Chương 249: Đề bài Trạng nguyên năm xưa không giải được, chúng ta tới giải

Lời Trần Văn vừa dứt, bầu không khí trong nghị sự sảnh rõ ràng đã sôi nổi hẳn lên. "Tiên sinh, vậy chúng ta cụ thể phải làm thế nào?" Lý Hạo sốt sắng hỏi, "Có cần phái người dẫn dắt Mạnh đại nhân một chút không? Chẳng hạn để huynh đệ Cái Bang giả làm người qua đường, dẫn ngài ấy tới địa bàn của chúng ta?" "Không cần." Trần Văn xua tay, thần sắc ung dung. "Mạnh Nghiên Điền vi phục xuất tuần, nếu đã muốn nhìn thấy một Giang Ninh chân thực thì tuyệt đối sẽ không chỉ đi trên quan đạo, cũng chẳng nghe lời từ một phía. Hắn nhất định sẽ tới những nơi phản ánh rõ nhất nỗi thống khổ của muôn dân." Trần Văn chỉ về hướng tây thành. "Cách bày biện của chúng ta phải chia làm hai bước. Bước thứ nhất, gọi là thuận theo tự nhiên." "Thuận theo tự nhiên?" Trương Thừa Tông gãi đầu, "Nghĩa là... chẳng làm gì hết?" "Đúng, không làm gì cả." Trần Văn cười nói, "Thừa Tông, ngươi nghĩ nếu Mạnh đại nhân muốn xem việc nông tang, ngài ấy sẽ đi đâu?" "Thế thì chắc chắn là đến khu đồn điền của chúng ta rồi!" Trương Thừa Tông vẻ mặt đầy tự hào, "Cây dâu ở đó mọc tốt nhất, ngày tháng của lưu dân trôi qua rực rỡ nhất, mười dặm tám làng ai mà không biết?" "Không sai." Trần Văn gật đầu, "Còn có Triệu Gia Thôn. Nơi đó chúng ta đã giải quyết chuyện cũ của tông tộc, thi hành công nghị hội, là điển phạm trị lý của phủ Giang Ninh. Hai nơi này, Mạnh đại nhân khẳng định sẽ tới. Mà đối với hai nơi ấy, chúng ta không cần phải cố ý sắp đặt." Trần Văn xoay người lại. "Bởi vì từng ngọn cỏ cành cây nơi đó, nụ cười xuất phát từ đáy lòng của bá tánh nơi đó, chính là áng văn hay nhất. Nếu vẽ rắn thêm chân, ngược lại sẽ lộ vẻ gượng gạo, thậm chí còn khiến Mạnh đại nhân ngờ rằng chúng ta đang làm giả. Thế nên bước thứ nhất này, cứ để ngài ấy tự nhìn, tự ngộ. Sự thật hơn ngàn lời hùng biện." Đám đệ tử nghe vậy đều gật đầu tán đồng. Quả thực, bọn họ có niềm tự tin tuyệt đối vào những thực tích mà bản thân đã làm ra. Đó là thứ có thể đứng vững trước bất kỳ ai, bất kỳ lúc nào đến khảo nghiệm. Trần Văn nhấp một ngụm trà, nói tiếp: "Thế nhưng, chỉ nhìn thôi thì chưa đủ. Tâm bệnh của Mạnh Nghiên Điền là văn cường sự nhược. Hắn không chỉ muốn thấy kết quả, mà càng muốn thấy cả quá trình. Hắn muốn biết những nan đề kia rốt cuộc đã được giải quyết ra sao? Những nút thắt chết kia rốt cuộc đã được tháo gỡ thế nào? Cho nên, bước thứ hai, chúng ta phải chủ động xuất kích!" Trần Văn bước đến trước bảng đen, viết xuống hai chữ thương hội. "Thương hội là nơi phồn hoa nhất Giang Ninh, cũng là nơi lợi ích đan xen phức tạp nhất. Mạnh Nghiên Điền nếu đã đến, tất sẽ tới đó xem khí tượng thịnh thế. Nơi đó chính là vũ đài đầu tiên của chúng ta." Trần Văn nhìn về phía Lý Hạo, Cố Từ và Vương Đức Phát. "Chờ khi Mạnh đại nhân tới Giang Ninh, ba người các ngươi hãy xuất hiện ở đại đường thương hội đúng lúc. Không cần diễn, chỉ cần làm tốt phận sự của mình như trước là được." "Lý Hạo." "Có!" "Ngươi ở đó tính toán những khoản lớn. Nhưng đừng chỉ tính những sổ sách vụn vặt lông gà vỏ tỏi. Ngươi phải bàn về đại thế thiên hạ! Ngươi phải bàn với đám thương gia kia về lông cừu phương Bắc, hương liệu Tây Vực, bàn xem làm thế nào khai thông thương lộ, làm thế nào để tơ lụa Giang Ninh bán được tới những nơi xa hơn! Phải để Mạnh đại nhân nghe thấy, chúng ta không chỉ kiếm tiền, mà còn đang mở rộng tài nguyên cho Đại Hạ triều, đang làm cho nước giàu!" Lý Hạo nghe đến sôi trào nhiệt huyết: "Tiên sinh yên tâm! Học trò cam đoan hễ Mạnh đại nhân nghe thấy tiếng bàn tính của con, sẽ biết ngay cách cục của chúng ta lớn nhường nào!" "Cố Từ." "Có." "Ngươi ở thương hội, phụ trách 'thế'. Ngươi phải thể hiện được lực khống chế của Trí Tri Thư Viện chúng ta đối với thương giới, cùng với việc chúng ta dùng khế ước để ước thúc hành vi của thương nhân thế nào. Nếu có thương gia tranh chấp, ngươi phân xử tại chỗ. Nếu có quan phủ gây khó dễ, ngươi thương lượng tại chỗ. Phải để hắn thấy rằng, thương nhân cũng có thể giữ quy củ, cũng có thể ôm mối tình với nước nhà. Phải để hắn hiểu thế nào gọi là nho thương." Cố Từ khẽ lay quạt xếp, tự tin cười: "Học sinh hiểu rồi. Học sinh sẽ cho ngài ấy thấy, thuật tung hoành dùng nơi thương trường cũng là đại đạo trị quốc." "Còn Đức Phát." "Con biết! Con biết!" Vương Đức Phát tranh lời, "Con phụ trách duy trì trật tự ở đó, thuận tiện tán gẫu với mấy con buôn, nói vài lời tốt đẹp về thư viện chúng ta!" "Đúng." Trần Văn mỉm cười, "Ngươi phụ trách truyền cái danh nhân nghĩa của chúng ta vào tai Mạnh đại nhân. Nhưng nhớ kỹ, chớ có tâng bốc quá trớn, phải chân thành. Phải dùng cái giọng điệu kiểu như 'dù ta cũng muốn khiêm nhường, nhưng thực lực không cho phép' mà nói ra." "Hắc hắc! Hiểu rồi! Món này con thạo nhất!" Vương Đức Phát nháy mắt ra hiệu. Bước thứ nhất và bước thứ hai đã bố trí xong xuôi, mọi người đều cảm thấy thập phần thỏa đáng. Nhưng Trần Văn không dừng lại ở đó. Hắn thong thả rút ra một phong thư, đặt lên mặt bàn. Trên phong thư đóng con dấu lớn của Tri phủ Giang Ninh, sáp niêm phong chưa bóc nhưng mặt giấy rõ ràng đã có nếp nhăn, chứng tỏ Trần Văn đã vân vê xem đi xét lại rất lâu. "Thương hội biểu thị sự giàu có, đồn điền biểu thị sự an định. Nhưng bấy nhiêu vẫn chưa đủ. Nút thắt trong lòng Mạnh Nghiên Điền nằm ở chữ 'trị'. Năm xưa hắn ra ngoài làm Tri phủ, điều đau đầu nhất chính là những mối tranh chấp dân sinh rắc rối phức tạp, nhất là những mớ bòng bong như thủy lợi, tông tộc. Hắn cho rằng đó là nút thắt chết mà kẻ đọc sách không sao tháo gỡ được. Cho nên muốn trị tận gốc tâm bệnh của hắn, chúng ta còn cần một trận công kiên. Trước mắt, chúng ta vừa khéo có một nan đề cần giải." Trần Văn chỉ tay vào phong thư. "Đây là thư viết tay của Lý đại nhân vừa nhận được sáng nay." "Thư sao?" Trương Thừa Tông ngẩn ra, "Lý đại nhân nói gì vậy?" "Bạch Long Cừ xảy ra chuyện rồi." "Bạch Long Cừ ở phía tây thành chảy qua ba thôn, vốn là công trình dở dang do Tri phủ tiền nhiệm để lại. Năm nay đại hạn, Lý Gia Thôn ở thượng du muốn giữ hoa màu của mình nên tự ý chặn dòng, giữ lại toàn bộ nguồn nước. Vương Gia Thôn và Tôn Gia Thôn ở hạ du mất trắng mùa màng, sốt ruột đến đỏ cả mắt, đêm qua đã đánh nhau một trận, mười mấy người bị thương. Hiện giờ mấy ngàn người của cả ba thôn đang cầm cuốc liềm đối đầu, mắt thấy sắp sửa bùng phát thành một trận đại quy mô ẩu đả!" Nghe vậy, đám đệ tử bắt đầu cau mày suy tính. Tranh chấp thủy lợi xưa nay vốn là xung đột thảm khốc nhất nơi thôn quê. Một khi đã đánh nhau, ắt sẽ có người mất mạng. "Lý đại nhân trong thư nói chuyện này vô cùng khó giải quyết." Trần Văn nói tiếp. "Quan phủ không có tiền tu sửa mương nước, ngân lượng đều bị kẻ tiền nhiệm tham ô tới tận năm Cảnh Thái thứ một trăm rồi, nay mới là Cảnh Thái năm ba mươi hai, Lý đại nhân muốn quản cũng không quản nổi. Hơn nữa sau lưng Lý Gia Thôn lại có hào cường chống lưng, là đám thổ hoàng đế tại địa phương, ngay cả Huyện lệnh cũng phải nhượng bộ ba phần. Thôn dân hạ du phần nhiều cũng là thế lực tông tộc, một khi đã làm ầm ĩ lên thì chẳng ai chịu phục ai. Lý đại nhân hiện sứt đầu mẻ trán, biết chúng ta đang bận ôn thi, vốn không định quấy rầy, nhưng thật sự đã hết cách mới viết thư tới cầu kế." Không tiền, không quyền, không ai nghe lời, lại dính dáng tới hào cường và tông tộc. Mớ bòng bong bẩn thỉu này đổi cho ai dính vào cũng rước lấy một thân phiền toái. Chu Thông khẽ nhíu mày, nhìn phong thư kia, trầm ngâm nói: "Tiên sinh, nếu Lý đại nhân đã cầu viện, vậy đây chính là công sự. Chúng ta nhận lấy việc này, chẳng những có thể giúp quan phủ gỡ rối, mà còn là sự thể hiện tốt nhất của chúng ta đối với Mạnh đại nhân." "Phải, lời Chu Thông nói cũng chính là điều ta nghĩ. Đây chính là đề thi tốt nhất của chúng ta trước kỳ thi!" Trần Văn vỗ mạnh xuống bàn một cái. "Chẳng phải đây đúng là việc năm xưa Mạnh Nghiên Điền muốn làm mà không làm được sao? Trị thủy, an dân, dẹp loạn, đấu hào cường. Trong đó bao hàm những yếu tố cốt lõi nhất của việc trị quốc an dân! Nếu chúng ta có thể tháo gỡ nút thắt chết này, lại còn gỡ thật đẹp đẽ, gỡ đến mức khiến mọi người tâm phục khẩu phục. Vậy Mạnh Nghiên Điền nhìn thấy, hắn sẽ nghĩ thế nào?" Đôi mắt Cố Từ sáng lên: "Hắn sẽ cảm thấy, đây chính là đạo cầu học trị quốc mà hắn hằng mong ước! Đề bài Trạng nguyên năm xưa không giải nổi, nay chúng ta giải được, vậy hắn không chỉ tán đồng chúng ta, mà càng sẽ kính phục chúng ta!" "Không sai!" Trần Văn đứng dậy, nhìn quanh mọi người, giọng điệu sục sôi. "Chư vị! Lần này chúng ta không làm văn, chúng ta sửa mương! Chúng ta phải biến mớ bòng bong này thành một công trình mẫu mực khiến Mạnh Nghiên Điền nhìn vào cũng phải tâm phục khẩu phục!" "Thế nhưng..." Lý Hạo bỗng giơ tay, vẻ mặt đầy khó xử. "Tiên sinh, đạo lý con đều hiểu. Nhưng chuyện này quá phức tạp. Nước chỉ có bấy nhiêu, thượng du dùng thì hạ du hết. Hào cường không muốn nhường lợi, bá tánh không muốn chết đói. Đây căn bản là một thế cục chết! Chúng ta giải thế nào được?" Trần Văn cười. Hắn bước đến trước bảng đen, lau sạch những chữ vừa viết, chỉ để lại một mảng trống không. "Đúng vậy, đối với đại đa số người, đây quả thực là cục diện chết. Nhưng trong mắt vi sư, đây chỉ là một ván cờ tranh đấu lợi ích mà thôi." Trần Văn cầm bút đá, vẽ một con sông lên bảng đen, lại vẽ thêm hai vòng tròn. "Hôm nay chúng ta tạm thời không ôn tập, vi sư muốn dạy cho các ngươi một bài học mới trước. Nói về cách dùng tân học của chúng ta để giải quyết nan đề nghìn thu này. Và cũng là phương thuốc hay để trị dứt tâm bệnh của Mạnh đại nhân."