Chương 838: Đây lại là cái gì?

Có thể cảm nhận rõ độ dày tăng lên, nhiều hơn hẳn so với sơ thí. Chưa đếm kỹ, nhưng cảm giác chắc phải đến hơn mười tờ. Độ khó đã tăng lên, điều này cũng nằm trong dự liệu, dẫu sao cũng là chung thí, không khó sao được. Chỉ là không ngờ môn thi lần này không phải là Văn tổng hợp và Lý tổng hợp, mà là Hành sách và Thân luận. Đây lại là cái quỷ gì nữa. Quy chế thi vẫn như sơ thí, chia làm hai trường. Hiện tại môn bọn họ thi chính là Hành sách. Đề trắc nghiệm! Trên một tờ bài thi chi chít những câu hỏi lựa chọn từng gặp ở sơ thí, tức là chỉ có duy nhất một dạng đề. Thế này còn đỡ. Phương Trí thấy loại đề này dễ thở hơn nhiều so với việc phải viết tràng giang đại hải, mấu chốt là còn có thể đoán mò. Hắn hơi thả lỏng đôi chút. Nhưng sau khi nhìn lướt qua một lượt, hắn lập tức chết sững. Dạng đề tuy giống nhau, nhưng lại phân thành các phần mục khác nhau, gồm phán đoán thường thức, lý giải và diễn đạt ngôn từ, quan hệ số lượng... Chữ nào hắn cũng nhận mặt, nhưng ghép lại với nhau thì chẳng hiểu gì. Hắn lại chăm chú nhìn vào đề mục, chỉ thấy hoa cả mắt, nội dung thi quá mức tạp nham. Chẳng hạn có một câu thế này: Chữ "tạo" trong câu "thanh hồng tạo bạch" chỉ màu sắc gì? Bên dưới còn đưa ra bốn đáp án để chọn. Đây là một câu hắn đọc hiểu được, nhưng lại làm khó hắn. Phía sau còn có mấy câu đồ hình, lại càng khiến hắn mù tịt. Lẽ nào đây là thiên thư? Phương Trí biết mình e là phải dừng bước tại đây rồi, chung thí này khó thật sự! Dừng lại một thoáng. Phương Trí hít sâu một hơi, lại nghiến răng xem xét kỹ càng. Hết cách rồi, dẫu không hiểu thì cũng phải kiên trì tới cùng. Đến khi thật sự tĩnh tâm vùi đầu vào. Hắn mới biết phạm vi ra đề rộng đến nhường nào, hoàn toàn khác với khoa cử ngày trước, đề cập đến thời chính, luật pháp, lịch sử, văn hóa, nông canh... thứ gì cũng có. Hắn cũng phát hiện ra điểm khác biệt lớn nhất giữa kỳ khoa cử này với trước kia. Ngươi chỉ học được kiến thức thôi là chưa đủ, mà còn bắt buộc phải biết ứng dụng, đòi hỏi năng lực cá nhân cực cao. Bảo là khó thì không hẳn, bảo là dễ cũng chẳng phải, chính là một loại cảm giác khôn tả. Phương Trí không nghĩ ngợi thêm nữa, định thần bắt đầu nghiêm túc làm bài. Làm được hay không là một chuyện, có làm hay không lại là chuyện khác. Đây là vấn đề thái độ. Thời gian dần trôi, khi nghe thấy tiếng chiêng quen thuộc vang lên, đã đến lúc phải nộp bài. Phương Trí ngẩng đầu lên. Hắn đã làm xong, hai canh giờ là quá dư dả, chỉ có điều đáp án thì chẳng có chút chắc chắn nào, tuyệt đại đa số đều mơ hồ nước đôi, còn có rất nhiều câu là trực tiếp đoán bừa. Dù sao cũng chỉ có bốn đáp án, tùy tiện chọn một cái là xong, vận may tốt khéo lại trúng. Chắc mười mươi là hỏng rồi. Hơn nữa hắn dám chắc chắn, bài Thân luận buổi chiều e rằng còn khó hơn. Trong các kỳ khoa cử trước đây, có một đề mục tuyệt đối không thể bỏ qua, cũng là phần đinh quan trọng nhất. Đó chính là sách luận! Sách luận yêu cầu thí sinh triển khai nghị luận về những vấn đề trọng đại, tức là luận chứng tính khả thi và hợp lý của một chính sách hoặc đối sách quốc gia, khảo sát năng lực giải quyết vấn đề thực tế của thí sinh. Trong triều đình không thiếu những quan viên nhờ một thiên danh sách mà được đặc cách tuyển dụng. Đến điện thí cuối cùng, hoàng đế cũng sẽ căn cứ vào thực tế mà đặt câu hỏi. Sách luận rất khó, yêu cầu cực cao đối với thể văn, nội dung lẫn khả năng xử lý vấn đề thực tế. Phương Trí tin rằng Thân luận hẳn cũng cùng một dạng, có lẽ còn kèm theo vài thứ mới mẻ... Giờ nghỉ trưa kết thúc, cũng là lúc bước vào môn thi cuối cùng. Đề thi được phát xuống. Phương Trí xem ngay lập tức. Ánh mắt hắn hơi ngưng lại, quả nhiên khác hẳn ngày trước. Bài thi phần Thân luận gồm ba tờ, mỗi tờ đều có một đoạn văn ngắn. "Tháng mười năm Nguyên Vũ nguyên niên, Nguyên Vũ bệ hạ đích thân đến Hoài An thúc đẩy thi hành quan thân nhất thể nạp lương, sau đó lại mở rộng ra sáu châu phương nam..." Phương Trí giật nảy mình, dù hắn có dốt nát đến đâu cũng hiểu chuyện quan thân nhất thể nạp lương này nhạy cảm đến mức nào, nay lại trực tiếp đưa vào đề thi. Hắn lại chăm chú đọc tiếp. Thực chất nội dung kể về chuyện ban đầu bệ hạ thúc đẩy tân chính tại sáu châu phương nam, miêu tả vô cùng tường tận, thậm chí cả vụ việc Chúc Hạ Đồng gây huyên náo một thời dẫn đến bị tru di thập tộc cũng được chép lại. Ngay sau đó là câu hỏi. Luận thuật ý nghĩa việc Nguyên Vũ bệ hạ thúc đẩy tân chính, yêu cầu chia thành từng điều tóm lược khái quát, diễn đạt chuẩn xác, hoàn chỉnh, ngoài ra còn có quy định về số chữ, không được vượt quá năm trăm chữ. Tức là không cần phải viết tràng giang đại hải. Đề bài này rất... có trình độ. Phương Trí thầm than trong lòng. Những kẻ phản đối tân chính chính là đám sĩ tử này, nay lại bắt chính các ngươi phải nói ra điểm tốt của tân chính. Trừ phi ngươi không muốn trúng tuyển. Đi đến bước này rồi, hẳn ít ai còn giữ ý nghĩ đó, nếu có thì đã bị đào thải ngay từ sơ thí rồi. Cao tay thật! Đề này ra thật sự quá đỗi cao minh. Hắn lại lật sang tờ tiếp theo, cũng là một đoạn văn, thuật lại tình hình thực tế của một huyện nọ: có bao nhiêu nhân khẩu, đất đai ra sao, điều kiện nguồn nước tự nhiên thế nào, có khuyết điểm gì, có ưu thế gì... nếu ngươi là huyện lệnh của huyện này, ngươi sẽ làm thế nào để dẫn dắt bách tính no ấm sung túc. Yêu cầu viết ra các biện pháp cụ thể. Đây là khảo nghiệm năng lực chấp chính thực tế, trong khoa cử trước đây cũng có đề mục tương tự, chỉ là hiện giờ đã rõ ràng hơn. Phương Trí hiểu rõ trong lòng, không dừng lại lâu mà lật tiếp sang trang cuối cùng. Cũng là câu hỏi cuối cùng. Tự mình phát hiện vấn đề tại bản huyện, bản phủ hoặc bản quốc, viết sách luận bàn. Phương Trí hơi ngẩn người. Đề này ra lại càng cao minh hơn. Khoa cử ngày trước đều là ra sẵn vấn đề, rồi mới viết văn. Còn nay lại bắt ngươi tự nêu vấn đề, tự mình lập luận. Làm sao để cai trị một huyện, hoặc quốc gia đang tồn tại mối họa ngầm nào. Điều này không chỉ đòi hỏi thí sinh có thể giải quyết vấn đề, mà còn phải biết phát hiện vấn đề, rõ ràng khó hơn trước kia rất nhiều. Ba câu hỏi đều đã xem xong. Phương Trí thầm nghĩ, ba đề mục này hẳn là ba câu ít gây tranh cãi nhất trong kỳ khoa khảo lần này, rốt cuộc cũng có chút dáng dấp của khoa cử, dẫu vẫn có điểm khác biệt. Viết thôi! Phương Trí gom lại tâm tư, hạ bút bắt đầu làm bài, thực ra hắn chẳng hề sở trường những thứ này. Trong trường thi lại một phen râm ran tiếng kinh ngạc nghi hoặc rồi dần trở về tĩnh lặng. Các thí sinh đều nghiêm túc bắt tay vào làm bài. So ra, bọn họ vẫn quen thuộc với dạng đề này hơn. Có người nét mặt giằng xé, cầm bút hồi lâu không hạ nổi, cũng chỉ vì câu hỏi này. Trong thâm tâm họ vẫn bài xích tân chính, nay lại bắt phải luận giải điểm tốt của nó, đây chẳng phải là làm khó người ta sao. Nhưng câu này chiếm tỷ trọng rất lớn, nếu bỏ trống thì chắc chắn không thể trúng tuyển. Hết cách, đành phải làm. Lúc này người ta mới bắt đầu suy ngẫm, ý nghĩa của việc thúc đẩy tân chính nằm ở đâu? Đối với rất nhiều người, đây là lần đầu tiên họ ngẫm nghĩ về vấn đề này. Trước kia họ chỉ nghĩ rằng bởi vì vụ quan thân nhất thể nạp lương này mà họ sẽ mất đi đặc quyền, tổn hại lợi ích, chứ chưa từng nghĩ xem tác dụng của nó là gì. Không ít thí sinh chợt vỡ lẽ, đây hẳn chính là dụng ý của bệ hạ khi ra đề thi này. Trong quá trình thúc đẩy tân chính, tình trạng thâu tóm thôn tính ruộng đất bị ngăn chặn, bách tính có đất dung thân để sinh tồn. Quan thân bắt đầu nộp thuế lương, quốc khố sẽ dồi dào, từ đó có thể nuôi dưỡng nhiều quân đội hơn... Đến khi thật sự suy xét nghiêm túc, mới nhận ra quả thực có không ít điều ích lợi... Với nhiều thí sinh, kỳ khoa cử đặc thù này chắc chắn sẽ khiến họ trọn đời khó quên. Tiếng chiêng quen thuộc lại gióng lên. Những tiếng thở phào thượt dài nối tiếp nhau vang lên. Rốt cuộc cũng kết thúc rồi.