Chương 158: Trải nghiệm chuyển hóa thành đạo lý, mới là bản lĩnh

Phủ Giang Ninh, Trí Tri Thư Viện. Dẫu đã vào cội đông, trong thư viện lại chẳng chút giá lạnh. Mấy lò sưởi trong tàng thư lâu than hồng rực rỡ, thi thoảng nổ lách tách đôi tiếng khẽ khàng, càng tôn thêm vẻ tĩnh mịch nơi đây. Bên trong khung cửa sổ, tiếng đọc sách vang lên sang sảng. Trần Văn ngồi ngay ngắn trước án thư, tay cầm một quyển sách, vẻ mặt điềm đạm. Trước mặt hắn, bọn Chu Thông, Lý Hạo, Trương Thừa Tông, Tô Thời, Vương Đức Phát đang cúi đầu vung bút viết như bay. Cùng làm văn cả, song thần thái mỗi người lại khác biệt một trời một vực. Chu Thông ngồi thẳng tắp, hạ bút sắc bén như đao, mày hơi nhíu lại, rõ ràng đang cân nhắc độ chuẩn xác của từng câu từng chữ. Lý Hạo chốc chốc lại dừng tay gạt mấy hạt bàn tính, tựa như đang tính toán sổ sách ngay trong bài văn. Trương Thừa Tông viết rất chậm, nhưng đôi bàn tay chai sần cầm bút kia lại toát lên vẻ trầm ổn khác thường. Còn Vương Đức Phát... tên béo này đang cắn quản bút, mặt mày đau khổ khôn cùng, viết được hai chữ lại vò đầu bứt tai một bận, hiển nhiên bị văn bát cổ này hành hạ không nhẹ. "Được rồi, dừng bút đi." Trần Văn đặt sách xuống, gõ nhẹ lên mặt bàn. Mọi người như trút được gánh nặng, đặc biệt là Vương Đức Phát, hắn thở hắt ra một ngụm trọc khí, quẳng bút sang một bên: "Ôi chao! Viết cái văn này còn mệt hơn cả vác bao tải! Tiên sinh, chúng ta đã thắng bao nhiêu trận rồi, còn thi hương làm gì nữa? Cứ thế ra làm quan chẳng phải xong rồi sao? Dù sao mọi việc lớn nhỏ ở phủ Giang Ninh này, hiện giờ chúng ta cũng đã quản đến bảy tám phần mười rồi." "Nói bậy." Trần Văn trừng mắt nhìn hắn, "Không qua khoa cử, rốt cuộc vẫn chỉ là bạch thân. Ngươi muốn cả đời làm một Sư gia thôi sao?" "Huống hồ," Trần Văn cầm bài văn của Trương Thừa Tông lên, "Văn chương thiên cổ sự, đắc thất thốn tâm tri. Những việc các ngươi vừa trải qua dạo gần đây, nếu không ghi chép lại, không lắng đọng lại, thì chẳng qua cũng chỉ là mây khói thoảng qua. Chỉ khi biến thành đạo lý, đó mới là bản lĩnh thực sự của các ngươi." Hắn mở bài thi của Trương Thừa Tông ra, đọc to: "Luận Nông Chính Và An Dân. Gốc của dân ở ruộng, mối lợi của ruộng ở sự cần cù. Muốn an lòng dân, trước phải làm no bụng họ; Muốn no bụng họ, ắt phải hưng thịnh sản nghiệp. Kế sách đồn điền không chỉ dừng ở việc có lương thực, mà cốt ở việc trao cho dân sản nghiệp lâu dài, trao cho dân niềm hy vọng..." "Tốt!" Trần Văn cất lời khen ngợi, "Thừa Tông, bài của ngươi thế này mới gọi là có thực tế. Trước đây ngươi viết văn, hễ mở miệng là dẫn kinh trích điển. Nay từng chữ ngươi viết ra, chẳng những có điển tích, mà còn thấm đượm hương đồng cỏ nội. Đây mới đích thực là bài văn bàn về nông chính!" Trương Thừa Tông gãi đầu ngượng ngùng: "Tiên sinh, con chỉ viết lại những điều mình nghĩ lúc làm lụng ngoài đồng ruộng mà thôi. Con thấy những đạo lý thánh hiền kia, nếu không thể khiến đồng ruộng mọc lên lúa thóc, thì đều là lời vô nghĩa cả." "Chính là lẽ đó." Trần Văn gật đầu, "Kinh thế trí dụng, cốt phải để đạo lý chạm tới đất đai đời sống." Hắn lại cầm bài của Chu Thông lên: Luận Pháp Trị Và Tông Tộc. "Pháp là công khí của thiên hạ. Lễ là tư tình của tông tộc. Muốn trị chốn hương thổ, trước hết phải định rõ pháp độ, sau mới vun bồi giáo hóa. Lấy pháp phá tan u muội, lấy lý phục lòng người..." "Chu Thông, bài văn của ngươi sắc bén thì có thừa, song vẫn thiếu đi một chút ôn nhu." Trần Văn điểm bình, "Pháp luật chẳng ngoài tình người. Ngươi xử lý việc ở Triệu Gia Thôn rất tốt, nhưng trong bài văn, vẫn phải bàn nhiều hơn về chữ nhân. Không chỉ khiến người ta sợ pháp luật, mà còn phải khiến người ta tin pháp luật, yêu pháp luật." Chu Thông trầm ngâm gật đầu: "Học trò xin thụ giáo. Pháp là cốt cách, tình là da thịt. Cốt nhục tương liền mới là vật sống." Sau cùng, Trần Văn nhìn sang Lý Hạo. Trên bài của Lý Hạo chằng chịt những số liệu cùng biểu đồ, đề bài là Luận Lý Tài Và Quân Thâu. "Tiên sinh, học trò thấy phép lý tài thời nay lạc hậu quá. Nếu có thể đem cách ghi sổ cùng sinh ti khoán của chúng ta thi hành khắp thiên hạ, quốc khố lo gì không sung túc?" Lý Hạo phấn khích nói. "Ý tưởng không tệ." Trần Văn cười nhẹ, "Nhưng bước chân này đi quá rộng, dễ bị... khụ khụ, dễ gây kinh thế hãi tục. Sách luận chốn trường thi kỳ thi hương, cốt yếu vẫn là cầu sự vững vàng. Ngươi có thể lồng những phép tắc mới này vào trong cái khung cũ về khai nguồn tiết kiệm, để quan chấm thi thấy ngươi vừa có ý mới, lại vừa hiểu quy củ." Điểm bình xong các bài văn, Trần Văn nhìn ra ngoài cửa sổ. Trời đã dần muộn. "Tiên sinh," Lý Hạo bỗng thu lại nụ cười, sắc mặt trở nên đôi phần ngưng trọng, "Có một chuyện, học trò muốn bẩm báo với ngài." "Chuyện gì?" "Mấy ngày gần đây, giá tơ sống trên thị trường có chút bất thường." Lý Hạo lấy cuốn sổ tính tiền luôn mang theo bên mình ra, "Tuy chúng ta đã phát hành sinh ti khoán để ổn định lòng người. Nhưng gần đây trên thị trường bỗng xuất hiện một nguồn ngân lượng thần bí đang điên cuồng gom hàng! Hễ có tơ sống tung ra, bất kể giá cả bao nhiêu, bọn họ đều thâu tóm sạch!" "Giá tơ hiện giờ đã từ hai mươi lượng vọt lên hai mươi lăm lượng, vả lại vẫn đang tiếp tục tăng! Ngụy công công lại bắt đầu giở trò quỷ rồi!" "Tiên sinh, chúng ta có nên phản kích không? Trong tay chúng ta vẫn còn mấy vạn lượng bạc, có cần ra tay tranh mua chút hàng không? Bằng không đến kỳ giao hàng, nếu giá quá cao, chúng ta đền không nổi đâu!" Trần Văn nghe xong chẳng hề tỏ vẻ ngạc nhiên, ngược lại bưng chén trà lên, khẽ nhấp một ngụm. "Không cần." "Không cần ư?" Lý Hạo sốt ruột, "Tiên sinh, đây là chuyện sinh tử tồn vong đấy! Nếu giá tơ tăng lên bốn mươi hay năm mươi lượng, chút tiền đặt cọc bán khoán của chúng ta đến tiền bồi thường cũng chẳng đủ!" "Cứ để cho hắn mua." Trần Văn đặt chén trà xuống, ánh mắt phẳng lặng như nước. "Ngụy công công đây là đang đánh một canh bạc cuối cùng. Hắn muốn đẩy giá lên cao để dồn chúng ta vào chỗ chết. Hắn ngỡ chỉ cần mua sạch hàng hóa thì chúng ta buộc phải bội ước, chỉ có con đường phá sản." "Thế nhưng, hắn đã quên mất một điều." Trần Văn đứng dậy, bước đến trước cửa sổ, đẩy cánh song ra. Gió lạnh ùa vào, thổi vạt áo hắn bay phần phật. "Vật cực tất phản. Giá càng cao, người muốn bán sẽ càng nhiều. Hắn hiện thời đang làm việc nghịch thiên, lấy tiền đi lấp một cái hố không đáy." "Nhiệm vụ của chúng ta bây giờ không phải đi tranh giành hàng hóa với hắn, mà là đợi." "Đợi điều gì ạ?" Mọi người đồng thanh hỏi. Trần Văn nhìn về phương tây, hướng về phía Thục Địa. "Đợi Cố Từ mang vạn gánh tơ sống kia, thuận ngọn gió đông trở về." "Đến lúc đó, bọt nước giá cả ngập trời này chỉ cần chạm khẽ một cái là tan thành tro bụi." "Ngụy công công mua càng nhiều, chết sẽ càng thảm. Đợi Cố Từ trở về, chính là ngày tàn của Ngụy công công." Lắng nghe những lời này của tiên sinh, nỗi âu lo trong lòng mọi người cũng dần lắng xuống. Họ nhìn bóng lưng thẳng tắp kia, tựa như đang chiêm ngưỡng một ngọn núi cao không thể vượt qua. Chỉ cần tiên sinh còn ở đây, trời sẽ chẳng thể sập xuống. "Được rồi, tiếp tục đọc sách đi." Trần Văn xoay người lại, trên mặt đã nở nụ cười ôn hòa như trước. "Kỳ thi hương ngày một cận kề, khoa cử mới là việc lớn nhất của các ngươi. Các ngươi chỉ cần viết văn cho tốt, rèn giũa bản lĩnh cho tinh thông, đó chính là sự tương trợ lớn nhất dành cho ta rồi. Vẫn là câu nói ấy. Những việc thường ngày các ngươi làm là việc thực vụ, mấu chốt vẫn phải kết hợp với sách thánh hiền, biến chuyển thành tri thức thực thụ của chính mình mới được." "Rõ!" Tiếng đọc sách sang sảng lại một lần nữa vang vọng khắp thư viện.