Chương 274: Lý Tông Hàn kích động rồi, Cố Từ ngươi quá hiểu ta rồi!

"Phát tài lớn?" Lý Tông Hàn nhìn cuốn sổ sách được đẩy tới trước mặt, ngẩn người ra. Hắn lấy tay áo lau mồ hôi trên trán, trong lòng hết sức khó hiểu. Ban đầu hắn cứ ngỡ Cố Từ đại diện cho quan phủ tới để cướp phú tế bần, ép hắn mở toang cửa cống, thậm chí hắn đã chuẩn bị sẵn tinh thần phải chịu tổn thất nặng nề hoặc cá chết lưới rách. Thế nhưng lúc này, người trẻ tuổi này lại bảo đến để dẫn hắn đi phát tài? Bước ngoặt này quá đỗi đột ngột, khiến đầu óc hắn nhất thời chưa xoay chuyển kịp. "Cố công tử, lời này của ngài ta nghe không hiểu." Lý Tông Hàn nuốt nước bọt, dè dặt hỏi: "Bên ngoài có mấy nghìn người đang đòi nước, số nước này mà chia hết cho họ thì mấy trăm mẫu dâu của ta đến nước uống còn chẳng đủ, ắt sẽ chết khô toàn bộ. Ta còn phát tài thế nào được nữa? Chẳng lẽ ngài đang mang họ Lý này ra làm trò cười đấy chứ?" "Ai bảo ngài phải tặng không nước cho họ đâu?" Cố Từ khẽ lay cây quạt xếp, cười nói: "Lý viên ngoại là người làm ăn buôn bán. Thế thì hôm nay chúng ta không bàn chuyện đại nghĩa trời đất, cũng chẳng nói chuyện nhân đức giáo hóa. Chúng ta chỉ đơn thuần tính toán một món sổ sách mà thôi." Cố Từ lật mở cuốn sổ, đó chính là bản "Dự thảo phân phối quyền dùng nước và góp vốn Bạch Long Cừ" mà Lý Hạo đã thức trắng đêm để hoàn thành. "Đây là những con số do Trí Tri thư viện của ta căn cứ vào số liệu đo đạc thực tế ngày hôm qua tính toán ra. Nếu khơi thông ba điểm ứ tắc hiểm yếu nhất trên Bạch Long Cừ, cộng thêm lượng nước hiện có của ngài, thì mỗi ngày lượng nước lưu động có thể đạt đủ một vạn khối. Lượng nước này không chỉ đủ cứu sống hoa màu ở hạ du, mà còn đủ để ngài giữ được vụ mùa bội thu cho mấy trăm mẫu dâu tằm kia." "Đã đủ thì giữ bằng cách nào? Ai sẽ đi khơi thông?" Lý Tông Hàn sốt sắng dán mắt vào bản đồ, thầm nghĩ gã thư sinh này quả thực đã mang đến vài thứ mà hắn hoàn toàn chưa từng ngờ tới. Trước đó từng nghe gia đinh nhắc qua một câu, bảo trên tờ Phong Giáo Lục có viết phương án chia nước gì đó. Chỉ là khi ấy hắn chẳng hề để tâm. Nay xem ra, dường như cũng có chút lý lẽ thực tế. "Việc này thì cần Lý viên ngoại cống hiến một chút rồi." Cố Từ giơ ngón tay, gõ nhẹ lên mặt sổ sách: "Chúng ta định thành lập Bạch Long Cừ Thủy Lợi Thương Hội. Tiền sửa kênh, khơi thông dòng chảy đại khái cần khoảng một vạn lượng bạc trắng. Quan phủ không có tiền. Bởi vậy, chúng ta định gom vốn." Cố Từ nhìn Lý Tông Hàn, nói: "Lý viên ngoại có thể gánh phần lớn, xuất sáu nghìn lượng bạc mặt." "Sáu nghìn lượng?!" Khuôn mặt Lý Tông Hàn mới chớm chút hy vọng trong nháy mắt lại trắng bệch ra. Hắn bật dậy, lớn tiếng: "Cố công tử, ngài thế này chẳng phải muốn lấy mạng ta sao? Ta chỉ là kẻ trồng dâu nuôi tằm, lấy đâu ra lắm bạc mặt như thế? Sáu nghìn lượng đấy! Đó là nửa gia tài của Lý gia ta rồi! Thiên hạ làm gì có cái đạo lý cưỡng ép bổ đầu người như thế này? Thà ngài bảo thẳng Lý tri phủ tới tịch thu gia sản nhà ta cho xong!" Cố Từ không hề biến sắc trước cơn kích động của hắn, chỉ khẽ nâng tay, làm động tác ấn xuống. "Lý viên ngoại, chớ nóng vội." Khóe môi hắn vẫn nở nụ cười, giọng điệu ôn hòa: "Cứ uống chén trà đã. Món nợ này còn chưa tính xong đâu, ngài việc gì phải vội?" Người ta nói tay giơ chẳng đánh mặt cười, Lý Tông Hàn tuy trong bụng đánh trống liên hồi nhưng cũng chỉ đành nén cơn giận ngồi xuống lại, miệng vẫn lẩm bẩm: "Sáu nghìn lượng... con số này quá lớn rồi..." "Sáu nghìn lượng này không phải bổ thuế ép buộc, mà là góp cổ phần." Cố Từ chỉ vào biểu đồ hình tròn trên sổ sách, kiên nhẫn giải thích: "Ngài bỏ ra sáu nghìn lượng này, ngài chính là cổ đông lớn nhất của thương hội thủy lợi! Vương Gia Thôn và Triệu Gia Thôn ở hạ du không có tiền, họ sẽ bỏ công bỏ sức! Tiền công của họ quy đổi thành hai nghìn lượng cổ phần công sức. Hai nghìn lượng còn lại sẽ do Trí Tri thương hội của chúng ta ứng trước. Về sau, nước của Bạch Long Cừ không còn là vật vô chủ nữa. Ngoại trừ việc phát không một lượng nước mức đáy đủ để giữ mạng sống cho mỗi mẫu đất, tức là cái mức thấp nhất để giữ cho mọi người không chết đói ra. Toàn bộ lượng nước dư ra đều thuộc về thương hội này! Tất cả đều gọi là nước vượt ngạch!" Cố Từ ghé sát lại một chút: "Lý viên ngoại trồng dâu chẳng phải cần lượng nước rất lớn sao? Không hề gì! Ngài không cần phải lén lút chặn dòng nữa, cũng chẳng cần nuôi mấy trăm tên gia đinh liều mạng canh giữ cửa cống trước nguy cơ bị dân làng đánh chết. Ngài cứ đường đường chính chính đến mua nước của dân làng hạ du, mua nước của thương hội! Một thùng nước chỉ tốn mười văn tiền!" "Hả? Ta còn phải tự bỏ tiền túi ra mua nước?" Lý Tông Hàn hoàn toàn ngơ ngác, xua tay lia lịa: "Ta bỏ ra sáu nghìn lượng tiền sửa kênh, rồi lại phải bỏ tiền đi mua chính dòng nước chảy qua trước cửa nhà mình sao? Cố công tử, ta tuy đọc sách ít nhưng tính toán sổ sách thì vẫn biết! Mối làm ăn lỗ vốn bực này, họ Lý ta quyết không làm." "Lý viên ngoại, ngài tính toán sổ sách như thế là chưa đủ khôn ngoan rồi." Cố Từ khẽ cười một tiếng, quạt xếp gõ nhè nhẹ lên mặt bàn: "Ngài chỉ nhìn thấy số tiền bỏ ra, mà chưa thấy được nguồn bạc chảy vào. Ngài hãy tính kỹ lại xem hiện giờ ngài đang đối mặt với món nợ chết thế nào, còn con đường ta chỉ cho ngài là con đường sống ra sao!" Vừa nghe thấy có bạc, hai mắt Lý Tông Hàn lại sáng lên: "Có bạc chảy vào sao? Sao ta chẳng nhìn thấy nhỉ." "Chớ vội, hãy nghe ta từ từ nói rõ." Cố Từ hệt như một thầy đồ kiên nhẫn, bắt đầu giúp hắn phân tích rõ thiệt hơn: "Hiện tại ngài cưỡng ép chặn dòng, quả thực không tốn tiền mua nước. Thế nhưng ngài đã phải trả giá những gì? Thứ nhất, ngài phải nuôi mấy trăm tên gia đinh ngoài kia để phòng hạ du kéo đến liều mạng, chuyện ăn uống ỉa đái, binh khí lương bổng mỗi ngày, có phải là tiền không? Thứ hai, một khi đánh nhau xảy ra án mạng, quan phủ ắt sẽ lôi ngài ra trị tội, ngài lại phải tốn những món bạc lớn để chạy vạy lo lót trên dưới, thậm chí có thể người mất của tan! Thứ ba, ngày nào cũng náo loạn như thế, mấy trăm mẫu dâu của ngài chẳng ai dám tới làm việc, rốt cuộc dâu tằm vẫn phải chết khô một nửa, ngài sẽ tổn thất bao nhiêu vạn lượng lợi nhuận?" Nghe vậy, Lý Tông Hàn bất giác thấy xúc động. Gã thư sinh này quá hiểu nỗi lòng của mình. Chính là như thế đấy! Đám dân chân lấm tay bùn kia chỉ nhìn thấy cơ nghiệp hắn lớn lao, nhưng nào ai biết để giữ được cơ nghiệp này, sau lưng đã phải trả giá biết bao nhiêu. Hắn kích động nắm lấy tay Cố Từ: "Cố công tử, ngài nói đúng quá rồi! Ngài thực sự quá hiểu ta! Người ngoài ai cũng bảo họ Lý ta kiếm được nhiều. Thế nhưng kiếm được nhiều thì chi tiêu cũng lớn! Món tiền này của họ Lý ta kiếm khó khăn biết chừng nào, người ngoài chưa từng đếm xỉa tới!" Cố Từ cũng vội nói: "Phải vậy, phải vậy, nhà ta cũng làm nghề buôn bán, những nỗi gian truân trong đó ta hiểu quá rõ!" "Thế nhưng về sau ngài chẳng cần phải lo lắng nữa! Những ngày tháng như thế sắp kết thúc rồi! Sau này nếu ngài gia nhập thương hội thủy lợi, chẳng cần phải lo sợ phấp phỏng nữa, chỉ việc đường đường chính chính kiếm tiền." Lý Tông Hàn càng nghe càng thêm cảm kích: "Được, được, vậy ngài nói cụ thể xem, món tiền này rốt cuộc kiếm thế nào?" Cố Từ gật đầu: "Vâng, ngài nghe ta nói tiếp đây. Ngài xem, tiền ngài mua nước nộp cho ai? Nộp cho thương hội! Đến cuối năm khi thương hội chia hoa hồng, ngài chính là đại cổ đông chiếm gần sáu phần cơ mà! Tiền ngài bỏ ra mua nước, phần lớn lại danh chính ngôn thuận quay về túi của ngài! Không chỉ có thế, nếu thôn khác, nhà giàu khác cũng muốn mua nước, số tiền họ nộp vào ngài cũng đều được chia phần theo!" Cố Từ nhấp một ngụm trà, nói tiếp: "Ngài bỏ ra sáu nghìn lượng, tuy trước mắt thấy hơi tốn kém một chút. Thế nhưng cái ngài đổi lại được là gì? Là vụ mùa đại bội thu của nương dâu! Là món lợi nhuận ròng mấy vạn lượng bạc! Là nguồn hoa hồng tiền nước chảy vào không dứt! Quan trọng hơn cả, ngài trở thành người xuất vốn lớn nhất của thương hội thủy lợi, trở thành bậc đại thiện nhân dẫn đầu việc sửa kênh! Ngài từ một kẻ hương hào khiến bách tính căm ghét, chớp mắt đã biến thành danh lưu một vùng! Ngài không cần phải nuôi đám tay chân đánh mướn nữa, chẳng cần lo lắng quan phủ điều tra xử lý nữa! Ngài có thể kê cao gối mà đếm tiền hoa hồng và tiền tơ tằm. Lý viên ngoại, món sổ sách một vốn vạn lời này, chẳng lẽ ngài vẫn tính không ra sao?"