Chương 3: Phân chia và làm khó

Câu trả lời của Thẩm Vĩnh Kiện khiến hai đồng chí bên Ủy ban Quản lý Lưu học sinh đưa mắt nhìn nhau, đáy mắt đều thoáng qua nét ngạc nhiên khó nhận thấy. Du học sinh về nước mà chủ động xin xuống nhà máy làm kỹ thuật viên, đây là lần đầu tiên họ gặp. Người này lại chẳng phải do trong nước tự bồi dưỡng, vốn sẵn lòng hướng về và tôn sùng giai cấp công nhân. Lưu học sinh từ nước ngoài trở về, người nào mà không nhắm vào viện nghiên cứu, trường đại học hoặc những cương vị trọng yếu? Chỉ làm một kỹ thuật viên thôi sao? Đó vốn là xuất phát điểm dành cho học sinh trung cấp chuyên nghiệp tự đào tạo trong nước. "Đồng chí Thẩm Vĩnh Kiện." Đồng chí phụ trách ghi chép đặt bút xuống, giọng mang ý xác nhận lại. "Đồng chí chắc chắn nguyện vọng của mình là vào nhà máy làm kỹ thuật viên chứ?" "Chúng tôi hiểu có thể đồng chí còn điều băn khoăn về tình hình trong nước, nhưng quốc gia vô cùng coi trọng nhân tài như đồng chí, hoàn toàn có thể sắp xếp một môi trường xứng tầm hơn với học thức của đồng chí." Trong lòng Thẩm Vĩnh Kiện cười khổ, song ngoài mặt vẫn giữ vẻ bình tĩnh và chân thành. "Thưa đồng chí, tôi hiểu sự coi trọng của quốc gia." "Cá nhân tôi cho rằng, nơi trực tiếp nhất, căn bản nhất để kiến thiết tổ quốc chính là nhà máy." "Dù tôi học ngành Kỹ thuật Điện tại Stanford, nhưng thiên về ứng dụng thực tế và linh kiện khí cụ, tri thức lý thuyết cần phải kết hợp với thực tiễn mới thực sự phát huy tác dụng." "Tôi muốn tìm hiểu tình hình thực tế của nền công nghiệp nước nhà trước, như vậy mới có thể vận dụng tốt hơn những gì đã học. Tôi tin rằng dẫu ở tuyến đầu nhà máy, bản thân vẫn có thể giúp quốc gia giải quyết những vấn đề thiết thực." Lời lẽ này của hắn đường hoàng đứng đắn, vừa bày tỏ lòng trung thành với quốc gia, vừa nhấn mạnh tầm quan trọng của thực tiễn, lại thể hiện sự khiêm tốn, thiết thực. Nguyên nhân cốt lõi thực sự đã hoàn toàn bị che giấu dưới những lý do chính đáng ấy. Hai đồng chí lại trao đổi nhỏ vài câu, người phụ trách thẩm vấn cuối cùng gật đầu. "Được rồi, đồng chí Thẩm Vĩnh Kiện, nguyện vọng của đồng chí chúng tôi đã rõ, cũng sẽ ghi nhận và báo cáo lên cấp trên đúng như vậy." "Việc phân công công tác cụ thể còn cần cấp trên thống nhất sắp xếp căn cứ theo nhu cầu tổng thể và chuyên ngành của đồng chí." "Xin đồng chí cứ an tâm chờ thông báo tại đây, sinh hoạt có điều gì cần thiết cứ việc báo với nhân viên công tác bất cứ lúc nào." … "Vâng, cảm ơn các đồng chí." Thẩm Vĩnh Kiện thở phào nhẹ nhõm, ít nhất bước đầu tiên còn tính là thuận lợi. Hắn đã bày tỏ thái độ đến mức này, hẳn là có thể tạm thời tránh được nguy cơ lộ tẩy việc mình là đồ hữu danh vô thực. Còn về tương lai, hắn tin tưởng dựa vào cây bút máy của Khiên lão lúc này, hắn có thể nhanh chóng vắt kiệt "nước thừa" trong người mình ra. Duy chỉ còn một nỗi lo âu, chính là thời kỳ đặc biệt sau này. Đó cũng là một nguyên nhân khác khiến hắn luôn thấp thỏm khi còn ở trên tàu thủy. Do mối quan hệ của cha hắn, thành phần gia đình tuyệt đối không hề trong sạch. May thay trong ký ức, nhóm người về nước cùng đợt với Khiên lão phần lớn đều vượt qua được giai đoạn khó khăn đó. Nếu hắn thực sự muốn bình an vượt qua một cách chắc chắn hơn, vẫn phải tính toán từ sớm, tốt nhất là có thể tiến vào mảng nghiên cứu phát triển công nghiệp quân sự tại một thời điểm then chốt nào đó, bằng không thì phải có công lao đủ lớn như Khiên lão. …… Nửa tháng sau, tại một bộ nọ. Hà xứ trưởng đang nhìn tập hồ sơ trên tay mà nhíu mày. Trên hồ sơ rõ ràng là thông tin cụ thể về những người du học trở về từ nửa tháng trước. Bao gồm việc xác minh quá trình học tập ở nước ngoài, cùng với thông tin ghi chép từ mấy lần đến tận nơi thăm hỏi trong nửa tháng qua. Trong đó tuyệt đại đa số nhân sự trên hồ sơ đều không đến lượt ông sắp xếp. Mấy học giả nổi tiếng trong và ngoài nước sớm đã do các vị lãnh đạo cấp bậc cao hơn đích thân phụ trách. Còn về mấy vị chủ động yêu cầu tham gia lãnh đạo một sự nghiệp nào đó, cũng sẽ do bộ phận khác phối hợp với các chuyên gia trong lĩnh vực ấy của đất nước cùng nhau cân nhắc. Chỉ còn lại bốn người trẻ tuổi nhất, trọng lượng nhẹ hơn, mới đến lượt ông sắp xếp. Hiện tại ba người phía trước đều đã sắp xếp thỏa đáng, cũng đã trưng cầu ý nguyện của đối phương, chỉ còn lại người cuối cùng này khiến ông có phần khó xử. Lúc này, ngoài cửa vang lên tiếng gõ, một đồng chí đã bước vào phòng rồi ngồi xuống đối diện ông. "Vương cán sự, trong bốn người cần sắp xếp, còn lại một người tôi có phần chưa nắm chắc, tìm cậu để tìm hiểu thêm tình hình." … "Là đồng chí Thẩm Vĩnh Kiện kia sao?" Vương cán sự tuy gọi là cán sự, nhưng đãi ngộ cấp bậc thực tế lại chẳng hề thấp, hưởng đãi ngộ tiền lương nhân viên hành chính bậc 15, nếu xét theo cấp bậc thì cũng xem như bậc phó xứ. Dĩ nhiên, những năm này cấp bậc hành chính nội bộ thực tế có phần lộn xộn. Thêm vào đó đây lại là thủ đô, hiện tượng chức vụ cụ thể không tương xứng với cấp bậc và đãi ngộ trong nhiều đơn vị lớn diễn ra nhan nhản khắp nơi. "Chính là cậu ta, tôi xem thông tin thấy cậu ta chọn xuống nhà máy?" "Muốn gọi cậu sang đây để nắm rõ tình hình cụ thể." Hà xứ trưởng đẩy hồ sơ của Thẩm Vĩnh Kiện đến trước mặt Vương cán sự, ngón tay gõ nhẹ vào mục "nguyện vọng công tác". "Ba người kia còn tính là dễ dàng và đúng như dự kiến, nếu không nhắm vào viện nghiên cứu thì cũng hướng về giảng đường đại học." "Duy chỉ có đồng chí Thẩm này, lại chủ động xin xuống nhà máy làm kỹ thuật viên?" Vương cán sự nhận lấy tập hồ sơ nhưng không xem nhiều, bởi lẽ tài liệu này chính là do ông viết, lúc này nhớ lại ký ức khi hỏi chuyện dạo nọ, chân mày cũng hơi nhíu lại. "Đúng là có chút bất ngờ, ngành Kỹ thuật Điện của Đại học Stanford, theo lý mà nói chính là hướng chuyên ngành mà đất nước ta đang cấp bách cần." … "Đúng vậy." Hà xứ trưởng thở dài một tiếng, tựa lưng vào ghế, vẻ mặt có chút mệt mỏi. "Bên Viện 109 của chúng ta khá coi trọng cậu ta, nghe nói về mặt chuyên môn cậu ta từng nghiên cứu sâu về bóng bán dẫn, có ý định để cậu ta tới tham gia, thậm chí muốn để cậu ta chủ trì nghiên cứu." "Cậu nói xem liệu có phải sau khi về nước, nhìn thấy hiện trạng của nước ta nên cậu ta hối hận rồi không? Cố ý làm như vậy?" Vương cán sự nghe vậy liền lắc đầu ngay, hạ thấp giọng nói. "Không nên như vậy chứ, trước khi phân công công tác cụ thể, chúng ta đâu có để họ rời khỏi nơi ở." "Hơn nữa khi tôi nói chuyện với cậu ta, cậu ta không giống kiểu người không muốn tham gia kiến thiết, có lẽ chỉ là tính tình tương đối thực tế chăng?" Hai người bàn bạc đến lúc này cũng chưa từng hoài nghi về học thức và năng lực của bản thân Thẩm Vĩnh Kiện. Dĩ nhiên, quả thực là không nghĩ tới, một mặt là nhân sự du học về nước vốn đã được Bộ Ngoại giao và lực lượng đặc cần tại Mỹ điều tra thẩm tra kỹ lưỡng. Mặt khác, những năm này các bậc tiền bối du học về nước sớm hơn đều quá đỗi xuất sắc, tuổi còn trẻ đã chủ trì những nhiệm vụ then chốt trong lĩnh vực của mình, tỏa sáng cống hiến. Tiền bối đã mở đường tốt như vậy, hai người Hà xứ trưởng dù thế nào cũng không thể nghi ngờ bản thân Thẩm Vĩnh Kiện, cùng lắm chỉ cảm thấy đối phương trong lòng có lẽ còn điều băn khoăn, ở trong nhà máy có thể giữ lại đường lui. "Nhưng Viện 109 có nên tạm thời gác lại không? Dù sao cũng chỉ là một cử nhân, nay mới 22 tuổi, dẫu học ở Stanford có giỏi đến đâu, hẳn là cũng chưa đủ để lập tức đến Viện 109 gánh vác trọng trách chứ?" "Cậu ta hiện tại đã không có ý nguyện chủ trì hạng mục, chi bằng cứ theo quy định hiện hành, tôn trọng ý nguyện cá nhân của cậu ta, cứ theo tiêu chuẩn mà phân bổ trước đã." Hà xứ trưởng nghe vậy cũng rơi vào trầm mặc, ngón tay vô thức gõ xuống mặt bàn. Việc an trí nhân sự về nước là việc hệ trọng do cấp trên giao phó, dặn đi dặn lại không được để những thanh niên từ phương xa trở về kiến thiết tổ quốc phải chịu thiệt thòi. Nhưng Thẩm Vĩnh Kiện trước mắt này quả thực có phần khó giải quyết, học lịch chỉ là cử nhân, đứng cuối cùng trong đám nhân tài thạc sĩ, tiến sĩ, lại không muốn chủ động bày tỏ với tổ chức việc đảm nhận một nhiệm vụ nghiên cứu nào đó hoặc thể hiện năng lực và học thức trong một lĩnh vực cụ thể. Ông vốn muốn sắp xếp nâng cao đãi ngộ cho đối phương, nhưng đối phương lại tự mình chủ động xin xuống nhà máy làm kỹ thuật viên, điều này bảo ông sắp xếp thế nào đây? "Hazzz." Hà xứ trưởng cuối cùng thở dài một tiếng, đáp lời. "Cậu nói cũng có lý, trường hợp của cậu ta có thể còn nỗi băn khoăn khác, quả thực cần phải quan sát thêm đôi chút." "Thôi được, cứ để cậu ta đến Nhà máy 771 một thời gian xem sao." Nói đoạn, ông liền cầm bút phê thị vào hồ sơ của Thẩm Vĩnh Kiện.