Chương 289: Bố cục của Vương Trường Lạc

Lại thuận miệng nhắc tới việc bản thân khuyến khích nông tang, khai mở dân trí, hẳn là tri phủ cùng Thứ Sử Đại Nhân sẽ hiểu thủy xa được tạo ra dưới quyền quản hạt của hắn. Thẩm Huyện Lệnh càng nghĩ càng kích động, trước có công bắt giữ đầu lĩnh hải tặc Từ Minh, gần đây lại có được áng văn kinh thế như "Sinh vu ưu hoạn, tử vu an lạc", hôm nay lại có thêm nông cụ nghịch thiên bực này, văn trị, võ công, nông sự, cả ba điều đều đủ cả! Đợi sang năm mãn nhiệm huyện lệnh, dù phóng mắt khắp Đại Tần, e rằng cũng chẳng tìm ra người thứ hai có chính tích hiển hách bực này! Thậm chí chẳng cần gia tộc đứng ra vận hành, chỉ dựa vào ba món công lao này, việc thăng thiên đã là chuyện ván đã đóng thuyền! Thẩm Huyện Lệnh dường như đã thấy được tiền đồ xán lạn rực rỡ của mình, hoàn hồn lại, mới nhận ra mọi thứ này thế mà đều quy công về Vương Trường Lạc, quy công về thiếu niên mười bốn tuổi trước mắt! Thật chẳng biết phải cảm tạ ra sao, ông trời lại ban một thiếu niên như vậy cho mảnh đất dưới quyền cai quản của hắn, quả là may mắn biết bao, vả lại còn dứt khoát giao ra bản vẽ như thế, không chút điều kiện, thực sự khó tìm. Vương Trường Lạc và Lạc Thời An bồi tiếp Thẩm Huyện Lệnh thị sát hai ngàn mẫu ruộng của thôn Vân Khê, toàn bộ đều là ruộng cạn, thu hoạch không nhiều, sản lượng mỗi mẫu chừng một trăm sáu mươi cân, nếu có Phiên chuyển thủy xa trợ lực, sản lượng mỗi mẫu có thể đạt tới hai trăm mười cân, cao hơn tròn năm mươi cân, từ nay chẳng còn phải lo thuế ruộng nữa. Thẩm Huyện Lệnh và Lạc Thời An càng nói càng thêm hứng khởi, chỉ trỏ giữa đồng ruộng, thu hút sự chú ý của không ít nông dân. Bà con thôn Vân Khê dĩ nhiên không biết Thẩm Huyện Lệnh, nhưng từng gặp Lạc Thời An là Hương chính, lại thấy Trường Lạc cùng Lạc Hương chính một trái một phải bồi tiếp người ở giữa, phía sau còn có bốn gã tráng hán đeo đao đi theo, liền biết người ở giữa là quan lớn, vội vàng tránh từ đằng xa. Nhưng đi một hồi, Thẩm Huyện Lệnh bỗng nhận ra một vấn đề, chỉ riêng một thôn Vân Khê đã có hai ngàn mẫu ruộng, Phiên chuyển thủy xa ngày đêm không ngừng cũng chỉ tưới được mười lăm mẫu, nếu muốn tưới hết một lượt thì cần tới một trăm ba mươi ba ngày, rõ ràng không ổn, vậy thì phải làm thêm nhiều cỗ thủy xa. "Trường Lạc, một cỗ Phiên chuyển thủy xa do ngươi làm này giá tổn phí thế nào?" "Bẩm Huyện tôn, tiền công, gỗ, đồng sắt cùng hao tổn cộng lại hết ba mươi lượng." "Cái gì?!" "Ba mươi lượng!" Thẩm Huyện Lệnh cùng Lạc Thời An ngẩn người, vạn vạn không ngờ lại là mức giá này, phải biết Thẩm Huyện Lệnh là người hưởng bổng lộc cao nhất huyện Thanh Lan, bổng lộc một năm cũng chỉ có một trăm lượng bạc vụn, tức là bổng lộc cả năm chỉ đủ đóng ba cỗ Phiên chuyển thủy xa... Vậy chẳng phải biến thành gân gà rồi sao? Vương Trường Lạc ngẫm nghĩ rồi lại nói: "Bẩm Huyện tôn, Hương chính, thực ra giá tiền vẫn có thể đè xuống thêm một chút, thảo dân dùng loại gỗ cùng vật liệu đồng sắt tốt nhất, tiền công thợ mộc thợ rèn cũng gấp đôi giá thị trường, nếu do quan phủ đứng ra, giá có thể ép xuống còn mười lăm lượng." "Mười lăm lượng..." Thẩm Huyện Lệnh lẩm bẩm một mình, vẫn cảm thấy giá tiền hơi cao, trong lòng tính toán thuế lương quy bạc cùng thuế thương nghiệp một năm của huyện Thanh Lan chừng năm ngàn lượng, phần lớn phải nộp lên triều đình, tỷ lệ lưu lại chỉ có bốn phần. Số bạc lưu lại có thể tự chủ chi phối mỗi năm thường chỉ có hai ngàn lượng, lại phải chi trả bổng lộc quan lại, dịch trạm, huyện học, tu sửa cùng các khoản chi tiêu khác, khoản thực tế có thể điều động chưa tới tám trăm lượng. Cho dù dồn toàn bộ vào cỗ Phiên chuyển thủy xa này thì cũng chỉ chế tạo được hơn năm mươi cỗ, chia đều cho mỗi thôn làng còn chưa được một cái! Hay là xin tri phủ đại nhân hoặc Thứ Sử Đại Nhân trích cho ít bạc? Thẩm Huyện Lệnh lắc đầu, không thể thực hiện được, triều đình không có tiền, Thứ Sử Đại Nhân lại càng không có tiền, đến quân phí của Thủy sư Đăng Lai cũng phải thắt lưng buộc bụng mới vét ra được, lấy đâu ra bạc để cho hắn chế tạo Phiên chuyển thủy xa... Nhưng công lao ngút trời bày ngay trước mắt, kiếm được tiếng dâng kế chứ không thể hái quả ngọt, Thẩm Huyện Lệnh trong lòng sốt ruột khôn xiết, huyện mình không có tiền, các huyện khác chắc chắn cũng chẳng vét nổi, nếu bản thân có thể cắn răng lo liệu xong việc thủy xa này, tăng thêm thuế ruộng, kỳ khảo hạch mãn nhiệm sang năm chắc chắn sẽ lại tăng thêm một bậc! Chỉ vì lúc ra cửa vội vàng, không mang theo sư gia, bằng không đã có thể tham khảo ý kiến của sư gia, nghĩ đoạn, Thẩm Huyện Lệnh uyển chuyển hỏi Vương Trường Lạc: "Trường Lạc à, vật này quả thực tinh xảo, duy chỉ có tổn phí chế tạo... nếu muốn mở rộng ra toàn huyện, e rằng nhất thời khó gom đủ ngân lượng, ngươi đã làm ra vật này, chắc hẳn là người hiểu rõ mấu chốt nhất, liệu có diệu kế gì chăng?" Lạc Thời An hiểu ý, vội vàng tiếp lời: "Ý của Huyện tôn là, thủy xa này tuy tốt, song nếu tổn phí quá cao, e rằng khó lòng phổ cập cho bá tánh toàn huyện. Trường Lạc, ngươi đã tinh thông đạo này, liệu có biện pháp biến thông nào chăng? Tỷ như..." Hai người tuy nói lời hàm súc, song ý tứ lại quá rõ ràng, muốn tính toán trên vật liệu của thủy xa, mười lăm lượng vẫn còn quá đắt, vừa muốn bớt bạc, lại vừa muốn giữ được chính tích. Trong lòng Vương Trường Lạc vốn đã có sẵn thượng hạ hai kế, bèn nhắc tới hạ sách trước: "Thực ra... đúng là có một cách." "Ồ?" Thẩm Huyện Lệnh hơi rướn người về phía trước, Lạc Thời An cũng vểnh tai lắng nghe. "Thủy xa này tốn bạc nhất chính là bánh răng cùng trục chuyển bằng đồng sắt." Vương Trường Lạc giải thích: "Nếu đổi sang dùng bánh răng bằng gỗ cứng, rồi ngâm dầu trẩu để tăng độ bền mài mòn, tổn phí có thể hạ xuống chừng bảy lượng, chỉ là..." "Chỉ là thế nào?" Thẩm Huyện Lệnh sốt ruột truy vấn. "Chỉ là tuổi thọ sẽ ngắn hơn, chỉ dùng được hai ba năm, sau đó phải thay mới." Thẩm Huyện Lệnh nghe vậy, trong mắt lóe lên tinh quang, trong lòng cấp tốc tính toán, bảy lượng một cỗ, ngân sách phổ cập toàn huyện lập tức dư dả hơn nhiều, còn như vấn đề tuổi thọ... Hai ba năm sau mình đã sớm thăng quan dời đi rồi, đó là nỗi phiền của huyện lệnh đời kế tiếp. Như vậy, vừa không vượt quá số bạc trong kho huyện, lại có thể mau chóng nhìn thấy thành quả, quả thực là vẹn cả đôi đường! Lạc Thời An lập tức đau cả đầu, kiến nghị này chỉ có lợi cho Thẩm Huyện Lệnh, hai ba năm sau lại thành một mớ hỗn độn, thủy xa hỏng hết, bạc đóng mới lấy từ đâu ra? Trường Lạc sao lại đưa ra đề xuất bực này, chẳng giống hắn chút nào. Thẩm Huyện Lệnh hết sức hài lòng với đề xuất của Vương Trường Lạc, vừa định khen ngợi, lại nghe Vương Trường Lạc nói tiếp: "Huyện tôn, thảo dân còn có một ý này... không biết có nên nói hay không." Thẩm Huyện Lệnh nói: "Cứ nói đừng ngại!" Vương Trường Lạc nghiêm mặt nói: "Thanh Lan huyện thiếu bạc, nhưng phú thương ở các châu trị như Thanh Châu phủ, Tề Châu phủ thì không thiếu, nếu chúng ta có thể đem đặc sản của huyện nhà bán tới đó, dùng lợi nhuận để làm thủy xa, chẳng phải đôi bên cùng có lợi sao?" Lạc Thời An khó hiểu: "Huyện ta có đặc sản gì chứ?" Ánh mắt Thẩm Huyện Lệnh lóe lên, đã đoán được đặc sản mà Vương Trường Lạc nói tới là gì, quả nhiên nghe Vương Trường Lạc cất lời: "Rượu! Rượu do nhà thảo dân nấu!" Lạc Thời An bừng tỉnh đại ngộ, rượu nhà Trường Lạc vốn là tuyệt phẩm, hơn hẳn ngọc dịch cung đình, phàm là người từng nếm qua không ai không thích, nếu thực sự có thể bán sang các châu phủ trù phú như Thanh Châu, Tề Châu, lo gì không kiếm đủ ngân lượng. Thẩm Huyện Lệnh nhíu mày nói: "Kế thì hay, nhưng quyền hạn của bổn quan không đủ, chỉ có thể đặc chuẩn cho Trường Lạc ngươi bán rượu trong địa giới huyện Thanh Lan, còn như Thanh Châu, Tề Châu, bổn quan lại bất lực, huống hồ việc buôn bán rượu vượt huyện, vượt châu cần có thông hành chứng do châu phủ ban bố, bằng không sẽ bị coi là buôn lậu." Vương Trường Lạc tiếp lời: "Bởi vậy mới cần Huyện tôn đại nhân ngài ưng thuận, theo phép quan biện dân doanh, do huyện nha Thanh Lan bảo chứng, nhà thảo dân lập xưởng cất rượu, phần lớn lợi nhuận nộp về huyện nha và phủ nha để dùng cho nông sự thủy lợi, như vậy toàn cuộc đều thông suốt."