Chương 733: Bàn về khoa cử

“Hoàng......... Hoàng biểu đệ tới!” Lý Cảnh Long cất giọng đầy khí lực hô lớn một tiếng, khiến ca vũ trong phòng vì thế mà khựng lại. “Đây là lễ nghi gì vậy?” Giữa lúc Cảnh Thanh còn đang nghi hoặc thì chợt thấy Tào Quốc công Lý Cảnh Long, Giải Tấn cùng Thiết Huyễn đều nghiêm nét mặt đứng dậy, vả lại Thiết Huyễn còn kín đáo kéo tay hắn một cái. Chỉ thấy một người trẻ tuổi vóc dáng cao ráo ngọc thụ lâm phong, mặt như quan ngọc mỉm cười bước vào. “Chư vị, tại hạ làm kẻ khách không mời mà đến, quấy rầy nhã hứng của chư vị rồi!” Người trẻ tuổi chắp tay cười nói. “Ngài... nói đi đâu thế!” Lý Cảnh Long đón lên trước, “Đều là người một nhà cả, sao lại gọi là khách không mời.” Nói rồi, hắn lại trực tiếp nghênh đón người trẻ tuổi nọ vào ngồi ở vị trí chủ tọa. Giải Tấn cũng cười nói: “Đã là khách, đương nhiên phải tôn làm bậc thượng tân.” Thiết Huyễn nhất thời chẳng biết nói gì cho phải, chỉ đành chắp tay vái dài. “Đã là tới để giải khuây, hà tất phải đa lễ thế này!” Vị Hoàng biểu đệ kia đương nhiên chính là Chu Doãn Thông, vừa bước vào đã trở thành tâm điểm của cả căn phòng. Cảnh Thanh nhìn hắn từ phía bên, hạ thấp giọng hỏi Thiết Huyễn: “Chẳng lẽ vị Hoàng biểu đệ này cũng là một huân quý xuất thân vô cùng tôn quý?” Thiết Huyễn hỏi: “Sao hiền đệ nhìn ra?” “Ngu đệ thấy huynh đài cùng Tào Quốc công, lại thêm cả Giải học sĩ đều đối với hắn...” Cảnh Thanh nói hãy còn hàm súc, ý tứ ngầm là người này vừa vào thì sắc mặt ba người các huynh đều biến đổi cả. Thiết Huyễn không biết nói dối, ngẫm nghĩ giây lát rồi ghé tai nói nhỏ: “Hiền đệ nói không sai, thân phận vị Hoàng biểu đệ này thật ra còn tôn quý hơn cả Tào Quốc công.” Nói đoạn, hắn ngừng lại một chút rồi tiếp: “Tính tình ngài ấy thật ra rất tốt, khoan hậu độ lượng, tấm lòng rộng rãi. Lát nữa, hiền đệ nên thân cận với ngài ấy nhiều hơn!” Ngay sau đó, hắn lại dặn dò nhỏ giọng: “Kỳ thực chốn này ta cũng chẳng thích lui tới, nhưng người trong giang hồ thân bất do kỷ. Huynh đệ ta sắp sửa ngoại phóng làm quan, trong triều có người trợ lực tự nhiên sẽ được lợi vô cùng!” “Điều này ngu đệ hiểu!” Cảnh Thanh cười khẽ, “Ta đâu phải kẻ ngốc nghếch!” ~~~ Trong nhã thất ca múa uyển chuyển, điểm hay của ca vũ ở những nơi thế này chính là không lấn át tiếng nói của tân khách. Vừa có thể giúp khách nhân thưởng ngoạn cảnh đẹp mắt, lại chẳng hề ảnh hưởng đến tiếng trò chuyện của nhau. “Vị này là?” Giải Tấn nhìn Dương Sĩ Kỳ đang ngồi ngay ngắn nghiêm chỉnh bên cạnh Lý Cảnh Long bèn hỏi, “Trông lạ mặt quá!” “Giải học sĩ, vãn sinh là Dương Sĩ Kỳ!” Dương Sĩ Kỳ biết đối phương xuất thân là thị độc của Hoàng thái tôn, giữ chức Hàn lâm viện học sĩ, không dám làm cao, kính cẩn thưa. Nào ngờ, tác phong ấy lại khiến Giải Tấn có chút không vui: “Ấy, chỗ riêng tư hà tất phải mở miệng học sĩ ngậm miệng học sĩ, ta nào có chân tài thực học gì đâu!” “Học sĩ quá lời rồi!” Dương Sĩ Kỳ đỏ mặt, nhưng thái độ vẫn cung kính như cũ. “Nói ra thì hai người các ngươi còn là đồng hương đấy! Đều là người Cát An, Giang Tây!” Lý Cảnh Long cười nói, “Sĩ Kỳ hiện đang ở phủ ta làm tây tịch, dạy dỗ thằng con bất tài của ta đọc sách.” Dứt lời, hắn lại cười: “Ở đất Giang Tây các ngươi, y cũng là một bậc tài tử đấy!” “Ngươi cũng là người phủ Cát An ư?” Người ta thường nói đồng hương gặp nhau thêm phần thân thiết, Giải Tấn nghe đối phương là người cùng quê với mình thì mừng rỡ, phẩy quạt xếp cười nói: “Không ngờ hôm nay ta lại gặp được đồng hương ở nơi này!” Dứt lời, hắn thoáng cảm thán: “Đã lâu lắm rồi ta chưa về quê!” Ngay sau đó, hắn nở nụ cười tươi, lại nói tiếp: “Ngươi cũng là tài tử sao, nhưng sao ta chưa từng nghe danh nhỉ? Ngươi học ở thư viện nào? Tọa sư là vị nào?” Tính tình hắn vốn có phần phóng túng bất kham, cậy tài ngông nghênh, nay lại là bề tôi thân cận đang đắc thế nơi Đông Cung, lại thêm men rượu chếnh choáng nên lời nói ra không chút suy nghĩ đắn đo. Lời này rõ ràng là khiến đối phương khó xử. Dương Sĩ Kỳ lộ vẻ lúng túng, thấp giọng đáp: “Thuở hàn vi vãn sinh chu du bốn phương, không theo học ở thư viện nào cố định!” Nói đến đây, y dừng lại một chút: “Hơn nữa, vãn sinh chưa từng thi đỗ khoa cử xuất thân, không có tọa sư!” “Ngươi chưa thi cử ư?” Giải Tấn lấy làm lạ, “Hay là thi không đỗ?” Câu nói này của hắn lại mắc phải lỗi ăn nói vụng về, khiến người ta rơi vào cảnh lúng túng cùng cực. “Vâng, vãn sinh ngu muội!” Dương Sĩ Kỳ ngượng ngùng cúi đầu: “Năm ngoái không đỗ, bèn ở lại kinh sư, may nhờ Tào Quốc công thưởng thức, vừa dạy học vừa tiếp tục khổ độc, định bụng đợi kỳ thu vi năm nay sẽ ứng thí lần nữa!” “Khoa cử còn chưa đỗ thì chưa tính là tài tử được!” Giải Tấn phẩy quạt nói, “Thực ra hiện nay khoa cử Đại Minh ta đã đơn giản tới cùng cực rồi!” Vừa nói, hắn vừa xoạt một tiếng thu quạt lại, tiếp tục thao thao bất tuyệt: “Quốc triều khoa cử tuyển sĩ chẳng qua chỉ xoay quanh mấy bộ thánh hiền kinh điển. Khác với tiền triều trăm nhà chú giải, triều ta độc tôn Chu Tử!” Nói tới đây, hắn nâng chén rượu nhấp một ngụm, cười bảo: “Chỉ cần học thuộc lòng hết mọi chú thích của Chu Tử, khi thi đừng phạm quy cách, chữ nghĩa nắn nót một chút thì chẳng có lý nào lại không đỗ!” “Nên biết quốc triều lúc này đang thiếu quan lại trầm trọng! Đợt thi hương mùa thu năm nay, đích thân Lễ bộ Thượng thư đã dặn, chỉ cần bài làm tàm tạm là lấy tất, bằng không thiên hạ lấy đâu ra người làm quan, nhiều nơi đến chức huyện lệnh còn chẳng kiếm đâu ra người bổ khuyết!” “Đề thi đơn giản, quốc triều cầu hiền sốt sắng, tiêu chuẩn nới rộng, nếu thế này mà ngươi vẫn không đỗ thì ngươi thật là...” Lời hắn nói quả thực là sự thật, chuyện này Chu Doãn Thông cũng đang canh cánh trong lòng. Dù cho chế độ khoa cử rồi sẽ bị thời đại đào thải, nhưng tuyệt đối không phải là ở thời đại này. Nho sĩ ở thời đại này vẫn là lựa chọn duy nhất không thể thay thế để trị lý thiên hạ. Mấy năm gần đây, hậu quả từ việc năm xưa lão gia tử tru sát quá nhiều quan lại đã bắt đầu bộc lộ. Đội ngũ quan viên xuất hiện cục diện tre già măng chưa mọc, quan lại cơ sở ở địa phương lại càng thiếu thốn nghiêm trọng. Lúc này sắc mặt Dương Sĩ Kỳ càng thêm ngượng nghịu, xấu hổ cúi gằm đầu. “Một lần lỡ bước cũng chẳng nói lên điều gì. Dương tiên sinh thời trẻ chu du bốn phương, đúng như lời thánh nhân từng dạy, đọc vạn cuốn sách không bằng đi vạn dặm đường!” Chu Doãn Thông mở lời gỡ thế bí, mỉm cười nói: “Người trẻ tuổi chịu chút trắc trở cũng không phải chuyện xấu!” Nói rồi, hắn lại quay sang Giải Tấn bảo: “Huống hồ, ngươi tưởng ai nấy đều như ngươi, tuổi trẻ đỗ tiến sĩ, nở mày nở mặt sao?” Lời vừa dứt, Dương Sĩ Kỳ cảm kích Chu Doãn Thông đến khôn cùng. Mấy câu vô tâm của Giải Tấn ban nãy đã dìm y xuống hầm băng. Bởi vì những lời đó được thốt ra ngay trước mặt Hoàng thái tôn, nếu điện hạ ghi nhớ trong lòng, sinh định kiến từ trước thì sau này dẫu Dương Sĩ Kỳ y có đỗ Trạng nguyên cũng vị tất đã có được tiền đồ xán lạn. Nhưng giờ phút này, Hoàng thái tôn chẳng những mở lời an ủi mà còn nói đỡ cho y. Trong lòng Dương Sĩ Kỳ thực sự dâng trào cảm xúc muôn phần. Kỳ thực nếu luận về ấn tượng của Chu Doãn Thông đối với Dương Sĩ Kỳ, ngoài sự tò mò ra thì cũng chỉ ở mức bình thường. Trong lịch sử, Dương Sĩ Kỳ xuất sĩ khá muộn, nhờ một vị đại nho tên là Vương Thúc Anh tiến cử vào kinh biên soạn Thái Tổ thực lục vào thời Kiến Văn. Về sau Chu Đệ Tĩnh Nan thành công, tiến kinh đăng cơ làm hoàng đế, hoạn lộ của Dương Sĩ Kỳ hanh thông vô cùng, từ Hàn lâm viện Biên tu thăng tiến như diều gặp gió, trở thành trọng thần phò tá quốc gia. Còn vị đại nho Vương Thúc Anh tiến cử y năm xưa, lại giấu bài thơ tuyệt mệnh trong người rồi tự vẫn nơi đạo quán vào ngày Chu Đệ tức vị. Thê tử tự sát trong ngục, hai người con gái gieo mình xuống giếng tuẫn tiết, có thể coi là một nhà trung liệt. Thêm vào đó, trước tác và học thuyết cả đời ông đều bị thất lạc sạch sẽ, chỉ trong Tứ Khố Toàn Thư thời Thanh mới thấy được đôi chút mảnh vụn tàn thiên. Nói cặn kẽ ra thì chuyện này cũng chẳng liên quan gì đến Dương Sĩ Kỳ, mỗi người có một lựa chọn khác nhau, càng không thể lấy cùng một chuẩn mực đạo đức để áp đặt cho tất cả mọi người. “Vả lại, cái tên này của ngươi đúng là nói năng bừa bãi!” Chu Doãn Thông tiếp tục cười mắng Giải Tấn: “Nào là đề thi đơn giản, tiêu chuẩn nới rộng, toàn là nói xằng nói bậy!” Dứt lời, hắn cười bảo: “Nếu cấp trên của ngươi hay đám Trung thư xá nhân mà nghe thấy mấy lời này, có mà lột da ngươi ra!” Giải Tấn bật cười, chẳng thèm để bụng. Nào ngờ, Cảnh Thanh ngồi bên cạnh bỗng nhiên lên tiếng: “Vừa rồi Giải học sĩ nói đề thi đơn giản, nới rộng tiêu chuẩn tuyển chọn, kỳ thực cũng chẳng hề sai!” Ánh mắt tò mò của Chu Doãn Thông lập tức quét tới, chỉ thấy Cảnh Thanh tiếp tục nói: “Theo vãn sinh thấy, lối thi cử bát cổ do Hoàng thượng ngự định thực chất là đóng đinh trói chết người đọc sách!” “Học vấn của thánh nhân vốn nên trăm hoa đua nở, cớ sao triều ta lại thiên vị độc tôn Trình Chu lý học?” “Theo góc nhìn của vãn sinh, Trình Chu lý học phần nhiều là bàn suông về cương thường luân lý, cố chấp phiến diện, có phần xa rời thực tế.” “Kẻ sĩ được đào tạo dưới quan niệm này phần lớn sính nói lời đao to búa lớn sáo rỗng, kẻ làm việc thực tế lại quá ít!” “Triều ta độc tôn Trình Chu lý học để kén chọn nhân tài, lâu dần thiên hạ người đọc sách ai nấy đều mở miệng là nhân nghĩa đạo đức, vậy thì...” “Nói câu khó nghe, chỉ cần gào to luân lý cương thường nhân nghĩa đạo đức là làm được quan, vậy thì người người tất sẽ giả vờ đóng vai thánh nhân. Nhưng khi ấy ai sẽ là người xắn tay áo làm việc thực chất đây!” “Hiền đệ im miệng!” Thấy Cảnh Thanh thao thao bất tuyệt, Thiết Huyễn thất sắc kinh hoàng. Thế nhưng Giải Tấn lại vỗ tay khen hay, tỏ vẻ vô cùng tâm đắc như thể hận gặp nhau quá muộn. “Cảnh Thanh này to gan thật!” Chu Doãn Thông thầm nghĩ trong bụng. Triều đình dùng văn bát cổ lấy sĩ, lại thêm việc độc tôn Trình Chu lý học đều là do lão gia tử gạt phăng mọi dị nghị mà định ra. Người khác chẳng ai dám hé răng nửa lời, thế mà hắn lại dám nói thẳng thừng, lại còn trong trường hợp này. Ngẫm nghĩ giây lát, Chu Doãn Thông mở miệng cười hỏi: “Chẳng lẽ chính vì không tán thành đường lối tuyển chọn nhân tài của triều đình, nên sau hai lần đỗ cử nhân ở kỳ thi hương, ngươi đều không chịu vào kinh dự kỳ điện thí?” Cảnh Thanh mỉm cười: “Đúng là như vậy!”