Chương 239: Điểm thạch thành kim, Vương Đức Phát ngộ đạo

Vương Đức Phát ngây người. Hắn nhắm mắt lại, trong đầu hiện lên những bến tàu dơ bẩn hỗn loạn, những tên ăn mày áo rách tả tơi nhưng có thể truyền tin trong chớp mắt, cùng những kẻ nơi chợ đen coi tiền như mạng nhưng lại trọng chữ tín nghĩa. Ánh mắt hắn dần dần sáng lên. "Tiên sinh, con dường như hiểu rồi." Vương Đức Phát bật dậy, cất giọng đầy tự tin: "Cái tích trữ của quốc gia đâu chỉ có lương thực! Trong mắt con, sự tích trữ này chia làm ba tầng." Vương Đức Phát cũng bắt chước tiên sinh, giơ lên một ngón tay. "Tầng thứ nhất là tích trữ chữ tín! Giống như thuở đầu chúng ta phát hành sinh ti khoán, nếu bách tính không tin chúng ta, thì trong tay có bao nhiêu bạc cũng chỉ là giấy vụn. Trị quốc cũng vậy, nếu quan phủ không có uy tín trong lòng dân, dẫu kho lẫm đầy ắp, đại nạn ập tới cũng chẳng ai thèm giúp! Đây gọi là lấy tín nghĩa làm gốc, lấy kỳ vọng làm nền!" Cố Từ liếc nhìn Chu Thông, cả hai im lặng không nói, nhưng trong lòng đầy chấn động. Cố Từ thầm nghĩ: Đức Phát cứ thế mà khai ngộ rồi sao? "Tầng thứ hai là tích trữ tin tức!" Vương Đức Phát càng nói càng trôi chảy, tay múa chân khua. "Con lăn lộn nơi bến tàu cùng đám ăn mày, gánh hàng rong. Bọn họ tuy nghèo, nhưng lại là mắt tai của cả thiên hạ này! Quan phủ nếu chỉ biết dán mắt vào tấu chương, đó gọi là thiển cận. Chỉ khi gom góp, tích trữ hết tin tức của hạng người ba giáo cửu lưu này, biết rõ nơi nào thiếu lương, nơi nào gặp tai ương, nơi nào có lời oán thán, đó mới là thực sự soi tỏ mảy may, ra tay đón đầu!" "Tầng thứ ba là tích trữ dũng khí!" Vương Đức Phát vừa nói vừa hồi tưởng lại những ngày tháng trước kia. "Hồi con tranh đấu với đám nanh vuốt của Ngụy yêm trên đường thủy huyện Trường Châu, con nhận ra rằng: Chỉ cần cho đám phu khuân vác, thuyền công một chút tôn nghiêm, một con đường sống, họ dám liều mạng để giữ lấy con đường ấy! Thứ dân khí này chính là nguồn tích trữ dày dặn nhất của quốc gia! Có được luồng khí thế này, dẫu đại quân địch áp sát biên cương, non sông vẫn vững như bàn thạch!" Dứt lời, toàn trường lặng ngắt như tờ. Bàn tính trên tay Lý Hạo khựng lại, ngọn bút trong tay Chu Thông buông xuống, ngay cả Cố Từ cũng lộ vẻ khâm phục. Mạch lý luận này tuy từ ngữ mộc mạc, thậm chí còn vương chút phong vị giang hồ, nhưng góc nhìn hiểm hóc, lập ý sâu sắc, thực sự là chưa từng nghe thấy! "Hay!" Trần Văn vỗ tay cười lớn. "Đức Phát, đây chính là bài văn của ngươi! Ngươi chẳng cần học đòi phong nhã của người khác, cứ viết về khu chợ đen ngươi từng thấy, viết về đám ăn mày ngươi từng tiếp xúc, viết về trận thương chiến ngươi đích thân trải qua! Bài văn này mà nộp lên, những vị quan chấm thi cả đời chỉ đọc văn khuyến nông tang mắt đều sẽ bị ngươi làm cho lóa! Họ sẽ thấy rằng, tiểu tử này tuy văn tài bình thường, nhưng là một nhân tài thực sự từng lội qua vũng bùn, thấu hiểu tầng lớp đáy cùng của Đại Hạ triều này vận hành ra sao!" Vương Đức Phát nghe mà nhiệt huyết sục sôi, lần đầu tiên hắn phát hiện ra những trải nghiệm chẳng mấy đứng đắn của mình lại có thể hóa thành bài văn sắc bén nhất trên trường thi. "Tiên sinh! Con ngộ rồi! Triệt để ngộ rồi!" Vương Đức Phát vỗ mạnh lên lồng ngực dày cộp của mình, cười đến mức thịt mỡ trên mặt rung rinh. "Tiên sinh, con đâu phải đang thi cử nhân, con là đang viết sách chỉ đường tránh cạm bẫy cho Hoàng thượng đấy chứ!" Chu Thông ngồi một bên thầm cảm thán trong lòng. Mạch trị quốc luận kết hợp với kinh nghiệm bản thân này của Vương Đức Phát tuy có phần thô kệch, toàn lời nói trắng phớ. Nhưng ví von lại sinh động, logic chặt chẽ, khiến người ta không thể nào phản bác! Quả nhiên vẫn phải nhờ tiên sinh, trước đó người luôn bảo bọn họ phải đem thực vụ của mình đúc kết thành văn chương. Cố Từ có tài tung hoành đường Thục, Trương Thừa Tông có phép đồn điền, Lý Hạo giỏi sổ sách thương hội, Tô Thời phụ trách việc biên tập báo chí, bản thân hắn cũng có sở trường vận dụng Đại Hạ Luật trên nhiều phương diện cùng khả năng suy luận logic trong các công việc thực tế. Duy chỉ có Vương Đức Phát, từ trước đến nay hắn luôn gánh vác những việc dơ bẩn, mệt nhọc nhất trong nhóm. Đó cũng là những thứ khó gắn ghép với khoa cử nhất. Nhưng không ngờ tới, tiên sinh cuối cùng vẫn giúp hắn tìm ra được điểm đột phá. Gặp được một vị tiên sinh như vậy, thực là điều may mắn của bọn họ. Trên bục giảng, Trần Văn thấy Vương Đức Phát lấy lại được sự tự tin, nở nụ cười đầy an ủi. "Khoan vội mừng. Đức Phát, khung xương và máu thịt của ngươi tuy đã có, nhưng vẫn còn thiếu một khuôn mặt." "Khuôn mặt?" Vương Đức Phát ngẩn ra, bất giác sờ lên chiếc cằm tròn trịa của mình, "Tiên sinh, mặt con trông cũng phúc hậu vui mắt đấy chứ, quan chấm thi nhìn thấy biết đâu tâm trạng vui vẻ lại cho con điểm cao." "Hồ nháo." Trần Văn trừng mắt nhìn hắn. "Hương thí khác với viện thí. Quan chấm thi hương thí phần lớn là các bậc hủ nho bước ra từ Hàn Lâm Viện, bọn họ cực kỳ coi trọng phong độ tao nhã." Trần Văn bước tới trước bản thảo Vương Đức Phát vừa viết, chỉ vào mấy câu "chợ đen giảng chữ tín", "ăn mày làm tai mắt". "Tự ngươi nhìn xem, những lời này tuy có lý, nhưng hơi thở xô bồ nơi phố chợ xộc thẳng vào mặt. Ngươi nộp bài thế này lên, quan chấm thi sẽ tưởng ngươi không phải đang thi cử nhân, mà là đang kể chuyện rong trong quán rượu. Văn phong kiểu này, trong mắt bọn họ gọi là bỉ lậu hèn mọn, là điều đại kỵ của kẻ đọc sách." Gáo nước lạnh này dội xuống vô cùng chuẩn xác, nhiệt huyết của Vương Đức Phát lập tức nguội đi một nửa. Hắn rụt cổ lại, có phần rầu rĩ. "Vậy phải làm sao đây? Chữ nghĩa trong bụng con, tao nhã nhất cũng chỉ có mấy câu chúc tụng ngày Tết thôi. Bảo con học theo khí tượng muôn trùng của Cố ca, thì có làm khó đến chết con cũng không viết nổi." "Cho nên, đây chính là chiêu thứ ba ta muốn truyền cho ngươi: điểm thạch thành kim." Trần Văn quay sang Tô Thời và Cố Từ đang ngồi một bên. "Tô Thời, Cố Từ. Hai đứa các ngươi, một người là tự điển sống, một người có ngòi bút gấm hoa. Nhiệm vụ tiếp theo, các ngươi phải dạy Đức Phát cách phiên dịch." "Phiên dịch?" Cố Từ hỏi. "Đúng vậy." Trần Văn gật đầu. "Đức Phát phụ trách đưa ra thực vụ thế tục và bản thảo sơ lược. Các ngươi giúp hắn đem những lời thô tục ấy gọt giũa thành lời thánh hiền mà quan chấm thi thích nghe." Trần Văn vạch một đường ngang lên bảng đen, bên trái viết chữ "Tục", bên phải viết chữ "Nhã". "Nào, chúng ta làm mẫu tại chỗ luôn." Trần Văn nhìn Vương Đức Phát: "Đức Phát, vừa rồi ngươi bảo quan phủ phải giữ quan hệ tốt với đám ăn mày, người bán rong, như vậy tin tức mới thông suốt. Câu này, ngươi định đưa vào bài văn thế nào?" Vương Đức Phát gãi đầu gãi tai, nặn nửa ngày mới nặn ra được một câu: "Triều đình nên mở rộng đường ngôn luận, không thể nghe tin một phía. Dẫu là kẻ ăn mày, người bán rong nơi đầu đường góc chợ, thân phận tuy hèn mọn nhưng lại biết rõ gió mưa bốn phương. Nghe lời họ nói, có thể quan sát được điều tinh vi trong lòng dân, tránh được sơ hở của chính lệnh." Trần Văn lắc đầu: "Tô Thời, đến lượt ngươi." Tô Thời hơi ngẫm nghĩ, khóe môi thoáng nụ cười điềm tĩnh, cất giọng trong trẻo. "Xem xét biến động nơi nhỏ nhặt mà biết cơ trời được mùa hay mất mùa. Dư luận trong thiên hạ đâu chỉ nằm ở chốn triều đường nghị luận, mà còn tản mác nơi đầu đường góc chợ. Đấng thánh vương rủ áo khoác đai mà trị vì, ắt phải đón gió hỏi thăm nơi xóm làng, thỉnh ý chính sự nơi kẻ hái củi cắt cỏ. Dẫu là phường buôn thúng bán bưng hay lũ hành khất ăn mày, cũng có lời ngay của bậc lão nông thôn dã. Được như vậy thì tình dưới thấu suốt lên trên, thánh thính chẳng hề bị che lấp." "Mẹ ơi!" Vương Đức Phát nghe mà tròng mắt suýt rớt ra ngoài, hắn há hốc mồm nhìn Tô Thời, như thể đang nhìn một cao thủ làm trò ảo thuật, "Tô Thời, đệ... đệ biến mấy câu nghe ăn mày nói chuyện của ta thành thánh vương đón gió hỏi thăm đấy ư? Nghe sao mà oai phong thế không biết?" "Đây không gọi là oai phong, đây gọi là khí vận." Lý Hạo ngồi bên nghe mà tâm phục khẩu phục, "Tô Thời sửa lại thế này, phẩm cách lập tức từ bến tàu nhảy tót lên tận kim loan điện. Tiên sinh, chiêu này tuyệt thật!" Trần Văn gật đầu, lại nhìn sang Cố Từ. "Đức Phát, ngươi nói tiếp một câu nữa. Về chuyện trả tiền công nhiều cho thợ thuyền thì họ sẽ chịu liều mạng, ngươi định diễn đạt ra sao?" Vương Đức Phát lần này khôn ra, hắn ưỡn ngực, cố gắng làm cho lời mình nói nghe cao siêu hơn một chút: "Triều đình thi hành tân chính, nên dùng cái lợi để lay động lòng người. Khiến cho người làm việc túi tiền rủng rỉnh, ắt sẽ cam tâm tình nguyện vì triều đình mà dốc sức đến chết, tân chính tự nhiên sẽ vững như bàn thạch." Trần Văn đưa mắt nhìn thẳng Cố Từ: "Cố Từ, đến lượt ngươi." Chiếc quạt xếp trong tay Cố Từ "tách" một tiếng khép lại, hắn chẳng cần suy nghĩ, thuận miệng đọc luôn: "Dày bổng lộc để khích lệ khí tiết, thưởng phạt nghiêm minh ắt tướng sĩ dũng cảm. Kẻ xu phụ lợi lộc là bản tính của con người. Bậc trị quốc thuận theo lòng muốn của dân mà mưu lợi cho dân, ắt vạn người chung một lòng. Khiến dân có sản nghiệp lâu bền, đội ơn thánh thượng, thì tân chính như sấm xuân chợt động, muôn vật bừng nở. Đó là dụ dỗ bằng cái lợi, dẫn dắt bằng điều nghĩa, lo gì thiên hạ chẳng thái bình?" Trương Thừa Tông nghe xong liên tục gật đầu, cảm thán: "Một câu 'dụ dỗ bằng cái lợi, dẫn dắt bằng điều nghĩa' này của Cố sư huynh đã kết hợp chữ Lợi và chữ Nghĩa đến mức thiên y vô phùng. Nếu cứ theo cách viết ban đầu của Đức Phát, quan chấm thi nhất định sẽ cho rằng hắn đang dạy triều đình cách dụ dỗ bách tính. Nhưng qua tay Cố sư huynh trau chuốt lại, ngược lại biến thành kế sách quyền biến để thi hành nhân chính. Bái phục, bái phục!" Vương Đức Phát lúc này đã nghe đến ngây dại. Hắn nhìn Tô Thời bên trái, lại nhìn Cố Từ bên phải, cuối cùng hướng mắt về phía Trần Văn. "Tiên sinh! Con hiểu rồi! Đây chính là khoác thêm áo gấm hoa cho bài văn của con!" "Đúng." Trần Văn cười vỗ vỗ lên cuốn 《Ngũ Tam》, "Từ hôm nay trở đi, mỗi khi viết xong một đoạn văn, ngươi đều phải vào trong đó tìm nhã ngôn tương ứng. Tìm không thấy thì đi nhờ các sư huynh đệ giúp đỡ. Ngươi phải học cách biến 'cho tiền' thành 'ban ơn', biến 'kiếm tiền' thành 'mở rộng nguồn tài chính', biến 'làm ăn buôn bán' thành 'thông đạt kinh nghĩa'. Lối trau chuốt này không cầu mới lạ, chỉ cầu chuẩn mực thuần chính. Chỉ cần ngươi luyện thuần thục ba chiêu này: Lấy đề mục dẫn dắt thư tịch làm căn bản bảo đảm, dùng giải cấu thực vụ để tạo sự bất ngờ, nhờ danh gia gọt giũa để làm rạng rỡ bề ngoài. Đức Phát, ta dám đoan chắc, bài văn của ngươi nộp lên, quan chấm thi sẽ xem đây là một kỳ tài xuất thân nơi phố chợ nhưng thấu hiểu đại nghĩa, lại cực kỳ có năng lực thực tiễn trị quốc!" Vương Đức Phát bật dậy, xúc động đến đỏ bừng cả mặt. "Làm thôi! Tiên sinh, ba chiêu này con nhất định phải luyện thành! Trước kia con cứ nghĩ đám người đọc sách mở miệng toàn lời văn vẻ là làm bộ làm tịch, bây giờ mới nhận ra, cái vẻ này mà làm cho khéo thì đúng là có thể cứu mạng thật! Tô Thời, Cố ca, những ngày tới hai người phải phiên dịch giúp ta nhiều vào đấy! Đợi ta đỗ vào tốp mười, Vương Đức Phát này sẽ mời mọi người tới Túy Tiên Lâu ăn uống ba ngày ba đêm liền!" Vương Đức Phát lập tức chuyển từ kẻ tự ti học dốt sang trạng thái tự tin tràn trề. Gương mặt bọn Lý Hạo, Chu Thông, Trương Thừa Tông đều nở nụ cười xuất phát từ tận đáy lòng. Chu Thông thậm chí hiếm hoi buông lời trêu chọc: "Đức Phát, nếu đệ thật sự có thể dùng mấy chuyện thế tục của mình đỗ vào mười hạng đầu, e là lão già Thẩm Duy Trinh kia sẽ tức đến mức chạy thẳng đến tiệm cầm đồ nhà đệ tự cầm cố chính mình mất." "Ha ha ha ha!" Trong nghị sự sảnh vang lên tràng cười sảng khoái, nỗi căng thẳng cùng nỗi mệt mỏi trước đó tan biến sạch sành sanh. "Tốt!" Trần Văn bước trở lại bục giảng. "Binh khí sắc bén đã sẵn, phương pháp đã định. Tiếp theo chính là chính thức chuẩn bị nghênh chiến. Giai đoạn nước rút ắt sẽ có phần vất vả, các ngươi có sợ không?" "Không sợ!" Các đệ tử đồng thanh đáp lời. "Được, kế tiếp cứ theo sắp xếp chiến thuật vừa rồi, ai nấy bắt đầu việc học ngày hôm nay!" ... Tái bút: Cảm ơn Minh Nguyệt Như Đọa đã thưởng năm lá bùa giục chương! Mấy ngày nay có chút việc bận, sau đó sẽ thu xếp ra thêm chương, bao gồm cả những chương nợ trước đó...