Chương 2: Về nhà thăm mẹ mày đi

“Bố nó này, con bé kia không về thật rồi, ông bảo giờ tính sao?” Trương Quế Cần từ ngoài về là trong lòng đã bực bội, ngồi trên giường sưởi ngẫm nghĩ hồi lâu, càng nghĩ lại càng tức. Giọng bà thô ráp lại the thé, chỉ cần nghe tiếng thôi cũng biết là người tính tình cứng cỏi, đanh đá. Thế nhưng lúc này, trong lời nói ngoài nỗi tức giận ra thì phần nhiều là sự bất lực và ấm ức. “Haizz!” Gian ngoài truyền vào một tiếng thở dài thườn thượt, rõ ràng chỉ là tiếng thở hắt ra mà lại rành rọt đến mức chói tai. “Tính sao là tính thế nào?” Lâm Nhị Xuân ngồi trên ghế, giọng cứng ngắc. Hẳn là ông cũng đang giận, chỉ không rõ là giận bà vợ trước mặt hay giận “con bé kia” trong miệng bà. Trong nhà rơi vào khoảng im lặng kéo dài, khói thuốc lượn lờ. Chút sợi thuốc lá nhồi trong tẩu chẳng đủ cho người đàn ông rít vài hơi. “Sách truyện nói cấm có sai, ‘kẻ bạc tình đa số là kẻ có học’. Nếu không phải do ông mù quáng, cứ nằng nặc đòi tìm cho con trai một cô thanh niên trí thức thành phố lớn thì đâu đến nông nỗi này.” Trương Quế Cần không nhịn được cằn nhằn. “Tại tôi hết, tại tôi tất!” Giọng Lâm Nhị Xuân có phần buông xuôi, nhưng oán khí lại càng nặng hơn, bèn mỉa mai: “Hồi nó gọi bà là ‘mẹ’, sao bà không cấm nó gọi đi?” Trương Quế Cần bị chặn họng cứng đờ, lại quay sang chì chiết tiếp. “Vẽ rồng vẽ hổ khó vẽ xương, biết người biết mặt khó biết lòng. Trước kia nhìn con bé rõ là ngoan ngoãn thùy mị, sao vừa đỗ đại học một cái đã đổ đốn ra thế này chứ? Tôi chả tin, nó đá thằng Triều Dương nhà mình mà sống yên ổn được đấy? Dồn tôi vào đường cùng là tôi lên tận trường nó làm ầm lên. Không có thằng Triều Dương nhà này thì nó đỗ đại học được chắc? Có khi cái mạng cũng chả còn!” Thấy vợ càng nói càng quá trớn, người đàn ông quát lên: “Thôi đi!” Ông đập mạnh cán tẩu thuốc xuống bàn: “Đừng có ở đấy mà nói nhảm nữa, chưa chê cái nhà này đủ phiền à?” Lâm Nhị Xuân trong nhà nói một là một, hai là hai. Ông vừa nổi giận là người đàn bà nín bặt, chỉ lầm bầm vài câu chửi đổng khó nghe trong miệng. Tiếng cằn nhằn lèm bèm của vợ làm Lâm Nhị Xuân khó chịu đến nghẹt thở. Ông dắt cán tẩu thuốc vào lưng quần rồi bước ra khỏi cửa. Ra đến sân, lòng dạ bực dọc, ông cầm lấy cái xẻng, định bụng dọn dẹp đám cỏ dại trong mảnh vườn rau của nhà. Từ lúc ông bước ra, tiếng chửi trong nhà lại càng to hơn. “Nhị Xuân, bận gì đấy?” Một người hàng xóm đi ngang qua hàng rào mắt cáo, thấy Lâm Nhị Xuân đứng trong sân bèn cất tiếng hỏi. Sợ người ta nghe thấy tiếng vợ lải nhải, Lâm Nhị Xuân nói tướng lên: “Rảnh rỗi không có việc gì làm, dọn dẹp lại cái vườn tí thôi. Đi đâu đấy?” “Ra cửa hàng mậu dịch mua tí xì dầu!” Dõi mắt nhìn người hàng xóm đi khuất, Lâm Nhị Xuân ngồi xổm trong vườn rau vung chiếc xẻng nhỏ. Trông thì có vẻ chăm chú làm lụng, nhưng chẳng ai hay nỗi phiền muộn ngập tràn trong lòng ông. Dưới gốc cây hòe, mấy người đàn bà vẫn đang buôn chuyện rôm rả. Chủ đề lượn qua lượn lại một vòng rồi lại quay về Lâm Triều Dương và cô người yêu thanh niên trí thức Đào Ngọc Thư của hắn. “Đào Ngọc Thư mà đi rồi thì sau này Triều Dương khó lấy vợ lắm đấy!” “Tôi nói này, thằng nhóc ấy đúng là ngốc. Người ta vớ được người yêu trí thức thì chỉ sợ chạy mất, nó thì hay rồi, tôi nghe bảo vừa bỏ tiền vừa góp sức, sợ người ta chạy không đủ nhanh cơ.” “Thì mê chứ sao! Thế mới bảo cưới vợ chớ dại tìm đứa đẹp quá, nhìn mà xem, chưa cưới đã bị hớp hồn đến mê mụ cả đầu óc.” “Nói cho cùng vẫn là không xứng với người ta. Giờ người ta đỗ đại học rồi, lại càng không với tới.” …… Chuyện phiếm của mấy bà dường như không có hồi kết, ai nấy đều hào hứng ra mặt. “Này này!” Mọi người đang buôn hăng say, bỗng có người chỉ tay về phía đường đất đầu làng, giọng kinh ngạc: “Mấy bà nhìn kìa!” Cả đám ngước mắt nhìn sang. Từ đằng xa, một cô gái mặc váy đỏ đang khép nép xách hai túi hành lý nặng trĩu đi về phía họ. “Ối chà! Vợ nhà ai thế kia, ăn mặc diện gớm chưa, chẳng khác gì mấy bà dưới phố.” “Khéo khoe mẽ thật đấy, con dâu nhà ai thế nhỉ?” Mấy người đàn bà xì xào bàn tán. Người con gái đằng xa tay xách nách mang ngày một đến gần, có người đã lờ mờ nhận ra đường nét trên gương mặt cô. “Ối giời ơi, chẳng phải Đào Ngọc Thư đấy ư?” Một người phụ nữ thốt lên kinh ngạc. “Ai cơ? Đào Ngọc Thư á?” Mấy người khác rướn cổ lên nhìn cho rõ. “Thật hay đùa đấy? Để tôi dòm xem nào!” “Hình như đúng thật rồi.” Nhiều người nhận ra rồi thì chẳng ai còn kiên nhẫn đứng từ xa hóng chuyện nữa, họ buông việc trong tay xuống rồi ùa lại. “Ối dào, Ngọc Thư! Đúng là cháu thật rồi!” Đám người vây quanh đều là phụ nữ trạc bốn, năm mươi tuổi trong làng. Tính theo vai vế của Lâm Triều Dương thì Đào Ngọc Thư đều phải gọi là thím, có người còn hơn hẳn một bậc. Đào Ngọc Thư tay xách đồ, mặt tươi cười, lễ phép cất tiếng chào từng người một. “Nào nào, đưa đây thím xách đỡ cho.” Mấy người phụ nữ chẳng đợi cô đồng ý đã giật lấy đồ đạc trên tay Đào Ngọc Thư, mồm miệng cũng không chịu rảnh rỗi, tranh nhau hỏi han đủ thứ trên đời, chẳng chút e dè tế nhị. Có người xách hộ đồ, Đào Ngọc Thư cũng mừng vì được rảnh tay. Câu nào thấy tiện thì cô đáp đôi câu, câu nào không muốn trả lời thì coi như không nghe thấy. Mấy người kia cũng chẳng buồn để bụng. Họ xúm lại giúp đỡ hoàn toàn là vì tâm lý hóng hớt, thậm chí đồ đạc để dưới gốc cây cũng vứt xó chẳng thèm đoái hoài. Cả đoàn người hộ tống Đào Ngọc Thư đi qua làng, chạm mặt không ít xã viên. Ai nấy trông thấy cô đều ngạc nhiên tột độ. Thời buổi này, thanh niên trí thức về thành phố hoặc đỗ đại học một đi không trở lại, bặt vô âm tín thì thiếu gì. Thế mà Đào Ngọc Thư lại quay về! Ai nhìn thấy cũng ngầm hiểu ý mà nhập luôn vào dòng người, kéo dài một mạch tới tận trước cổng nhà Lâm Nhị Xuân. Lâm Nhị Xuân đang cúi đầu cặm cụi dọn vườn rau, trước cổng bỗng vang lên tiếng huyên náo, ông không kìm được ngẩng đầu nhìn ra. Chỉ thấy một cô gái da trắng trẻo, nét mặt rạng rỡ, đoan trang đang đứng ngay cổng. Cô cao ráo, mặc chiếc váy liền hoa nhí màu đỏ dài qua gối, dưới chân đi đôi giày vải trắng, vừa tây vừa thời thượng. Nhan sắc và cách ăn mặc của cô gái đặt vào giữa vùng nông thôn Đông Bắc thập niên 70 quả thực là nổi bật đến chói mắt. Cũng có thể do ánh nắng hơi gắt, Lâm Nhị Xuân phải đưa tay lên che trán. “Bố, bố đang làm gì đấy ạ?” Giọng nói mềm mại, mang theo âm sắc Bắc Kinh đặc trưng. Tiếng “bố” thốt ra vừa thân thiết lại vừa tự nhiên, hệt như đã gọi suốt bao nhiêu năm ròng, khiến cho mọi u uất trong lòng Lâm Nhị Xuân tan biến sạch trơn. Ông sững sờ đứng phắt dậy: “Ngọc… Ngọc Thư đấy à, sao con lại về?” Đào Ngọc Thư ngũ quan thanh tú, khóe mắt cong cong: “Nghỉ hè rồi mà bố, con lại không về nhà sao được?” Lời cô nói khiến Lâm Nhị Xuân nghẹn lời. Đúng quá rồi còn gì, đây là con dâu nhà họ Lâm bọn họ, nghỉ hè rồi thì về nhà chẳng phải chuyện đương nhiên à? “Không phải, ý bố là, con về sao chẳng viết thư báo trước một tiếng?” Niềm vui bất ngờ ập đến khiến Lâm Nhị Xuân nói năng có phần lắp bắp. Trong lòng ông càng kinh ngạc hơn: Sao con bé lại dám gọi “bố” giữa chốn đông người thế này? Ngay sau đó, ông bỗng vỡ lẽ. Trước khi đi, Đào Ngọc Thư đã cùng Triều Dương đi đăng ký kết hôn. Việc đổi cách xưng hô gọi vợ chồng ông là bố mẹ chỉ diễn ra trong nhà, người trong đội sản xuất không hề hay biết. Hơn nửa năm trời cô không có tin tức gì, nay đứng trước mặt bà con chòm xóm gọi to một tiếng “bố”, đây rõ ràng là đang giữ thể diện cho cả nhà họ Lâm. Người khôn ngoan như Lâm Nhị Xuân chỉ trong nháy mắt đã hiểu ra vấn đề, nụ cười trên mặt càng thêm rạng rỡ. Lâm Nhị Xuân chỉ kinh ngạc trong chốc lát, còn những người sang hóng chuyện thì sững sờ đến mức suýt cháy cả não. Bố á? Trước kia chẳng phải toàn gọi là “chú” sao? Đổi cách xưng hô từ lúc nào thế? Triều Dương với Đào Ngọc Thư cưới nhau rồi à? Sao bọn họ lại không biết gì hết? Một dấu hỏi to đùng treo lơ lửng trong đầu mọi người, cả đám như bầy chó ngoe nguẩy ngóng chậu cơm, thèm thuồng chờ người ta chia sẻ ngọn ngành. Nhìn Lâm Nhị Xuân và Đào Ngọc Thư nói cười vui vẻ, trong đám xã viên có người nhịn không nổi liền lên tiếng: “Bác Nhị Xuân này, sao lại gọi bằng bố rồi? Chuyện từ bao giờ thế?” Lâm Nhị Xuân lúc này cảm thấy vô cùng hả hê, lớn giọng đáp: “Từ bao giờ còn phải báo cáo với các người chắc? Rảnh rỗi lo chuyện bao đồng thế!” Câu trả lời này chẳng khác nào thừa nhận mối quan hệ vợ chồng giữa Lâm Triều Dương và Đào Ngọc Thư. Mọi người vừa kinh ngạc vừa không nhịn được trêu chọc Lâm Nhị Xuân. “Nhị Xuân, cừ đấy, giấu kỹ gớm!” Nét đắc ý trên mặt Lâm Nhị Xuân rất kín đáo, phải nhìn thật kỹ mới nhận ra. Ông cũng chẳng thèm để ý đến đám đông, bước tới định xách hành lý giúp Đào Ngọc Thư. Đào Ngọc Thư mang theo khá nhiều đồ, những hai túi to tướng. Tiếc là ông chẳng có cơ hội động tay, đám xã viên chỉ mong được vào nhà xem trò vui đã giành nhau xách hộ cả rồi. Lúc này Đào Ngọc Thư mới bảo: “Viết thư sao nhanh bằng con đi tàu hỏa được ạ!” Lâm Nhị Xuân cười gật đầu: “Cũng đúng.” Hai người vừa cất bước, đám đông đứng hóng ngoài sân cũng ùa vào theo. Càng đến gần gian nhà chính, tiếng chửi bới the thé càng vang lên rõ mồn một. Nét mặt Đào Ngọc Thư không đổi, nhưng mặt Lâm Nhị Xuân thì thoáng hiện vẻ ngượng ngùng. Ông vội vàng quát tướng lên: “Bảo bà làm tí việc mà cứ lải nhải cái gì đấy? Mau ra đây mà xem này, Ngọc Thư về rồi!” Vừa rồi Trương Quế Cần mải trút giận và ấm ức, tay vẫn không quên khâu vá. Bà làm việc chăm chú, đầu lại cắm cúi xuống nên chẳng hề hay biết động tĩnh ngoài sân. Nghe tiếng Lâm Nhị Xuân, âm thanh trong nhà im bặt ngay tắp lự. Tiếp đó là tiếng dép lê lẹt xẹt gấp gáp, lộ rõ vẻ bối rối lẫn luống cuống. Trương Quế Cần thậm chí còn chưa kịp xỏ hẳn chân vào dép đã thò người ra khỏi cửa, tay vịn mép cửa. Nhìn thấy Đào Ngọc Thư đứng ngoài, nét mặt bà vừa mừng vừa sợ, lại pha chút ngượng ngùng vì nói xấu sau lưng bị bắt quả tang. “Ối giời ôi, Ngọc Thư về rồi đấy à!” Chính vì chút ngượng ngùng ấy mà giọng điệu và nét mặt của Trương Quế Cần nhiệt tình đến mức hơi quá đà, mang theo vài phần nịnh nọt để lấy công chuộc tội. “Mẹ!” Đào Ngọc Thư cất tiếng gọi lảnh lót. “Ơi, ơi!” Trương Quế Cần vội vàng đáp lời, lê dép chạy lại xách hành lý giúp Đào Ngọc Thư. “Đi tàu hỏa về đấy à?” “Có mệt không con? Mẹ rót cho cốc nước nhé.” “Về sao chẳng báo trước một tiếng, để mẹ bảo thằng Triều Dương ra đón, nhìn con xách ngần này đồ xem, mệt chết đi được!” …… Đồng chí Trương Quế Cần thân mật nắm lấy tay Đào Ngọc Thư trò chuyện, hệt như những lời chửi rủa ban nãy chỉ là ảo giác của Đào Ngọc Thư và Lâm Nhị Xuân mà thôi. Đào Ngọc Thư lần lượt đáp lời bà. Hai người nói được chừng hai phút thì Lâm Nhị Xuân giục: “Lát nữa hẵng buôn, con bé đi đường mất gần hai ngày rồi, mau đi nấu cho nó tí gì ăn đi, ăn xong ngủ một giấc, dậy rồi nói chuyện tiếp.” Trương Quế Cần cười bảo: “Ông nhìn tôi này, mừng quá hoá lú cả người.” Nói rồi bà vội vã đi xuống bếp, nhưng Đào Ngọc Thư kéo lại: “Thôi khỏi mẹ ạ. Trưa nay con ăn ở trên huyện rồi, chưa đói đâu.” “Thế cũng phải lót dạ tí chứ, vả lại sắp đến bữa rồi, đằng nào cũng phải nấu cơm tối.” Trương Quế Cần khăng khăng đòi nấu cơm, Đào Ngọc Thư định đứng dậy vào phụ giúp thì bị bà cản lại: “Bộ quần áo này sao mà nấu cơm được, lấm lem hết bây giờ.” “Thế để con vào thay bộ khác.” “Thôi khỏi, cứ ngồi đấy chờ ăn là được rồi.” Trương Quế Cần ấn Đào Ngọc Thư ngồi xuống ghế, rồi quay người ra sân ôm củi chuẩn bị nấu nướng. Ngoài sân, dưới bậu cửa sổ có cả đám láng giềng đứng xem trò vui. Trương Quế Cần bấy lâu nay vẫn phải nín nhịn trong đội sản xuất, giờ phút này bỗng lên mặt vênh váo, hếch cằm quát đám người hóng hớt: “Nhìn cái gì mà nhìn, chưa thấy sinh viên đại học bao giờ à?” Trong đám đông có người đáp trả: “Thím Quế Cần ơi, lúc Ngọc Thư chưa về thím đâu có cái thái độ này đâu!” Trương Quế Cần bị bóc mẽ đỏ bừng cả mặt già, đâm ra thẹn quá hóa giận. “Xéo, xéo hết đi! Về nhà mà nhìn mẹ chúng mày ấy!” Sự xuất hiện của cô con dâu khiến cái lưng của Trương Quế Cần lại thẳng đứng lên, khôi phục nguyên vẹn cái tính đanh đá vốn có. Đám đông cười ồ lên, người bị bà mắng cũng chẳng giận. Người nhà quê đùa giỡn quen miệng chẳng kiêng nể gì, lại bắt đầu xì xào bàn tán. “Thật không ngờ Đào Ngọc Thư lại chịu về đấy nhỉ?” “Về thì đã làm sao, người ta giờ là sinh viên đại học rồi, Triều Dương lấy cái gì mà nuôi?” “Cũng phải, sớm muộn gì chả toang.” “Tôi thấy ấy à, lần này người ta về khéo là để dứt khoát chia tay đấy.” …… Dưới ngòi bút Lỗ Tấn, người nông dân là những kẻ tê liệt, ngu muội và mất hết hy vọng; dưới ngòi bút Triệu Thụ Lý, người nông dân lại chất phác chăm chỉ, tích cực tiến bộ; còn dưới ngòi bút Thẩm Tùng Văn, người nông dân lại lương thiện đáng yêu, nhiệt tình và lãng mạn. Nhìn từ góc độ miêu tả của các tác phẩm văn học, hình ảnh người nông dân dường như thiên biến vạn hóa, nhưng thực tế làm gì có nhiều đổi thay đến thế. Chẳng qua đó chỉ là sự phản chiếu của nhân tính trong những hoàn cảnh khác nhau mà thôi, ghen tị và ngưỡng mộ vốn dĩ là hai mặt của một đồng xu. Những lời trêu chọc ngoài mặt hay sự mỉa mai sau lưng của đám xã viên cũng đều bắt nguồn từ nhân tính. Trương Quế Cần không cho Đào Ngọc Thư mó tay vào việc gì, cô bèn đứng dậy kéo khóa túi hành lý ra. Lần này Đào Ngọc Thư mang về hai chiếc túi lớn. Một túi đựng quần áo thay đổi, đồ dùng vệ sinh cá nhân và đồ dùng học tập của cô, túi còn lại chứa toàn đồ cô mua về cho cả nhà họ Lâm. Mứt quả khô mua ở chợ Đông An, hộp bánh ngọt của hiệu Đạo Hương Thôn, thuốc lá nhãn Hương Sơn chỉ có cán bộ mới được hút, áo sơ mi trắng vải dacron… Từng món đồ được lôi ra ngoài khiến đám người đứng xem càng nhìn càng giật mình. Cuối cùng, Lâm Nhị Xuân hỏi hộ nỗi thắc mắc của tất cả mọi người: “Ngọc Thư này, đống này tốn bao nhiêu tiền thế con?” Đào Ngọc Thư cười nói: “Đâu phải lần nào con cũng mang về nhiều thế này đâu ạ, toàn là những thứ mọi người dùng được cả thôi.” “Bao thuốc này là biếu bố đấy ạ. Bố toàn hút thuốc lá sợi, nay thử thuốc lá điếu xem sao, bố con cũng toàn hút loại này, ông bảo vị được lắm. Còn chiếc áo sơ mi này cũng là mua cho bố nữa.” Lâm Nhị Xuân vội xua tay: “Bố mặc sao được cái này, để cho thằng Triều Dương mặc đi.” “Anh ấy cũng có một chiếc mà, bố xem này.” Đào Ngọc Thư lại giơ thêm một chiếc áo sơ mi vải dacron ra ướm thử. Trương Quế Cần đang nhóm lửa nấu cơm ở gian ngoài nghe thấy tiếng hai người liền bước vào. Thấy đồ đạc bày kín mép giường sưởi, bà không kìm được tặc lưỡi. Đào Ngọc Thư lại lấy ra món quà chuẩn bị riêng cho bà, là một chiếc áo khoác nhung tăm màu đỏ. “Ối chà! Già thế này rồi ai mặc nổi cái màu này chứ!” “Áo đẹp thế này, khéo đắt tiền lắm đây!” Trương Quế Cần ngoài miệng thì nói thế, nhưng khóe môi cười toe toét không giấu đi đâu được. Lúc này trong đám đông lại có người đàn bà trêu: “Trương Quế Cần ơi, cái áo này cho thím mặc thì phí của giời.” Nghe vậy, Trương Quế Cần đáp trả ngay: “Phí của cũng là chuyện nhà tôi, có giỏi thì bảo con dâu nhà thím mua cho mà mặc!” Người nọ bị chặn họng cứng đờ, đám đông lại rộ lên tràng cười giòn giã, tiếng bàn tán chẳng ngớt. “Đúng là người thành phố có khác, nhìn người ta ra tay kìa, bèo nhất cũng phải hơn trăm đồng ấy chứ? Bằng cả năm làm lụng của bọn mình rồi, trước kia đúng là nhìn không ra.” “Đấy là còn chưa tính phiếu đâu đấy, nhìn thế này chẳng giống về để dứt tình tí nào.” “Cái cô Ngọc Thư này tính nết tốt thật, đâu có như mấy người khác. Sau này nhà ông Nhị Xuân tha hồ hưởng phúc, sinh viên đại học ở Yến Kinh cơ mà!” Trong nhà ấm cúng rộn ràng, ngoài sân ồn ào náo nhiệt, mảnh sân nhà Lâm Nhị Xuân đông vui như trẩy hội. Vừa bước tới cổng, thấy trong sân người đứng chen chúc, Lâm Triều Dương đã đoán ra được đôi phần. Hắn vừa bước vào thì đám đông đứng lớp ngoài đã phát hiện ra, lập tức buông lời trêu ghẹo. “Triều Dương, vợ mày về rồi kìa!” “Vợ sinh viên đại học đấy nhé!” Lâm Triều Dương điềm đạm cười. Nửa năm nay, lời hay ý xấu trong đội hắn nghe đến mòn cả tai rồi, chỉ cười cho qua chuyện. Mọi người tự giác dạt sang hai bên nhường đường cho hắn. Hắn bước vào cửa, quả nhiên nhìn thấy một bóng hình quen thuộc. So với lúc rời đi, thần thái của Đào Ngọc Thư bây giờ rạng ngời hơn hẳn, xem ra đất trời Yến Kinh vẫn nuôi người tốt hơn. Dáng người cô mảnh mai hơn trước một chút, nhưng hai má lại đầy đặn hơn, tràn đầy nét thanh xuân tươi tắn, trổ mã càng thêm phần xinh đẹp. Lâm Triều Dương đứng bên cửa chăm chú ngắm nhìn gương mặt Đào Ngọc Thư. Cô đang nói cười với bố mẹ hắn, dường như cảm nhận được điều gì liền quay đầu lại. “Về rồi đấy à?” Lâm Triều Dương bình thản hỏi một câu. Khóe môi Đào Ngọc Thư thoáng nụ cười, ánh nắng hắt qua khung cửa kính rải lên mặt cô, rạng rỡ và sáng bừng. “Em về rồi.”