Chương 269: Mạnh Nghiên Điền: Cuối cùng cũng cập nhật rồi, đợi cả một đêm

Phía tây thành Giang Ninh, quán trà lão Trương lớn nhất nơi ngã tư đường. Nơi đây xưa nay vốn là chốn dừng chân nghe ngóng tin tức của đám con buôn phu phen. Do nằm gần Bạch Long Cừ, mấy ngày nay quán trà lại càng chật ních người. Trong góc quán, bên chiếc bàn vuông hơi dính dầu mỡ, có một lão giả vận áo vải xanh xám đang ngồi. Mạnh Nghiên Điền đã ngồi ở đây gần nửa canh giờ. Trước mặt ông đặt một ấm trà vụn rẻ tiền nhất, trong tay lại cầm một tờ đặc san "Giang Ninh Phong Giáo Lục". Chính giữa trang báo, dòng tiêu đề "Loạt bài Bạch Long Cừ kỳ ba: Định phận chỉ tranh, sự cứu rỗi của thủy quyền và khế ước" đã hút chặt lấy ánh mắt ông. Mạnh Nghiên Điền đọc từng câu từng chữ. Bài viết này, ông đã mong đợi từ rất lâu. Sau khi đọc xong bài kỳ hai trước đó, ông vẫn luôn chờ đợi phương án tiếp theo của họ. Thậm chí cả đêm qua, ông trằn trọc trở mình, chẳng thể nào chợp mắt. Khoảnh khắc này, rốt cuộc ông cũng thấy được chân chương. Với nhãn giới của một vị Chưởng viện Học sĩ Hàn Lâm Viện, trên cõi đời này những áng văn khiến ông kinh ngạc tán thưởng đã chẳng còn nhiều, nhưng bài viết này lại khiến tim ông đập mỗi lúc một dồn dập. "Đem dòng nước kênh cuồn cuộn không dứt chia thành phần mức bảo đảm và phần dôi dư... Mức bảo đảm yên lòng dân, dôi dư sinh mối lợi. Đây là ý tưởng xảo đoạt thiên công đến mức nào cơ chứ?" Ngón tay Mạnh Nghiên Điền lướt theo biểu giá nước bậc thang do Lý Hạo tính toán, ánh mắt sáng rực kinh ngạc. "Dùng lợi ích thôi thúc hào cường nhượng bộ, dùng giao dịch phiếu nước hóa giải tranh chấp một mất một còn. Thủ đoạn mượn thương đạo giúp chính sự bực này, quả thật trước nay chưa từng nghe thấy! Nếu cách này khả thi, chẳng phải muôn ngàn cuộc đổ máu ẩu đả vì tranh giành nguồn nước suốt ngàn năm qua của Đại Hạ triều đều có phương thuốc trị tận gốc rồi sao?" Ông đọc tiếp xuống dưới, khi trông thấy bốn phòng tuyến trong "Phân Thủy Khế Ước" do Chu Thông khởi thảo, Mạnh Nghiên Điền không kìm được tiếng thở dài cảm thán. "Lấy đất điểm chỉ, phòng kẻ bội ước. Đầu cáo miễn tội, làm rã từ trong... Thật là thủ đoạn cay độc! Tâm tư thật kín kẽ chu toàn! Đám thư sinh này sao lại thấu triệt nhân tính đến bực này? Trước kia nhớ Lục đại nhân từng nói, Trần Văn kia chỉ là bậc hậu sinh còn rất trẻ mà." Khi đọc đến điều khoản cuối cùng "Mực nước chạm vạch đỏ, cấm tuyệt giao dịch", cõi lòng Mạnh Nghiên Điền vốn đang bị thủ đoạn Pháp gia lạnh lùng chấn nhiếp bỗng được một dòng nước ấm nóng bao bọc. "Trước lằn ranh sống chết, chặt đứt mọi mua bán, chỉ giữ mạng người... Khá cho một câu 'cấm tuyệt giao dịch'! Đám người trẻ này không hề lạc lối trong cái lợi, họ đã giữ vững lấy chữ Nhân cốt lõi nhất của Nho gia!" Mạnh Nghiên Điền đặt tờ báo xuống, chỉ cảm thấy khối uất khí dồn ứ trong lồng ngực ba mươi năm qua dường như đã tiêu tan quá nửa. "Trần Văn... Trí Tri Thư Viện..." Mạnh Nghiên Điền lẩm bẩm một mình, "Đây mới là kinh thế trí dụng chân chính!" Thế nhưng sau cơn phấn chấn, nỗi lo âu cùng sự cẩn trọng cố hữu của một kẻ sĩ đại phu cựu trào lại lặng lẽ dâng lên trong lòng Mạnh Nghiên Điền. "Văn chương viết có hay đến đâu, khế ước định có chặt chẽ đến mấy, rốt cuộc cũng chỉ là bàn việc quân trên giấy." Ông nhìn quanh đám nông phu mặt mày ủ dột vì đại hạn. "Thương hội thủy lợi, cổ phần chia lãi... Mấy từ ngữ này xa lạ phức tạp đến thế. Mấy kẻ chân lấm tay bùn nửa chữ bẻ đôi không biết, làm sao mà hiểu được? Nếu thứ dân nghe không hiểu, không chịu tin, không chịu theo. Thì phép hay đến mấy cũng chẳng thể thi hành. Cuối cùng vẫn sẽ biến thành xung đột bạo lực thôi." "Chính lệnh chẳng thông, lòng dân chẳng phục. Thiên hạ có biết bao phép tắc tốt đẹp đều chết gục ở chính ải này!" Mạnh Nghiên Điền chìm sâu vào nỗi âu lo. Ông quá hiểu nỗi khổ của chuyện hoàng quyền bất hạ huyện. Đi nói với lão nông chuyện cổ phần này nọ, lão chỉ nghĩ ngươi đến để lừa con gà mái già cuối cùng trong chuồng nhà lão mà thôi. Mạnh Nghiên Điền nhấp một ngụm trà, bỗng nghe ngoài lều trà vang lên chuỗi tiếng "leng keng" giòn giã. "Tới đây tới đây! Bà con chòm xóm! Các bậc phụ lão anh em! Xúm lại đây một chút nào!" Chỉ thấy một gã béo thân hình tròn trịa, mặt mày hồng hào, tay cầm chiêng đồng và một khối kinh đường mộc, thoăn thoắt nhảy lên chiếc ghế dài giữa lều trà. Điệu bộ này, ngoài Vương Đức Phát ra thì chẳng còn ai khác. Hôm nay hắn mặc bộ đồ ngắn nửa mới nửa cũ, trên cổ vắt chiếc khăn vải, trông chẳng giống người đọc sách tẹo nào, trái lại hệt như tay phu đầu quanh năm bốc vác bến tàu, hay thầy kể chuyện rong trong quán trà. "Chát!" Kinh đường mộc vỗ mạnh lên chiếc bàn mẻ góc bên cạnh. "Bà con! Chuyện Bạch Long Cừ tối qua, chắc ai nấy đều nghe cả rồi chứ?" Vương Đức Phát gằn giọng hô to, tiếng vang vọng khắp nơi. "Sao lại không nghe! Đám rùa rụt đầu thôn họ Lý lại chặn nước rồi! Bọn ta đang tính vác đồ đi liều mạng với chúng nó đây!" Một gã đàn ông gầy đen đỏ ngầu mắt gầm lên. "Liều mạng? Liều cái mạng gì?" Vương Đức Phát trừng mắt, "Mạng chỉ có một, liều chết rồi thì mẹ già con dại ai nuôi? Ta nói cho bà con hay, giờ chúng ta không cần liều mạng nữa! Trần Sơn trưởng của Trí Tri Thư Viện cùng đám đệ tử tâm phúc đã tính ra cho chúng ta một con đường sống! Một con đường chẳng những giữ được mạng, mà còn phát tài nữa cơ!" Nghe thấy đường sống lại có phát tài, đám nông phu vốn đang nóng giận liền dịu bớt, lục tục vây lại gần. Mạnh Nghiên Điền cũng vểnh tai lắng nghe, ông muốn xem gã béo này làm sao giải thích rõ ràng những khái niệm như kinh thư nhà trời ấy. "Ta hỏi các ngươi, ngày trước đào kênh đắp đập có phải quan phủ bắt phu phen không? Chúng ta bỏ sức không công, ngay cả miếng cơm no cũng chẳng có nổi?" Vương Đức Phát hỏi. "Chứ còn gì nữa! Làm công không ăn lương đấy!" Mọi người đua nhau phụ họa. "Nhưng nay thì khác rồi!" Vương Đức Phát vung vẩy tờ giấy trắng trong tay, "Kể từ hôm nay, chúng ta không phải đi làm không công, mà là đi góp vốn nhập cổ phần! Chúng ta sẽ lập ra một hiệu buôn thủy lợi!" "Nhập cổ phần là cái giống gì?" Một lão hán lớn tiếng hỏi. "Nhập cổ phần nghĩa là, nếu chúng ta cùng nhau sửa cái Bạch Long Cừ này, thì con kênh sau này chính là mối làm ăn của riêng tất cả chúng ta!" Lão hán kia hỏi tiếp: "Nhưng sửa kênh thì phải tốn bạc, ai bỏ tiền ra sửa đây? Đám dân đen chúng ta làm gì có tiền!" Những người khác cũng hùa theo: "Đúng thế đúng thế, chúng ta đào đâu ra tiền!" Vương Đức Phát thấy vậy chẳng hề nao núng, cười nói: "Bọn ta chưa từng nghĩ tới chuyện bắt bách tính phải bỏ tiền." "Thế ai bỏ tiền?" "Ai có tiền thì người nấy bỏ. Ta hỏi bà con, hiện giờ ai có tiền?" Lão hán nói: "Còn phải hỏi, tên cường hào Lý Tông Hàn ở thôn họ Lý chứ ai." Vương Đức Phát đập bàn một cái: "Chuẩn rồi! Hắn - Lý Tông Hàn có tiền, thì chúng ta bắt hắn xì tiền ra! Ví như bắt hắn bỏ ra sáu ngàn lượng bạc! Bọn mình không có bạc, nhưng bọn mình có sức. Mà cái sức này không thể bỏ ra uổng phí, một thân sức lực này của chúng ta sẽ tính bằng hai ngàn lượng bạc! Hai ngàn lượng ấy chính là phần vốn của chúng ta!" Nghe đến đó, mọi người bắt đầu phấn khích. "Bắt thằng họ Lý nhả ngần ấy, thế thì hay quá rồi!" "Đúng vậy! Mà sức lực của chúng ta lại đáng giá ngần ấy bạc cơ đấy!" "Cách này khéo quá chừng!" Vương Đức Phát thấy mọi người hào hứng như vậy, vội nói tiếp: "Chứ lại không! Đợi khi sửa xong kênh, chúng ta chẳng những có nước cứu mạng dùng không mất tiền, mà chỗ nước dôi dư kia, Lý Tông Hàn muốn tưới cây dâu của hắn thì còn phải bỏ tiền túi ra mua từ tay chúng ta!" Vương Đức Phát nước bọt bắn tứ tung, càng nói càng hăng. "Cái này gọi là gì? Gọi là mua bán phiếu nước! Chỗ nước cứu mạng của chúng ta, tới khi đó sẽ phát phiếu nước cho mọi nhà. Phiếu nước cứu mạng phát tận tay các ngươi chính là cây rụng tiền! Nhà nào ruộng không thiếu nước, hoặc trồng cao lương chịu hạn tốt, thì cứ cầm phiếu nước đem bán cho Lý Tông Hàn! Một thùng nước mười văn tiền! Không trao bạc tươi thì đừng hòng mở cống! Đến cuối năm, tiền nước mà Lý Tông Hàn nộp vào, đám cổ đông chúng ta lại theo đầu người và công sức bỏ ra mà chia chác hoa hồng thêm lần nữa!" Mấy lời này vừa dứt, cả quán trà lập tức vỡ òa như ong vỡ tổ. "Mẹ ơi! Lại còn có chuyện tốt bực này ư?" "Đào mương dẫn nước mà cũng được chia tiền? Lại còn bán được nước cho lão thổ hoàng đế kia nữa?" Mấy gã đàn ông vừa rồi còn đòi chém đòi giết, giờ đây trong mắt chỉ toàn ánh lên vẻ khao khát những đồng tiền đồng. "Này tên béo kia! Ngươi đừng có lừa bọn ta đấy nhé? Tên Lý Tông Hàn kia là con gà trống sắt vặt lông chẳng ra, hắn mà chịu bỏ tiền sửa kênh, lại còn chịu tốn tiền mua nước của bọn ta sao?" Một tiểu thương trông có vẻ hiểu sự đời lớn tiếng chất vấn.