Chương 621: Nội chính

Trên lịch tiết trời đã qua giữa hè, nhưng nắng thu muộn vẫn oi nồng khó chịu. Trong Lạc Chí trai ở Tử Cấm Thành, phải đặt mấy chậu băng mới khiến người ta cảm thấy chút mát mẻ. Dù vậy, ngồi lâu vẫn thấy cả người nhớp nháp mồ hôi. Nếu không phải triệu kiến bề tôi, Chu Doãn Thông nào màng đến quy củ gì, đã sớm mặc áo đơn không tay. Nhưng lúc này quần thần vào chầu, thể thống bậc quân vương tuyệt đối không thể có nửa phần thất lễ. Không chỉ mình hắn, quần thần trước mặt cũng đều khoác quan bào dày cộp, chân mang triều ngoa, đầu đội quan mạo, bên tóc mai nhiều người đã rịn ướt mồ hôi. Hôm nay Chu Doãn Thông triệu kiến quần thần chính là vì chuyện thuế khóa đất Giang Chiết. Trong số các đình thần nơi trung khu, có Lại bộ Thượng thư Lăng Hán, Hộ bộ Thượng thư Phó Hữu Văn, Thị lang Ngụy An Nhân, cùng với những người được đặc biệt triệu vào kinh sư như Tri phủ Tô Châu Mã Kinh, Bố chính sứ Chiết Giang Trương Thiện. "Vương Bát Sỉ, dâng canh ô mai ướp lạnh cùng trà mát cho các vị ái khanh!" Chu Doãn Thông ngồi trên bảo tọa, mỉm cười mở lời: "Hôm nay gọi các khanh đến là để bàn về chuyện thuế khóa vùng Giang Nam!" Nói đoạn, hắn rút một cuốn tấu chương từ trên ngự án ra: "Hồi đầu năm, Hàn lâm viện có vị biên tu tên Trịnh Dung, người gốc Tô Châu, dâng sớ thống thiết trần tình về tệ chính của triều đình, nói rằng thuế khóa Tô Châu quá nặng!" Dứt lời, hắn mở tấu chương đọc: "Thuế khóa của phủ Tô Châu, chỉ riêng lương thực đã hai trăm tám mươi vạn thạch, nhiều hơn cả một hành tỉnh Bố chính ty Chiết Giang những một trăm vạn thạch, bách tính sĩ thân khổ không xiết." Kỳ thực không chỉ Tô Châu thuế nặng, mà bốn phủ Tô, Tùng, Gia, Hồ thuế đều rất nặng. Mấy nơi này nghề dệt phát đạt, kinh tế phồn thịnh, phú thương khắp chốn. Từ năm Hồng Vũ thứ nhất, triều đình đã nhiều lần tăng thuế đối với các vùng này. Không chỉ tăng thuế, mà còn hở ra là tịch thu điền sản của sĩ thân sung làm quan điền. Có thuyết cho rằng lão gia tử ngấm ngầm căm giận bách tính đất Tô Châu hoài niệm Trương Sĩ Thành, nên mới đánh thuế nặng. Dù sao năm xưa khi thiên hạ đại loạn, lương thuế mỗi năm Trương Sĩ Thành thu ở Tô Châu cũng chỉ có một trăm vạn thạch. Vậy mà Đại Minh vừa lập nên, con số ấy đã tăng thêm nhiều đến thế. Ban đầu Chu Doãn Thông cũng có phần tán đồng lời đồn này. Nhưng khi năng lực xử lý chính sự ngày một thuần thục, tầm nhìn không ngừng mở rộng, hắn nhận ra cách nói ấy quá đỗi sai lầm. Nếu Đại Minh chưa lập quốc, việc đánh thuế nặng còn có thể giải thích được. Nhưng nay thảy đều là con dân Đại Minh, lão gia tử lại luôn mong thiên hạ được nghỉ ngơi dưỡng sức, cớ sao có thể làm ngơ trước gánh nặng của bách tính mấy nơi này? Tri phủ Tô Châu Mã Kinh đứng dậy, khom mình tâu: "Khởi bẩm Điện hạ, kỳ thực lương thuế Tô Châu sở dĩ nặng là vì quan điền quá nhiều. Nay trong ruộng đất của phủ Tô Châu, quan điền chiếm tới sáu phần mười, tổng cộng hơn sáu vạn một nghìn khoảnh ruộng." Hơn sáu vạn khoảnh ở chốn cá gạo lúa một năm hai vụ, số lương thực thu hoạch hằng năm là một con số khổng lồ. Cái gọi là quan điền chính là ruộng của công. Đó là quan điền từ thời Tống, Nguyên trước kia, đất vô chủ trong thời loạn lạc, ruộng cướp được từ tay kẻ địch, rồi đất đai tịch biên của tội nhân sau khi lập quốc, cùng nhiều nguồn khác. "Huyện Côn Sơn nơi quy tụ nhiều phú hào thì quan điền chiếm tới tám phần mười; Thường Châu, Gia Định, Thái Thương đều vượt quá bảy phần mười! Thuế định ngạch của quan điền mỗi mẫu là bảy đấu!" Tri phủ Tô Châu Mã Kinh là người Thiểm Tây, đỗ tiến sĩ năm Hồng Vũ thứ mười lăm, làm quan nổi tiếng thanh liêm cần mẫn. Cũng chính vì không phải sĩ nhân Giang Chiết nên ông mới có thể giữ chức chủ quan tại một đại phủ bậc nhất thiên hạ như Tô Châu, tuy không mang danh thái thú nhưng nắm thực quyền thái thú. Và cũng bởi không xuất thân từ Giang Nam, ông xử sự tương đối công tâm, không thiên vị hay tư thông với thế lực bản địa. "Thuế quan điền cao thì thuế dân điền tự nhiên cũng cao!" Mã Kinh tiếp tục: "Xem chừng có phần nặng nề, song thần lại không nghĩ vậy. Phủ Tô Châu xưởng thợ san sát, vải bông tơ lụa làm ra mỗi năm cung không đủ cầu, bách tính nửa làm thợ nửa làm nông, cuộc sống sung túc hơn hẳn những nơi khác!" Nghe những lời này, Chu Doãn Thông cười nói: "Nửa đoạn trước lời khanh nói Cô còn rất tán thưởng, nhưng câu cuối thì Cô chưa hài lòng lắm đâu!" Dứt lời, hắn mỉm cười: "Không thể vì người ta nhiều tiền mà thu thuế nhiều hơn được! Càng không thể vì bách tính sống đủ đầy mà làm ngơ trước thuế nặng chứ!" "Không thu thuế của kẻ nhiều tiền, chẳng lẽ lại thu nhiều thuế ở nơi nghèo khó?" Tính tình Mã Kinh vốn thanh liêm bộc trực, liền cãi lại Chu Doãn Thông một câu: "Điện hạ, vị biên tu người Tô Châu kia bênh vực quê hương là lẽ thường tình. Nhưng thần cai quản Tô Châu, ngày tháng của bách tính có khấm khá hay không, thần tự khắc rõ!" Nói rồi, ông lại cau mày: "Thần vụng miệng, không biết nói lời hay ý đẹp. Thần cũng hiểu bách tính sống tốt mới là cái tốt thật sự. Nhưng Tô Châu khác với những nơi khác, không thể vơ đũa cả nắm!" Giọng điệu ông cứng cỏi, chẳng biết đưa đẩy quanh co lấy nửa lời. Trong điện, Trung thư xá nhân Lưu Tam Ngô lên tiếng nhắc nhở: "Tô Châu phủ, trước mặt Điện hạ, phải giữ chừng mực lời ăn tiếng nói!" "Không sao, không sao!" Chu Doãn Thông cười, nói với Mã Kinh: "Khanh cứ ngồi xuống nói cặn kẽ xem rốt cuộc khác ở chỗ nào, Cô xin rửa tai lắng nghe!" "Phú thương hào môn quá nhiều!" Mã Kinh nghiêm nét mặt nói: "Thần là người phương bắc, nhìn nhận sáng suốt hơn người khác!" "Thời tiền triều, giặc Mông Nguyên vào làm chủ Trung Nguyên, tự thấy ở phương bắc giết chóc quá độ nên mới thi hành chính sách hoài nhu với Giang Nam. Trải qua hơn trăm năm, hào môn vọng tộc đất Giang Nam lớn mạnh, kẻ giàu thì ruộng đất thẳng cánh cò bay, người nghèo không có mảnh đất cắm dùi. Bọn họ lại vắt óc trốn thuế lương, chỉ biết vinh thân phì gia mà làm kiệt quệ quốc gia!" Lời Mã Kinh khiến Chu Doãn Thông thầm gật đầu. Nghĩ lại cuối thời nhà Nguyên, những kẻ căm hận đám khởi nghĩa như lão gia tử nhất, ngoài tầng lớp thống trị Đại Nguyên ra thì chính là tập đoàn sĩ thân đất Giang Chiết. Đám người này lập nên vũ trang địa chủ, tìm đủ mọi cách để chống đối lão gia tử. "Nay lương thuế nặng nên tệ kiêm tính điền địa chưa lộ rõ. Một khi lương thuế nhẹ bớt, những kẻ này sẽ đầu cơ ruộng đất, bỏ giá cao để thâu tóm điền sản!" Mã Kinh nói tiếp. "Nói bậy!" Đằng sau Lưu Tam Ngô, một viên quan dự nghị bất bình lên tiếng: "Giá ruộng cao chẳng phải là tốt sao? Lẽ nào ruộng đất rẻ mạt mới là hay?" Người vừa nói Chu Doãn Thông nhận ra, là Thị giảng Hàn lâm viện Lý Thân, cũng xuất thân từ đại tộc Giang Nam. "Dẫu là hai mươi khối ngân nguyên một mẫu, bọn phú thương hào môn vọng tộc kia mua vào cũng chẳng chớp mắt!" Mã Kinh lạnh lùng đáp lại: "Nhưng chúng thổi giá ruộng lên tận trời xanh thì bách tính ai mua cho nổi? Đến lúc đó, giá đất giá lương đều nằm gọn trong tay chúng, bách tính cả đời vất vả chẳng qua cũng chỉ làm giàu cho bọn chúng mà thôi!" "Bọn chúng có bao giờ chịu làm ăn thua lỗ, cho dù mua vào giá cao, nhưng một khi gặp năm mất mùa thiên tai, chúng liền đè giá ruộng xuống thật thấp, ép bách tính phải bán tháo đất đai. Dân chúng mất ruộng chỉ đành để chúng thuê mướn, tùy tiện thí cho vài đồng là phải nai lưng làm trâu làm ngựa cho chúng!" "Rồi đợi đến khi thiên tai qua đi, chúng lại đẩy giá đất lên cao, rốt cuộc khổ sở trăm bề vẫn là bách tính! Bây giờ trông thì lương thuế có vẻ nặng, song bách tính vẫn kham nổi. Nhược bằng giảm thuế, kẻ hưởng lợi cuối cùng vẫn là bọn họ!" "Ngươi..." Lý Thân nghẹn lời. "Lương thuế tuy cao, nhưng theo thần thấy lại có thể kìm hãm tệ kiêm tính đất đai, lợi nhiều hơn hại!" Mã Kinh tiếp tục: "Thần biết nói ra lời này sẽ bị người ta chửi rủa, lại bất công với bách tính, nhưng kẻ làm chính sự phải lấy đại cục làm trọng!" Con người Mã Kinh này về sau có thể trọng dụng! Lời ông nói dẫu chưa hoàn toàn chuẩn xác, song lại trúng ngay một trong những mầm mống dẫn đến sự khủng hoảng và suy tàn của đế quốc Đại Minh sau này. Nạn kiêm tính đất đai ở trọng địa tài chính thuế khóa như Giang Nam, sự lũng đoạn của đại phú hào cùng các thế gia đối với kinh tế dân sinh lẫn văn hóa chính trị. Vào thời vãn Minh, thế lực của đám người này phình to đến mức không thể kiềm tỏa, triều đình muốn thu thuế còn phải nhìn sắc mặt bọn họ, xem họ chịu nạp bao nhiêu chứ không phải là đáng thu bấy nhiêu. Ngoài điền địa, còn có cả vận chuyển đường thủy, còn có muối vụ... Sở dĩ lão gia tử chẳng nể nang sĩ thân Giang Nam, sở dĩ đánh thuế nặng, thậm chí cố ý không trọng dụng giới đọc sách ở những nơi này, cũng có đôi phần bắt nguồn từ đó. Ban đầu Chu Doãn Thông thi hành thương thuế có thể thông suốt không gặp trở ngại, cũng chính vì nguyên cớ này. Điều lão gia tử muốn dựng xây là một xã hội tiểu nông no ấm, mà sự tồn tại của những đại địa chủ, đại thương nhân, đại hào môn kia lại chính là chướng ngại lớn nhất trên con đường ấy.