mai, nhưng đó là sự thật. Hơn nữa, Đại Minh lúc này dù chưa coi trọng thương nghiệp nhưng lại là một đế quốc bông vải có nền tảng giao thương vô cùng vững chắc. Từ thời nhà Nguyên, cây bông đã bắt đầu được gieo trồng phổ biến, người Hoa Hạ khéo léo sáng tạo đã biến bông thành vải bông. Vải bông trở thành một thứ tiền tệ thông dụng, một loại tiền tệ giữ giá còn tốt hơn cả tiền đồng, chẳng những giúp cho mọi người dân Đại Minh đều có áo mặc, mà còn xuất khẩu ra hải ngoại, mang về nguồn của cải khổng lồ. Năm xưa lão gia tử sở dĩ có thể đánh dẹp từ nam chí bắc, phần lớn đều nhờ vào nền kinh tế vải bông của Giang Nam. Mũi nhọn binh đao của Đại Minh lúc này cũng dựa vào vải bông Giang Nam mà chống đỡ. Sau này, trong bản đồ đế quốc của Chu Doãn Thông, ngành dệt may bao gồm vải bông cũng sẽ là ngành công nghiệp mũi nhọn. Những suy nghĩ trong lòng chỉ thoáng qua trong chớp mắt, lão gia tử lại cười nói: “Con đấy, vẫn còn trẻ con lắm, đợi đến khi bị chuyện thiên hạ này mài giũa thêm mươi mười lăm năm nữa xem con còn nói ra được những lời này không!” Dứt lời, lão gia tử nghiêm nét mặt lại: “Tuy nhiên, con có thể từ vụ án Tôn Bất Quá mà nhìn ra chốn quan trường Giang Nam, thấy được dân sinh phía sau và nhìn thấu kinh tế nước nhà, điểm này ta rất hài lòng!” Chu Doãn Thông cười hỏi: “Vậy người không thưởng cho tôn nhi chút gì sao?” “Đại Minh này đều đã cho con cả rồi! Còn muốn đòi cái gì nữa?” Lão gia tử vừa cười vừa mắng, “Cái thằng đòi nợ này!” “Tôn nhi muốn gia gia trường thọ trăm tuổi!” Lão gia tử nghe vậy vô cùng sảng khoái bật cười lớn, miệng lại mắng: “Sắp thành thân đến nơi rồi mà vẫn còn làm nũng với ông nội!” “Tôn nhi dù có sống đến một trăm tuổi thì vẫn là cháu nội của người mà!” “Con có sống đến một ngàn tuổi thì cũng là cháu nội của ta!” Lão gia tử cười rộ lên, thấy Chu Doãn Thông đặt một xấp tấu chương trước mặt, liền lên tiếng: “Việc triều chính tạm gác lại một chút, trước mắt cứ dồn tâm sức vào việc đại hôn đã.” Chu Doãn Thông lật mở một cuốn tấu chương: “Đây là sớ của Đô Sát Viện, tôn nhi xem thử bọn họ lại hạch tội ai rồi.” “Gác lại đi!” Lão gia tử nói, “Có chuyện gì thì đợi sau khi con đại hôn xong xuôi rồi xử lý, đừng để làm hỏng mất ngày vui!” Xong rồi, lại sắp có kẻ gặp họa! Lão gia tử vừa nói như vậy, trong lòng Chu Doãn Thông liền hiểu rõ. Hắn bèn đặt sớ của Đô Sát Viện sang một bên, cầm lấy tấu chương do Bố Chính Ty các nơi đệ trình lên xem xét. “Người đâu, dâng trà cho Thái tôn!” Lão gia tử thấy chén trà trước mặt Chu Doãn Thông đã cạn, cất giọng phân phó: “Chuyện cỏn con thế này mà cũng cần ta phải nhắc sao?” Không đúng, Chu Doãn Thông hơi khựng lại, khẩu khí của lão gia tử có gì đó bất thường. Nếu là thường ngày, thấy chén trà của hắn cạn thì lão gia tử đâu có ôn tồn nhã nhặn đến mức này. Đang nghĩ ngợi thì một bóng người yểu điệu từ thiên điện bưng một chén trà mới bước ra: “Nô tỳ đáng tội!” Đây... đây chẳng phải là nữ quan bên cạnh Huệ phi nương nương sao? Nàng ta thì Chu Doãn Thông biết mặt, bên cạnh Quách Huệ phi có hai nữ quan xinh đẹp, một người tên là Diệu Vân đã được ban cho Chu Doãn Thông, còn người này tên là Thải Vân. Diệu Vân đẫy đà đằm thắm, còn Thải Vân lại thướt tha mềm mại, mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười. “Sao nàng ta lại sang tận Điện Phụng Thiên để hầu hạ thế này?” Trong lòng đầy ngờ vực, Chu Doãn Thông liếc nhìn Thải Vân, rồi lại nhìn sang lão gia tử. Lão gia tử đỏ bừng cả khuôn mặt già nua, lúng túng nâng chén trà lên che khuất mặt mình. "Hì hì!" Chu Doãn Thông lại nhìn sang Thải Vân, thấy mái tóc đã búi theo kiểu phụ nhân có chồng, trong bụng không khỏi cười thầm. "Hoàng gia gia!" Chu Doãn Thông nháy mắt với lão gia tử, "Được đấy ạ!"