Chương 519: Giang sơn nhất thể

"Mở biển?" Lập tức, chân mày, khóe mắt cùng chòm râu của lão gia tử đều nhíu chặt lại một chỗ, ánh mắt mang theo vài phần bất thiện. Ông là một người cực kỳ bảo thủ, trong lòng ông, phàm là kẻ không chịu an phận cày cấy chăm sóc ruộng đồng, đều là hạng vô công rỗi nghề. Bởi vậy, tuy rằng lập quốc tới nay triều đình luôn giảm nhẹ thuế khóa, cũng có hàng loạt biện pháp thúc đẩy thương nghiệp, song địa vị của thương nhân dưới triều Đại Minh vẫn rất thấp kém, không được dùng nô tỳ, không được mặc lụa là gấm vóc. Thương nhân trong nước còn như vậy, huống chi là vượt biển băng ngàn đi buôn bán. Mở biển chẳng qua là cho phép bách tính dong buồm ra khơi buôn bán, chuyện này ông hiểu, nhưng từ tận đáy lòng lại cảm thấy chướng mắt. Biển cả mênh mông, chỉ cần một sơ sẩy là chết không toàn thây. Huống hồ một chuyến đi mất mấy năm trời, người xưa đã dạy cha mẹ còn tại thế thì không đi xa. Ai nấy đều có gia đình người thân, cớ sao phải vượt biển? Bộ là cô nhi cả hay sao? Ở nhà cày ruộng, phụng dưỡng cha mẹ, an phận thủ thường không tốt hơn à? Lăng Hán thấy sắc mặt lão gia tử không ổn, biết ngay ông đã nghĩ lệch đi, liền vội vàng nói: "Hải cương Đại Minh ta dài vạn dặm, hiện tại lại chỉ có Tuyền Châu Cảng thông thương đường biển. Trung Hoa nắm giữ vạn vật trù phú, nhưng lại chẳng thể đổi thành tiền bạc mới." "Chẳng nói đâu xa, thần tra cứu hồ sơ tiền triều. Thời điểm Tống thất thiên đô về nam, chỉ riêng hải quan Quảng Châu, thu nhập một năm đã là hai trăm vạn!" Nói đoạn, ông nhìn lão gia tử, nhấn mạnh từng chữ: "Bạc ròng!" Lão gia tử đang vuốt râu, bàn tay bỗng run lên một cái. "Hai trăm vạn bạc ròng? Xuýt......" Lão gia tử thầm nghĩ, "Chừng ấy đủ bằng thuế khóa của biết bao châu phủ, chẳng trách nhà họ Triệu bị người ta đánh cho tơi bời như thế mà vẫn gượng được hơn trăm năm!" Lăng Hán tiếp tục cất lời: "Trong đó, riêng thuế trà đã chiếm bảy mươi lăm vạn! Thần từng nghe Hoàng thái tôn điện hạ nói, lá trà ở xứ ta vốn không đáng giá, nhưng đối với các phiên bang cách xa vạn dặm lại quý ngang vàng mười. Bởi lẽ khắp gầm trời này, duy chỉ có đất nước ta mới có lá trà!" Lão gia tử nhướng mày, cất giọng sang sảng: "Thế nên mới bảo chúng ta là thiên triều thượng quốc chứ! Đồ tốt trong thiên hạ đều nằm ở chỗ chúng ta!" Quần thần đồng loạt tỏ vẻ tán đồng. Thực ra niềm tự hào của bọn họ hoàn toàn có lý do và tư cách. Văn hóa Trung Hoa xưa nay vốn đứng trên đỉnh cao thiên hạ. Trong lòng bọn họ, thế giới này ngoài Hoa Hạ ra thì thảy đều là phiên bang man di. "Những điều ngươi nói ta đều biết!" Lão gia tử gật đầu trước, sau đó đổi giọng, "Thế nhưng việc thương mậu không phải ba hai ngày là có thể hưng thịnh, cũng chẳng phải cứ vỗ đầu quyết định mở biển là xong." "Hơn nữa, mở biển rồi dân chúng sẽ kéo nhau ra khơi, nếu đi hết không về thì tính sao? Đều đi buôn bán cả thì ai cày ruộng?" Lời lão gia tử khiến nhiều đại thần bảo thủ lập tức hùa theo phụ họa. Trong thiên hạ xưa nay chỉ có hai việc chính đáng: làm ruộng hoặc đọc sách. "Ý của điện hạ hôm đó là, triều đình có thể đứng ra tổ chức thuyền đội ra khơi trước, phái thủy quân hộ tống......" Lão gia tử đột nhiên ngắt lời: "Triều đình tổ chức ra khơi?" "Ý của Thái tôn điện hạ là, có thể chọn thời cơ thích hợp để triều đình đứng đầu, tổ chức một đội thuyền quy mô lớn ra biển. Một là khảo sát hải trình, hai là giương cao quốc uy Đại Minh, ba là tiễu trừ hải tặc dọc tuyến, bảo đảm hải lộ được an toàn!" Lão gia tử bỗng bật cười: "Ồ, thủy quân ra khơi! Hừ hừ!" Nói rồi, ánh mắt ông biến đổi, "Thằng nhóc đó định đi cướp bóc thì có?" Trong lòng ông vẫn nhớ như in lời Chu Doãn Thông từng nói với đám con trai nhỏ của ông ở Đại Học Đường hôm ấy. Nào là các nước ven biển tuy là phiên bang nhưng sản sinh nhiều vàng bạc hương liệu, buôn bán được thì buôn, không buôn bán được thì cướp. Mấy lời càn rỡ ấy thế mà lại khiến đám tiểu vương gia mắt sáng rực lên, sau lưng cứ luôn mồm đòi sau này phải vượt biển xuất dương. Lời lão gia tử vừa dứt, đại điện lập tức lặng ngắt như tờ, sắc mặt của nhiều vị triều thần trở nên hết sức kỳ quặc. Đại Minh là thiên triều thượng quốc, lấy đức vỗ về bốn bể, lấy uy phục tùng hải nội. Sao nghe ý tứ của Hoàng thượng, dường như Hoàng thái tôn lại có ý định để thủy quân ra ngoài cướp đoạt của đám phiên bang kia? Thật là vô lý hết sức! "Nếu ngươi bảo mở vài cửa biển thông thương, từ từ nới lỏng hải cấm thì ta còn có thể thương lượng!" Lão gia tử trầm ngâm nói, "Chứ đùng một cái đòi xuất dương ngay, chuyện này phải bàn bạc kỹ lưỡng!" Nghe thấy lời ấy, trong lòng Lăng Hán mừng rỡ khôn xiết. "Mạch của Hoàng thượng quả nhiên vẫn chỉ có Hoàng thái tôn mới bắt chuẩn!" Trong lòng ông không khỏi nhớ lại bức thư Thái tôn gửi cho mình: "Bàn việc với lão gia tử, cứ hét giá lên tận trời. Bằng không, lão gia tử tuyệt đối sẽ chẳng chịu nhả ra dù chỉ nửa lời!" Lăng Hán tuy đã ngoài bảy mươi nhưng vẫn tràn trề nhiệt huyết, lại là vị quan theo phái thực vụ khai minh. Đối với việc hải cấm, ông có nhận định của riêng mình. Nhân gian có trăm nghề, chỉ cần bách tính có thể dựa vào đó để mưu sinh qua ngày, vừa không phạm vương pháp lại chẳng trái luân thường, thì dẫu có ra biển lại có gì là không thể? Nghĩ đoạn, ông lập tức cao giọng: "Bệ hạ thánh minh! Đã là việc xuất dương còn cần thương thảo, vậy thì mở rộng các cửa biển khẩu ngạn ắt là việc phải làm ngay! Thu thuế bạc làm đầy quốc khố, dùng vào việc dân sinh, chính là đại thiện cử!" Lão gia tử ngẫm nghĩ, dường như đã hiểu ra điều gì, bèn trừng mắt nhìn Lăng Hán: "Hóa ra ngươi chờ sẵn ta ở chỗ này đấy à?" Vốn định nổi giận, nhưng nghĩ lại, Lăng Hán dẫu có cứng đầu đến đâu cũng chẳng dám to gan tính kế mình như thế. Kẻ duy nhất nghĩ ra mưu kế này, giật dây đại thần lục bộ đến phân bua với mình, cũng chỉ có đứa cháu đích tôn bảo bối kia mà thôi. Cơn giận trong lòng lập tức tiêu tan quá nửa, ông ngẫm nghĩ rồi phán: "Chuyện này là do Hoàng thái tôn đề xướng, vậy thì các ngươi đợi nó về kinh rồi tấu trình với nó!" ~~~ Chu Doãn Thông e rằng một chốc một lát vẫn chưa thể về kinh. Từ Khai Phong bắt đầu, hắn men theo hướng nước lũ tràn đê, lần lượt vi hành thị sát qua các nơi Úy Thị, Phù Câu, Chu Khẩu. Điều khiến hắn hơi an lòng là quan lại địa phương ở những vùng chịu thiên tai này vẫn giữ tròn chức trách, xử lý ổn thỏa tình hình tai ương, an trí lưu dân. Đặc biệt là vùng Hoài Dương, quan viên sở tại ngay từ khi phát chẩn cứu tế đã tập hợp tráng đinh lại, dùng hình thức lấy công thay cứu trợ. Tuy nhiên, dọc đường đi qua tựa như một chuyến khảo sát thực tế, giúp hắn hiểu sâu sắc hơn về cuộc sống của bách tính phương bắc. Trung tâm kinh tế của Đại Minh nằm ở Giang Nam, thuế khóa Giang Nam chiếm tới bảy phần thiên hạ, địa linh nhân kiệt, thương nghiệp phồn thịnh, nhất là vùng Tô Hàng và duyên hải, đã thấp thoáng manh nha nền kinh tế tự do. Thế nhưng các hành tỉnh nội lục vẫn duy trì nền nông nghiệp ngàn năm không đổi làm gốc rễ. Điều này khiến bách tính chẳng còn con đường nào khác để đi, đành phải giam mình trên đồng ruộng, trông trời mà ăn. Ngoài kinh tế ra còn có văn hóa. Trước kia khi Chu Doãn Thông tới Tô Hàng, dọc đường đi các nơi học đường, tư thục đâu đâu cũng thấy. Vậy mà đi liền một mạch qua nhiều nơi ở Trung Nguyên, lại chẳng thấy lấy một bóng tư thục nào. "Cô nhớ khi tịch thu tài sản tăng ni trong thiên hạ, từng nói sẽ dùng tài sản chùa chiền để cấp cho các địa phương chấn hưng giáo dục. Sao ở địa phương, tư thục chẳng có mà quan học cũng chẳng thấy hưng thịnh thế này?" Trên quan đạo hướng về Chu Khẩu, cỗ xe ngựa chậm rãi lăn bánh. Vì là vi hành nên cỗ xe chỉ thuộc loại bình thường, trong thùng xe ngoài hắn ra còn có Giải Tấn và Thiết Huyễn, thành thử có chút chật chội. "Băng dày ba thước không phải do cái lạnh một ngày!" Thiết Huyễn lên tiếng, "Thần vốn là người Trung Nguyên, cũng hiểu đôi phần. Lấy Trung Nguyên làm ví dụ, người đọc sách phần lớn là con em quan lại, môn sinh hàn vi hết sức ít ỏi!" "Kể từ khi Tống thất dời xuống phía nam, phương bắc rơi vào tay rợ Hồ. Thời nhà Kim, người Nữ Chân Hán hóa nên rất coi trọng khoa cử. Nhưng Kim - Nguyên đại chiến liên miên trên mảnh đất này, vạn vật đều bị đánh cho tan nát! Về sau Đại Nguyên nhất thống, gần như không mở khoa thi, càng chẳng đoái hoài gì đến quan học các phủ đạo, cái gọi là văn chương thánh hiền chẳng qua chỉ là tấm bình phong bày ra cho người Hán xem mà thôi!" "Sau đó Đại Minh thay thế nhà Nguyên, Trung Nguyên cùng các nơi phương bắc lại liên tiếp chịu cảnh binh đao. Những hào môn đại tộc có tiền cho con ăn học, kẻ thì lụi tàn trong loạn thế, người thì chạy về nam lánh nạn. Bách tính đến miếng cơm còn không có mà ăn, ai còn màng đến chuyện học hành đọc sách nữa?" "Nay điện hạ ban ân, hạ lệnh các nơi chấn chỉnh quan học. Thế nhưng khôi phục phong khí học hành chẳng phải chuyện một sớm một chiều!" "Theo thần thấy, mối loạn mấy trăm năm qua, nếu không mất ba đến năm mươi năm thì tuyệt đối chẳng thể phục hồi nguyên khí!" Đúng vậy, căn nguyên vẫn nằm ở một chữ "nghèo". Đọc sách cần có tiền và có thời gian nhàn rỗi. Dân nghèo trong thiên hạ nhiều vô kể, nhưng sĩ tử bần hàn đỗ đạt lại chỉ đếm trên đầu ngón tay. Nếu gia đình có ruộng cày, lại có trâu ngựa súc vật, tự nhiên sẽ nỡ lòng bỏ tiền cho con cái đi học chữ. Lại còn một vấn đề nữa, đó là gánh nặng của bách tính phương bắc quá lớn. Thuế khóa Giang Nam nộp về làm đầy quốc khố, trong khi vùng phương bắc, cửu biên động binh đều trưng thu lương thảo và thuế má ngay tại chỗ. Tuy nói các vệ sở có đồn điền, nhưng nói đi cũng phải nói lại, số đồn điền đó đủ cho binh sĩ tự cấp tự túc đã là may mắn lắm rồi. Suy nghĩ của Chu Doãn Thông nhảy cóc từ chuyện này sang chuyện khác, song việc nào việc nấy đều chẳng được như ý muốn. Thực ra cũng chẳng phải do hắn nghĩ ngợi lan man, giang sơn xã tắc vốn là một thể thống nhất, xưa nay chưa từng có việc gì là hoàn toàn tách biệt với những chuyện khác. Giải Tấn mở lời: "Điện hạ, đạo đức văn chương hưng thịnh vào thời thái bình, việc chấn hưng quan học không thể nóng vội!" "Không phải nóng vội!" Chu Doãn Thông khẽ mỉm cười, "Dọc đường đi có chút cảm khái thôi, ở đây không có người ngoài, ba quân thần chúng ta cứ tùy ý đàm đạo!" Dứt lời, thùng xe bỗng khựng lại. Chu Doãn Thông không kịp phòng bị, thân hình lảo đảo hai cái. Ngay sau đó, bên ngoài vang lên tiếng quát thịnh nộ của thị vệ: "Kẻ nào dám cản đường? Tránh ra!" ~~~ Điều chỉnh lại góc độ và mạch suy nghĩ một chút, ừm ừm! Hôm nay nợ một chương, ta suy nghĩ kỹ lại rồi sẽ bù sau.