Chương 868: Thượng Kinh không phải xây trong một ngày

Nhờ có thuốc nổ phá đá khai hoang, phu phen đỡ được công đoạn đào xúc đất đá nhọc nhằn, chỉ cần dọn dẹp rồi chuyển đất xốp ra ngoài. Hiệu suất nhờ đó tăng lên gấp bội. Nhân lực dồn vào đông đảo, chỉ qua mấy ngày đã lộ ra hình hài sơ bộ của một đoạn lòng sông. Những ngày kế tiếp, việc tương tự lại diễn ra, song phu phen đã không còn kinh ngạc như bận đầu. Họ đinh ninh đây là bệ hạ đang thi triển thần lực. Người thời này nhận thức còn lạc hậu, hễ gặp việc lạ chưa từng biết đến là lại quy cho quỷ thần yêu ma. Sang ngày hôm sau, họ lại thấy mặt đất vốn bằng phẳng bị phá huỷ ngổn ngang, trước sau vẫn không hiểu nổi rốt cuộc đó là sức mạnh gì... Việc đào kênh dẫn dòng tiến hành đâu vào đấy, tiến độ công trình nhanh như bay. Trong mắt họ, muốn khơi xong con kênh này, dù dốc ngần ấy nhân lực thì nhanh nhất cũng phải mất tới nửa năm, nhưng nhìn tình hình lúc này, chỉ cần dăm ba tháng là xong khung sườn đại thể, thậm chí còn sớm hơn... Nơi này đang làm, ở công trường hạ lưu bên kia cũng đồng thời khởi sự. So ra thì đây mới là chỗ khó khăn nhất. Bởi nơi đây phải đắp một hồ chứa nước. Quan Ninh từng cặn kẽ giải thích, ấy là xây đập ngăn quanh vùng trũng thấp, quây lại để tích nước, đồng thời chừa sẵn cửa cống, hễ gặp hạn hán thì mở cống xả nước tưới tiêu đồng ruộng, bảo đảm hạn úng đều giữ được mùa màng! Ai nấy đều rõ cái lợi của đập nước, lại nhờ chiếu mệnh của bệ hạ, họ mới phá bỏ quan niệm truyền thống không tích nước, nhưng ngặt nỗi còn một vấn đề: phải đắp đập thế nào. Dùng lối dựng nhà cất nóc cổ truyền thì tuyệt đối không xong. Chỉ đắp bằng bùn đất gạch đá đơn thuần thì không tài nào chịu nổi sức nước xói mòn lâu ngày. Chiểu theo phương án trù tính, diện tích trữ nước của đập không hề nhỏ, lại chia làm hai tầng đập; khi lũ tràn về, tầng đập thứ nhất sẽ cản lại trước, bởi vậy ắt phải bảo đảm kiên cố, để dòng nước không xô đổ được bờ đập mà chỉ có thể tràn qua mặt đập chảy đi. Tổng thể bố trí theo sườn dốc thoai thoải, tầng thứ nhất cao hơn tầng thứ hai, tạo thành hai tầng phòng hộ, rõ ràng an toàn hơn hẳn. Hơn nữa còn tiện cho việc dẫn nước tưới tiêu. Phương án này là kết quả sau nhiều lần Quan Ninh thương thảo cùng các quan chức phụ trách thủy lợi. Tầng đập thứ hai dùng cọc hỗn hợp cỏ cây, cứ một lớp cỏ lại một lớp đất đắp chồng lên nhau, gia cố thêm cọc gỗ. Phương án này do Trần Huyên đề xướng, cũng chính nhờ mưu kế ấy mà Quan Ninh cất nhắc hắn lên chức Tào vận sứ. Đây là một viên quan thực sự hiểu nghề trị thủy. Vật liệu trông thì mộc mạc, nhưng quả thực đủ sức làm bờ đập thứ hai, bản thân đập cọc cỏ cây vừa có độ đàn hồi lại vừa có sức cản dòng. Trọng yếu hơn cả là cấu trúc đập cọc cỏ cây không quá khép kín, nước có thể rỉ qua lớp cỏ với lượng nhỏ, giữ cho dòng chảy rỉ ra có chừng mực, duy trì tưới tắm ruộng nương dài ngày. Còn phần lớn nước thì trữ lại bên trong tầng đập thứ nhất, khi có nhu cầu lớn thì mở then tháo cống cho nước tràn ra. Thiết kế này chu toàn hơn, cũng hợp lẽ hơn, phát huy trọn vẹn công năng thực tế của hồ chứa. Mấy việc này đều chẳng có gì đáng bàn cãi. Căn cứ theo quy hoạch, đập cọc cỏ cây đã bắt tay thi công, chỉ cần thợ nề lành nghề là gánh vác được. Điểm khó khăn nhất chính là tầng đập thứ nhất. Đã là tích nước thì ắt phải giữ được độ kiên cố dài lâu, đây là đòi hỏi cơ bản nhất. Bằng như gặp mùa mưa lũ tràn về, đập nước bị cuốn sập ngay tại chỗ, nước tích bấy lâu đổ ập ra trong chớp mắt thì hậu quả lại càng khôn lường! Đây cũng là nút thắt khiến người xưa không thể xây đắp hồ chứa quy mô lớn, chính vì rào cản kỹ thuật! Trong triều có một viên quan am hiểu trị thủy, vốn giữ chức ngự sử Đô Sát Viện là Vương Thừa Ân, đã dâng lên một phương án. Lại nói Vương Thừa Ân này cũng là bậc tài cán. Hắn là quan cũ sót lại từ tiền triều, sau lưng lại có gốc rác từ Liên Các của Thanh Lưu Đảng phương nam, buổi đầu dựng lập tân triều từng nhiều lần chống đối tân chính của Quan Ninh, liên tục can gián nơi triều đình. Quan Ninh xét thấy hắn có ngón nghề trị thủy, lại cần giữ thăng bằng giữa các phe phái trong triều nên mới tha cho một mạng. Thời xưa quan lại biết trị thủy cực kỳ hiếm hoi, người nào người nấy đều là của quý, lời này chẳng ngoa nửa phần. Vương Thừa Ân bị Quan Ninh dọa cho khiếp vía, từ đó về sau ngoan ngoãn an phận. Đến lúc dư nghiệt tiền triều dấy loạn, hắn từng được Lịch Tu lôi kéo, song hắn vững lòng, bèn làm gián điệp hai mang, ngầm mật báo cho Quan Ninh trước một bước... Nay lại có đất dụng võ. Phương án Vương Thừa Ân đưa ra rất giàu tính thực tiễn, ấy là dựng một con đập xếp dầm gỗ, dùng những súc gỗ dẻ lớn xếp so le từng lớp, ở giữa đổ đất cát chèn chặt. Phải nói rằng đề xuất này đã manh nha tư duy kết cấu bê tông cốt thép, nhìn xa trông rộng vô cùng. Đó cũng là cách tốt nhất có thể dùng trong thời đại này. Song vẫn bị Quan Ninh bác bỏ. Kết cấu dẫu khéo đến đâu thì vật liệu cũng quyết định niên hạn của nó, năm rộng tháng dài chịu nước xói mòn e rằng khó lòng trụ vững, tức là không thể bảo đảm được độ kiên cố trường tồn... "Bệ hạ, con đập kiên cố trường cửu mà ngài nói rốt cuộc phải làm ra sao?" Vương Thừa Ân tò mò gặng hỏi. Hôm nay hắn cũng có mặt. Bởi hai nơi cùng khởi công, một mình tổng công trình sư Trần Huyên coi sóc không xuể, nên hắn tạm gác chức trách ngự sử, được điều tới đây chủ trì việc đắp đập. Lại còn được trao một chức danh chưa từng nghe qua bao giờ: phó tổng công trình sư. Quan Ninh thấy để Vương Thừa Ân quản thủy lợi còn thích hợp hơn làm ngự sử nhiều... Ý nghĩ miên man lướt qua. Quan Ninh mở lời: "Dùng đá tảng để xây." "Đá tảng quả thực kiên cố nhất, nhưng gia công đá đến độ dùng được thì tốn thời giờ lắm." Vương Thừa Ân mỗi khi bàn đến chuyên môn thì mạch lạc đâu ra đấy. "Theo ý ngài, chính là dùng cách xây tường thành để đắp đập nước. Nếu chiểu theo phương án này thì thời gian thi công sẽ kéo dài đằng đẵng, trong khi ngài lại muốn đập phải sớm đưa vào vận hành để tưới tiêu cho cả vùng đất canh tác này." Lời ăn tiếng nói của hắn đều học lỏm từ Quan Ninh cả. "Ngài cũng biết dân gian có câu ngạn ngữ: Thượng Kinh chẳng phải dựng trong một ngày." Trần Huyên đứng bên toan xen vào, định tâu rằng bệ hạ có thể dùng thứ thuốc nổ phát nổ kia để phá núi lấy đá, cũng rất tiện lợi. Chỉ có điều đục đẽo thành khối vuông vức lại càng mất công hơn, triều đình cũng đào đâu ra ngần ấy thợ đá. Nhưng hắn không dám mở miệng, bởi đã từng nhận lời cảnh cáo không chỉ một lần: tuyệt đối không được để lọt nửa chữ về tin tức thuốc nổ ra ngoài. Bất kể là ai cũng không được hé môi, dẫu ở vào trường hợp nào đi nữa. "Hơn nữa, các loại đất sét dùng để trát thành dẫu có bền chắc, nhưng vị tất đã thích hợp cho đập nước, bởi lẽ nó phải chống chọi với dòng chảy xói mòn quanh năm suốt tháng." Vương Thừa Ân cặn kẽ giải thích. Hắn e bệ hạ nghĩ việc đời quá đỗi giản đơn. Bỏ ra công sức bạc tiền lớn đến thế, nếu dùng chẳng được bao lâu đã sập thì thà đừng xây còn hơn. "Khá lắm lão Vương, hiểu biết không ít đâu." Quan Ninh có chút ngạc nhiên nhìn Vương Thừa Ân. Hắn thấy mình nhặt được báu vật rồi. Tên này ngoài việc đàn hặc quan lại ra, vừa có thiên phú làm gián điệp, lại vừa sành sỏi nghề thủy lợi đến thế. "Thuở mới ra làm quan, thần từng theo học Tôn Thúc Ngao đôi chút." Tôn Thúc Ngao là viên quan thủy lợi nức tiếng thời tiền triều, tiếc rằng mất sớm. "Có điều, lời thần nói đều là thực tế, mong bệ hạ anh minh xét soi." "Ngươi ngỡ trẫm không nghĩ tới điều đó chắc?" Vương Thừa Ân hơi ngẩn người. Ngẫm lại cũng phải, từ dạo tiếp xúc đến nay, hắn nhận thấy bệ hạ am tường quá nhiều sự đời, ngay cả món thủy lợi hóc búa này cũng hiểu. Hồ chứa nước này chính là minh chứng rõ ràng nhất. "Vậy ngài định làm thế nào?" Quan Ninh đáp: "Trẫm có một thứ chất kết dính tốt hơn nhiều, có thể dùng bất cứ loại đá tảng hình thù nào, chẳng câu nệ điều chi." Tái bút: Đây là một cuốn tiểu thuyết làm ruộng nghiêm túc.