Chương 28: Tình yêu của bọ ngựa

Tôi vẫn muốn nhắc lại một lần nữa, những ai gọi bọ ngựa là "Tu Nữ Đường Lang", quý vị thực sự đã bị vẻ bề ngoài của nó đánh lừa. Lẽ nào quý vị thật sự nghĩ rằng hai chi trước giơ cao trước khi săn mồi của nó là đang cầu nguyện Thượng đế sao? Lẽ nào quý vị thật sự cho rằng nó là loài côn trùng hiền lành chỉ biết ăn cỏ? Đương nhiên không phải. Khoan hãy nói đến chuyện khi săn mồi, nó hung hãn và cố chấp chỉ cắn xé gáy đối phương mà tôi đã kể trước đây, còn một chuyện nữa khiến nó bộc lộ bản tính táng tận lương tâm hơn gấp bội, thậm chí đến loài nhện mang tiếng xấu xa nhất cũng không sánh bằng. Chuyện này tôi phát hiện ra trong quá trình quan sát thực nghiệm, lúc đó đến tôi cũng không dám tin vào mắt mình. Để bọ ngựa có không gian hoạt động rộng rãi hơn, tôi đã giảm bớt số lượng lồng lưới trên bàn. Như vậy, trong một chiếc lồng sẽ có vài con bọ ngựa cái, thậm chí có lồng chứa tới cả tá. Tôi biết để chúng sống chung như thế sẽ tiềm ẩn nguy hiểm nhất định, nhưng nghĩ rằng bọ ngựa cái đều mang bụng bầu nặng nề, di chuyển chậm chạp, thân thể nặng trịch ắt không còn tính công kích quá mạnh. Huống hồ bớt lồng đi thì không gian bên trong cũng rộng hơn nhiều, chúng vẫn có đủ chỗ để vận động; vả lại ngoài đồng cỏ vào thời kỳ này, lũ bọ ngựa chẳng phải cũng chỉ lặng lẽ chờ con mồi tới chứ hiếm khi chủ động xuất kích đó sao? Dẫu biết ở giai đoạn này bọ ngựa cái rất lười tranh đấu, song tôi vẫn thấy rõ mối nguy hiểm rình rập trong lồng lưới. Khi bạn cùng phòng nhiều lên, nguồn thức ăn tự nhiên bị đe dọa, đến lừa sống chung một chuồng còn cắn xé nhau, huống chi lũ sinh vật ăn thịt này. Do đó, tôi luôn để mắt tới số lượng châu chấu trong lồng, hễ thấy bọ ngựa cái có dấu hiệu thiếu mồi là lập tức bỏ thêm thức ăn mới vào. Tôi thực sự muốn nghiên cứu sự tranh chấp giữa các cá thể cùng loài, nhưng tuyệt đối không hy vọng nguyên nhân bắt nguồn từ việc thiếu thốn thức ăn. Ban đầu, mọi chuyện diễn ra êm đẹp đúng như tôi tưởng. Tôi cứ ngỡ là nhờ bản thân siêng năng bỏ đủ thức ăn vào lồng. Chúng đều thong dong nạp năng lượng trong lãnh địa riêng, chẳng hề khiêu khích những người hàng xóm xung quanh. Nhưng rất nhanh sau đó tôi nhận ra, sự bình yên vô sự này chỉ là tạm thời, và cũng chẳng phải do tôi liên tục thả đủ châu chấu. Bụng chúng ngày một lớn dần, kỳ động dục cũng từng bước kéo đến. Hàng trăm hàng ngàn quả trứng trong bụng ngóng chờ được thụ tinh khiến chúng trở nên nóng nảy, cáu kỉnh, cuối cùng, lòng đố kỵ dữ dội bắt đầu trỗi dậy. Dù tôi không thả bọ ngựa đực vào chiếc lồng này và chúng tạm thời chưa tranh giành bạn tình, song điều đó không có nghĩa là sẽ không có chiến tranh. Ngày ngày đứng ngoài lồng quan sát, kết quả tôi chứng kiến là những trận huyết chiến tàn khốc chưa từng có, không phải để tranh giành miếng ăn, cũng chẳng phải để phân chia địa bàn, mà đơn thuần chỉ vì lòng ghen tuông trong thời kỳ động dục phát tác. Từng con giương đôi cánh mờ ảo tựa bóng ma, nửa thân trên dựng đứng lên thật cao, hai chân trước xoạc rộng hết cỡ, chiếc bụng to bè lắc lư dữ dội. Tôi đồ rằng ngay cả khi đe dọa con mồi, chưa bao giờ chúng dốc sức đến mức này. Thế nhưng tôi thực sự không tài nào đoán nổi nguyên nhân, rõ ràng giây trước hai kẻ láng giềng còn sống yên ổn bên nhau, giây sau đã tuốt gươm giương nỏ. Hai con bọ ngựa tôi nhìn thấy chính là như vậy. Bất thình lình, chẳng có chút dấu hiệu báo trước, chúng dựng đứng nửa thân trên, khinh khỉnh nhìn đối phương, thậm chí còn liếc ngang liếc dọc dò xét. Bụng chúng bắt đầu phát ra những tiếng "phì phì", rõ ràng là đã thổi vang kèn xung trận, sẵn sàng quyết đấu. Rõ ràng điều chúng muốn không chỉ dừng lại ở việc dọa dẫm đối phương. Bởi nếu không muốn khơi mào huyết chiến, chúng hoàn toàn có thể bày ra tư thế thị uy, đặt hai chân trước sang hai bên ngực như mở sách ra, làm vậy mới mang ý nghĩa dọa nạt hoặc chỉ là một cuộc va chạm nhẹ. Đằng này, chúng lại vào thế một mất một còn. Một con bọ ngựa bất ngờ buông chiếc móc sắt bén ngót, vung nhanh về phía đối thủ, một đòn trúng đích rồi lập tức lùi lại phòng thủ; con kia cũng tung ra đòn đáp trả y hệt. Cuộc đọ sức tựa như đấu kiếm thế này thường chẳng ai lường trước được kết cục. Đôi khi, bụng một con bị rạch rách một vệt rỉ máu, con kia liền tuyên bố chiến thắng; nhưng cũng có lúc sau vài phen thăm dò bất phân thắng bại, trận chiến lại hòa hoãn kết thúc như không có gì. Dẫu vậy, bất kể kết quả ra sao, cả hai bên đều đang ngấm ngầm chuẩn bị cho màn giao tranh tiếp theo. Song không phải trận chiến nào cũng khép lại êm thấm như thế. Kẻ thắng cuộc sẽ như thường lệ, kẹp chặt lấy kẻ bại trận. Kẻ thua cuộc vốn cũng là tay săn mồi cừ khôi, giờ phút này lẽ nào lại không biết số phận đang đợi mình, bèn vùng vẫy liều mạng chống cự. Nhưng thất bại vẫn là thất bại, nó thậm chí còn biết rõ mình sẽ từng bước đi vào chỗ chết ra sao, bởi chính nó cũng từng tiêu diệt con mồi theo cách ấy. Kẻ thắng bắt đầu cuộc tàn sát, cứ như đang nhai một con châu chấu hay cào cào, nó nhồm nhoàm thưởng thức miếng mồi ngon lành, chẳng mảy may bận tâm kẻ mình đang nuốt chửng chính là đồng loại. Những kẻ đứng ngoài vây xem cũng không lộ lấy nửa phần tiếc thương, thậm chí còn rục rịch nóng lòng muốn mình là kẻ ra tay trong lần kế tiếp. Thật là một hành vi tàn độc đến cùng cực! Người ta thường bảo chó sói là loài độc ác, nhưng hổ dữ cũng chẳng ăn thịt con, lang sói cũng không sát hại đồng loại, vậy mà bọ ngựa dường như chẳng hề kiêng dè. Điều khiến tôi khó chấp nhận nhất là tôi chưa từng bớt đi số lượng châu chấu trong lồng, tức là chúng thừa mứa thức ăn để hưởng thụ. Trong hoàn cảnh no đủ như vậy, chúng lại chọn tàn sát đồng loại của mình. Điều đó nào khác gì lũ ác quỷ thích ăn thịt người chứ? Thế nhưng, thứ khiến tôi không thể nuốt trôi không chỉ dừng lại ở đó, những chuyện rùng rợn đến dựng tóc gáy vẫn còn ở phía sau. Giờ đây nhớ lại, tôi vẫn thấy hành vi kỳ quặc của bọ ngựa cái trong thời kỳ sinh sản thật khó lòng chấp nhận. Trong thực nghiệm, để quan sát bọ ngựa đực và cái giao phối, tôi đã cố tình chọn ra mấy cặp bọ ngựa nhốt riêng vào từng lồng khác nhau, tránh cho ngoại cảnh làm phiền. Tôi còn chu đáo để sẵn lượng thức ăn dồi dào trong từng chiếc tổ nhỏ, không muốn việc quan sát thực nghiệm bị phá hỏng vì yếu tố đói khát. Thời gian thấm thoắt trôi đến cuối tháng Tám, chú bọ ngựa đực gầy gò bé nhỏ hẳn thấy thời cơ đã chín muồi, bèn lấy hết can đảm tiến tới tỏ tình với bọ ngựa cái. Đứng trước mặt con cái, thân hình nó quá đỗi nhỏ nhoi, thậm chí trông còn có phần hèn mọn. Nó ưỡn ngực, nhưng lại nghiêng đầu ngoẹo cổ, liên tục phát đi tín hiệu cầu hoan. Nhìn sang phản ứng của bọ ngựa cái, xem chừng nàng ta không mấy ưng ý, thái độ lạnh lùng dửng dưng. Nhưng bọ ngựa đực dường như chẳng hề nản lòng, vẫn kiên trì lấy lòng đối phương. Cuối cùng, nó dường như đã nhận được cái gật đầu đồng thuận, phấn khích đến mức toàn thân co giật run rẩy, rồi thoăn thoắt bò lên lưng bọ ngựa cái bắt đầu cuộc giao phối. Toàn bộ quá trình kéo dài chừng năm sáu tiếng đồng hồ, dài hơn hẳn so với những loài côn trùng nhỏ khác. Cuộc ân ái kết thúc, hai con bọ ngựa tách nhau ra, nhưng rồi lại nhanh chóng quấn quýt lấy nhau. Gã trai nghèo hai bàn tay trắng này có lẽ vẫn đang hân hoan tột cùng vì rước được nàng về dinh, hoặc giả đang mừng rỡ phát điên vì sắp có hậu duệ nối dõi; song có một điều tôi tin chắc mình không đoán sai: chú bọ ngựa đực tuyệt đối không hề vui vẻ chút nào khi sắp sửa biến thành bữa ăn cho người vợ của mình. Vâng, tôi không hề nói ngoa đâu. Chỉ một thời gian ngắn sau khi giao phối, chậm nhất cũng không quá ngày hôm sau, con bọ ngựa cái sẽ ăn thịt con đực, ăn từng miếng từng miếng kẻ vừa mới ân ái với mình xong. Nó làm y như cách từng ăn những loài côn trùng khác hay đồng loại: bắt đầu từ gáy, cắn đứt dây thần kinh trung khu rồi nhai dần nhai mòn, cho tới khi chú bọ ngựa đực chỉ còn lại một đống cánh tàn. Lúc này đến lòng ghen tuông cũng chẳng có, khi ấy tôi thực sự nghĩ đây là một dạng tâm lý biến thái dị thường. Tôi rất tò mò muốn biết sau đó sẽ ra sao, bèn thả thêm một con đực thứ hai vào chiếc tổ nhỏ này. Tôi cứ ngỡ bọ ngựa cái sẽ chẳng dễ dàng sà vào vòng tay kẻ khác đến thế, nhưng thực tế đã chứng minh tôi lại đoán sai. Nó nhanh chóng ưng thuận cuộc giao phối lần này, rồi lại ăn thịt con đực như đã từng làm với gã đầu tiên. Kế tiếp là con thứ ba, thứ tư, thứ năm... Chỉ vỏn vẹn trong hai tuần ngắn ngủi, tôi cứ thế giương mắt nhìn con bọ ngựa cái chén sạch bảy con đực. Số phận của những chú bọ ngựa đực đều na ná nhau: thoạt tiên tha thiết cầu ái, được ưng thuận liền ra sức duy trì nòi giống, rồi chưa đầy một ngày sau đã biến thành bữa điểm tâm cho vợ mình. Hứng thú của bọ ngựa cái còn phụ thuộc vào thời tiết. Khi trời oi bức ngột ngạt, chúng sẽ trở nên hưng phấn tột độ. Tôi từng chọn những lúc như thế để quan sát bầy bọ ngựa cái sống chung cũng như các cặp vợ chồng sống riêng. Kết luận rút ra là: vào những ngày nắng nóng, bọ ngựa cái sống bầy đàn sẽ cắn xé nhau cuồng nhiệt hơn, còn ở các cặp vợ chồng sống riêng, người chồng càng dễ bị xơi tái như một con mồi tầm thường. Đôi khi tôi tự hỏi, liệu những chú bọ ngựa đực ngoài đồng hoang có phải chịu chung số phận bi thảm nhường này hay không, hay do chính tôi đã cưỡng ép giam cầm chúng lại? Nếu xung quanh không có lồng lưới ngăn trở, biết đâu bọ ngựa đực giao phối xong đã có thể vỗ cánh bay xa, thoát khỏi nanh vuốt của ả bọ ngựa cái hung tợn. Thế nhưng những con bọ ngựa đực trong lồng dường như chẳng hề có ý định chạy trốn. Dù chưa bị ăn thịt ngay tắp lự, hẳn chúng cũng thừa biết kết cục sắp sửa giáng xuống đầu mình, vậy mà chúng lại chẳng lộ vẻ gì là kinh hoàng sợ hãi. Tôi nghĩ, có lẽ trong giới tự nhiên, diện mạo vốn có của chúng cũng chính là như vậy. Có lần, tôi còn chứng kiến một cảnh tượng chấn động hơn: một con bọ ngựa đực đang giao phối trên lưng con cái, ôm chặt lấy bạn tình. Thế nhưng khi nhìn kỹ lại, cổ của chú bọ đực tội nghiệp này đã bị cắn đứt từ bao giờ, chiếc đầu cũng bị nuốt chửng, vậy mà nó vẫn ôm ghì lấy con cái si tình đến thế. Lại nhìn con cái lúc này, nó đang thong thả thưởng thức món ngon ngay trên lưng mình; dù con đực bên trên vẫn không ngừng truyền tinh trùng vào cơ thể nó, nó vẫn nhồm nhoàm nhai một cách ngon lành. Sự thật tàn khốc nhường này chẳng phải chỉ có trong phim ảnh hay tiểu thuyết thôi sao? Sao lại có thể thật sự xảy ra trên đời chứ? Có lẽ khi giao phối, bọ ngựa đực đã dồn hết toàn bộ tâm trí, đến lúc con cái muốn hạ thủ thì chẳng kịp đề phòng; cũng có thể nó vốn đã chuẩn bị sẵn sàng hy sinh vì tình yêu, dẫu biết chắc phải chết vẫn quyết lao về phía trước. Tập tính này có lẽ là ký ức còn sót lại từ một kỷ địa chất xa xôi nào đó, vào thời kỳ thức ăn khan hiếm cùng cực, con cái sau khi giao phối phải lập tức ăn thịt con đực mới đủ năng lượng nuôi nấng lứa con sau này. Thói quen của giống loài bọ ngựa rất có thể đã kế thừa từ ký ức ấy. Tôi từng thử thả một con bọ ngựa đực vào tổ của một con bọ ngựa cái đã ăn thịt rất nhiều con đực khác. Con đực tội nghiệp ấy thậm chí còn chưa kịp giao phối đã bị xơi tái. Bọ ngựa cái vốn dĩ là thế, một khi buồng trứng không còn cần đến tinh trùng nữa, thì bọ ngựa đực chỉ là một bữa ăn ngon miệng. Thật là một loài côn trùng tàn nhẫn biết bao, hỡi những con người lương thiện, xin đừng để vẻ ngoài của nó đánh lừa thêm nữa.