Chương 295: Một đạo thánh chỉ, bọn họ viết ra hoa rồi

Trương Thừa Tông ngồi trong hào xá. Hắn nhìn bốn chữ "nạn dân không lương", đôi bàn tay chai sạn vô thức xoa nhẹ lên tờ khảo quyến hơi thô ráp. "Tuy chưa từng diện kiến hoàng thượng, nhưng ta biết những đồng hương sắp chết đói kia trong lòng mong mỏi điều gì nhất." Trương Thừa Tông nhớ lại chuỗi ngày mình ở phía tây thành Ninh Dương, dẫn dắt lưu dân khai hoang đồn điền. "Triều đình cấp một trăm vạn lượng bạc, số tiền này nghe thì nhiều. Nhưng nếu đem phát cháo, mấy vạn người ăn được bao lâu? Ăn hết rồi thì sao? Bách tính không sợ chịu khổ, chỉ sợ chẳng có lấy một tia hy vọng." Trương Thừa Tông thầm thở dài trong lòng. "Nếu hoàng thượng trong chiếu thư chỉ nói nghiêm trị tham quan, mở kho phát lương. Vậy lưu dân ngoài thành có chịu buông đao thương xuống không? Chắc chắn là không. Bởi vì bọn họ biết rõ, tham quan giết một tên lại có tên kế tiếp, lương thực ăn xong bữa này chẳng biết bữa sau ở đâu. Trong tay không có đất, quay về vẫn là chết, chi bằng liều mạng một phen." "Cho nên, muốn dẹp yên cuộc dân biến này, chỉ cấp lương thực là vô dụng. Phải tìm việc cho họ làm, càng phải cho họ sản nghiệp lâu dài!" Suy nghĩ của Trương Thừa Tông rất mộc mạc, nhưng điều hắn nghĩ tới lại là nút thắt khó gỡ nhất của các vương triều phong kiến từ xưa đến nay trong việc an trí lưu dân. Thuở trước, lưu dân luôn là mầm mống bất ổn của xã hội, thái độ của quan phủ thường là xua đuổi hoặc áp giải hồi hương. Nhưng vào năm tai ương mất mùa, nơi quê cha đất tổ cũng chẳng còn đường sống. "Đã không thể quay về, vậy thì để họ ở lại!" Trương Thừa Tông hít sâu một hơi, dùng lối văn ngôn có phần mộc mạc nhưng trầm hùng hữu lực, hạ bút viết nên một bản cứu mệnh chiếu thư mang đậm hơi thở của đồng ruộng. "Trời giáng tai ương, bách tính mất chốn nương thân, lòng trẫm khôn xiết thẹn lòng. Lại dịch địa phương cùng bọn cự giả bất lương câu kết, khiến cho sinh linh đồ thán, tội ác ngập trời. Lệnh cho khâm sai lập tức xích giải quan thương can dự." Hắn không sa đà quá nhiều vào việc định tội xử án, mà đánh thẳng vào cốt lõi của việc an dân. "Kể từ hôm nay, triệt thoái đại quân vây ráp, chuyển tiễu thành vỗ về, thi hành phép lấy công thay cứu tế. Phàm lưu dân chịu quy thuận, thảy đều biên vào doanh ngũ, chẳng phải để chém giết, mà là điều đi tu sửa đê điều và khai khẩn hoang dã. Làm một ngày công, cấp một ngày lương, ngõ hầu bảo toàn tính mạng." Viết đến đây, Trương Thừa Tông dừng lại đôi chút. Hắn nhớ lại những nụ cười rạng rỡ của người dân khi có được mảnh đất cắm dùi, liều mình giữ lấy hoa màu. Hắn thêm vào cuối chiếu thư một nét bút nặng ký nhất. "Sau cơn đại hoang, trăm mối việc ngổn ngang. Trẫm chuẩn hứa: Phàm ruộng hoang vô chủ do lưu dân khai khẩn, đều miễn thuế trong ba năm, lại ban quyền vĩnh viễn canh tác theo mức định ngạch. Người khai hoang tức là điền chủ, con cháu được thế tập làm sản nghiệp lâu dài. Mong các ngươi buông bỏ binh đao, cầm lại nông cụ, cùng dựng xây thái bình." Trương Thừa Tông đặt bút xuống, lau mồ hôi trên trán. Từng câu từng chữ trong bài văn của hắn đều đánh trúng nỗi đau xót xa nhất của tầng lớp dân nghèo dưới đáy xã hội. Đây là một đạo thánh chỉ đủ sức khiến đám lưu dân đang đỏ ngầu mắt kia cam tâm tình nguyện quỳ gối tạ ơn. …… Lý Hạo ngồi trong hào xá chật hẹp, chẳng những không hề nao núng trước tình tiết vụ án rắc rối phức tạp, trái lại còn quen tay gảy gảy ngón tay vào khoảng không trên thư án. "Quan thương câu kết, ém nhẹm lương thực bình giá, đội giá thị trường khiến nạn dân không có lương thực." Đôi mắt Lý Hạo khẽ nheo lại. Hắn nghiền ngẫm tới lui mấy câu này trong miệng, càng ngẫm càng thấy sổ sách đằng sau có vấn đề. "Triều đình cấp một trăm vạn lượng bạc cứu tế, theo lý mà nói số bạc này tới địa phương thì phải đổi thành lương thực phát xuống. Nếu nạn dân không có cái ăn, vậy lương thực đã đi đâu?" Đầu óc Lý Hạo xoay chuyển cực nhanh, bắt đầu vận dụng kinh nghiệm tra sổ sách ở thương hội và huyện Thanh Hà để suy đoán ngược lại vụ án này. "Lương thực không thể tự dưng bốc hơi. Hoặc là bị gian thương giấu trong hầm ngầm, đợi giá vọt lên tận trời mới bán. Hoặc là lén lút vận chuyển ra khỏi thành, đem bán sang nơi khác ăn chênh lệch. Triều đình phái khâm sai xuống tra, lẽ nào không tra ra chỗ thâm hụt sao?" Lý Hạo cười khẩy một tiếng, hắn quá hiểu thủ đoạn làm sổ sách giả của đám tham quan. "Bọn chúng chắc chắn đã làm cân bằng sổ lương. Chẳng hạn như báo hỏa hao, báo chuột cắn, thậm chí dứt khoát khai là đã phát hết cho tai dân. Nếu chỉ chăm chăm nhìn vào sổ hộ tịch, sổ điền địa cùng sổ lương thực của châu huyện mà tra, thì dẫu là thần tiên cũng chẳng bới ra được sơ hở. Bởi vì sổ sách do chính tay bọn chúng viết!" Hắn nhớ lại một năm trước, khi đối phó với đám hào cường giấu giếm ruộng đất ở huyện Thanh Hà, bản thân từng dùng qua chiêu đó. "Tra sổ nước!" Lý Hạo vỗ mạnh vào đùi. "Sổ lương thực có thể làm giả, nhưng dấu vết trồng trọt, vận chuyển, đóng bao lương thực thì không thể làm giả. Vùng Đông Nam này đại hạn, dẫu mất mùa nhưng hễ có thu hoạch thì ắt phải tưới nước, ắt phải vận chuyển. Sổ nước nếu vạn nhất không tra ra, mình còn có thể tra cái gì?" Mạch suy nghĩ của Lý Hạo tựa tuấn mã đứt cương, trong khoảnh khắc khai thông toàn bộ mọi gút mắc. "Thứ nhất, ta tra sổ bao bố và sổ đan lát! Mấy vạn thạch lương thực muốn đóng bao, muốn tích trữ, chắc chắn cần lượng lớn bao đay và nan tre. Ta đi tra xem các phường thợ địa phương thời gian qua bán ra bao nhiêu bao bố, lần theo manh mối là có thể tìm ra lương thực gom giấu ở đâu! Thứ hai, ta tra sổ thu chi của các xa mã hành và bến tàu tào vận! Chuyển vận lương thực không thể dựa vào sức người cõng vác, chắc chắn phải thuê xe thuê thuyền. Tra xem dạo gần đây xe ngựa và thuyền bè của các thương hành nào bị thuê bao trọn gói, lộ trình đi đâu, ắt sẽ biết được tung tích số lương thực kia! Thứ ba, ta còn có thể tra thuế muối hoặc thuế vải! Dân chúng nếu không có tiền mua lương, hẳn ngay cả muối cũng chẳng dám ăn, vải vóc càng chẳng mua nổi. Dùng số liệu thuế khóa vòng ngoài này để đối chiếu chéo, là có thể tính ra địa phương rốt cuộc nghèo đến mức nào, lời đám tham quan báo cáo đã phát chẩn cứu tế có phải là lời xằng bậy hay không!" "Được lắm! Vụ án này, ta coi như đã nhìn thấu rồi!" Lý Hạo nhấc bút chấm mực. Đây là thánh chỉ, không thể viết như nhật ký soát sổ của một kế toán viên. Hắn phải gói ghém thủ đoạn kiểm toán sắc bén này thành cơn lôi đình thịnh nộ minh sát thu hào của thiên tử. Hắn hạ bút trên giấy tuyên, viết ra một đạo cứu tế chiếu thư khiến đám tham quan không chốn dung thân: "Trẫm nghe tin Đông Nam đại loạn, thực là mối họa do lòng người gây nên khôn xiết. Nay sai phái khâm sai tới đó, không cần kiểm tra sổ sách hộ tịch lương thực cũ của châu huyện. Lệnh lập tức triệt tra việc tào vận dẫn nước ven sông, bao đay xe ngựa nơi phố chợ cùng các khoản tạp thuế. Lấy chứng cứ bên lề truy ngược chân tướng, từ chỗ vi mô vạch rõ đại gian. Phàm kẻ nào sổ sách đối chiếu không khớp, có hành vi găm hàng trục lợi, thảy đều là lũ sâu mọt hại nước, lập tức tịch biên gia sản sung làm kinh phí cứu tế!" Lý Hạo nhìn mấy dòng chữ mình vừa viết ra, mỉm cười hài lòng. "Thánh chỉ này ban xuống, e rằng những tay cao thủ làm sổ sách giả ở Giang Nam phải sợ đến mức suốt đêm nuốt cả bàn tính vào bụng." Tuy nhiên, mới chỉ tra xét tham quan thì chưa đủ, mấy vạn nạn dân bị đại quân vây khốn ngoài thành vẫn chưa có cách giải quyết. Trong phép tính bàn tính của Lý Hạo, giết đám nạn dân này là mối làm ăn lỗ vốn nhất thiên hạ. Chẳng những tiêu tốn quân lương khổng lồ, mà còn bóp chết nguồn nhân lực tương lai của Giang Nam. Nhất định phải biến mầm mống họa loạn này thành cội nguồn sinh lợi! Hắn hạ bút, ở phần cuối chiếu thư hạ một mệnh lệnh an dân mang đậm tư duy con buôn: "Nạn dân tụ tập ngoài thành phần lớn là thiện dân không đường kiếm ăn. Lòng trẫm xót thương, đặc xá tội tụ tập làm loạn. Lệnh đại quân lập tức giải vây, thu nạp toàn bộ số dân ấy. Lấy bạc tịch thu từ gian thương làm vốn, ở vùng gặp nạn đại hưng thổ mộc, thuê mướn lưu dân sửa chữa cầu đường thủy lợi. Tính công theo ngày, thanh toán bằng tiền lương. Khiến kẻ đói có cái ăn, người ở có việc làm, ngõ hầu khôi phục sinh khí cõi Đông Nam." Chiếu thư này của Lý Hạo chẳng màng đến nhân nghĩa viển vông, chỉ bàn cách dùng bàn tính để truy lùng tham quan, rồi lại biến loạn dân thành nguồn nhân lực ra sao. …… Cùng lúc đó, trong một gian hào xá khác, Chu Thông đang suy ngẫm về đề bài. "Tụ chúng vây công phủ nha. Hiện loạn dân đã bị đại quân vây khốn." Chu Thông nhìn chằm chằm mấy dòng chữ trên đề thi, ngọn bút lông trong tay dừng lơ lửng giữa không trung, thật lâu không hạ xuống. Theo 《Đại Hạ Luật》, xung kích phủ nha là trọng tội. Nếu thuận theo mạch suy nghĩ này mà viết, ắt sẽ thành một đạo bình phản chiếu thư đại quân đồ thành, ngọc đá cùng tan. Nhưng Chu Thông không viết như vậy. Hắn nhớ lại lời tiên sinh từng nói hôm qua, rằng phải đào sâu logic thực vụ đằng sau đề bài này. Hắn nhắm mắt lại, dứt khoát kích hoạt tư duy phá án của mình. Hắn như đang chơi trò súp rùa, bắt đầu tự đặt câu hỏi cho chính mình. "Câu hỏi thứ nhất: Vì sao nạn dân không đi cướp kho lương, không đi cướp nhà giàu, mà lại nhất quyết đi vây công phủ nha phòng vệ nghiêm ngặt?" "Câu hỏi thứ hai: Phủ nha trọng địa dẫu bị vây thì cũng phải có tường thành và phủ binh liều chết trấn thủ. Một đám lưu dân đói đến hoa mắt chóng mặt, rốt cuộc làm sao phá vỡ từng lớp phòng tuyến mà xông vào được?" "Câu hỏi thứ ba, cũng là then chốt nhất." Đôi mày Chu Thông càng lúc càng nhíu chặt, "Lưu dân xông vào phủ nha là vì cầu lương thực. Dẫu bọn họ có xông vào giết chết tri phủ, chẳng những không cướp được lương thực mà trái lại còn chuốc lấy đại quân tới trấn áp, chắc chắn phải chết. Loại chuyện trăm hại không một lợi này, thật sự là do một đám nạn dân chỉ cầu mạng sống làm ra sao?" Từng manh mối, từng nghi vấn, dưới sự suy luận logic sắc lạnh của Chu Thông, dần dần chắp vá thành một chân tướng khiến người ta phải rợn tóc gáy. "Vụ này căn bản không phải lưu dân bạo loạn." Chu Thông bỗng mở bừng mắt. "Chân tướng chỉ có một! Đây là một màn mượn đao giết người được mưu tính kỹ càng!" Nhịp tim Chu Thông khẽ dồn dập, hắn phảng phất như nhìn thấy hiện trường vụ án đẫm máu kia. "Đông Nam đại hạn, triều đình cứu tế. Quan viên địa phương cùng gian thương lại nuốt trọn số tiền khổng lồ này. Nhưng món nợ thối nát này quá lớn, sớm muộn gì cũng không bưng bít nổi, khâm sai lại sắp sửa tới nơi. Làm sao bây giờ? Cách tốt nhất chính là chết không đối chứng!" "Cho nên, bọn chúng cố ý ém nhẹm lương thực bình giá, cố ý kích động dân phẫn, cố ý dồn toàn bộ sự chú ý về phía phủ nha, hướng mũi dùi vào tri phủ, dẫn dụ lưu dân kéo đến trước cổng phủ nha. Kế đó, thủ vệ phủ nha vừa khéo tan rã, cổng lớn vừa khéo bị xô đổ. Tri phủ đại nhân có lẽ đã tham gia tham ô, hoặc cũng có thể muốn vạch trần tham ô. Điều này không quan trọng. Quan trọng là, nếu tri phủ chết thảm giữa cơn hỗn loạn, toàn bộ sổ sách đều bị thiêu rụi giữa lúc hỗn mang, thì mọi tội vạ đều có thể trút hết lên đầu người chết. Còn đám lưu dân kia liền trở thành con dê thế tội hoàn hảo nhất cho vụ đại án tham nhũng kinh thiên động địa này. Sau cùng đợi bên trên hạ lệnh giết sạch lưu dân, vụ án liền thành án chết. Còn đám quan thương thực sự đứng sau nuốt trọn một trăm vạn lượng bạc kia là có thể kê cao gối ngủ kỹ rồi!" Chu Thông hít sâu một hơi, bình ổn lại nỗi kích động trong lòng. Bình nhật hắn nghiên cứu luật pháp, điều hắn căm ghét nhất không phải lũ ngu dân phạm pháp vì vô tri, mà là hạng quyền thần khốc lại đùa giỡn kỷ cương, coi mạng người như cỏ rác này. Một khi đã nhìn thấu chân tướng câu đố súp rùa này, đạo chiếu thư này nên viết ra sao, trong lòng Chu Thông đã có câu trả lời. Hắn không thể thuận theo kịch bản của bọn tham quan mà hạ lệnh tàn sát lưu dân. Hắn muốn mượn lôi đình thịnh nộ của thiên tử, bổ thẳng vào tầng mây mù dối trá trên đỉnh đầu, khiến kẻ ác thực sự không chốn dung thân! Chu Thông hạ bút, nét chữ như đao gọt búa đẽo, viết nên bài bình loạn chiếu này. "Trẫm nghe tin Giang Nam nổi loạn. Song loạn dân dẫu đông, cớ sao phá nổi thành kiên cố? Ấy thực là bọn tham quan gian thương muốn giấu đầu hở đuôi, dung túng dân chúng xông vào quan nha, mượn cớ giết người diệt khẩu hòng che giấu tội tham ô." "Ý trẫm đã quyết: Đám cơ dân vây thành thảy đều là con đỏ của trẫm, do bị kẻ gian mê hoặc nên trẫm gia ân ngoài phép nước, kẻ buông vũ khí được miễn tội chết. Song các phủ vùng Đông Nam cùng lũ thương nhân liên đới đều mang hiềm nghi dối vua. Truyền lệnh đại quân lập tức phong tỏa quan nha và dinh thự thương gia can dự, toàn bộ áp giải quản thúc tại chỗ, nghiêm hình tra khảo..." Chu Thông nhìn đạo chiếu thư đằng đằng sát khí. Hắn biết, một khi nộp bài bình loạn chiếu này lên, nếu gặp phải quan giám khảo hồ đồ, tất sẽ cho rằng hắn đầu óc có bệnh, tự ý phỏng đoán xằng bậy. Nhưng hắn tin rằng, nếu là người thực tâm muốn làm việc thiết thực, tất sẽ nhìn thấu mạch lý lẽ phía sau, chắc chắn sẽ đập bàn khen ngợi bài văn thấy rõ tận nguồn cơn này. Tuy nhiên, Chu Thông hiểu rất rõ, chỉ dựa vào chém giết và xá tội thì chẳng thể biến ra lương thực. Dân đói sau khi tản đi, nếu vẫn không có cơm ăn thì sớm muộn cũng lại tụ tập làm loạn. Muốn giải quyết nạn đói, ắt phải dùng bàn tay sắt của pháp luật, ép ra số lương thực đang cất giấu dưới hầm sâu. Hắn liền thêm vào chiếu thư pháp lệnh thống chế trong thời chiến và năm mất mùa. "Nay vì bình ổn giá lương, cứu tế thương sinh. Kể từ hôm nay, tạm thời thi hành luật chống tích trữ tại các phủ thuộc Đông Nam. Phàm là hào hộ dân gian hay thương nhân, kẻ nào tích trữ số lương vượt quá ngàn thạch đều phải kê khai lập sổ trình quan phủ trong vòng ba ngày, do triều đình thống nhất điều phối theo giá bình ổn luật định. Kẻ nào dám giấu giếm không báo, tự ý nâng giá, cứ theo luật luận tội." Một đạo chiếu thư, ân uy cùng phát, không chỉ dẹp yên phản loạn mà còn lưu lại một bộ phép tắc trị an lâu dài khiến lũ tham quan gian thương nghe danh đã mất mật. ……