Chương 5: Mượn đường diệt Quắc —— Ban chút ân huệ nhỏ cho kẻ tham lợi nhỏ

Giả đạo phạt Quắc — Ban ơn nhỏ dụ kẻ hám lợi. Thời Xuân Thu, Tấn quốc bước đầu xưng bá, trở thành nước lớn trong hàng chư hầu. Bấy giờ phía nam Tấn quốc còn có hai nước chư hầu nhỏ là Ngu quốc và Quắc quốc. Hai nước Ngu, Quắc cùng chung huyết thống tông thất, quan hệ vô cùng gắn bó, lại thêm đều là tiểu quốc láng giềng cận kề, tựa như môi với răng, từ sớm đã lập minh ước, hễ bên nào hữu sự là bên kia lập tức xuất binh cứu viện. Suốt một thời gian dài, hai nước nhỏ này dựa vào kế ấy để sinh tồn nơi khe hở giữa các cường bang, mà cũng không có cường quốc nào đủ sức một mẻ nuốt trọn cả hai nước. Lúc này, Tấn Hiến Công của Tấn quốc muốn mở rộng bờ cõi, xưng bá các nước, liền toan tính thôn tính hai tiểu quốc Ngu, Quắc ở lân bang. Thế nhưng muốn chiếm trọn hai nước nhỏ này chẳng phải chuyện dễ, bởi quan hệ giữa họ quá đỗi khăng khít. Nếu Tấn tập kích Ngu, Quắc sẽ xuất binh tương cứu; nếu Tấn công kích Quắc, Ngu cũng sẽ đem quân tương trợ. Năm 658 trước Công nguyên, đại thần Tấn quốc là Tuân Tức dâng lên Tấn Hiến Công một kế. Hắn tâu: "Muốn đánh chiếm hai nước ấy, ắt phải ly gián họ, khiến họ không thể hỗ trợ lẫn nhau. Quốc quân Ngu quốc là kẻ tham lam vô độ, chúng ta vừa hay có thể lựa theo thói hám lợi của hắn mà hành động." Thời bấy giờ, Tấn quốc có hai món trấn quốc bảo vật là Khuất Sản lương mã và Thùy Cức chi bích, Tấn Hiến Công ngày ngày đều cưỡi tuấn mã, ngắm ngọc quý. Tuân Tức khuyên Tấn Hiến Công đem hai món bảo vật trấn quốc yêu quý này tặng cho Ngu Công. Hiến Công có phần tiếc của. Tuân Tức lại tâu: "Chúa công cứ yên lòng, chẳng qua chỉ là gửi hắn tạm thời giữ hộ mà thôi, đợi đến khi diệt xong Ngu quốc, mọi thứ chẳng phải lại quay về tay ngài hay sao?" Hiến Công thuận theo kế ấy, phái sứ giả sang Ngu quốc, bày tỏ ý kết giao bang hảo, đồng thời dâng hai món bảo vật trấn quốc tặng cho Ngu Công. Ngu Công nhận được tuấn mã cùng ngọc bích quý giá, lại ngỡ mình kết giao được với đại quốc hùng mạnh như Tấn quốc, mừng đến không khép nổi miệng. Tấn quốc sau khi lôi kéo được Ngu quốc, liền cố tình gây hấn nơi biên giới Tấn - Quắc, rốt cuộc cũng tìm được cớ phạt Quắc. Tấn quốc yêu cầu Ngu quốc mượn đường để cất quân phạt Quắc. Ngu Công đã nhận mối lợi lớn của Tấn quốc, đúng như câu "ăn của người miệng mềm, nhận của người tay ngắn", đành phải chấp thuận. Đại thần Ngu quốc là Cung Chi Kỳ hay tin, lập tức vào cung hết lời can gián Ngu Công: "Việc này tuyệt đối không thể làm! Ngu, Quắc hai nước chúng ta đời đời giao hảo, gắn bó như môi với răng. Quắc mất thì môi hở răng lạnh, Tấn quốc ắt sẽ không bỏ qua cho Ngu quốc. Hơn nữa, xung quanh toàn các cường quốc rình rập, nếu đánh mất một bạn bang lâu năm cùng minh hữu quân sự như Quắc quốc, quốc gia của ta chẳng mấy chốc sẽ diệt vong!" Ngu Công lại gạt đi: "Ta đã kết giao được với Tấn quốc hùng mạnh, nay Tấn quốc hữu sự nhờ vả, sao có thể đắc tội với họ? Đắc tội với Tấn quốc chẳng phải rước họa vào thân ngay sao? Vì một kẻ yếu mà đi đắc tội với một kẻ hùng mạnh, đó mới là kẻ ngu xuẩn!" Đoạn, hắn liền đồng thuận cho Tấn quốc mượn đường qua Ngu quốc để tiến công Quắc quốc. Vì việc này, hai nước Ngu, Quắc chính thức đoạn tuyệt giao hảo. Quân Tấn thuận lợi mượn đường Ngu quốc, kéo thẳng sang đánh Quắc quốc. Không có viện binh của Ngu quốc, Quắc quốc nhỏ yếu nhanh chóng bại trận trước Tấn quốc, Tấn quân chẳng mất nhiều công sức đã giành được thắng lợi. Khi ban sư hồi triều, đại tướng thống lĩnh quân Tấn là Lý Khắc đem một phần của cải cướp bóc được từ Quắc quốc dâng tặng Ngu Công. Ngu Công mừng rỡ khôn xiết, càng đinh ninh việc kết giao với Tấn, vứt bỏ Quắc là quyết sách sáng suốt, bèn mở tiệc khoản đãi đại tướng Lý Khắc nồng hậu. Nhân cơ hội này, Lý Khắc vờ cáo bệnh, xưng rằng không thể dẫn quân về nước, cần tạm thời cho quân sĩ đóng trú gần kinh thành Ngu quốc. Ngu Công chẳng mảy may nghi ngờ, thậm chí còn tự đắc cho rằng có đại quân Tấn quốc đóng trong nước thì các cường bang khác sẽ không dám tùy tiện xâm phạm. Vài ngày sau, Tấn Hiến Công đích thân dẫn đại quân lấy cớ đến nghênh đón Lý Khắc ban sư hồi triều, kéo sang Ngu quốc. Ngu Công ra ngoài thành đón tiếp. Tấn Hiến Công bèn mời Ngu Công cùng đi săn thú. Săn chưa được bao lâu, Ngu Công chợt thấy trong kinh thành bốc khói ngút trời. Đợi đến khi Ngu Công hớt hải chạy về ngoài thành, kinh thành đã bị quân Tấn trong ngoài phối hợp cưỡng chiếm mất rồi. Cứ như thế, Tấn quốc lại dễ dàng diệt gọn Ngu quốc. Quân sĩ Tấn quốc lại từ nơi ở của Ngu Công lục soát ra hai món bảo vật mà Tấn quốc gửi tặng trước trận chiến — Khuất Sản lương mã và Thùy Cức chi bích, đem hoàn trả lại tận tay Tấn Hiến Công! Mấu chốt của mưu kế này nằm ở hai chữ "mượn đường". Giỏi tìm cớ mượn đường, giỏi che giấu dã tâm thực sự của việc mượn đường, bất ngờ xuất kỳ binh, ắt nắm chắc phần thắng. Ngu quốc sở dĩ bị Tấn quốc tiêu diệt có rất nhiều nguyên nhân, nhưng việc Ngu Công ham mối lợi nhỏ, chẳng thấy được hiểm họa cận kề chính là nguyên nhân trực tiếp nhất. Chiến tranh xưa nay luôn xoay quanh một mối lợi ích nhất định, bởi thế mưu lược "dùng lợi mà dụ" khi áp dụng vào thực chiến luôn mang lại hiệu quả khôn lường. Trong đời sống thực tế, sách lược này cũng được người đời ở các lĩnh vực áp dụng rộng rãi. Tuy nhiên, việc thi hành hiệu quả mưu lược này cũng đòi hỏi điều kiện. Đối với kẻ hám lợi, có thể giăng bẫy dụ dỗ; còn đối với bậc trí giả không tham lam, mưu ấy khó lòng phát huy tác dụng.