Chương 59: Một ngày ở kinh thành

Muôn vẻ đời sống hiện ra trước mắt phản ánh dân tình thời này rõ hơn những dòng chữ lạnh lùng, dè dặt trên tấu sớ. Chu Nguyên Chương xuất thân từ dân dã, còn Chu Doãn Thông mang một tâm hồn chẳng chịu ngồi yên. Hai ông cháu dạo khắp trong ngoài kinh thành suốt một hồi lâu. Lúc thì họ ghé hàng gạo hỏi giá. Nhìn giá gạo là biết vụ thu năm nay và năm trước thực sự ra sao. Gạo ở kinh thành hơi đắt, một thạch giá một xâu Hồng Vũ thông bảo, tương đương khoảng tám tiền bạc. Một thạch chừng một trăm hai mươi cân, mà một cân thời này bằng mười sáu lạng. So với giá cả hiện nay, Chu Doãn Thông thấy mức ấy vẫn ổn. Chu Nguyên Chương lại cho rằng gạo hơi rẻ. Lúa rẻ thì người trồng lúa chịu thiệt; mùa màng bội thu kéo giá xuống, rốt cuộc nông dân chẳng được lợi bao nhiêu. Hai người lại ghé cửa hàng vải và tiệm lụa. No ấm rồi mới nghĩ đến chuyện ăn mặc cho đẹp; khi bụng đã no, túi còn tiền dư, người ta bắt đầu chăm chút áo quần. Trò chuyện vài câu với chủ tiệm, Chu Doãn Thông được biết hai năm gần đây, số người mua lụa ở kinh thành quả thực tăng lên. Nhưng phần lớn vẫn là nhà giàu, nhà quyền thế; dân thường chỉ đến dịp cưới hỏi mới cắn răng mua một ít. Chủ tiệm lụa rõ ràng là phú thương, vậy mà trên người chỉ mặc áo vải thô. Ông ta bất đắc dĩ nói, nếu triều đình cho phép thương nhân mặc lụa thì việc buôn bán hẳn còn khấm khá hơn. Chu Doãn Thông chỉ sợ ông nội nổi giận, sai người chém đầu ông chủ tiệm ngay tại chỗ. Luật cấm thương nhân mặc lụa vốn do chính ông đặt ra sau khi khai quốc. Nào ngờ Chu Nguyên Chương không giận, chỉ thản nhiên bảo rằng tuy hoàng đế không cho họ mặc, nhưng đám gian thương vẫn lén mặc đầy ra. Dân chúng khắp thiên hạ còn khổ sở, thấy họ áo gấm vàng bạc thì sẽ nghĩ thế nào? Có tiền thì cứ ở nhà tự biết là đủ, khoe khoang khắp nơi làm gì? Nếu thiên hạ trông thấy rồi đua nhau đi buôn, mẹ nó, còn ai chịu trồng ruộng? Chu Doãn Thông không nhịn được cười. Ông nội cũng thật thú vị. Có lẽ từ xưa đến nay chẳng có vị hoàng đế nào coi trọng nông nghiệp hơn ông. Trong lòng ông luôn tin chắc rằng nghề có lợi nhất cho đất nước, giúp dân chúng yên phận làm ăn nhất, chính là trồng ruộng. Dẫu nói là ra ngoài dạo chơi, mọi điều mắt thấy tai nghe đều có thể thành bài học. Trong từng lời nói, cử chỉ của ông nội luôn có kinh nghiệm trị quốc dày dạn cùng lẽ sống đúc kết qua năm tháng. Chu Doãn Thông ngoan ngoãn đi bên cạnh, ghi nhớ kỹ những điều ông nói. Chu Nguyên Chương thấy vậy cũng thầm gật đầu. Người già đều thích con cháu biết nghe lời, ham học hỏi. Đứa trẻ thông minh biết dùng trí khôn vào việc đứng đắn mới khiến ông vui lòng. Sau đó, hai ông cháu tiếp tục dạo trong thành, chỗ nào náo nhiệt cũng ghé qua. Tâm trạng Chu Nguyên Chương rất tốt, chỉ đến phố Vương Quả Phụ, sắc mặt ông mới hơi sa xuống. Lúc này đã sang chiều. Những tửu quán, lầu xanh bắt đầu mở cửa; thỉnh thoảng có vài tú tài, sĩ tử hoặc thương nhân trông rõ vẻ giàu có ra vào. Hương son phấn tràn khắp phố, khiến lòng người ngứa ngáy. Những cô gái trẻ khoác áo sa mỏng, tay cầm quạt tròn bằng lụa, lười biếng ngồi bên cửa sổ tầng hai. Nửa khuôn mặt xinh đẹp thấp thoáng sau quạt, họ nhìn người qua đường bằng vẻ như muốn bắt chuyện mà còn e thẹn. Còn những người đàn bà đứng tựa cửa, tuy đã qua tuổi xuân thì nhưng vẫn còn duyên, lại nhìn khách táo bạo hơn nhiều. Khăn tay trong tay họ không ngừng chấm lên trán như lau mồ hôi, dù chẳng có giọt nào, để lộ nửa cánh tay trắng nõn, mịn như ngọc. Ứng Thiên Phủ từ xưa đã là cố đô của sáu triều, cũng là chốn phồn hoa nổi tiếng với thú phong nguyệt. Trên sông Tần Hoài, thuyền hoa ca múa qua lại suốt đêm ngày, đèn đuốc chẳng lúc nào tắt. Người trên thuyền đều là danh kỹ, khách thường khó lòng bước lên. Các cô gái ấy thông thạo thi thư, cầm họa, chỉ tiếp đãi giới văn nhân tao nhã. Phố Vương Quả Phụ thì thẳng thắn hơn. Các cô gái trong viện sống nhờ nhan sắc, không mấy nổi bật về văn chương nghệ thuật. Thi thoảng cũng có người biết một đôi ngón nghề, chẳng hạn như thổi tiêu. Thứ nghề xưa cũ này vốn không thể dẹp sạch. Còn người tìm đến thì còn người làm. Chừng nào trên đời vẫn còn đàn ông, nó sẽ còn tồn tại. Chu Nguyên Chương vừa đi vừa mắng: nào là bại hoại thuần phong mỹ tục, nào là thói đời suy đồi. Theo ông, kẻ đến đây vui chơi đều no cơm rửng mỡ, chẳng biết thân biết phận. Chu Doãn Thông thì xem đến say sưa. Ánh mắt hắn dừng trên người cô gái xinh đẹp ngồi bên cửa sổ tầng hai của Hồng Tụ Lâu, miệng cười hì hì. Đang nhìn thích thú, hắn bỗng thấy một đôi bàn tay to che kín mắt mình. Chu Nguyên Chương vừa bịt mắt vừa kéo hắn đi, miệng không ngừng dặn: "Cháu đích tôn, mấy thứ này không được nhìn. Đám hồ ly tinh ấy chẳng tốt đẹp gì. Sau này con thành thân, ông sẽ chọn cho con mấy mỹ nhân xinh hơn cô ta nhiều!" "Mấy cô gái Cao Ly đưa sang cũng khá lắm. Trước khi con thành thân, ông sẽ ban cho con vài người." Phải ra khỏi con phố ấy, Chu Nguyên Chương mới buông tay. Chu Doãn Thông tò mò hỏi: "Ông nội, nếu ông không thích những nơi phong nguyệt này, cứ hạ chỉ cấm đi là được mà?" Chu Nguyên Chương lắc đầu cười khổ. "Làm hoàng đế cũng đâu thể quản hết mọi chuyện. Quản trời quản đất, chẳng lẽ quản cả chuyện này của người ta? Đàn ông nào chẳng có kẻ thích trăng hoa. Cấm hết thì biết bao nhiêu người sẽ mắng ông con?" Thực ra còn một điều Chu Nguyên Chương không nói. Những chốn phong nguyệt ở sông Tần Hoài thuộc Ứng Thiên Phủ, rồi Dương Châu, Tô Châu, Hàng Châu… mỗi năm đều nộp cho quan phủ một khoản thuế lớn bằng bạc trắng. Đó chẳng phải số tiền nhỏ. Chẳng hạn, một chiếc thuyền hoa bình thường trên sông Tần Hoài hiện phải trả chừng năm mươi lạng bạc mỗi năm để lấy giấy phép, còn một nhà chứa thì tới một trăm lạng. Nếu là nơi có danh kỹ, hoặc những hội quán tư nhân cao cấp hơn… không, phải gọi là trà lâu, tiền giấy phép còn cao hơn nữa. Trong mắt quan lại Đại Minh, đây không chỉ là chuyện thuế má mà còn là một ngành liên quan đến sinh kế. Mỗi tối, sông Tần Hoài sáng rực ánh đèn, thuyền bè qua lại không ngớt. Chốn vui chơi ấy cũng tạo việc làm cho dân địa phương. Người bán rong gánh đồ ăn, đồ dùng hằng ngày, son phấn đến bán; nông dân mang rau tươi nhà trồng, ngư dân mang cá tôm ra chợ. Phu khiêng kiệu, người đánh xe ngựa cũng nhờ đó mà có tiền công, có thêm thu nhập. Nếu thẳng tay dẹp sạch, không chỉ các cô gái ở sông Tần Hoài, ở lầu xanh tửu quán và khách khứa mất chỗ lui tới; những nghề sống nhờ họ cũng sẽ sa sút thê thảm. Vả lại, có muốn cũng chẳng dẹp sạch được. Việc làm ăn ấy sẽ chuyển vào bóng tối. Quan phủ địa phương vừa thất thu thuế, vừa khó quản lý, trị an cũng chẳng dễ giữ yên. Bởi vậy, người đời nay không có tư cách cười chê người xưa. Những gì hiện có đều được dựng trên trí tuệ và kinh nghiệm của họ. Nhưng sang con phố kế tiếp, nụ cười trên mặt Chu Nguyên Chương chợt đông cứng, thậm chí trở nên dữ tợn. Trong ngõ Yên Đại sát phố Vương Quả Phụ, trước một căn nhà dân trông rất đỗi bình thường, nhiều gã đàn ông lực lưỡng đang đảo mắt nhìn quanh, nom như đứng canh chừng. Đủ hạng đàn ông hớn hở bước vào, rồi lại liên tục có người cúi đầu ủ rũ, tuyệt vọng đi ra. Thậm chí có kẻ vừa ra khỏi cửa đã ngồi xổm trong góc, khóc rống lên. Mấy người đứng canh lại dịu giọng khuyên nhủ. Họ dìu người thì đưa đi, người thì vẫy xe ngựa hoặc kiệu đợi ở đầu phố tới, tự bỏ tiền cho kẻ thất thểu ấy ngồi xe rời khỏi. Kiếp trước từng chạy xe công nghệ, Chu Doãn Thông đương nhiên chẳng lạ gì kiểu nơi này. "Cháu đích tôn, biết đây là chỗ nào không?" Giọng Chu Nguyên Chương đượm sát khí. Chu Doãn Thông khẽ đáp: "Sòng bạc!" "Lại đây!" Chu Nguyên Chương vẫy tay. Liêu Minh lập tức tiến lên. "Lão gia, ngài có gì sai bảo?" "Đi tra cho ta! Ngay chốn kinh kỳ mà kẻ nào ăn gan hùm dám mở thứ này? Tra cho rõ!" Chu Nguyên Chương nghiến răng. "Dám làm cái nghề hại người ấy, đúng là chán sống!" "Xong rồi, có kẻ sắp rơi đầu!" Chu Doãn Thông thầm nghĩ. Ông nội còn có thể dung thứ, thấu hiểu chuyện lầu xanh kỹ viện. Nhưng với sòng bạc, dường như ông căm ghét đến tận xương. Liêu Minh gật đầu nhận lệnh, quay sang dặn dò một võ sĩ mấy câu. Người ấy lập tức đi nhanh. Mặt Chu Nguyên Chương vẫn sa sầm. Xem chừng ông chẳng còn hứng dạo phố nữa. "Ông nội, nguôi giận đi." Chu Doãn Thông khuyên. "Chính ông cũng nói hoàng đế không thể quản hết chuyện trên trời dưới đất. Thiên hạ rộng lớn, ắt có chỗ ông chưa quản tới. Đời cũng lắm kẻ chẳng sợ chết, đúng không ạ!" "Nhưng không thể vì thiên hạ rộng quá, quản không xuể mà bỏ mặc." Chu Nguyên Chương nghiêm mặt. "Cũng như… cũng như…" Chu Doãn Thông cười tiếp lời: "Cũng như câu cháu học được khi đọc sách về Hán Chiêu Liệt Đế: Chớ thấy việc thiện nhỏ mà không làm!" "Đúng cái lẽ ấy!" Chu Nguyên Chương cười lớn. "Cháu đích tôn của ông học giỏi thật!" Nói rồi, ông chợt hít hít mũi. "Mùi gì mà thơm thế?" Công cụ dò lỗi chữ của Phiên Gia này hơi quá đáng rồi! Dò xong mà vẫn còn lắm lỗi thế. (Chà, lại câu thêm được mấy chữ, hì hì.)