Chương 264: Lý Hạo tính nước, giá nước bậc thang

Trong nghị sự sảnh của Trí Tri Thư Viện. "Cạch!" Lý Hạo gạt mạnh hạt cuối cùng trên bàn tính xuống. Đôi mắt hắn đỏ ngầu vì thức trắng. "Thưa tiên sinh, sổ sách đã cân bằng rồi." Lý Hạo cầm lấy tập phương án chi chít những con số, đứng dậy. Trần Văn, Cố Từ, Chu Thông cùng những người đang vây quanh sa bàn lập tức dồn ánh mắt về phía hắn. Ngay cả Vương Đức Phát đang bưng bánh bao bữa sáng gặm dở cũng vội vàng nuốt trôi miếng thịt trong miệng, vểnh tai lắng nghe. "Nói đi." Trần Văn gật đầu. "Căn cứ theo số liệu ngày hôm qua Thừa Tông sư huynh liều mạng đo đạc mang về." Lý Hạo chỉ vào Bạch Long Cừ trên sa bàn, "Nếu chúng ta khơi thông triệt để ba điểm bồi lắng tắc nghẽn kia, lượng nước chảy mỗi ngày của Bạch Long Cừ ước chừng một vạn khối." "Tiếp theo là sổ nhân khẩu." Lý Hạo lật sang trang thứ hai. "Vương Gia Thôn và Triệu Gia Thôn ở hạ du có một nghìn hai trăm mẫu hoa màu, muốn giữ mạng sống qua mùa hạn thì lượng nước tối thiểu mỗi ngày là hai nghìn bốn trăm khối. Lý Gia Thôn ở thượng du, cộng thêm ba trăm mẫu dâu tằm của Lý Tông Hàn, lượng nước tối thiểu là hai nghìn khối. Thế là đã trừ đi bốn nghìn bốn trăm khối. Nói cách khác, dưới tiền đề bảo đảm toàn bộ dân chúng cùng mùa màng không bị hạn chết, mỗi ngày chúng ta còn dư ra năm nghìn sáu trăm khối nước!" Nghe thấy con số này, mắt Trương Thừa Tông sáng lên, kích động vỗ mạnh vào đùi: "Tốt quá rồi! Ta biết ngay con mương này có nước mà! Chỉ cần có hơn năm nghìn khối này, đủ cho mọi người qua một mùa thu êm ấm rồi!" "Đừng vội, đây mới chỉ là bắt đầu thôi." Lý Hạo khẽ cười, nói tiếp. "Nước thì có rồi. Nhưng nếu trực tiếp xả xuống, mọi người chắc chắn lại tranh cướp, Lý Tông Hàn cũng chắc chắn sẽ tiếp tục chặn dòng. Bởi vì thứ hắn trồng là dâu tằm, thứ hắn muốn là mùa màng bội thu, chứ không phải giữ mạng sống. Cho nên, năm nghìn sáu trăm khối nước dôi ra này chia thế nào, bán ra sao, mới là linh hồn trong phương án của chúng ta!" Lý Hạo bước tới trước bảng đen, cầm bút đá lên, nhưng không viết chữ mà vẽ hình một chiếc thùng nước. "Trước đó tiên sinh từng nói, lượng nước dư ra này có thể coi như hàng hóa để bán. Đệ lần theo hướng suy nghĩ này, trăn trở suốt một đêm xem định giá tiền nước thế nào mới hợp lý nhất." Lý Hạo chỉ vào đáy thùng nước. "Trước hết, phần dưới đáy thùng nước này chính là lượng nước tối thiểu để mọi người giữ mạng. Chúng ta không lấy một xu! Đây là của ông trời ban cho, là nước cứu mạng do quan phủ bảo đảm. Ai dám thu tiền trên phần nước này tức là đối đầu với người trong thiên hạ, thương hội chúng ta cũng không kiếm món tiền thất đức đó!" Bút đá trong tay hắn dịch lên trên, vạch một đường ngang thật đậm ở nửa trên của thùng nước. "Nhưng mà! Chỉ cần vượt qua lằn ranh tối thiểu này! Lượng nước phía trên không còn dùng để giữ mạng nữa, mà là dùng để sinh lợi!" "Ai muốn dùng thêm nước, ai muốn dâu tằm của mình tươi tốt hơn để kiếm nhiều tiền hơn, thì phải bỏ bạc trắng tiền thật ra mua phần nước dôi dư này! Hơn nữa, phần nước dùng thêm không thể ấn định một mức giá chết. Ngươi dùng càng nhiều chứng tỏ ngươi càng có tiền, giá nước tính tiếp sau đó phải càng đắt! Đệ đã tính rồi, nếu rừng dâu của Lý Tông Hàn được tưới tiêu đẫm nước, mỗi mẫu đất có thể kiếm thêm mười lượng bạc. Vậy thì lượng nước dôi ra này, năm thùng đầu thu của hắn năm văn, năm thùng sau sẽ thu hắn mười văn! Hắn vì giữ vườn dâu, có đập nồi bán sắt cũng phải mua!" "Trời đất ơi..." Vương Đức Phát nghe mà há hốc mồm, "Đoạn đầu không lấy tiền, đoạn sau chém thẳng tay à? Món làm ăn này chẳng phải là một vốn vạn lời sao?" "Hay lắm!" Trần Văn nghe xong cũng không kìm được đập bàn khen ngợi. "Lý Hạo, thuật tính này của ngươi không chỉ tính rõ lợi nhuận, mà còn tính chuẩn lòng người!" Trần Văn bước lên trước, ở bên cạnh chiếc thùng nước Lý Hạo vừa vẽ, dùng bút đá viết xuống bốn chữ lớn. "Giá nước bậc thang." Trần Văn nhìn mọi người, giải thích: "Bộ thuật tính này của Lý Hạo, ta đặt cho nó một cái tên, gọi là giá nước bậc thang. Dùng lượng nước cơ bản để bảo đảm dân sinh, dùng giá nước dôi dư đắt đỏ để hạn chế sự vơ vét vô độ của hào cường. Vừa giữ được ranh giới căn bản, vừa bảo đảm được hiệu quả." Lý Hạo vỗ đầu một cái, nói: "Tiên sinh, cái tên này của ngài đặt đúng quá đỗi. Ý của học trò chính là như vậy! Giá nước ấy tựa như bậc thang, sau khi vượt mức, càng dùng nhiều thì càng tốn bạc!" Vương Đức Phát nghe những kiến thức và cách tính mới mẻ này, chỉ cảm thấy đầu óc ong ong. Hắn ráng sức suy nghĩ, rất nhanh sau đó lại nêu ra một thắc mắc mộc mạc. "Nhưng mà, vẫn còn một vấn đề nữa. Nước đó là ở trong Bạch Long Cừ, đâu phải múc từ giếng nhà ngươi lên. Cứ cho là Lý Tông Hàn chịu bỏ tiền mua, thế số tiền mua nước ấy phải trao cho ai? Tổng chẳng lẽ lại đưa cho thư viện chúng ta? Thế chẳng hóa ra chúng ta thành quan tham sao?" "Hỏi hay lắm!" Lý Hạo búng tay một cái, thuận tay viết tiếp bốn chữ lớn lên bảng đen. Thương hội Thủy Lợi. "Món tiền này đương nhiên không thể trao cho chúng ta. Tiền này phải trao cho cổ đông!" Lý Hạo bắt đầu tung ra đòn sát thủ cuối cùng mà hắn đã thức trọn đêm qua để vạch ra. "Trước khi bàn tới chuyện chia tiền, chúng ta phải tính rõ chuyện tiêu tiền đã, bởi vì vấn đề mấu chốt nhất lúc này là bạc tu sửa mương từ đâu mà ra. Bạch Long Cừ này là một công trình bỏ dở, muốn khơi thông ba điểm tắc nghẽn lớn kia, lại phải xây cống ngăn nước, ít nhất cần một vạn lượng bạc trắng. Quan phủ không có tiền, thương hội chúng ta cũng không làm kẻ ngốc chịu thiệt. Vậy số tiền này ai chi?" Lý Hạo búng tay, thuận tay nhặt bút đá lên, vẽ một hình tròn lớn tựa chiếc bánh nướng trên bảng đen, chia làm mấy phần. "Trước đây tiên sinh đã đưa ra ý tưởng về Thương hội Thủy Lợi, bảo đệ tìm đúng điểm cân bằng giữa cổ phần và chia hoa hồng. Đêm qua đệ thức trắng, đã tính toán rành mạch toàn bộ cơ cấu cổ phần và phương án gom vốn của thương hội này rồi!" Lý Hạo chỉ vào hình tròn. "Việc tu bổ Bạch Long Cừ ít nhất cần một vạn lượng bạc trắng. Quan phủ không có tiền, số bạc này phải do chúng ta gom lại. Phương án của đệ là: Hào cường Lý Gia Thôn là Lý Tông Hàn bỏ ra sáu nghìn lượng hiện ngân! Vương Gia Thôn và Triệu Gia Thôn ở hạ du bỏ người bỏ sức, quy đổi thành hai nghìn lượng cổ phần khống! Hai nghìn lượng còn lại do thương hội Hỗ Trợ Giang Ninh của chúng ta ứng trước!" "Khoan đã!" Vương Đức Phát phát hiện ra vấn đề, cau mày, "Lý Tông Hàn bỏ tiền nhiều nhất, chiếm tới sáu phần. Theo quy củ trên thương trường, hắn chính là đại cổ đông tuyệt đối, nắm quyền kiểm soát tuyệt đối. Thế thì Thương hội Thủy Lợi này về sau chẳng phải vẫn do một mình hắn định đoạt sao? Hắn muốn đổi giá nước thì đổi giá nước, muốn cắt dòng thì cắt dòng, thế thì khác gì trước kia?" "Hì hì, Đức Phát, huynh chỉ biết một mà không biết hai." Lý Hạo đắc ý cười, vạch một đường chéo lên phần bánh sáu phần của Lý Tông Hàn. "Chúng ta gọi đây là Thương hội Thủy Lợi, can hệ đến dân sinh, không thể hoàn toàn làm theo quy củ của thương hội bình thường! Đệ đã thêm một điều khoản hạn chế quyền biểu quyết vào bản chiêu cổ này! Lý Tông Hàn tuy bỏ ra sáu nghìn lượng, hưởng quyền chia hoa hồng sáu phần. Nhưng quyền biểu quyết của hắn trong Thương hội Thủy Lợi bị siết chặt ở mức bốn phần!" "Mà thương hội Giang Ninh chúng ta, tức là bộ phận đại diện cho quan phủ, tuy chỉ chiếm hai phần cổ phần, nhưng trong tay nắm giữ quyền phủ quyết một phiếu! Chỉ cần dính dáng đến nghị quyết trọng đại như điều chỉnh định mức nước cứu mạng hay sửa đổi giá nước, nếu không có thương hội chúng ta gật đầu thì Lý Tông Hàn dù có một vạn lượng bạc cũng chẳng định đoạt được! Tất nhiên, chia hoa hồng cũng có kỳ hạn, thời kỳ đầu cho hắn thời gian mười năm chia lợi. Mười năm sau, Bạch Long Cừ đương nhiên sẽ thu hồi về cho quan phủ, tiền thu được dùng để cải thiện dân sinh. Bố trí như thế này, chúng ta đã giải quyết trọn vẹn vấn đề trước mắt là quan phủ không có tiền, còn bách tính cũng chẳng ai muốn bỏ tiền sửa mương!" Vương Đức Phát giơ ngón tay cái lên: "Chiêu này của đệ hiểm thật đấy! Đây là vừa muốn tiền người ta, lại vừa muốn trói chân người ta! Tên Lý Tông Hàn kia là thổ hoàng đế một phương, hắn có thể bằng lòng ký hiệp ước kiểu này sao?" "Hắn đương nhiên bằng lòng." Cố Từ phe phẩy quạt xếp, khẽ cười nhận lời. "Đức Phát, huynh chỉ nhìn thấy nỗi uất ức của hắn, mà không thấy thế cục bế tắc mà hắn đang đối mặt." Cố Từ bước tới trước sa bàn, chỉ vào vị trí Lý Gia Thôn. "Nếu hắn không góp vốn, tiếp tục cưỡng ép chặn dòng. Thứ nhất, hắn phải nuôi mấy trăm gia đinh để đề phòng người ở hạ du đến liều mạng, đây là khoản chi phí khổng lồ. Một khi đánh nhau xảy ra án mạng, quan phủ sẽ lấy hắn ra khai đao. Thứ hai, ngày ngày náo loạn, mấy trăm mẫu dâu tằm của hắn không ai dám tới làm lụng, rốt cuộc dâu tằm cũng phải chết mất một nửa. Thế nhưng nếu hắn ký vào bản hiệp nghị này thì sao?" Cố Từ thu quạt xếp lại. "Hắn tuy mất đi quyền kiểm soát tuyệt đối với con mương, nhưng sáu phần chia hoa hồng kia là tiền tươi thóc thật! Món tiền hạ du mua nước, phần lớn đều chui vào túi hắn! Sáu nghìn lượng hắn bỏ vốn ra sớm muộn cũng kiếm lại được, chỉ là vấn đề thời gian. Quan trọng hơn là, hắn trở thành người bỏ vốn lớn nhất của Thương hội Thủy Lợi, thành bậc đại thiện nhân đi đầu tu bổ mương máng! Từ một kẻ ác bá đè đầu cưỡi cổ thôn làng, rũ sạch tiếng xấu biến thành danh lưu chốn địa phương, đến cả quan phủ cũng phải nợ ân tình của hắn! Hắn chỉ cần đầu óc không úng nước thì sẽ hiểu chuyến buôn này không những không lỗ, mà quả thực là danh lợi vẹn toàn!" "Hóa ra là vậy!" Vương Đức Phát kích động nói, "Như thế thì bá tánh làm lụng ở hạ du cũng có cổ phần, từ nay về sau con mương này chính là cây rụng tiền chung của mọi người, kẻ nào dám phá hoại, cả làng sẽ liều mạng với kẻ đó! Thế là giải quyết được chuyện không có ai trông nom rồi!" "Có được những điều khoản chi tiết của Thương hội Thủy Lợi này, con mương xem như sống lại hoàn toàn!" Trần Văn ngồi ở vị trí chủ tọa, lắng nghe các đệ tử thảo luận, hài lòng gật đầu. Mô hình quyền sử dụng nước và phân tách quyền sở hữu cổ phần này của Lý Hạo đã bước đầu mang dáng dấp của cơ chế quản trị doanh nghiệp hiện đại. Dùng lợi ích để buộc chặt kẻ thù không đội trời chung thành cộng đồng chung vận mệnh, đồng thời dùng cơ chế để ngăn ngừa hào cường làm ác. "Sổ sách tính rất đẹp, khung sườn dựng cũng rất tinh diệu. Lý Hạo làm rất tốt." Trần Văn đứng dậy, nói tiếp. "Nhưng Lý Tông Hàn kia rốt cuộc là hào cường hoành hành làng xóm nhiều năm, là phường trơ tráo lọc lõi có tiếng. Hôm nay hắn bằng lòng với ngươi, nộp tiền ra. Ngày mai nếu hắn trở mặt thì sao? Nếu hắn cậy mình ở thượng du, cưỡng ép đóng cổng cống lại, không nhận số cổ phần này nữa thì sao?" Trần Văn nhìn về phía Chu Thông nãy giờ vẫn ít khi mở lời. "Lợi ích có thể khiến lòng người rung động, nhưng thứ kiềm tỏa lòng tham lam vĩnh viễn chỉ có thể là quy củ." "Chu Thông, 《Phân Thủy Khế Ước》 của ngươi đã chuẩn bị xong chưa?" ... Tái bút: Cảm ơn Thiên Nhai Khán Thư Khách đã tặng Đại Thần Chứng Nhận! Cảm ơn Thích Địa Chấn Long Đích Lăng Nguyên Khanh Lăng đã tặng Tú Nhi!