Chương 385: Bình Sơn Huyện Thiên Hộ Sở (Một)

Ăn xong bữa sáng tại một quán ven đường còn coi là sạch sẽ, bốn người tiếp tục lên đường. Vó ngựa gõ lên sỏi đá, phát ra tiếng lộc cộc trầm đục. Lão nông cùng bà lão bán rau ven đường thấy bốn thớt ngựa cao lớn đón đầu đi tới, vội vàng rụt cổ, kéo quang gánh đựng rau dại của nhà mình lùi lại phía sau. Đi tiếp về phía trước, mấy phụ nhân mua rau vốn đang mặc cả, thấy bốn người Vương Trường Lạc võ trang đầy đủ, mang đao đeo thương, lập tức biến sắc, vội xách giỏ né ra xa, dán sát chân tường rảo bước rời đi. "Trường Lạc ca, bọn họ sao cứ như thấy sói vậy?" Thuyên Trụ hạ thấp giọng hỏi. Vương Trường Lạc không đáp, chỉ khẽ sờ vào cây thiết thương treo bên yên ngựa. Mũi thương ánh lên hàn quang, dọa cho tiểu nhị tiệm tạp hóa đối diện run tay, hai chiếc bát gốm trong chồng bát rơi xuống vỡ toang. Lúc rẽ qua góc phố, một tràng ho xé phổi truyền đến. Dưới túp lều cỏ rách nát có một lão già đang nằm, người gầy trơ xương, manh áo gai đắp trên thân chắp vá chằng chịt. Lão thấy toán ngựa đi qua, trong đôi mắt vẩn đục lóe lên tia sợ hãi, liều mạng rụt người vào góc tường. Vương Trường Lạc vẫn không nói không rằng. Thuyên Trụ không hỏi nữa, bốn người đều im lặng. Cửa nam thành càng lúc càng gần, binh tốt giữ cửa từ xa thấy bốn người, vội vàng dẹp bỏ chướng ngại vật. Có tên lính còn định tra xét, liền bị một lão binh lọc lõi đá thẳng vào mông: "Tìm chết à! Đó là Vương bách hộ có thể tay không đả tử mãnh hổ đấy!" Hiển nhiên, chuyện Vương Trường Lạc hôm qua đánh nhừ tử Ngô Thiên Hùng cùng hai mươi tên nha dịch đã truyền khắp Thanh Lâm Trấn. Ngô Thiên Hùng là ác bá, là cơn ác mộng bao trùm lên đầu dân chúng Thanh Lâm Trấn; Vương Trường Lạc đánh bại gã, mọi người chẳng những không cảm thấy mừng rỡ như được giải thoát, mà chỉ ngỡ rằng Vương Trường Lạc là kẻ còn tàn nhẫn hơn. Tàn nhẫn chẳng khác nào thổ phỉ sơn tặc. Khóe miệng Vương Trường Lạc khẽ giật, không nói gì. Bốn thớt ngựa nối đuôi nhau ra khỏi thành. Hắn quay đầu nhìn lại, trong vòm cổng thành, một đứa trẻ áo quần rách rưới đang ôm chặt nửa chiếc bánh nướng mốc meo, thấy Vương Trường Lạc nhìn sang, bốn mắt nhìn nhau, ánh mắt đen láy của đứa trẻ ngập tràn kinh hãi. Vương Trường Lạc chợt nhớ ra, bản thân cũng mới chỉ mười bốn tuổi. Tuy rằng ở vài nơi tuổi này đã thành thân, nhưng... suy cho cùng vẫn chỉ là tuổi của một đứa trẻ mà thôi. Hắn lắc đầu, không nghĩ ngợi về cảnh ngộ thê thảm của người dân Bình Sơn huyện nữa. Sức lực của hắn có hạn, vả lại hắn cũng chẳng phải Bình Sơn huyện lệnh, chi bằng cứ làm tốt bổn phận của mình: tiễu phỉ! Nhắc tới thổ phỉ sơn tặc, ắt không thể không đề cập tới lực lượng chính quy đối lập — Thanh Châu vệ sở quân. Đây cũng là điều bọn Thiết Đản đã hỏi Vương Trường Lạc suốt dọc đường, luôn muốn tìm hiểu rõ ràng. Vương Trường Lạc vừa vặn nói cho họ biết trước khi bước vào Thiên Hộ Sở. Cái gọi là Thiên Hộ Sở không phải cứ địa hay yếu lũy quân sự chỉ có một nghìn binh lính cư ngụ như bọn Thiết Đản tưởng tượng. Thiên hộ sở của Đại Tần Hoàng triều tùy vào vị trí đóng quân mà công năng khác nhau. Tỉ như Thiên Hộ Sở trên địa phận Bình Sơn huyện, nằm cách Thanh Lâm Trấn mười dặm về phía nam, cự ly tới huyện trị không xa không gần, vừa có thể nhanh chóng chi viện, lại tránh được xung đột trực tiếp với thế lực nha môn, là một điểm định cư quy mô lớn bán quân sự, kiêm cả công năng phòng thủ, đồn điền và cư trú, nằm gần ranh giới giữa quan đạo và sơn lâm, tiện bề khống chế yếu đạo giao thông, lại có thể giám sát động tĩnh của thổ phỉ. Có thể xem đây là một thôn trại đồn điền lớn nơi quân hộ cư trú, công trình phòng thủ hoàn chỉnh, có tường vây cùng hào sâu, tương tự như một tòa thành nhỏ, bố cục bên trong gồm doanh trại, nhà dân, đồng ruộng, xưởng tác, là một tập trấn đã được vũ trang. Thiết Đản gãi đầu hỏi: "Trường Lạc ca, nghe cứ như không khác gì Vân Khê thôn chúng ta, chỉ là đông người hơn một chút thôi." Vương Trường Lạc tiếp tục giải thích sự khác biệt giữa Thiên Hộ Sở và thôn xóm bình thường. Trước hết là cư dân bên trong, chín phần mười người dân ở Thiên Hộ Sở đều là gia đình quân hộ, đời đời tòng quân, bách tính thông thường cực kỳ hiếm thấy; hơn nữa nơi đây có thể tự cung tự cấp, bên trong có đầy đủ thợ rèn, thợ mộc, y hộ, giảm bớt sự phụ thuộc vào bên ngoài. Thuyên Trụ hỏi: "Trường Lạc ca, thợ rèn, thợ mộc, y hộ huynh nói đó có phải bách tính bình thường không?" Vương Trường Lạc lắc đầu, những thợ rèn thợ mộc này thảy đều mang quân tịch. Cái gọi là quân tịch tức là quản lý tách biệt với dân hộ và tượng hộ, do Binh Bộ cai quản chứ không thuộc quan phủ địa phương. Một khi đã bị biên vào diện quân hộ, cả nhà cùng toàn bộ đinh nam đời sau vĩnh viễn phải đi lính, không được tùy ý thoát tịch. Nếu đinh nam của quân hộ chết trận hoặc đào vong, ắt phải có tộc nhân thế vào, bằng không sẽ bị liên đới xử tội. Sợ nói lời văn vẻ bọn Thiết Đản khó hiểu, Vương Trường Lạc bèn lấy một ví dụ: "Chẳng hạn như Tần Thảo Nhi đệ, nhà đệ là quân hộ thuộc Bình Sơn Huyện Thiên Hộ Sở, thì con trai, cháu trai, chắt trai của đệ, mãi cho tới mười tám đời sau, trừ phi được hoàng đế đặc xá, bằng không đời đời kiếp kiếp đều phải tòng quân." Tần Thảo Nhi há hốc mồm. Đời đời kiếp kiếp đi lính? Nghe qua tựa hồ chẳng được tự do bằng tá điền làm ruộng... Giải thích xong chuyện quân hộ, tự nhiên phải nhắc tới việc ăn mặc ở đi của họ. Cả nhà quân hộ tập trung cư trú trong Thiên Hộ Sở hoặc Bách Hộ Sở; nếu ở Thiên Hộ Sở thì sẽ hình thành nên một thôn làng quân sự quy mô lớn. Bách hộ sở phân tán khắp nơi, cũng là nơi cư trú của thân quyến quân hộ. Gia đình quân hộ được chia ruộng quân doanh gần vệ sở để canh tác, ngày thường làm nông, có chiến sự thì tòng chinh. Nhưng ở những nơi nghèo khó, như Thiên Hộ Sở hay bách hộ sở tại Bình Sơn huyện này, thường xuyên có quân hộ đào vong, doanh trại bỏ trống. "Đào vong?" Thiết Đản khó hiểu. Tòng quân chẳng phải kiếm được rất nhiều tiền sao? Trường Lạc ca vừa nói quanh Thiên Hộ Sở là ruộng tốt do quân hộ khai khẩn, lại thêm bổng ngân phát cho quân lính, ngày tháng sao có thể không trôi qua an nhàn, cớ sao lại phải đào vong. Thấy Thiết Đản hỏi được câu này, Vương Trường Lạc cảm thấy hắn thật sự đã tiến bộ, đã biết suy nghĩ, bèn nhìn đăm đăm về Thiên Hộ Sở đằng xa, trầm giọng nói: "Tự nhiên là vì sống không nổi, nếu không ai lại mạo hiểm mất đầu mà đào vong." Theo sự phân tích của Vương Trường Lạc, quân hộ đào vong chủ yếu do ba nguyên nhân. Thứ nhất là không đủ lương thực để ăn. Tiêu chuẩn cấp điền của Đại Tần Hoàng triều trên danh nghĩa vốn rất dư dả: vệ sở biên phòng mỗi quân hộ được thụ điền năm mươi mẫu, vệ sở nội địa tại các huyện nghèo như Bình Sơn huyện thì được cấp hai ba mươi mẫu, xem chừng là đủ. Nhưng trên thực tế, uẩn khúc bên trong lại vô cùng nhiều. Việc cấp ruộng không đủ hạn mức vốn là chuyện thường ngày, lại thêm quân quan xâm chiếm, thiên hộ cùng bách hộ thường xuyên thôn tính ruộng của quân hộ bình thường, khiến cho nhiều nhà thực tế chưa có nổi mười mẫu ruộng cằn, nuôi sống cả một gia đình đông miệng ăn thật là giật gấu vá vai. Quân hộ cũng phải nộp lương thực, sưu thuế nặng nề vô cùng. Ruộng quân phải nộp tô tử lạp và thuế quân đồn, năm được mùa chỉ vừa đủ đút miệng, gặp lúc mất mùa ắt có kẻ chết đói. "Vẫn lấy Bình Sơn huyện làm ví dụ, một nhà quân hộ nếu có hai mươi mẫu đất, năm được mùa thu hoạch khoảng ba nghìn cân lương thực. Nhưng đất đai Bình Sơn huyện cằn cỗi, có được hai nghìn năm trăm cân đã là thắp hương khấn Phật rồi. Trừ đi thuế quân đồn và thóc giống, số lương thực còn lại chỉ đủ cho cả nhà ăn trong nửa năm, nửa năm còn lại phải dựa vào đinh nam trong nhà săn bắn, phụ nhân dệt vải trợ cấp vào, mới mong không chết đói." Nghe Vương Trường Lạc nói xong nguyên nhân thứ nhất, Thiết Đản lặng người. Thảo nào trước kia hắn muốn tòng quân, phụ mẫu sống chết không cho, hóa ra làm lính lại khổ sở đến mức này; chẳng thà giống như phụ thân, vào huyện thành làm thuê, ít ra mỗi ngày cũng kiếm được ba mươi đồng tiền, mua được mấy cân gạo trắng.