Chương 24: Tội gì không làm?

Chân lý chỉ nằm trong tay số ít. Một người lãnh đạo kiệt xuất phải có tâm trí kiên định, tư tưởng kiên định, đường lối kiên định, không để người khác chi phối. Một bậc đế vương phải có khí phách gánh vác thiên hạ, không ta thì còn ai. Nếu vì sợ sai mà co tay rụt cổ, sợ phiền phức mà để lại nan đề cho hậu nhân, thì người đó không phải một vị hoàng đế xứng tầm. Chu Doãn Thông muốn vị trí ấy, hắn càng muốn trở thành người lãnh đạo dựng nên một Đại Minh hoàn toàn mới, tái thiết sự huy hoàng của Hoa Hạ. Vì vậy, ánh mắt hắn nhìn quần thần trong điện không hề có chút e dè. “Ngô Vương điện hạ!” Người mở lời trước là Trung thư xá nhân Lưu Tam Ngô, “Trạm dịch do quốc gia thiết lập là để chuyển vận quân quốc đại sự. Nếu làm theo ý của điện hạ mà mở cửa cho bách tính, liệu có phải bỏ gốc lấy ngọn? Đến lúc đó ảnh hưởng tới việc hoả tốc truyền tin quân quốc, hoặc thất lạc công văn, làm rò rỉ cơ mật triều đình thì sao? Hơn nữa, trạm dịch vốn dành riêng cho quan lại qua đường, mở cho bách tính ắt làm loạn tôn ti!” Lời Lưu Tam Ngô nói đều là lẽ lão thành trì trọng. Xưa nay các triều đại đều cực kỳ coi trọng trạm dịch. Cương vực các vương triều Trung Nguyên quá rộng lớn, việc đi lại giao thương bất tiện, trạm dịch chính là biện pháp tốt nhất để triều đình nắm bắt tình hình khắp nơi. Hơn nữa thời đại này có đẳng cấp tôn ti rạch ròi, chuyện ăn mặc đi lại không phải cứ có tiền là muốn mặc gì thì mặc, muốn dùng gì thì dùng. Chu Doãn Thông trầm ngâm giây lát, cười nói: “Trạm dịch chuyển giao quân quốc đại sự, bách tính gửi gắm chẳng qua chỉ là thư từ tạp vật, tách riêng ra mà vận chuyển là được!” Nói đoạn, Chu Doãn Thông thong thả bước vào giữa quần thần, cố gắng nói thật mộc mạc: “Ta lấy một ví dụ, cứ tính ngay Ứng Thiên Phủ của chúng ta. Thương nhân, sĩ tử ngụ cư nơi kinh thành không dưới mười vạn người, còn chưa tính những kẻ làm thuê kiếm sống tại kinh đô, đúng không?” Hộ bộ Thượng thư Phó Hữu Văn gật đầu, con số này không chênh lệch mấy so với thống kê của Hộ bộ. Chu Nguyên Chương ngồi trên ngự toạ lại thấy vô cùng an lòng, thầm nghĩ: “Thằng nhãi này chuẩn bị bài bản thật, đến cả dân ngụ cư trong kinh thành có bao nhiêu cũng nắm rõ!” “‘Độc tại dị hương vi dị khách, Mỗi phùng giai tiết bội tư thân!’” Chu Doãn Thông ngâm hai câu thơ, tiếp tục cười nói: “Những người này, thư từ tạp vật qua lại với gia đình hàng tháng hàng năm là một con số trên trời, đúng không?” Thấy các đại thần đều gật đầu, Chu Doãn Thông tiếp lời: “Lượng thư từ hàng hoá qua lại khổng lồ như vậy hoàn toàn khác với quân báo khẩn cấp của triều đình. Nhiều đồ vật như thế, có dùng ngựa trạm cũng không chuyển xuể!” Trong đám quần thần, một kẻ tung hứng kịp thời xuất hiện, Lại bộ Thượng thư Chiêm Huy nói: “Ý của điện hạ là tách riêng ra?” “Đúng, tách riêng ra!” Chu Doãn Thông ném cho đối phương một ánh mắt khen ngợi, lại cười nói: “Trong các trạm dịch của Đại Minh ta, ngoài ngựa trạm ra còn có lượng lớn lừa ngựa, những con vật này chuẩn bị sẵn để kéo hành lý cho các quan viên, nhưng phần lớn thời gian đều nhàn rỗi, đúng không?” “Thay vì để không ăn tốn cỏ thóc, chi bằng cho chúng hoạt động.” Nói đoạn, Chu Doãn Thông cười cười: “Lại còn đám trạm tốt, người phụ việc trong trạm dịch, rỗi việc cũng là rỗi việc, ai cần làm thì phải làm!” “Lấy Ứng Thiên Phủ làm ví dụ, giả định ngày mùng một hằng tháng là ngày gửi nhận thư từ đồ vật của bách tính!” Chu Doãn Thông đứng giữa quần thần, đĩnh đạc nói: “Mấy tên trạm tốt họp thành một ngũ, hộ tống đoàn xe lừa ngựa chở thư từ đồ đạc lên đường, giao đến trạm dịch tiếp theo, rồi lại do trạm dịch tiếp theo đối chiếu danh sách kiểm đếm, tiếp tục chuyển đi!” “Có trạm tốt đi cùng sẽ tránh được kẻ xấu nảy lòng tham, trạm tốt với nhau cũng có thể giám sát lẫn nhau, tránh chuyện trộm cắp đánh tráo. Thư từ hàng hoá chuyển tới địa phương, người của trạm dịch dán cáo thị để bách tính tới nhận, hoặc do người phụ việc trong trạm dịch chạy chân mang đến tận nơi!” Nói đoạn, Chu Doãn Thông lại cười: “Người nhận thư nhận hàng chẳng lẽ lại để người ta đưa không công, sao có thể không thưởng chút tiền?” Thư nhà đáng giá vạn lượng vàng, vào thời đại không có phương tiện liên lạc nào khác này, một phong thư nhà quý giá biết bao, sự trân quý ấy không thể đo đếm bằng tiền tài. Hắn vừa nói ra câu đó, các triều thần trong điện đều bật cười. Chu Nguyên Chương trên ngự toạ cũng bất giác mỉm cười. Tập tục dân gian là vậy, người ta giúp mình thì không thể để người ta về tay không. Đây không phải tham nhũng, càng không phải tống tiền, mà là thuần phong mỹ tục của bách tính mà Chu Nguyên Chương thích nhất. Chu Doãn Thông nói đến mức ấy, quần thần đại để đều đã hiểu ra. Quân quốc đại sự vẫn dùng ngựa trạm hoả tốc truyền tin, xe ngựa và nhân lực nhàn rỗi ở trạm dịch được tận dụng để vận chuyển thư từ hàng hoá cho dân chúng. Nhiều người âm thầm gật đầu, nếu thực sự làm được như vậy, việc qua lại thư từ tạp vật ở các nơi sẽ vô cùng tiện lợi và nhanh chóng. “Còn như lời Lưu học sĩ nói về việc quan dân ở chung làm loạn tôn ti!” Chu Doãn Thông trầm ngâm một lát: “Lấy trạm dịch Bắc Bình làm ví dụ, trạm dịch Bắc Bình đặt tại Thông Châu, rộng bốn mươi lăm mẫu, có thể dung nạp cùng lúc hơn ngàn người nghỉ trọ. Dành riêng phòng cho quan viên ở xong vẫn còn rất nhiều gian trống, trạm tốt đứng ra ngăn cách, sao tính là làm loạn tôn ti được!” “Dân chúng có thể trọ lại trạm dịch chỉ có các đoàn thương nhân. Dân thường chỉ cần một nơi an toàn để trú chân, không cầu xa hoa mà chỉ mong che mưa chắn gió!” Chu Doãn Thông nói tiếp: “Hơn nữa thương nhân đều rất bủn xỉn, cùng lắm chỉ có ông chủ và chưởng quầy vào trọ, đám tiểu nhị vẫn phải dầm mưa dãi nắng trông coi hàng hoá!” Nói đoạn, Chu Doãn Thông dừng lại một chút: “Đây chính là tác dụng thứ hai của trạm dịch: cung cấp chỗ ăn chỗ ở cho thương nhân lữ khách qua đường, cùng với việc kho bãi giữ hàng!” Dứt lời, Chu Doãn Thông lại cười cười: “Khoản này giá cả không giống như gửi thư từ tạp vật đâu!” Quan lại đều là hạng cáo già, Chu Doãn Thông nói năng dễ hiểu, bọn họ chẳng khó gì để thông suốt. Hơn nữa, hễ đụng tới tiền tài, mắt nhiều người liền sáng rực lên. Hộ bộ Thượng thư Phó Hữu Văn cất lời hỏi: “Những điều điện hạ nói không phải là không khả thi. Tục ngữ có câu ‘xa thuyền điếm cước nha, vô tội dã cai sát’, nếu thật sự có thể tạo thuận tiện cho thương lữ thì cũng là ân đức của triều đình. Chỉ là, điện hạ nói muốn khai nguồn thu, thần xin hỏi, khai mở bằng cách nào?” Nói chuyện mệt thật đấy! Ngươi dứt khoát hỏi làm sao thu tiền cho xong! Chu Doãn Thông thầm chửi trong bụng, mặt ngoài vẫn cười nói: “Chuyện đó có gì khó!” Nói rồi, hắn bước tới bên ngự án của Chu Nguyên Chương: “Hoàng gia gia, tôn nhi to gan xin ngài hạ bút viết mấy chữ!” Chu Nguyên Chương đang nghe đến nhập thần, trong lòng còn mãi suy tính, nghe hắn hỏi vậy liền cười nói: “Viết cái gì?” Chu Doãn Thông từ trong tay áo lấy ra mấy mảnh bìa cứng cỡ bao thuốc lá đã chuẩn bị sẵn, cười nói: “Xin ngài viết một chữ ‘Bưu’!” “Được!” Chu Nguyên Chương đáp một tiếng rồi nhấc bút chu sa lên. Dưới con mắt của Chu Doãn Thông, chữ của Chu Nguyên Chương viết không đẹp, nhưng từng nét từng nét lại cứng cáp hữu lực, đường nét trầm hùng. “Lại xin hoàng gia gia viết tiếp chữ ‘Trú’!” Chu Doãn Thông lại cười nói. Sau đó, Chu Nguyên Chương theo lời Chu Doãn Thông, viết chữ lên mấy tấm thẻ bài nhỏ. Đặt bút xuống, ông cười ha hả nhìn Chu Doãn Thông. “Chư vị xin nhìn!” Chu Doãn Thông cầm tấm thẻ có viết chữ ‘Bưu’, cười nói: “Trên đây là ngự bút chữ ‘Bưu’ của Hoàng gia gia, có thể dán lên phong bì dùng để gửi thư từ!” Nói đoạn, hắn lại quay đầu nhìn Chu Nguyên Chương: “Hoàng gia gia, đã là do ngài ngự bút viết ra, chi bằng gọi là bưu phiếu đi!” Chu Nguyên Chương ngẩn ra, sau đó cười lớn sảng khoái: “Được, nghe theo cháu, bưu phiếu!” “Chúc mừng bệ hạ!” Lại bộ Thượng thư Chiêm Huy lập tức bước ra khỏi hàng, cất cao giọng: “Vật này nếu thật sự được phát hành khắp thiên hạ, chắc chắn sẽ là giai thoại nghìn thu. Thần xin chúc mừng bệ hạ, chúc mừng Ngô Vương, chúc mừng Đại Minh!” “Chúc mừng bệ hạ!” Quần thần cũng vội vàng phụ hoạ theo, đua nhau nịnh hót. Chu Nguyên Chương ngày thường ghét nhất chuyện nịnh hót, nhưng lúc này lại cười tít cả mắt. Làm hoàng đế, ai chẳng muốn lưu danh sử sách. Tác dụng của tấm bưu phiếu này đã rõ như ban ngày, dán lên phong bì làm chứng từ gửi thư của quan phủ. Nếu thật sự phát hành, bất kể bãi bể nương dâu đổi thay, chỉ cần người đời còn viết thư là nhất định sẽ nhớ tới Chu Nguyên Chương ông. Nhớ tới kẻ chăn trâu năm nào! Nhớ tới Đại Minh do ông sáng lập! Tiếng tâng bốc lắng xuống, Lưu Tam Ngô lại mở lời: “Ngô Vương điện hạ, bưu phiếu này có thu tiền không?” “Đây chính là bưu phí chúng ta thu khi chuyển thư cho dân chúng!” Chu Doãn Thông giơ tấm bưu phiếu Đại Minh đầu tiên trong thiên hạ giữa quần thần mà nói: “Triều đình bán cho bách tính có nhu cầu, bách tính dán bưu phiếu lên thư, trạm dịch đóng dấu vào là có thể gửi đi!” Lưu Tam Ngô trầm ngâm giây lát: “Bao nhiêu tiền?” “Không đắt, hai đồng Hồng Vũ thông bảo!” Chu Doãn Thông cười nói: “Chư vị chớ coi thường hai đồng tiền này, một ngày Đại Minh ta thư từ qua lại đâu chỉ mấy chục vạn lượt, tích tiểu thành đại đấy!” “Hít!” Mấy vị đại thần chưởng quản tài chính tức thì hít sâu một hơi. Bọn họ nắm giữ thuế khoá trong thiên hạ, tính nhẩm một chút là biết ngay món tiền lớn đến mức nào. Một tấm bưu phiếu hai đồng tiền, một vạn tấm là hai vạn đồng, mười vạn tấm là hai mươi vạn đồng. Hai mươi vạn đồng tiền đổi ra bạc trắng là hơn hai vạn lượng. Thuế khoá cả năm của một huyện được bao nhiêu? Năm ngoái một thượng huyện đông dân của Đại Minh, thuế bạc nộp lên cũng chỉ ba vạn lượng, cả một châu cũng chỉ mười lăm vạn. “Nhưng loại có ngự bút của Hoàng gia gia thì hai đồng tiền không mua nổi đâu! Ít nhất cũng phải hai mươi lượng!” Chu Doãn Thông cười nói: “Hoàng gia gia, trong thiên hạ có thừa kẻ lắm tiền nhiều của, bọn họ mong còn không được việc mua ngự bút của ngài về để cung phụng đấy!” “Thằng nhãi ranh, buôn bán đến cả trên đầu trẫm rồi!” Chu Nguyên Chương cười ha hả. “Lưu học sĩ là bậc danh nho đứng đầu văn nhân thiên hạ, nếu lấy thủ bút của ngài làm bản mẫu in bưu phiếu, kiểu gì cũng phải bán được năm lượng!” Chu Doãn Thông cười nói với Lưu Tam Ngô: “Văn nhân nhã sĩ ai cũng có thú vui này, học tử trong thiên hạ có ai không muốn một bức mặc bảo của Hàn Lâm học sĩ chứ!” Trung thư xá nhân Lưu Tam Ngô lập tức cười lộ vẻ đắc ý, đồng thời trong mắt cũng ánh lên niềm mong đợi. Nếu thật sự lấy thủ bút của ông làm bản mẫu, thì Lưu Tam Ngô ông cũng được lưu danh thiên cổ. “Ngoài bưu phiếu còn có đệ phiếu, vận chuyển hàng hoá thì tính giá theo trọng lượng!” “Còn có trú phiếu để ở trọ, phạn phiếu để ăn uống, trữ phiếu để gửi hàng vào kho!” “Triều đình phát hành thống nhất các loại phiếu, bất kể bách tính hay thương nhân, cầm phiếu là có thể sử dụng tại trạm dịch!” “Mọi nguồn tài chính đều quy về trung ương triều đình, trạm tốt và người phụ việc ở trạm dịch cũng không phải làm không công, thu nhập hằng năm thừa sức tu sửa duy trì trạm dịch, thật là một công đôi việc.” Chu Doãn Thông đứng bên cạnh Chu Trọng Bát: “Chư vị, có gì mà không làm?”