Chương 511: Mưa tạnh

Dưới khí tượng rực rỡ buổi đầu khai quốc của Đại Minh, trong giới độc thư dẫu sao vẫn có nhiều người mang đầy chính khí. Không chỉ riêng Hầu Dung, Chu Doãn Thông ngồi trấn Khai Phong, tận mắt nhìn thấy các quan viên bất kể phẩm trật lớn nhỏ đều đích thân ra tiền tuyến, đồng cam cộng khổ cùng muôn dân, ruột gan như lửa đốt. Nhiều người mấy đêm liền không chợp mắt, hai mắt đỏ ngầu tơ máu, tưởng chừng vừa đi vừa có thể ngủ thiếp đi. Thế nhưng hễ nơi nào nguy cấp, họ lại là những người đầu tiên lao lên phía trước. Dẫu tự cổ chí kim quan lại luôn tôn quý, nhưng đứng trước đại sự sống còn như thiên tai, ý niệm "đọc sách thánh hiền để làm gì" trong tâm khảm họ đã vượt lên trên thân phận quan viên, vượt lên trên những đặc quyền mà họ được hưởng. Ngày thứ tư Chu Doãn Thông đến Khai Phong, gió lặng mưa tạnh. Trong ngoài thành, trên mặt đê giữa dòng nước lũ, bách tính cùng quan viên đồng thanh reo hò. Chỉ cần mưa tạnh, hy vọng liền đến. Thế nhưng sau khi mưa tạnh, dòng lũ không còn cuồn cuộn xiết như trước, cục diện lại càng thêm tồi tệ. Nơi đồng nội bốn bề, những nạn dân trốn tránh nước lũ dắt díu cả nhà từ khắp ngả điên cuồng đổ dồn về tòa đại thành Khai Phong. Họ mình trần thân trụi, chịu đói nhiều ngày. Có người thậm chí chỉ gắng gượng nhờ một hơi tàn, vừa tới chân tường thành đã nhắm nghiền đôi mắt, không còn hơi thở. Ngoài thành Khai Phong, một khu doanh trại có thể dung nạp mấy vạn người được dựng tạm để an trí nạn dân. Không phải không cho họ vào thành, mà sợ phát sinh dịch bệnh, vạn nhất lây lan vào nội thành thì cả trong lẫn ngoài thành sẽ lại rơi vào nguy cơ và hoảng loạn. "Mấy vạn người này không thể tụ tập một chỗ!" Trên mặt thành, Chu Doãn Thông nhìn ra bên ngoài, nói với Hầu Dung: "Phải phân cách ra mà an trí, tụ cả lại một chỗ, nếu nổ ra dịch bệnh thì chẳng ai khống chế nổi. Mau tập hợp hết đại phu trong thành lại, các y quán phải chuẩn bị sẵn dược liệu." "Thần đã sai người đi làm rồi!" Hầu Dung nghiến răng, trầm giọng nói: "Nếu ai nhiễm thương hàn hay dịch bệnh, thần đã lệnh cho sai dịch tách riêng họ ra, an trí ở nơi khác!" Sự việc, lẽ ra phải như thế. Dù rằng, có phần ngang ngược. Hơn nữa, quan phủ thời đại này xét đến cùng vẫn rất bá đạo, sai dịch nào có chuyện nhỏ nhẹ khuyên nhủ bách tính. Huống chi vào lúc dầu sôi lửa bỏng này, căn bản chẳng ai đủ kiên nhẫn để lựa lời dỗ dành. Thời khắc phi thường, cường quyền chính là chính nghĩa. Bỗng nhiên, giữa đám đông mấy vạn nạn dân dưới chân thành nổi lên một trận hỗn loạn ồn ào. Hóa ra là ở lán phát cháo sát chân thành đã bốc lên khói bếp. Bách tính chen chúc ùa về phía lán cháo, nhưng bị roi da gậy gộc của sai dịch cùng đao thương của quân lính chặn lại. "Mẹ kiếp, xếp hàng ngay ngắn lại hết cho tao! Đứa nào dám chen lấn, ông đây một ngụm nước cũng không cho!" "Đừng vội, người già qua bên này, đàn bà bên này, đàn ông bên này!" "Mẹ kiếp, đừng có nháo nhào lên!" Dưới chân thành, tiếng quát mắng của sai dịch vang lên rõ mồn một. Bách tính sợ hãi sai dịch và quân lính, hàng ngũ mới tạm ổn định đôi chút. Nhưng đợi nửa khắc, chỉ thấy khói bốc mà chưa thấy nước sôi. Thực ra làn khói đó cũng chẳng hẳn là khói bếp, chất đốt thiếu thốn nên phải dùng củi ướt, bốc lên toàn khói trắng cay nồng sặc sụa. Đúng lúc này, nơi cổng thành có một người mang dáng dấp tú tài, dẫn theo một đám học trò, vừa đẩy mấy cỗ xe lớn vừa khóc đi ra. Rồi họ vừa khóc, vừa đem những thứ trên xe giao cho sai dịch để tiếp thêm lửa. Đó thình lình lại là từng hòm sách! Tiếng khóc của tú tài vang tận đầu thành, xé lòng rách ruột. "Học thuyết thánh nhân là vì phúc trạch của muôn dân, danh chính ngôn thuận!" Tú tài vừa khóc vừa ném từng cuốn sách vào đống lửa dưới đáy nồi. Sách là tính mạng của kẻ sĩ. Nhưng lúc này, kẻ sĩ hiểu rõ rằng điều hệ trọng nhất là tính mạng của bách tính! "Lương thực không cần quá dè sẻn, phải cho nạn dân ăn no!" Trên mặt thành, Chu Doãn Thông thở dài một tiếng: "Các nơi đều đang vận chuyển lương thực tới rồi, nhất định phải lo cho cái bụng của bách tính!" May thay, Lão gia tử tại vị gần ba mươi năm, cẩn trọng lo toan, Đại Minh nghỉ ngơi lấy sức khó khăn lắm mới tích lũy được chút vốn liếng. Lại là những năm đầu lập quốc, thời buổi lòng người trên dưới một lòng. Thế nhưng Hầu Dung trầm ngâm hồi lâu, cắn răng nói: "Thần không dám đồng tình!" Chu Doãn Thông lập tức quay đầu, nghiêm sắc mặt chăm chú nhìn Hầu Dung. Hầu Dung chịu áp lực từ ánh mắt của Hoàng thái tôn, cất lời: "Không phải thần so đo chút lương thực, mà thần nghĩ rằng trong năm đại tai thế này, không thể cứu tế một cách vô hạn độ. Trong nạn dân có trai tráng người già, có đàn bà con trẻ. Thần cho người tách riêng họ ra, theo định lượng mà cấp phát!" "Điện hạ nhân đức, không nỡ để bách tính chịu khổ. Song điều thần cân nhắc là Hà Nam sau cơn bão lũ. Nay mưa đã tạnh, Hoàng Hà không còn dâng cao, chỗ vỡ đê cũng sẽ không mở rộng thêm. Như vậy, không chỉ đơn thuần là việc an trí nạn dân, mà còn là vấn đề tái thiết." "Trong dụ chỉ của Điện hạ từng nhắc tới việc dùng việc thay cứu tế, thần cũng có cùng chủ ý đó. Trong số nạn dân này, thần muốn chọn ra những người khỏe mạnh để dùng vào việc tái thiết. Thế nhưng nếu cứ mở cửa cứu tế cho ăn no, trong đám bách tính khó tránh khỏi có kẻ quyến luyến gia quyến, không chịu đi làm để kiếm miếng ăn!" "Ngoài ra, thần cũng không thể không tính toán kỹ. Hoàng Hà vỡ đê, Hà Nam mất trắng mùa màng, nếu chỉ trông cậy vào cứu tế của triều đình và sự tương trợ của các hành tỉnh trong thiên hạ thì chẳng phải kế lâu dài. Nhanh chóng giải quyết thủy nạn, để bách tính trở về dựng lại cơ nghiệp, đó mới là đường hướng đúng đắn!" "Đến lúc đó, an trí bách tính lại tốn một khoản tiền lương khổng lồ." Nói đoạn, giọng Hầu Dung hơi run run: "Trận lũ này cũng không phải cứ đắp xong đoạn đê vỡ là xong, dẫu có đắp lại được, biết đâu chừng đôi ba năm sau lại vỡ tiếp!" "Đất Hà Nam cần lượng lớn nhân lực để khơi thông lòng sông, đắp cao đê điều. Đủ thứ việc lớn nhỏ gom lại đều cần đến tiền lương. Nếu cứ phân phát không kiểm soát, có bao nhiêu cũng chẳng đủ!" Chu Doãn Thông hiểu rõ ý của đối phương. Tổn thất do trận thiên tai này gây ra cùng chi phí sau này đều là những con số trên trời. Nay mùa đông sắp tới, còn ròng rã nửa năm trời bách tính Hà Nam phải ngửa tay chờ cứu tế. Chưa tính đến cái ăn của họ, chỉ riêng đoạn đê vỡ hơn ba mươi trượng trên sông Hoàng Hà, tính sơ qua chi phí để hàn gắn lại thôi cũng đã ngốn tới sáu trăm vạn lượng bạc. "Cô hiểu tâm ý của ngươi!" Chu Doãn Thông đưa tay vỗ nhẹ lên vai đối phương, nói: "Thế nhưng ngươi làm như vậy sẽ chuốc lấy tiếng chửi rủa trong dân chúng đấy!" Hầu Dung nghẹn ngào: "Thần... cũng chẳng còn cách nào khác. Bách tính chỉ có một mái nhà nhỏ, còn điều thần phải nghĩ tới là ngàn ngàn vạn vạn mái nhà, là toàn bộ tai ương và cả cõi Hà Nam này!" "Vậy ngươi cứ buông tay mà làm!" Chu Doãn Thông khẽ thở dài: "Cô ngồi trấn Khai Phong là để yên lòng dân Hà Nam. Sự vụ cụ thể vẫn phải trông cậy vào quan viên địa phương các ngươi. Ngươi là Bố chính sứ một tỉnh, phải nhìn nhận toàn cục. Khai Phong còn thế này, những nơi khác càng phải coi trọng hơn. Đặc biệt là những huyện thành bị lũ lụt tàn phá nặng nề, thành trì bị nước cuốn đổ, càng phải lưu tâm!" "Thần, dẫu chết cũng không từ!" Hầu Dung nghiêm giọng đáp. "Đừng hở ra là nói chết, ngươi chết rồi thì bách tính Hà Nam biết trông vào ai?" Chu Doãn Thông nhẹ giọng an ủi: "Trước khi tới đây, Hoàng gia gia có bảo năm đại hạn có thể miễn trừ ba năm sưu thuế cho Hà Nam. Giờ xem ra, ba năm vẫn còn ít." Nói rồi, hắn ngẫm nghĩ: "Năm năm đi, miễn trừ năm năm sưu thuế cho các vùng bị thiên tai ở Hà Nam." Hầu Dung mừng rỡ: "Thần thay mặt bách tính Hà Nam khấu tạ thiên ân!" "Khoan hãy tạ ơn! Vùng chịu nạn, số bách tính gặp nạn tan cửa nát nhà không phải ít, việc thống kê nhân khẩu phải làm cho thật chu đáo, ngoài ra đợi khi nước lũ rút đi, toàn bộ số liệu điền mẫu cũng phải kê khai chuẩn xác!" Chu Doãn Thông nhíu mày, trịnh trọng dặn dò: "Không chỉ năm năm sưu thuế, cô còn có ý định miễn luôn thuế đinh cho bách tính vùng thiên tai Hà Nam." "Cái gì?" Hầu Dung giật mình, kích động đến mức không thốt nên lời. "Để đẩy nhanh việc tái thiết sau thiên tai tại Hà Nam, những mảnh đất vô chủ, những dải đất bồi sau khi nạo vét đều chia cho bách tính cày cấy. Trong năm năm không phải nộp thuế, sau năm năm thì thu thuế theo diện tích đất, không thu thuế đinh nữa." Đại tai ương ắt đi liền với đại biến chuyển. Trong cơn biến động lớn này, chi bằng cứ thế lặng lẽ xúc tiến chính sách thao đinh nhập mẫu ngay tại Hà Nam. Hiện tại trở lực từ phía hương thân sĩ tử tuyệt đối là thấp nhất. Hơn nữa sau trận đại tai, cục diện ruộng đất ở Hà Nam cũng sẽ phát sinh biến chuyển lớn, đây chính là thời cơ tốt nhất để thi hành. Ba đến năm năm sau, bách tính trong tay đã có lương thực, nộp thuế theo diện tích ruộng đất, thì việc phế bỏ thuế đinh, gộp vào thuế ruộng sẽ thành ván đã đóng thuyền. Hầu Dung sững sờ kinh ngạc, mãi một lúc lâu sau mới nghẹn ngào cất tiếng: "Điện hạ, nếu được như vậy, bách tính Hà Nam thật có phúc lớn!" Hắn vốn là quan viên thuộc phái thực cán, đương nhiên thấu rõ tệ hại của thuế đinh, lại càng hiểu rõ tệ chính lưu truyền ngàn năm này đã khiến lượng lớn dân chúng nơi thôn dã phải lẩn trốn, núp bóng dưới trướng những hào môn thế gia trong làng mà cam phận làm tá điền. Làm như thế này, bách tính không phải gánh thuế thân, tự nhiên sẽ trở thành nông dân tự canh. Phải biết rằng từ cuối thời Nguyên đến nay, dân số Trung Nguyên sụt giảm nghiêm trọng, Hà Nam hiện thời cũng chỉ có mấy trăm vạn dân, nếu tính bình quân trên diện tích đất canh tác thì mỗi người có hơn ba mươi mẫu ruộng. Huống hồ vẫn còn bạt ngàn đất hoang và những bãi bồi ven sông chờ được khai khẩn. "Chuyện này nói thì dễ, làm mới khó!" Chu Doãn Thông nhìn đối phương nói: "Sẽ đắc tội với nhiều người đấy!" "Thần đến chết còn chẳng sợ, còn sợ đắc tội với ai?" Hầu Dung cười nói: "Chỉ cần vì bách tính Hà Nam, vì giang sơn Đại Minh, thần dẫu thịt nát xương tan cũng cam lòng!" Sự ngoan cố của giai cấp hương thân thời phong kiến cùng thế lực của tầng lớp sĩ thân lớn đến mức ngay cả hoàng quyền cũng không thể muốn làm gì thì làm. Với thân phận tôn quý như Hoàng thái tôn Chu Doãn Thông, trước đó cũng chỉ dám đổi lấy ruộng đất từ trong tay đám huân quý tại Phượng Dương để lén lút thí điểm. Ngay cả đời sau, vị hoàng đế có nghị lực lớn nhất của đế quốc Mãn Thanh là Ung Chính, cũng phải dùng tới hàng loạt khốc lại, gánh chịu tiếng chửi rủa nghìn năm mới miễn cưỡng mở rộng được chính sách này, giúp cho quốc vận Mãn Thanh kéo dài thêm trăm năm. Có thể nói, quan lại trong thiên hạ nhiều như thế, nhưng chẳng mấy ai có đủ khí phách dám thẳng thắn nhận lấy trọng trách này, lại còn khẳng khái nói rằng dẫu chết cũng chẳng màng. Chu Doãn Thông gật đầu thật mạnh, một câu thơ buột miệng ngâm ra: "Phấn thân toái cốt hồn bất phạ, chỉ lưu thanh bạch tại nhân gian!" Bài thơ của Vu Thiếu bảo triều Minh chính là sự diễn giải tuyệt vời nhất cho cảnh giới cao nhất của kẻ sĩ. Hầu Dung nghe xong, đứng chết trân tại chỗ. Hồi lâu sau, hốc mắt hắn đỏ hoe: "Điện hạ, nếu ngày thần nhắm mắt xuôi tay, có hai câu thơ này của Điện hạ treo trước linh cữu, thì thần cả đời này không còn gì nuối tiếc!" "Không cần ngươi phải chết!" Chu Doãn Thông bật cười: "Đợi khi tai ương ở Hà Nam xử lý xong xuôi, việc tái thiết làm đâu ra đấy, những việc cô giao phó cũng hoàn thành mỹ mãn, cô sẽ ở trên Kim Loan điện, trước mặt bá quan văn võ, ngự ban bài thơ này cho ngươi!"