Chương 1023: Kinh sư (2)

Trong Tử Cấm Thành, Chu Doãn Thông cũng dậy từ rất sớm. Trước tiên hắn đến Vĩnh An Cung thỉnh an lão gia tử, sau đó quay về Lạc Chí Trai, bắt đầu một ngày bận rộn. Chu Doãn Thông xử lý chính vụ có phần khác với lão gia tử. Lão gia tử ngoại trừ những lúc triều hội lớn cho quần thần cùng bàn bạc, những khi khác đều càn cương độc đoán. Còn Chu Doãn Thông bình thường ở đại triều hội lại không mấy khi phát biểu ý kiến, ngược lại thích trong lúc làm việc hễ phát hiện vấn đề là lập tức triệu kiến thần tử thương nghị. Hơn nữa, thường mỗi lần nói chuyện là mất cả buổi. Bởi vậy, bên cạnh Lạc Chí Trai được bố trí riêng một dãy công sự phòng. Các vị các thần Lục bộ Cửu khanh không thể lúc nào cũng túc trực tại đây, nhưng trong công sự phòng luôn có mấy vị đại thần lưu lại trực ban, tiện bề cho hoàng đế triệu kiến vấn đối. Thực ra so sánh hai bên, cách xử lý chính vụ này của Chu Doãn Thông lại khiến các đại thần mệt mỏi nhất, bởi họ phải sẵn sàng có mặt bất cứ lúc nào, tinh thần lúc nào cũng phải giữ ở mức căng thẳng cao độ. Chu Doãn Thông khoanh chân ngồi trên sập xem tấu chương, mấy vị đại thần buông thõng hai tay đứng ở cửa. Thái giám tổng quản Vương Bát Sỉ đang chỉ huy cung nhân bày biện bữa sáng. "Bố chính Hà Nam cùng nha môn Hà Đạo dâng tấu, xin triều đình cấp bạc khơi thông đường nước sông Hoàng Hà!" Chu Doãn Thông mở một bản tấu chương ra, "Trong tấu xin tám mươi vạn ngân nguyên, điều động ba vạn dân phu." Dứt lời, hắn khẽ nâng mí mắt, "Công bộ thấy thế nào?" Sông Hoàng Hà nước chảy xiết, gần như là căn bệnh nan giải xuyên suốt các triều đại, không trị thì ngập úng tràn lan, nhưng trị mãi mà thành hiệu vẫn rất ít ỏi. Nghe vậy, trong số các đại thần đứng hầu, Công bộ Thị lang Luyện Tử Ninh vội bước ra thưa: "Khởi tấu hoàng thượng, con số tám mươi vạn dùng để trị thủy cũng không tính là nhiều, ba vạn dân phu cũng chẳng phải công trình gì quá lớn. Nhưng thần cho rằng, đường sông ở Hà Nam năm nào cũng tu sửa, năm nào cũng chắp vá. Năm nay tám mươi vạn sang năm lại tám mươi vạn, chẳng khác nào dao cùn cứa thịt, quốc khố dẫu có nhiều tiền cũng có ngày kham không nổi!" "Huống hồ, nếu thật sự trị dứt điểm được thì đã đành. Đằng này thủy hoạn cứ lặp đi lặp lại, cách dăm ba năm lại có nguy cơ bùng phát." Nói đoạn, Luyện Tử Ninh nhìn sắc mặt Chu Doãn Thông, tiếp tục nói, "Thần cho rằng, trị sông không thể chỉ nhìn trước mắt. Vẫn phải trù tính bao quát, không dám mong một lần là vĩnh viễn yên ổn, nhưng ít nhất trị một lần cũng phải giữ được thái bình bảy tám năm!" "Lão thần phụ nghị!" Lại bộ Thượng thư Lăng Hán cất lời theo, "Lão thần vốn là người Hà Nam, có những lời đồng liêu khác không tiện nói, lão thần lại có thể nói thẳng không kiêng dè!" "Ồ?" Chu Doãn Thông cười nói, "Chẳng lẽ đằng sau món bạc trị thủy này còn có ẩn tình gì?" Dứt lời, hắn quay sang bảo Vương Bát Sỉ: "Chuyển ghế cho bọn họ ngồi xuống, bọn họ cũng chưa dùng bữa sáng, bên trẫm hai ba món là đủ rồi, chỗ còn lại đem đặt trước mặt họ!" Nói rồi lại bảo với quần thần: "Quân thần chúng ta cũng đừng câu nệ ăn không nói ngủ không lời làm gì, vừa ăn vừa nói!" "Thần đẳng khấu tạ thiên ân!" Mọi người ngồi xuống, Vương Bát Sỉ dẫn theo các tiểu thái giám bưng thức ăn đặt lên bàn trước mặt họ. Các vị thần tử này cũng phải ra khỏi nhà vào cung từ sáng sớm, bữa sáng chỉ ăn vội vài miếng, lúc này bụng dạ đã sớm đói cồn cào. "Đem món canh thịt viên qua cho Lăng Hán, mướp đắng đưa cho Như Thường..." Về sở thích của các đại thần, Chu Doãn Thông cũng nắm được đôi phần. Lăng Hán ăn mấy viên thịt, và hai miếng cơm rồi mới lên tiếng: "Thần là người Hà Nam, bách tính Hà Nam đã sợ hãi vì tai ương lũ lụt lắm rồi. Quan phủ trị sông là chuyện tốt, nhưng thần sợ, sợ quan viên địa phương trị sông chỉ vì mục đích trị sông!" "Họ không nghĩ tới trăm năm sau mà chỉ nghĩ tới cái lợi trước mắt, mục đích ban đầu của việc trị sông là để bách tính yên ổn, lũ lụt không còn hoành hành. Nhưng có những quan viên địa phương chẳng màng tới điều đó, chỉ xem việc trị sông là công lao chính tích." "Lão thần không phải nói hễ địa phương dâng tấu xin tiền là dùng bạc triều đình mua lấy chính tích của bản thân. Nhưng quả thực có chuyện như vậy, quá khứ có, tương lai cũng sẽ có." "Những lời Luyện Thị lang vừa nói kỳ thực là chừa thể diện cho Bố chính ty cùng Hà Đạo Hà Nam, tám mươi vạn trị thủy cũng chỉ là trị ngọn không trị gốc." Nói đến đây, Lăng Hán nhìn sang bên cạnh, cười nói, "Hầu Thị lang từng làm Bố chính Hà Nam, tưởng chừng cái nhìn cũng giống như lão thần!" Chu Doãn Thông chuyển ánh mắt sang Hầu Dung: "Ngươi nói thử xem!" Hầu Dung đứng dậy hành lễ, rồi chậm rãi thưa: "Thần tại nhiệm ở Hà Nam mấy năm, từng trị sông hai lần. Một lần là lúc mới nhậm chức, liên kết với hương thân thương cổ địa phương nạo vét lòng sông quy mô nhỏ. Lần thứ hai là sau trận thủy tai năm kia, Thái thượng hoàng khi ấy đã xuất nội khố để trị sông!" "Trước kia không phải không muốn trị, mà là quốc khố thực sự không có tiền, chỉ đành chắp vá qua ngày. Nay quốc khố dồi dào, hoàng thượng lại khoan hậu, hễ địa phương xin tiền trị sông mở đường là không khi nào không cấp!" Hiển nhiên hắn nói có ngụ ý, Chu Doãn Thông lặng lẽ chờ nghe tiếp. Hầu Dung cũng cân nhắc lời lẽ thích hợp: "Thần ước lượng sơ bộ, đúng như lời Lăng lão đại nhân nói, tám mươi vạn tuy không đến mức thiếu thốn quá nhiều, nhưng dùng để trị họa đường sông thì khó tránh khỏi để lại cái đuôi!" "Lời này của thần tuy đắc tội người khác, nhưng thần không thể không nói. Đã biết rõ sẽ để lại cái đuôi, cớ sao không một lần xin đủ bạc tiền để trị dứt điểm?" "Hai năm nay không có chiến sự, quốc khố có tiền, quan viên chìa tay xin bạc tu sửa chỗ này trị chỗ kia đã thành thói quen. Bởi những điều này đều là vốn liếng trong lý lịch của họ." "Họ xin bạc thành thói quen, thì nhiều việc sửa trị ở địa phương cũng thành lệ thường. Ví như lần này, để lại một cái đuôi. Vậy thì quan viên địa phương khóa sau sẽ có danh nghĩa hợp lý để xin triều đình cấp bạc!" Nói đến đây, hắn nhìn sắc mặt Chu Doãn Thông, đánh bạo nói tiếp: "Năm nào cũng đòi, năm nào cũng sửa, một khi đã thành thông lệ, triều đình sẽ tiêu hao vô số mồ hôi nước mắt của dân gian..." Những mánh lới này, Chu Doãn Thông há lại không hay. Sở dĩ hắn nêu việc này ra trước mặt mọi người, chính là muốn các đại thần tự tay chọc thủng những mánh khóe bên trong. Nghĩ năm xưa, con đường trước cửa nhà hắn từ hồi hắn học tiểu học đã bắt đầu sửa, mãi đến khi tới tuổi lấy vợ vẫn chưa xong. Mà cũng lạ lùng thay, mùa xuân không sửa, mùa hè không sửa, cứ hễ sang thu là đào bới, rồi vội vàng dừng công trước mùa đông. Qua một mùa đông, sang năm con đường nát nhừ lại rải bê tông, rồi cứ thế sửa tiếp. Máy xúc cả ngày gầm rú cành cạch, nghe như tiếng súng máy của đám giặc Nhật. Lại còn dải cây xanh hai bên đường, vốn dĩ trồng cây ăn quả. Mỗi năm mùa hoa nở, người dân dắt díu cả nhà đi chụp ảnh ngắm cảnh. Về sau đùng một cái lại bảo có người hái quả ăn bị trúng độc, thế là chặt tiệt. Chặt xong lát gạch đỏ, năm sau đào lên lát gạch xanh, năm thứ ba biến thành bồn hoa, năm thứ tư lại đổi về gạch đỏ. Chu Doãn Thông cười cười: "Theo lời ngươi nói, bản tấu này của Bố chính và nha môn Hà Đạo Hà Nam là có rắp tâm bất lương rồi?" "Thần..." Hầu Dung suy nghĩ một chút, "Thần không dám võ đoán, nhưng ít nhất bọn họ không phải một lòng vì trị thủy, mà cũng mang tư tâm!" Dứt lời, hắn lại cất cao giọng nói tiếp: "Sở dĩ Hoàng Hà liên miên thủy hoạn, không phải vì sông không trị nổi!" Hắn khựng lại, "Thần mạn phép ví von, ví như một kẻ thường xuyên tiêu chảy, là do đồ hắn ăn bị hỏng chăng? E rằng vốn dĩ đường ruột dạ dày hắn đã có bệnh rồi!" Cách ví von thô thiển này lập tức khiến Chu Doãn Thông cùng các đại thần bật cười rộ lên. "Gớm, ngươi thật làm người ta phát tởm! Đang húp canh ăn thịt viên đấy nhé?" Lăng Hán cười mắng. "Thủy hoạn của Hoàng Hà cốt ở chỗ Hà Nam có quá ít cây cối!" Hầu Dung nói tiếp, "'Khoảng giữa Tung, Thiếu, từ chân đồi bằng phẳng lên đến đỉnh cao, tiều phu đốn chặt không sót một cây.' Cây cổ thụ trăm năm chỉ còn lại trong cổ tự, cây cối bên ngoài đều là mới trồng trong những năm gần đây!" Chu Doãn Thông nghe mà gật đầu liên hồi, lời này của Hầu Dung quả thực đã nói trúng gốc rễ vấn đề. Lũ lụt cũng là biểu hiện của môi trường sinh thái, mà sinh thái vốn là một vòng tuần hoàn khép kín. Không có cây cối thì không giữ được đất nước. Sử sách ghi lại thời thượng cổ, độ che phủ rừng ở Hà Nam chiếm hơn sáu phần mười, đến thời Nam Bắc triều chỉ còn hai ba phần mười, thời Đường xuống dưới hai phần mười, tới thời Tống thì chưa đầy một phần mười rưỡi. Hơn nữa, cũng vì những cuộc chiến tranh liên miên ở miền tây bắc thời Tống khiến rừng cây ở thượng nguồn Hoàng Hà bị chặt phá trơ trụi, càng làm trầm trọng thêm tình trạng ngập lụt ở hạ lưu. Lại thêm cương vực của họ Triệu nhà Tống quá đỗi nhỏ hẹp, nhằm nâng cao sản lượng, chỉ riêng việc ngăn dòng đắp đê lấn sông làm ruộng ở hạ lưu Hoàng Hà đã lên tới hai mươi hai triệu khoảnh. Rút cạn nước biến lòng sông vốn có thành ruộng đất, chẳng khác nào gây tai nạn trên đường cao tốc, không tắc nghẽn mới là lạ. "Thần khi ở Hà Nam đã nghiêm lệnh các nơi cấm chặt phá bừa bãi, cấm đốt rừng làm nương!" Hầu Dung lại nói, "Hoàng thượng, không phải thần ăn to nói lớn, nếu thực sự muốn trị sông thì đây không phải chuyện của riêng một hành tỉnh Hà Nam, mà nhất định thượng lưu hạ lưu phải cùng chung sức mới xong!" "Được!" Chu Doãn Thông không cần suy nghĩ liền nói, "Cứ theo lời các ngươi, không thể nhức đầu bốc thuốc đau đầu, mỏi chân xoa bóp đau chân, phải tìm ra căn bệnh gốc rễ của Hoàng Hà." Nói đoạn, hắn ngừng lại một chút, "Việc này trẫm giao cho Công bộ. Hầu ái khanh!" "Thần có mặt!" "Ngươi người tài cán cáng đáng nhiều việc, ngoài Lại bộ ra thì chức khuyết Hữu Thị lang Công bộ ngươi cũng kiêm luôn đi!" "Thần tuân chỉ!" Lúc này, Vương Bát Sỉ ở ngoài cửa bẩm báo: "Vạn tuế gia, Tào Quốc công tới rồi!" "Vào đi!" Sau đó, Chu Doãn Thông cười cười, nhìn bản tấu chương trong tay rồi tiện tay đặt sang một bên: "Tân nhiệm Bố chính Hà Nam cùng nha môn Hà Đạo này làm việc vụng về quá đỗi!" Câu nói ấy vừa khéo lọt trọn vào tai Lý Cảnh Long vừa bước vào. Trong lòng hắn thót lên một tiếng, thầm nghĩ: "Nha môn Hà Đạo Hà Nam ư? Hình như... đã từng đi cửa của mình, sao hắn lại đắc tội với Vạn tuế gia rồi?"