Chương 136: Đám đông ngu muội hóa thành ác, cần mở mắt nhìn thế giới

"Chẳng lẽ không phải sao?" Lý Hạo không hiểu, "Chỉ cần lật đổ Triệu thái gia, đổi một tộc trưởng sáng suốt, hoặc để Triệu Nhị gia lên làm tộc trưởng, chẳng phải là xong rồi ư?" "Đổi bình không đổi rượu thôi." Trần Văn lắc đầu. "Triệu thái gia sở dĩ có thể ngang ngược như vậy, là vì dưới chân hắn có hàng ngàn kẻ đồng lõa thầm lặng chống đỡ." "Những kẻ hùa theo đòi dìm lồng heo, những phụ nữ trơ mắt nhìn Triệu Tiểu Muội chịu khổ mà không dám lên tiếng, thậm chí cả những kẻ chi thứ chỉ vì chút mối lợi nhỏ nhoi mà trở mặt phản phúc... Bọn họ vốn không phải sinh ra đã ác, bọn họ chỉ là ngu muội mà thôi." Trần Văn ghì mạnh tay viết lên bảng hai chữ ấy. "Bởi vì ngu muội, nên họ không phân biệt được đúng sai, chỉ biết tin vào quyền uy. Bởi vì ngu muội, nên họ không có tầm nhìn xa trông rộng, chỉ thấy mối lợi trước mắt. Bởi vì ngu muội, nên họ đã quen với việc bị nô dịch, thậm chí còn quay sang bức hại những kẻ muốn đứng thẳng lưng." "Trên mảnh đất như thế, ngươi gieo xuống một cái cây, mọc lên cũng chỉ có thể là thứ cây cong queo quặt quẹo. Ngươi đánh đổ một Triệu thái gia, nhưng chỉ cần hàng ngàn người trong tộc vẫn còn ngu muội, chỉ cần họ vẫn quen với mối quan hệ phụ thuộc thân phận ấy, thì Triệu Nhị gia sau khi thượng vị cũng sẽ nhanh chóng biến thành một Triệu thái gia kế tiếp. Bởi vì chỉ có trở thành Triệu thái gia, ông ta mới khống chế được đám người này." "Đây gọi là chúng ngu thành ác." "Chỉ cần bức tường dựng bằng sự ngu muội này vẫn còn, chúng ta cứu được một Triệu Tiểu Muội, cũng chẳng thể cứu nổi muôn vạn Triệu Tiểu Muội khác. Tân chính chúng ta thôi thúc thi hành, vĩnh viễn cũng chỉ nổi trên bề mặt, chẳng thể bén rễ đâm sâu." Lời Trần Văn vừa dứt, sảnh nghị sự chìm vào khoảng lặng kéo dài. Tôn Chí Cao ngồi trên ghế, chén trà trong tay sớm đã nguội ngắt, vậy mà ông vẫn nắm chặt không buông. Ánh mắt ông có phần ngơ ngẩn, dường như đang nhớ lại chuyện xưa. "Tiên sinh nói rất đúng..." Tôn Chí Cao thở dài một tiếng, "Bản quan trước kia luôn cho rằng, chỉ cần là một vị thanh quan, chỉ cần làm việc theo luật lệ thì có thể cai quản tốt một huyện. Nhưng trên thực tế thì sao? Tu cầu đắp đường, bá tánh ngỡ ta muốn tham ô. Khuyên bảo nông tang, bá tánh tưởng ta muốn tăng thuế. Bất kể ta làm gì, bọn họ cũng luôn nhìn ta bằng ánh mắt phòng ngừa trộm cắp. Trước kia ta cho rằng họ là điêu dân, là không thể giáo hóa. Đến nay ta mới hiểu ra, hóa ra ở giữa ngăn cách một bức tường." "Bức tường này khiến họ nghe không hiểu lời ta, cũng khiến ta chẳng thể thấu được lòng họ." Diệp Hành Chi cũng đứng dậy, chắp tay đi đi lại lại trong sảnh, vẻ mặt đầy phức tạp. Là một nho giả truyền thống tôn sùng đạo lý "dân có thể khiến theo chứ không thể khiến hiểu", những lời này của Trần Văn mang lại cho ông sự chấn động quá lớn. "Chúng ngu thành ác, chúng ngu thành ác thay!" Diệp Hành Chi lẩm bẩm, "Lão phu đọc sách thánh hiền cả đời, chỉ biết hai chữ giáo hóa. Thế nhưng đến hôm nay mới hay, nếu không phá vỡ cái ngu này, thì chữ hóa kia chỉ là dòng nước không nguồn. Bá tánh nếu ngay cả thị phi cũng không phân biệt nổi, chỉ biết mù quáng phục tùng, thì lễ giáo này ngược lại biến thành lưỡi dao hại người. Triệu thái gia có thể giết người, không chỉ vì hắn cường thế, mà còn vì đám người bên dưới đều đã mù mắt cả rồi!" "Vậy cái giá này quá đắt đỏ." Lý Hạo nhịn không được chen lời, tay hắn gảy lách cách hai hạt bàn tính, "Tiên sinh, vừa rồi ta đã tính một món nợ. Nếu không khai mở dân trí, chúng ta muốn thi hành tân chính, mỗi một bước đi đều phải tốn gấp mười lần sức lực để giải thích, để phòng bị lời đồn đại. Phí tổn trao đổi, hao tổn quản lý này quả thực là một con số trên trời! Hóa ra, ngu muội mới chính là lỗ hổng thâm hụt lớn nhất của chúng ta!" Ánh mắt Chu Thông lạnh lùng: "Pháp bất trách chúng. Mấy trăm con người cùng phạm sai lầm thì luật pháp sẽ mất đi hiệu lực. Chỉ có khiến cho mỗi một người trong số họ đều hiểu luật, biết rõ điều gì được làm, điều gì không được làm, thì cái 'chúng' kia mới tan đi, luật pháp mới có thể đứng vững." Vương Đức Phát bĩu môi, vẻ mặt đầy bất lực: "Đạo lý thì đúng là đạo lý ấy, nhưng đám người kia khó hầu hạ lắm. Trước kia khi ta còn lăn lộn với Cái Bang đã biết rồi, cho bọn họ bánh màn thầu, họ tạ ơn ngươi. Nhưng cho họ sách vở, họ lại xé ra chùi đít. Muốn bọn họ mở mang đầu óc, còn khó hơn cả cây sắt nở hoa." Lời bàn tán của mọi người khiến nỗi bất lực càng hiện rõ. Đối mặt với căn bệnh thâm căn cố đế tích tụ mấy ngàn năm, dẫu là những nhân tài kiệt xuất đương thời, cũng cảm thấy gai tay vô cùng. Tô Thời vẫn luôn đứng trong góc, lắng nghe những lời đàm luận ấy, nhìn ánh mắt nặng trĩu âu lo của Trần Văn. Nàng nhớ lại đôi mắt tràn ngập sợ hãi của Triệu Tiểu Muội, nhớ lại những người phụ nữ đứng ngoài từ đường hùa theo la hét nhưng sau lưng lại lén lút gạt nước mắt. "Tiên sinh, nếu bức tường này dựng bằng sự ngu muội, vậy chúng ta sẽ đi đạp đổ nó!" Tô Thời đứng thẳng dậy, tay nắm chặt một xấp 《Giang Ninh Phong Giáo Lục》 mới nhất. "Ta muốn đến Triệu Gia Thôn! Mang theo báo của chúng ta! Ta muốn phát những tờ báo này cho từng người dân trong thôn! Ta muốn đọc 《Đại Hạ Luật》 cho họ nghe, nói cho họ biết thế nào là pháp luật! Ta muốn kể cho họ nghe về thế giới bên ngoài, nói cho họ biết ngoài việc trồng trọt ra còn có thể đi làm công kiếm bạc! Ta muốn đem đạo lý của tân chính giảng giải sâu tận đáy lòng họ!" "Ta muốn dùng dòng lũ dư luận này, cuốn phăng bức tường ngu muội kia!" "Ta đi cùng ngươi!" Lý Hạo cũng đứng bật dậy, "Ta đi tính sổ cho họ! Để họ biết mình đã chịu thiệt bao nhiêu!" "Ta cũng đi!" Vương Đức Phát vỗ đùi đánh đét, "Ta đi kể chuyện cười cho họ! Ta không tin đầu óc họ là khúc gỗ mục!" Ngay cả Chu Thông cũng gật đầu: "Việc phổ biến luật pháp, không thể chối từ." Nhìn đám người trẻ tuổi tràn đầy ý chí chiến đấu, Trần Văn không hề ngăn cản, chỉ khẽ gật đầu. Có những bức tường, nếu không tự mình đâm đầu vào một lần, sẽ vĩnh viễn không biết nó dày đến mức nào, cũng vĩnh viễn chẳng thể thấm thía sâu sắc. "Đi đi. Đi xem thử mảnh đất làng quê chân thực rốt cuộc là bộ dạng thế nào." Trương Thừa Tông vốn còn muốn nói đôi lời, thấy tiên sinh lại dễ dàng để bọn họ đi như vậy, trong lòng không khỏi kinh ngạc. Hắn đành nén lại lời nói, không rõ lần này trong hồ lô của tiên sinh lại bán thứ thuốc gì. Sau cùng, hắn cũng giơ tay xin đi cùng mọi người. ... Sáng sớm hôm sau, tại đầu thôn Triệu Gia Thôn. Tuy hôm qua vừa náo loạn một trận, nhưng Triệu Gia Thôn hôm nay lại yên bình đến kỳ lạ, tựa như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Đàn ông vác cuốc ra đồng, đàn bà tụ tập bên thành giếng giặt giũ, con trẻ lăn lộn nô đùa trong vũng bùn. Năm người Tô Thời, Lý Hạo, Chu Thông, Vương Đức Phát, Trương Thừa Tông đẩy một chiếc xe cút kít chất đầy báo, đi đến quán trà ở đầu thôn. "Mấy vị khách quan, uống trà hay nghỉ chân?" Chủ quán trà là một người đàn ông trung niên gầy gò, vừa liếc mắt đã thấy những tờ giấy sặc sỡ trên xe cút kít. "Chủ quán, tặng ông một tờ." Tô Thời đưa qua một bản 《Giang Ninh Phong Giáo Lục》. Chủ quán nhận lấy tờ báo, cũng không khách khí mà thuần thục mở ra. Hắn nhận biết được vài mặt chữ, ánh mắt nhanh chóng bị thu hút bởi tiêu đề bắt mắt: "Càng nghĩ càng sợ! Giá gạo chỉ qua một đêm tăng vọt ba phần mười". "Ôi chao! Trên này nói giá gạo tăng rồi?" Chủ quán mở to hai mắt, cất tiếng gọi mấy người bán hàng rong đang ngồi uống trà bên cạnh, "Mau qua xem này! Trên này nói Ngụy công công thao túng đẩy giá gạo lên cao, chúng ta cứ mua một đấu gạo là phải tốn thêm hai mươi văn! Món nợ này tính toán chi li thật đấy!" "Thật hay giả thế?" Mấy gã bán hàng rong xúm lại, tuy một chữ bẻ đôi không biết, nhưng nghe đến chuyện tiền bạc thì tai đều vểnh lên. "Lẽ nào lại giả? Ngươi nhìn con dấu này xem, của quan phủ đấy!" Chủ quán chỉ vào con dấu, vẻ mặt đầy quả quyết, "Thảo nào mấy ngày nay nhập hàng đắt đỏ thế, hóa ra là vì nguyên cớ này! Tờ báo này hay thật, sau này ta cũng có thể cầm thứ này đi ép giá với tiệm gạo rồi!" Ngay lúc chủ quán trà và đám bán hàng rong đang bàn tán sôi nổi, tại chiếc bàn bên cạnh, một gã thư sinh trẻ tuổi mặc áo dài giặt đến bạc màu lại đang nâng tờ báo đọc say sưa, ngay cả chiếc bánh nướng kẹp thịt trên tay đã nguội ngắt cũng không hề hay biết. Tô Thời chú ý tới hắn, bước lại gần hỏi: "Vị huynh đài này, ngươi cũng có hứng thú với giá cả thị trường trên này sao?" "Giá cả? Thứ đó là chuyện tục vụ!" Thư sinh đột ngột ngẩng đầu, ánh mắt cuồng nhiệt, chỉ vào bài viết "Thảm thay! Lão ông thất tuần bảo vệ sạp hàng bị đánh đập" trên trang phụ san, "Ta là có hứng thú với văn phong này! Vị Thiết Diện Phán Quan này rốt cuộc là ai? Hành văn như đao, từng chữ như châu ngọc, quả thực là tấm gương sáng cho hạng người như ta!" Hắn bỗng nhiên đứng dậy, hướng về phía Tô Thời vái sâu một cái, vẻ mặt tràn ngập hy vọng. "Dám hỏi... dám hỏi vị đồng môn này, Trí Tri Thư Viện còn tuyển người không? Tại hạ tuy thi cử lận đận nhiều lần không đỗ, nhưng việc viết văn chửi người... khụ khụ, viết loại văn trừng ác dương thiện này, tự vấn bản thân vẫn còn vài phần bút lực!" "Ta cũng muốn làm một Thiết Diện Phán Quan! Hoặc làm Đồng Diện Thư Sinh cũng được mà!" Tô Thời ngẩn ra, sau đó không nhịn được bật cười. Vương Đức Phát bên cạnh lại càng cười đến vỗ đùi bôm bốp: "Haha! Muốn viết văn sao? Được thôi! Có điều chỗ chúng ta không cần kẻ chỉ biết mọt sách tầm chương trích cú, mà phải biến được thứ chữ nghĩa thánh hiền thành củi gạo dầu muối! Ngươi có thể viết câu 'Ngụy công công sinh con không có lỗ đít' sao cho nhã nhặn một chút không?" Thư sinh ngẩn người, lập tức buột miệng: "Kẻ hoạn quan tuyệt tự, đạo trời sáng tỏ?" "Được đấy! Có tiền đồ!" Vương Đức Phát giơ ngón tay cái lên, "Nhưng người muốn vào thư viện chúng ta xếp hàng dài tới tận kinh thành rồi. Thế này đi, ngươi cầm xấp báo này đi phát cho mọi người trước, nhân tiện giảng giải cho họ nghe, sau đó chúng ta sẽ xem xét biểu hiện của ngươi!" Nói đoạn, Vương Đức Phát cầm lấy một cuộn báo đưa cho hắn. Thư sinh vội vàng đón lấy: "Không thành vấn đề!" Khúc đệm nhỏ này khiến bầu không khí ngột ngạt trở nên hoạt bát hơn đôi chút. Thế nhưng, như vậy vẫn chưa đủ. Thư sinh đã hiểu, thương buôn đã hiểu. Thế nhưng kẻ thực sự quyết định vận mệnh của Triệu Gia Thôn, lại là hàng ngàn con người vẫn đang cắm mặt bới đất kiếm ăn, còng lưng giặt giũ bên bờ giếng ngoài kia. Đó mới là số đông của Triệu Gia Thôn, cũng là gốc rễ quyền lực của Triệu thái gia. "Đi, qua bên kia xem sao." Tô Thời bước lại gần một lão nông đang ngồi nghỉ chân bên lề đường, đưa qua một tờ báo: "Cho đại thúc xem một thứ mới lạ. Trên này có tin thương hội tuyển nhân công, mỗi tháng được hai lượng bạc đấy!" Lão nông nhận lấy tờ báo, đôi mắt đục ngầu đảo qua một lượt trên mặt giấy, sau đó cười khì khì: "Giấy này tốt đấy, dày dặn, lại dai. Vừa khéo cửa sổ nhà lão bị thủng một lỗ, mang về dán cửa sổ thì tốt biết mấy." Tô Thời sững sờ, vội vàng giải thích: "Đại thúc, trên này có chữ mà!" "Bác xem, chỗ này viết là..." "Chữ?" Lão nông xua xua tay, nhét tờ báo vào ngực áo, "Lão chẳng biết mấy chữ. Cậu bảo có bạc? Thế thì tốt quá, cậu đưa thẳng bạc cho lão không phải xong rồi sao? Đưa cho lão tờ giấy làm cái gì?" Tô Thời nghẹn lời, không thốt nên câu. Phía bên kia, Trương Thừa Tông và Lý Hạo một tay cầm báo, một tay gõ bàn tính tính sổ cho mấy gã trai trẻ. "Các ngươi xem, trên này viết rõ rồi, theo phe Ngụy công công thì giá gạo tăng tới ba phần! Mỗi người các ngươi mỗi ngày bớt ăn nửa bát cơm!" "Bớt ăn nửa bát?" Một gã trai trẻ gãi đầu, "Bọn tôi ngày thường cũng có được ăn no đâu. Huống hồ giá gạo tăng hay không là chuyện của tiệm lương, can hệ gì tới chúng tôi? Chúng tôi chỉ lo cày ruộng nộp tô." Lý Hạo sốt ruột: "Sao lại không can hệ? Thóc các ngươi cấy ra không bán được, gạo mua vào lại đắt..." "Thế cũng là do tộc trưởng định đoạt." Gã thanh niên lộ vẻ đương nhiên, "Tộc trưởng bảo bán cho ai thì bán cho người nấy. Chúng tôi bận lòng chuyện rỗi hơi đó làm gì?" Phía Chu Thông lại càng thảm hơn. Hắn cầm tờ báo giải thích 《Đại Hạ Luật》 cho mấy thôn dân đang cãi cọ, rốt cuộc lại bị người ta coi thành thầy tướng số. "Tiên sinh, ngài xem giúp tôi xem tướng mạo này có số phát tài không? Vụ kiện này có thắng được không?" "Ta không phải thầy bói! Ta đang giảng luật!" Chu Thông tức giận, hiếm khi cao giọng đến vậy, "Các ngươi tự ý ẩu đả thế này là trái luật!" "Trái luật? Ở thôn này đánh nhau là chuyện cơm bữa. Nắm đấm ai to thì người nấy có lý. Nếu không xem bói thì đừng ở đây lải nhải." Năm người rảo một vòng khắp thôn, khô cả họng, mới nhận ra bản thân như đang đàn gảy tai trâu. Mọi người đều có phần ủ rũ rầu rĩ. Trương Thừa Tông lại không quá bất ngờ, bản thân vốn là con nhà nông, tình cảnh này hắn cũng đã lường trước. Vốn dĩ hắn còn mong mỏi có được chút kỳ tích, nào ngờ hiện thực vẫn giáng cho hắn một đòn nặng nề. Gã thư sinh kia tình cảnh cũng chẳng khá hơn, ngượng ngùng không dám quay lại tìm Vương Đức Phát nữa. Gã thầm nghĩ, người của Trí Tri Thư Viện quả nhiên ai nấy đều là bậc tài ba, mình đến một tờ báo cũng chẳng phát nổi, trách sao chẳng ai nhận. Đúng lúc này, mấy tên du thủ du thực lảo đảo kéo tới. Đó là đám tay sai do Triệu thái gia nuôi dưỡng. "Kìa, chẳng phải mấy tên thư sinh hôm qua tới cướp người đó sao?" Tên lưu manh cầm đầu buông lời the thé giễu cợt, "Sao hả? Lại tới đây nói lời xằng bậy mê hoặc lòng người à?" Hắn giật phắt tờ báo trên tay Tô Thời, tiện tay xé một góc, hỉ một bãi mũi đặc quánh lên phần giấy in mục 《Luật Pháp Vấn Đáp》, rồi quẳng xuống đất. "Bà con lối xóm nghe cho rõ đây! Thái gia đã bảo rồi, trên giấy này có yêu khí! Là đồ người trong thành dùng để câu hồn! Đứa nào mà đọc vào thì sẽ thành phường lục thân bất nhận, đến tổ tông cũng chẳng thèm nhận nữa! Rồi sẽ như con Triệu Tiểu Muội kia, biến thành đồ dâm phụ!" "Cái gì? Có yêu khí ư?" Đám thôn dân vây quanh xem náo nhiệt nghe thấy vậy, sợ đến mức mặt cắt không còn hột máu. Trong nhận thức mộc mạc của họ, giấy bút của kẻ đọc sách quả thực mang một thứ sức mạnh thần bí, còn lời của tộc trưởng chính là khuôn vàng thước ngọc. "Vứt mau! Vứt mau đi!" "Tôi đã bảo tờ giấy này trông quái đản rồi mà, chữ nghĩa trên đó ngoằn ngoèo y như bùa quỷ vẽ!" Lão nông vừa nãy nhận báo định đem về dán cửa sổ lập tức móc tờ báo ra vứt thật xa, hệt như cầm phải than hồng. "Các ngươi..." Tô Thời tức đến run cả người. Nàng nhìn đống báo bị giẫm đạp dưới đất, nhìn những thôn dân ngu muội mà lại đầy vẻ hùng hồn kia, trong lòng trào dâng một nỗi bất lực khôn cùng. Nàng rốt cuộc đã hiểu được câu nói kia của tiên sinh. Đây không chỉ đơn thuần là một bức tường. Đây là bức tường đồng vách sắt được đắp nên từ mấy ngàn năm ngu muội và trói buộc của lợi ích. Nếu không xô đổ bức tường này, nếu không khiến những con người này mở mắt nhìn ra thế giới. Thì dẫu có in tờ báo đẹp như hoa như gấm, dẫu có gào rách cả cổ họng, cũng chẳng thể lọt vào được dù chỉ một ngọn gió. "Đi thôi." Tô Thời nghiến răng, nói với đám bạn đồng môn phía sau. "Về thư viện. Tìm tiên sinh." "Trận này không thể đánh theo cách này được. Chúng ta phải đổi cách khác."