Chương 147: Quyền sở hữu và quyền sử dụng

Phân viện Giang Ninh, nghị sự sảnh. Ánh nến đêm khuya bập bùng, soi rõ những gương mặt vừa mệt mỏi lại vừa hưng phấn của mọi người. Dù đã sang canh ba, nhưng chẳng một ai buồn ngủ. Lý Đức Dụ ngồi ngay ngắn ở ghế trên, tay bưng chén trà nóng, cười đến mức nếp nhăn trên mặt nở bung như hoa. Hắn nhìn mấy kẻ hậu sinh trẻ tuổi trước mắt, chẳng khác nào nhìn những đứa con kỳ lân của nhà mình. "Diệu! Thật là diệu!" Lý Đức Dụ đặt chén trà xuống, không kìm được vỗ tay cười lớn, "Bổn quan làm Tri phủ nửa đời người, chỉ từng thấy nha dịch cầm roi ép người ta đọc sách, chứ chưa từng thấy bách tính tranh nhau đi nghe giảng bao giờ! Vở kịch 'Thúy Hoa trí đấu Hoàng Lột Da' của bọn Tô Thời các ngươi, bổn quan tuy chưa tận mắt thấy, nhưng nghe đám nha dịch kể lại thì diễn vô cùng sống động, khiến cả thôn đều rơi lệ! Đây đâu phải diễn trò, các ngươi rõ ràng là thắp đèn soi sáng lòng dân mà!" Tô Thời có chút ngượng ngùng cúi đầu: "Đại nhân quá khen rồi. Học trò chỉ cảm thấy, so với thuyết giáo khô khan, chuyện kể càng dễ khiến người ta đồng cảm hơn. Đây đều là nhờ tiên sinh dạy lối giảng bài kết hợp trò chơi." "Lại còn trò đố chữ tặng trứng gà nữa!" Diệp Hành Chi cũng vuốt râu tán thưởng, cảm thấy mười phần mới lạ, "Lão phu dạy học nhiều năm, luôn cảm thấy 'hữu giáo vô loại' chỉ là lời nói suông, bởi lẽ muốn nông phu buông cuốc đi đọc sách thực sự quá khó. Nhưng chiêu này của Vương Đức Phát lại biến học vấn thành một trò chơi! Lấy vui để dạy, khiến bách tính nhận mặt chữ ngay trong tiếng cười. Tâm tư khéo léo bực này, lão phu tự thẹn không bằng!" Vương Đức Phát cười hề hề, gãi gãi đầu: "Diệp đại nhân quá khen. Học trò chỉ là mèo mù vớ phải chuột chết thôi. Chủ yếu là nhờ lời tiên sinh dặn, phải khiến bách tính cảm thấy biết chữ giống như nhặt được tiền, con mới nghĩ ra cách tặng trứng gà này." Tôn Chí Cao lại càng kích động xoa hai bàn tay: "Còn cả sạp tính sổ của Lý Hạo nữa! Ai dà, các ngươi không biết đâu, trước kia ta bảo lý chính đi dạy mọi người tính sổ, chẳng ai thèm nghe. Lý Hạo vừa ngồi xuống đó, bày ra một đống gạo mì làm đạo cụ, mọi người vì muốn tính cho rõ xem mình có bị lừa hay không mà chăm chú tới mức còn hơn cả thi Trạng nguyên! Đây mới thực là thực dụng chi học!" Lý Hạo ôm bàn tính, khiêm tốn nói: "Đại nhân, thảy đều nhờ tiên sinh ra đề quá khéo. Tiên sinh bảo chúng con nghĩ cách biến học vấn thành công cụ, con cũng chỉ là bị dồn vào thế mà nghĩ ra thôi." Ánh mắt của mọi người đều đổ dồn về phía Trần Văn. Trận chiến đưa văn hóa về thôn dã tuyệt đẹp này, bề ngoài nhìn như các đệ tử đều tự thi thố tài năng, song đứng sau tất cả không thể nghi ngờ chính là vị Sơn trưởng bày mưu tính kế nơi màn trướng. Trần Văn khẽ mỉm cười, không hề kể công, mà đưa mắt nhìn Chu Thông cùng Vương Đức Phát nãy giờ vẫn im lặng. "Náo nhiệt xem xong rồi, giờ nên nhìn vào thứ đồ thật đi." Vương Đức Phát hiểu ý, nuốt trôi miếng bánh nướng cuối cùng, rồi thò tay vào ngực áo rút ra cuốn sổ cái bìa xanh, đập mạnh xuống bàn. "Các vị đại nhân, náo nhiệt thì náo nhiệt, nhưng cái đáy quần của lão già kia cũng đã bị bọn con lột sạch rồi!" "Cuốn sổ này giấu sâu ghê gớm!" Vương Đức Phát chỉ vào Chu Thông, mặt đầy vẻ khâm phục, "Nếu không nhờ Chu sư huynh tinh mắt, phát hiện điểm mờ ám dưới nghiên mực, lại dùng thuật cơ quan gì đó mở tung cái khóa chín khúc mười tám đoạn kia, thì bọn con có dỡ tung từ đường cũng đừng mong tìm thấy! Ngón nghề ấy của Chu sư huynh quả thực còn thần hơn cả Lỗ Ban!" Chu Thông chỉ thản nhiên cười, nhưng trong mắt cũng thoáng qua một tia tự hào: "Cách vật trí tri, vạn vật đều lưu lại dấu vết. Chỉ cần quan sát cặn kẽ, đá cũng biết cất lời. Đều do tiên sinh từng chỉ bảo cho con cả." Lý Đức Dụ nghi hoặc đón lấy cuốn sổ, lật mở trang đầu. Chỉ vừa liếc qua một cái, sắc mặt hắn liền biến đổi. Từ hồng hào chuyển sang tái xanh, cuối cùng đen sì như đáy nồi. "Biển thủ năm trăm lượng bạc tu sửa cầu của công quỹ... Cho vay nặng lãi, ép chết ba mạng người nhà họ Lý..." "Càn rỡ! Quả thực là vô pháp vô thiên!" Lý Đức Dụ giận dữ khép mạnh cuốn sổ, đập mạnh xuống mặt bàn, chấn động đến mức chén trà nảy bắn lên. "Đây đâu phải tộc trưởng, rõ ràng là sài lang khoác da người! Hắn không chỉ tham ô công quỹ, mà còn dám tự lập công đường, bức hại tính mạng người ta!" "Đại nhân, ngài lật tiếp về sau xem." Chu Thông lạnh lùng bổ sung bên cạnh, "Trang thứ mười tám, phần liên quan đến đất đai." Lý Đức Dụ làm theo lời, vừa nhìn một thoáng thì mày đã nhíu chặt. "Triệu Lão Tứ nợ nần không trả nổi, thế chấp năm mẫu ruộng tốt, sáp nhập vào tế điền công... Vương quả phụ tuyệt tự, mười mẫu ruộng tốt sáp nhập vào công điền..." "Chuyện này..." Ngón tay Lý Đức Dụ lướt trên trang sổ, "Mấy nghìn mẫu ruộng này, danh nghĩa là tế điền, không cần nộp thuế, nhưng thực chất toàn là tư sản do hắn chiếm đoạt trắng trợn từ tay tộc nhân!" "Chính là thế!" Vương Đức Phát đầy vẻ căm phẫn nói, "Con đã dò la trong thôn rồi, hơn nửa ruộng tốt ở Triệu Gia Thôn đều ghi danh nghĩa thuộc về công quỹ, nói là vì mối lợi của cả tộc, nhưng hoa lợi địa tô thu về đều chui tọt vào túi Triệu thái gia! Những tộc nhân mất ruộng đất chỉ có thể làm tá điền cho hắn, được cho miếng ăn là phải đội ơn đội đức, hắn bảo đi hướng đông không dám quay sang hướng tây!" "Đây chính là căn nguyên." Trương Thừa Tông nãy giờ không lên tiếng bèn thở dài một hơi, thần sắc ảm đạm. "Tiên sinh, các vị đại nhân, chuyến đi đến thôn này học trò cảm nhận sâu sắc nhất chính là điều đó. Triệu Tiểu Muội vì sao không dám phản kháng? Bởi vì ruộng nhà nàng ấy là thuê của trong tộc. Nếu nàng không nghe lời, tộc trưởng chỉ cần buông một câu là có thể thu hồi đất, cả nhà sẽ chết đói. Ở thôn quê, đất chính là mạng. Mạng bị nắm trong tay người ta, ai dám không quỳ?" "Cho nên," Lý Hạo tiếp lời, "cho dù lần này chúng ta cứu được Triệu Tiểu Muội, bắt được Triệu thái gia, rồi đổi một Triệu Nhị gia lên thay. Miễn là đất đai vẫn nằm trong tay công quỹ, cũng tức là nằm trong tay tộc trưởng, thì Triệu Nhị gia sớm muộn cũng biến thành một Triệu thái gia tiếp theo. Hắn muốn cấm người ta làm công liền cấm, muốn tăng tô liền tăng, bách tính vẫn không có đường sống." Lời dứt, sảnh nghị sự chìm vào bầu không khí tĩnh lặng như tờ. Tôn Chí Cao lau mồ hôi lạnh, mặt mày rầu rĩ: "Vậy phải làm sao bây giờ? Bắt Triệu thái gia thì dễ, nhưng đất này chúng ta đâu thể cưỡng ép chia ra được? Đó là tộc sản của Triệu gia, có văn tự điền khế đàng hoàng! Chiếu theo Đại Hạ Luật, quan phủ không thể tùy tiện định đoạt tộc sản, bằng không chẳng khác nào hành vi của lưu khấu! Chuyện này mà truyền ra ngoài, thân sĩ hào cường đất Giang Nam há chẳng lật tung huyện nha của ta lên sao?" Diệp Hành Chi cũng lộ vẻ phức tạp, hắn chốn quan trường đã lâu, đối với thế lực tông tộc này dĩ nhiên rất thấu hiểu. "Tôn đại nhân nói rất phải. Tông tộc là gốc rễ của xã tắc, tế điền lại càng là mối dây ràng buộc huyết mạch. Nếu quan phủ cưỡng bức chia ruộng, thì ấy là làm hỏng cương thường lễ nghĩa, lay chuyển cội nguồn. Lệ này vừa mở, thiên hạ tất loạn. Lão phu tuy hận Triệu thái gia bất nhân, nhưng cũng không dám tán thành cách làm hủy nhà diệt tộc này." Đây chính là nút thắt nan giải của cả thời đại. Một bên là sự bóc lột ăn tươi nuốt sống, một bên lại là nền tảng giữ vững sự thống trị. Muốn cứu người, ắt phải đụng đến đất. Đụng đến đất, chính là động vào rường cột quốc gia. "Chẳng lẽ không còn biện pháp nào sao?" Tô Thời cuống tới mức viền mắt đỏ hoe, "Chẳng lẽ cứ giương mắt nhìn họ tiếp tục bị ức hiếp? Thế thì tân chính của chúng ta còn có ý nghĩa gì nữa? Sự giáo hóa của chúng ta còn tác dụng chi?" Ánh mắt của mọi người rốt cuộc đều hướng cả về phía Trần Văn. Trần Văn nãy giờ vẫn im lặng lắng nghe, ánh mắt qua lại dời chuyển giữa cuốn sổ đen cùng tấm bản đồ trên vách. Hắn nhìn ánh mắt âu lo của các đệ tử, nhìn vẻ mặt bất lực của hai vị đại nhân, khóe môi khẽ nhếch lên. Hắn biết, đây là tất yếu của lịch sử, cũng là sự hạn chế trong tư duy thời đại. Trong khuôn khổ truyền thống, đây là một thế cờ chết. Nhưng hắn là Trần Văn. Hắn sở hữu tầm nhìn vượt xa thời đại này. "Chư vị." Trần Văn cuối cùng cũng mở lời. Hắn thong thả đứng dậy, bước đến trước bảng đen, cầm lên một thỏi bút đá. "Nỗi lo lắng của mọi người đều đúng. Cưỡng đoạt, ấy là dồn ép làm phản. Không đoạt, lại là khoanh tay chờ chết." "Thế nhưng, ai bảo rằng giải quyết vấn đề đất đai thì nhất định phải cướp đoạt?" "Không đoạt?" Diệp Hành Chi nghi hoặc hỏi, "Đất nằm ngay đó, địa khế cũng ở ngay đó. Không đoạt thì chia làm sao? Chẳng lẽ bắt Triệu gia tự nguyện nhả ra?" "Bởi vì thứ chúng ta muốn chia, không phải là đất." Trần Văn viết lên bảng đen hai từ ngữ. Hai từ này ở hậu thế chỉ là thường thức, song tại Đại Hạ triều lại là những khái niệm mới chưa từng ai nghe thấy. Quyền sở hữu. Quyền sử dụng. "Thứ chúng ta muốn chia, chính là quyền."