Chương 567: Đặc quyền của người đọc sách

Quan Ninh từng luân phiên làm việc ở Hộ bộ, sau khi tức vị lại bảo Tiết Khánh chỉnh lý sổ sách Hộ bộ rồi đích thân xem xét tỉ mỉ. Hắn phát hiện ra một vấn đề. Phía nam vốn là mảnh đất kinh tế phồn thịnh, bất kể canh nông hay thương nghiệp đều phát triển cực tốt, thậm chí tài chính của một phủ có thể vượt qua cả một châu ở phương bắc, nhưng trên thực tế, thuế má của triều đình phần lớn lại bắt nguồn từ phương bắc. Đây cũng là nguyên nhân khiến Đại Khang đến thời kỳ suy tàn thì quốc khố cạn kiệt cả tiền lẫn lương. Thực chất ngay từ đầu cuộc chiến, Long Cảnh Đế đã phái người xuống phía nam trưng thu lương thảo, mãi đến giai đoạn cuối mới gom góp được, kết cục còn chưa kịp vận chuyển tới... Điều này cũng đủ nói lên vài vấn đề. "Nói thử xem." Quan Ninh đầy hứng thú hỏi. "Dạ." Tiền Đại Phú mở lời: "Từ sau khi theo bệ hạ, thảo dân không còn đơn thuần là một thương nhân nữa, nên cũng lưu tâm nhiều hơn đến tình hình phương diện này." "Ở phương nam, sĩ, thân, thương vốn là một thể." Hắn trầm giọng nói: "Thuế khóa của quốc gia chủ yếu bắt nguồn từ ruộng đất, đất đai phương nam màu mỡ, nguồn nước dồi dào, sản lượng bội thu, có khi chỉ hai châu được mùa là cả thiên hạ đủ ăn, nhưng nơi đó tình trạng kiêm tính ruộng đất hết sức nghiêm trọng, rất nhiều ruộng tốt của bình dân đều bị địa chủ hương thân thâu tóm vào danh nghĩa cá nhân." Quan Ninh gật đầu. Một vương triều đi đến giai đoạn suy tàn thì tình trạng này là không thể tránh khỏi. Lấy ruộng đất ở ngoại thành kinh đô làm ví dụ, rất nhiều ruộng tư đều bị đám huân thích chiếm đoạt. Đó chính là kiêm tính ruộng đất. Sự cách biệt về thân phận và địa vị khiến bách tính bình thường chẳng có cách nào kháng cự. Bọn chúng cũng dùng đủ mọi thủ đoạn tước đoạt đất đai, bách tính chỉ đành cắn răng thuê lại ruộng mà trở thành tá điền. Phương nam cũng tồn tại tình trạng này, chỉ khác là chủ thể biến thành địa chủ và hương thân. Tiền Đại Phú nói tiếp: "Địa chủ và hương thân có ruộng đất đương nhiên cũng phải nộp thuế, nhưng bọn họ có một biện pháp, hay nói đúng hơn là luồn lách qua kẽ hở của luật pháp để trốn thuế một cách hợp lý!" "Luật pháp Đại Khang quy định người đọc sách có công danh mang thân được hưởng đặc quyền, trong đó có một điều khoản chính là miễn trừ thuế khóa và tạp dịch!" Quan Ninh sắc mặt hơi trầm xuống. Thực ra không chỉ riêng Đại Khang có điều luật này, ở Ngụy quốc và Lương Quốc cũng tương tự. Ở các vương triều phong kiến, kẻ thống trị muốn có được sự ủng hộ của nhiều nhân tài nên mới ban cho người đọc sách đặc quyền này. Vì sao lại có câu vạn ban giai hạ phẩm, duy hữu độc thư cao? Đây chính là nguyên nhân chủ yếu. Học giỏi ắt ra làm quan, thi đỗ công danh thì không cần nộp lương thực. Việc này thoạt nhìn là chuyện tốt, nhưng theo năm tháng trôi qua, người đọc sách tăng lên quá nhiều, rốt cuộc nảy sinh vấn đề. Cội nguồn hình thành nên tầng lớp thân sĩ chính là ở chỗ này, đặc quyền đó tạo ra giai cấp thân sĩ, biến những kẻ đọc sách tay trắng lập nghiệp thành địa chủ. Những địa chủ này gửi ruộng đất dưới danh nghĩa người đọc sách có công danh, hưởng thụ tư sản không tốn một đồng chi phí, sau đó lại tiếp tục bồi dưỡng người đọc sách, từ đó hình thành sĩ tộc, rồi dần dà nắm giữ thực lực kinh tế bền vững. Một vòng tròn khép kín về quyền lợi đã thành hình: Đọc sách, làm quan, địa chủ, sĩ thân, hương thân, rồi lại đọc sách. Điểm mấu chốt nhất là bọn họ không cần nộp thuế! Rõ ràng là đại hộ, nhưng lại không phải nộp thuế, của cải chỉ gom vào túi riêng của bản thân. Tiền Đại Phú không nói cặn kẽ thêm về chuyện này, hắn biết Quan Ninh cũng thừa hiểu những ngóc ngách uẩn khúc bên trong. Hắn lại tiếp tục: "Hơn nữa, nhờ địa thế đặc thù và hoàn cảnh ổn định, thương nghiệp phương nam phát triển hơn phương bắc, giới thương nhân vì địa vị thấp kém nên đã liên kết lại thành thương bang, khi phát triển tới mức độ nhất định, các thương bang này liền cấu kết với sĩ tộc, sĩ tộc có được tài lực từ thương bang hậu thuẫn, còn thương bang lại nhận được sự che chở về chính trị từ sĩ tộc!" Tình cảnh này Quan Ninh đã nghe Tiết Hoài Nhân nói chi tiết. Đó cũng là một tập đoàn lợi ích, nổi danh nhất chính là Thanh Lưu Đảng. Mỗi khi triều đình quyết định thu thuế thương nghiệp, đám người này lại giương cao khẩu hiệu không được tranh lợi với dân để ra sức ngăn cản. Lực cản quá lớn nên trước sau vẫn khó lòng thi hành. Tiền Đại Phú trầm giọng: "Bởi vậy, sĩ, thân, thương bọn họ vốn là một thể, đây chính là nguyên nhân chủ yếu khiến triều đình trước nay không thể thu được phần thuế này." Thực ra cũng rất đơn giản. Bọn chúng cấu kết với nhau, lợi dụng thân phận của mỗi bên để tạo thành một khối lợi ích khổng lồ. Mà trong số đó, kẻ đóng vai trò mấu chốt chính là sĩ tộc, cũng chính là những người đọc sách. Nói cho cùng là kẻ cầm quyền không dám đắc tội người đọc sách, một khi mất đi đặc quyền, bọn họ tự nhiên sẽ dốc sức bảo vệ, cho rằng quyền lợi của bản thân bị xâm phạm. Thế nhưng đối với quốc gia, đây lại là một vấn đề cực kỳ lớn. Không thể thu thuế từ tay bọn họ, triều đình chỉ còn cách không ngừng bóc lột bách tính, cuối cùng dẫn tới phản kháng, gây ra khởi nghĩa nông dân, khiến cả vương triều sụp đổ... Tiền Đại Phú nhìn thần sắc ngưng trọng của Quan Ninh, mở miệng nói: "Bệ hạ muốn thay đổi cục diện này e là muôn vàn khó khăn, Đại Khang từng có một vị hoàng đế cũng muốn thúc đẩy cải cách, nhưng đã vấp phải lực cản rất lớn, sĩ tử mấy châu đồng loạt bỏ thi, cuối cùng chỉ đành thỏa hiệp rồi chẳng đi đến đâu..." "Vậy cũng bắt buộc phải thay đổi!" Quan Ninh lạnh giọng: "Người đọc sách dù có làm loạn đến đâu thì làm được gì, chẳng lẽ bọn họ không cần triều đình ban cho bát cơm ăn hay sao?" "Còn bách tính nghèo khổ thì lại khác, bát cơm của triều đình rốt cuộc cũng là do đám bách tính cùng khổ này dâng lên, nếu đám người này mà ly tâm ly đức với vương triều, thì vương triều đó chắc chắn không thể tồn tại lâu dài." Vấn đề này, Quan Ninh vẫn nhìn nhận rất thấu suốt. Xem ra hiện tại, việc xử lý chuyện phương nam đã cấp bách lắm rồi! Hắn tuyên bố trong buổi thiết triều việc thu thuế thương nghiệp đối với Đại Khang Lương Trang chính là để lót đường cho bước thống nhất thu thuế thương nghiệp tiếp theo. Đợi đến khi thuế thương nghiệp được thu, bước kế tiếp sẽ là bãi bỏ đặc quyền của người đọc sách, thúc đẩy chính sách sĩ thân nhất thể nạp lương. Mục đích căn bản của cải cách là làm cho quốc khố sung túc, chứ không phải để kẻ có tiền càng thêm giàu có, kẻ bần cùng càng thêm khốn khó... "Khi ngươi ở phương nam, bên đó biết tin trẫm đăng cơ thì có phản ứng ra sao?" "Ban đầu cũng có chút hỗn loạn, nhưng nhìn chung vẫn bình ổn. Khi ấy Long Cảnh Đế vì đối phó chiến tranh nên đã rút sạch binh lực phương nam, còn cưỡng bức bắt mười vạn tráng đinh, phương nam căn bản chẳng còn sức chống cự." Tiền Đại Phú nói: "Hơn nữa nơi đó duy trì sự ổn định cục diện địa phương là nhờ vào các đại sĩ tộc, thảo dân biết tin bệ hạ tức vị liền thu xếp lên đường hồi kinh, chuyện sau đó cũng không nắm rõ lắm." "Đúng rồi, Lan Thương Đại Vận Hà nên nạo vét tu sửa lại, phù sa bùn lầy bồi đắp nghiêm trọng, nhiều đoạn bị tắc nghẽn." "Ừ, những chuyện này trẫm sẽ sớm đưa vào kế hoạch." Cuộc trò chuyện này với Tiền Đại Phú giúp Quan Ninh hiểu rõ phương nam thêm không ít, bước tiếp theo chính là chấn chỉnh phương nam. Hiện tại vẫn chưa có tin tức phản hồi xác thực, song có lẽ cũng sắp có rồi. "Ngươi lui ra làm việc đi, mau chóng tiếp nhận vị trí, bình ổn giá lương thực." "Tuân chỉ." Vị quản sự của Đại Khang Lương Trang mà triều thần hết mực quan tâm ngóng chờ rốt cuộc đã tới nhậm chức. Nhân tuyển này dường như ngoài dự liệu, song lại nằm trong dự liệu. Những người phụ trách chủ chốt của Đại Khang Lương Trang đều là người cũ của Quan Thị Thương Hiệu, còn người ngoài căn bản không chen chân vào được, cũng chẳng dám nhúng tay. Cứ thế lại qua mấy ngày, Đại Khang Lương Trang chính thức khai trương mở cửa. Việc lập nên Đại Khang Lương Trang chẳng có vấn đề gì, mấu chốt nằm ở chỗ hắn mượn chuyện này dẫn ra thuế thương nghiệp, đây mới là điều trọng yếu nhất. Chỉ cần Đại Khang Lương Trang không thể phát huy tác dụng, không đạt được hiệu quả như lời Quan Ninh đã nói, thì mọi người có thể nhân cơ hội đó dâng sớ can gián bãi bỏ, chuyện thuế thương nghiệp đương nhiên sẽ bị gác lại. Vì vậy, ai nấy đều đang dán mắt dõi theo, rốt cuộc Đại Khang Lương Trang có giải quyết nổi cơn nguy khốn về giá lương hay không?