Chương 734: Quốc sĩ vô song (1)

“Đây là nguyên do ngươi hai phen đỗ hương thí, lại không dự điện thí sao?” Chu Doãn Thông ánh mắt sáng lên nhìn Cảnh Thanh, mở lời hỏi. Nho sinh thời đại này hoàn toàn không giống hạng người đọc sách rập khuôn như cùng đúc từ một khuôn sau này. Quả thực ai nấy đều đầy cá tính, xương cứng, đầu cũng cứng. Cảnh Thanh có lẽ cũng tự biết lỡ lời, lại thêm khi nãy Thiết Huyễn căng thẳng kéo tay, khiến hắn không muốn nhiều lời nữa. Lý Cảnh Long ngồi bên cười nói: “Hiền đệ cứ nói đừng ngại, nơi này không có người ngoài, ai lại đem ra ngoài bêu riếu cơ chứ!” Nói đoạn lại cười tiếp: “Hơn nữa, thân phận vị biểu đệ này của ta còn tôn quý hơn cả ta, trong cung cũng nói được đôi lời. Lỡ như cảm thấy ngươi nói có lý, quay về tấu lên trên, chẳng phải là một việc tốt sao?” Cảnh Thanh nhìn Chu Doãn Thông, ánh mắt đối phương trong trẻo, ngầm mang vẻ khích lệ. Lại nhìn Thiết Huyễn, thần sắc cũng chuyển sang đồng thuận. Bấy giờ, hắn cất cao giọng: “Cũng không hẳn, lần đầu là do gia mẫu thân thể khiếm an, tại hạ phải ở nhà tận hiếu.” “Người đời đều coi chữ hiếu nặng tựa trời cao, nhưng vì chữ hiếu mà từ bỏ điện thí, từ bỏ nấc thang cá chép vượt long môn, từ bỏ quan cao lộc hậu, xưa nay có mấy ai làm được?” Chu Doãn Thông nâng chén rượu: “Chuyện này, đáng uống cạn một chén lớn!” Chữ hiếu, cao hơn trời. Nhưng, hiếm kẻ làm cho trọn! Một chén rượu, mọi người cùng nâng lên uống cạn. “Lần thứ hai thì sao?” Chu Doãn Thông tự tay rót đầy chén cho Cảnh Thanh, lại hỏi. Cảnh Thanh hành lễ tạ ơn rồi nói: “Nói đến lần thứ hai, cũng là do tại hạ quá mức chấp khí!” Dứt lời cười khổ: “Lần thứ hai tại hạ lại đỗ Giải nguyên hương thí, vốn định đến kinh thành dự điện thí...” Khi ấy, Giải Tấn ngồi bên lắc lư đầu nói: “Tặc tặc, nhìn xem, liền hai phen đỗ hương thí, lại đều là Giải nguyên, đây mới là tài tử!” Nghe vậy, Dương Sĩ Kỳ lập tức đỏ bừng mặt. Chu Doãn Thông liếc xéo Giải Tấn một cái, người sau liền cụp mắt khép nép uống rượu, không dám chen lời nữa. “Trước khi vào kinh, Học chính kiêm Hữu Bố chính Thiểm Tây Trương đại nhân thiết yến khoản đãi sĩ tử!” Cảnh Thanh tiếp tục nói: “Trong tiệc, Trương đại nhân cùng tại hạ đàm luận Nho học, xảy ra khá nhiều tranh cãi!” Thiểm Tây Học chính Trương Doãn Chiếu, người này Chu Doãn Thông có chút ấn tượng, xuất thân sĩ tử Chiết Tây vùng Giang Nam, chính là kẻ tôn sùng Trình Chu Lý học đến cùng. Ở triều đình khá có phần thanh quý, nhân duyên rất tốt. “Các ngươi tranh luận chuyện gì?” Chu Doãn Thông cười hỏi tiếp: “Chẳng lẽ ngươi nói Lý học không tốt?” “Lý học khởi từ thời Tống, truyền qua mấy đời gom góp tài năng của chư vị tiên hiền đại gia, tự nhiên là tốt, hơn nữa là cực tốt!” Cảnh Thanh vội nói: “Tại hạ cũng nghiên cứu kinh văn Lý học, nhưng tâm đắc lại hoàn toàn khác biệt với vị Trương đại nhân này!” “Trương đại nhân chuộng thanh đàm, mở miệng ắt nói đến tam cương ngũ thường, luân lý thiên hạ.” “Mà tại hạ cảm thấy, Lý học cũng được, Hán Nho cũng được, Đường Nho cũng xong. Cốt lõi căn bản truyền giảng kỳ thực đều là kẻ sĩ không thể không có chí lớn và lòng kiên trì, kẻ sĩ không thể thiếu khí hạo nhiên, không thể thiếu cốt cách cứng cỏi!” “Kỳ thực tại hạ cũng chưa nói gì quá đáng, Trương Học chính đã vô cùng phật ý!” Nghĩ đến đây, Chu Doãn Thông cũng hiểu vì sao một vị Học chính của cả tỉnh lại phật ý. Mở tiệc khoản đãi sĩ tử đỗ cao, vốn là việc tốt. Bàn luận học vấn cũng là việc tốt, nhưng khốn nỗi lại gặp phải tên cứng đầu này, giữa chốn đông người tranh cãi với Học chính. Ở đời, đám quan trên thường hay bảo mọi người cứ thẳng thắn giãi bày. Nhưng ý tứ thực sự chính là, câm hết miệng lại, nghe ông đây nói. Ông nói thì chúng mày phải vỗ tay. “Trương Học chính bảo tại hạ đọc sách chớ nên đọc bề nổi.” “Tại hạ đáp, chính vì tại hạ đọc sâu, nên mới nói như thế!” “Kinh văn Lý học không phải do một người viết nên, học tử lại chỉ chăm chăm học thuộc chú giải của một mình Chu Tử, lâu dần chẳng phải học tử thiên hạ đều như đúc từ một khuôn sao?” “Kẻ sĩ nên có chí lớn kiên định, nên tự cường không ngừng, chứ không phải nói năng khoác lác!” “Hơn nữa, kẻ đọc sách thì nên chăm lo chính sự quốc gia, thay vì một mực rêu rao đạo đức giáo hóa!” Nói đến đây, Cảnh Thanh bỗng thấy phẫn uất: “Cái gì mà chết đói là chuyện nhỏ, thất tiết mới là chuyện lớn? Cũng may mà bọn họ nói ra được, quả thực là... Đạo đức giáo hóa, là thứ giáo hóa thế này sao? Quả phụ tái giá là trái đạo đức? Đám kẻ sĩ trong thiên hạ đọc sách đổ hết vào bụng chó rồi, cả ngày chẳng làm việc chính, mở miệng ra là gia quốc thiên hạ, nhưng con mắt lại chỉ chăm chăm dòm ngó xem đàn bà có tái giá hay không, thật là vô lý hết sức!” “Lời này, đáng cạn thêm một chén lớn!” Chu Doãn Thông lại cười nói. Phải biết, kể cả thời Tống, phong khí xã hội vẫn rất cởi mở. Con dâu tể tướng thời Tống chết chồng tái giá đâu có ít. Con dâu Bàng thị của Vương An Thạch, vợ trước Lưu thị của Nhạc Phi, vợ trước Đường Uyển của Lục Du đều tái giá với người khác. Đến cả Hoàng hậu của Tống Nhân Tông... Tái giá là nhân luân. Khổ nỗi đám hủ nho này lại đem cái gọi là đạo đức tự họ thêu dệt đè bẹp nhân luân, còn ép người ta phải tuân theo. Song nói đi cũng phải nói lại, Lý học không phải hoàn toàn xấu, xấu là lòng người. Lý học khởi phát từ thời Tống, nhưng thịnh hành dưới thời Nguyên. Bởi lẽ Lý học có một điểm cực kỳ có lợi cho kẻ thống trị, chính là đại nghĩa quân thần mà nó xiển dương đã vượt lên trên sự phân biệt Hoa - Di trong các học thuyết xưa nay. Cảnh Thanh uống nửa chén, lại cười khổ: “Kỳ thực lúc ấy tại hạ cũng gàn dở, tranh biện không thôi với Trương Học chính. Về sau Trương Học chính dường như bực mình, liền bảo tại hạ: ‘Ngươi ở Thiểm Tây nắm giữ ngọn cờ đầu của sĩ tử, nếu đến kinh sư, nơi sĩ tử Giang Nam quy tụ, thì chẳng thấm tháp vào đâu!’.” Chu Doãn Thông lấy làm lạ, cười bảo: “Tuy ta với ngươi quen biết chưa lâu, nhưng ta thấy tính cách ngươi cũng có vài phần kiêu ngạo. Hắn càng nói như vậy, ngươi càng phải hiếu thắng, nhất định tranh đoạt ngôi đầu trong điện thí mới phải, sao lại không tham gia?” Cảnh Thanh cười vài tiếng, nói: “Ban đầu tại hạ cũng nghĩ thế, nhưng Trương Học chính lại nói, triều đình tuyển chọn nhân tài, trước tiên coi trọng đức hạnh. Tính tình ngông nghênh bốc đồng, thích đâm đầu vào ngõ cụt như tại hạ, chưa chắc đã vừa mắt quan khảo thí!” “Hắn còn bảo, đại quan trong triều toàn người phương nam, người ra đề bộ Lễ, người chấm thi viện Hàn lâm, quan giám khảo, chủ khảo, thẩm khảo thảy đều là người phương nam, đều là môn đồ Trình Chu Lý học. Tại hạ đỗ hương thí, nhưng chưa chắc đỗ nổi điện thí.” “Bởi vậy tại hạ giận quá mất khôn, cũng buông ra mấy lời không nên nói!” “Ngươi rốt cuộc đã nói gì?” Chu Doãn Thông cười hỏi. “Tại hạ nói, thuở đầu lập quốc quan cao toàn người Hoài, nay lại toàn người Nam, Trình Chu Lý học vơ đũa cả nắm, trói buộc lòng người, khoa cử thế này không tham gia cũng xong!” Nghe vậy, sắc mặt Chu Doãn Thông lập tức sa sầm. Cùng lúc đó, đợi Cảnh Thanh dứt lời, Thiết Huyễn bỗng bồi thêm một câu: “Về sau vị Trương Học chính kia dâng sớ lên hoàng thượng, bảo Cảnh hiền đệ mắt không xem ai ra gì không chịu dự khoa cử, coi việc triều đình tuyển chọn nhân tài như trò đùa. Hoàng thượng nổi trận lôi đình, phạt Cảnh hiền đệ mười năm không được thi cử!” Lập tức, sắc mặt Chu Doãn Thông càng thêm khó coi. “Xong rồi, lão già hủ nho họ Trương sắp xui xẻo rồi!” Bên cạnh, Lý Cảnh Long nhìn sắc mặt Chu Doãn Thông, thầm nghĩ trong bụng, đoạn lại nhìn Thiết Huyễn, thầm nhủ: “Người ta bảo chó cắn không sủa quả không sai. Lão Thiết này ngày thường ít lời, nhưng hễ mở miệng là đâm trúng chỗ hiểm, thật chuẩn xác hiểm độc làm sao!” Chu Doãn Thông sở dĩ sắc mặt không vui, chính là vì câu “quan cao toàn người Nam” trong lời Cảnh Thanh. Nói chi tiết ra, quan viên Đô Sát viện, viện Hàn Lâm, Ngự Sử đài hiện nay, phần lớn đều là quan viên vùng Giang Nam. Trong này tất phải dính dáng đến một vấn đề: kết xã, kết đảng! Đại Minh sụp đổ, cũng chính vì kết bè kết đảng, đảng tranh!