Chương 1356: Đức chính (1)

Câu nói nhân phẩm khó nói nên lời này, nói ra thật thú vị. Đối với đám sĩ tử như Giải Tấn hay Phương Hiếu Nhụ, dẫu đôi khi lập trường quan điểm bất đồng, nhưng về thân phận của mình, họ đều có chung một nhận thức: tự nhận mình là bậc sĩ. Tác dụng của bậc sĩ là phải làm người có ích cho giang sơn xã tắc và thiên hạ bách tính, bất kể có làm được hay không, chí ít họ đều hướng về phương diện ấy mà nỗ lực. Ngoài ra, kẻ sĩ còn phải lập thân cẩn trọng trong lời nói và hành động, trọng nghĩa khinh tài, chính trực khoan dung, nhẫn nại kiên cường, không mù quáng siểm nịnh hùa theo, càng không luồn cúi lấy lòng, đó chính là điều cổ nhân gọi là tư đức. Giải Tấn không hạ thấp Lý Chí Cương ở các phương diện khác như năng lực, mà lại nhằm vào nhân phẩm, chứng tỏ tư đức của người này chẳng ra sao. Bốn chữ "tư đức khiếm khuyết", đối với một vị quan viên trong thời đại này, tuyệt đối là một khiếm khuyết chí mạng. Nhưng ngược lại, loại người có tài không đức ấy, trên thực tế lại là trợ thủ đắc lực nhất trong tay quân vương. Bất cứ việc gì cũng có thể yên tâm giao phó, bởi vì kẻ đó sẽ vì nhận được lời khen ngợi của quân vương, vì đoạt lấy quyền thế và địa vị cao hơn, mà điên cuồng giẫm đạp lên đầu kẻ khác để tiến lên. Mặt khác, sau này khi quân vương đã dùng chán, hoặc để dẹp yên phẫn nộ trong thiên hạ, chỉ cần bốn chữ "tư đức khiếm khuyết" là đủ đẩy hắn xuống vực sâu muôn trượng, vạn kiếp bất phục. Tâm thuật đế vương xưa nay vốn vậy, cũng chẳng phải hoàng đế vô tình. Hoàng đế không giống kẻ phàm tục. Người bình thường ắt hẳn chẳng ưa loại kẻ thấy lợi quên nghĩa bên cạnh mình; đã ghét thì không gần gũi, chẳng thèm qua lại, đường ai nấy đi, cầu ai nấy bước. Ngươi phát đạt cũng chẳng chiếu cố ta, ta bần cùng cũng chẳng cầu cạnh ngươi. Cách xử thế đầy tính người, phóng khoáng lại thẳng thắn thuần túy ấy, đặt nơi hoàng đế lại không thể dùng được. Bởi lẽ thiên hạ này vốn dĩ mỗi người mỗi khác: có kẻ đức tài vẹn toàn, có kẻ có đức vô tài, có kẻ tài hoa xuất chúng nhưng tâm địa bất chính, lại có kẻ sinh ra đã gian trá xảo quyệt. Hoàng đế cũng chẳng có cách nào thay đổi bất kỳ ai, điều ngài phải làm là làm sao dùng cho tốt những kẻ này. "Có những việc vốn định để Bàn Bàn gánh tiếng oan, giờ xem ra lại tìm được cho Bàn Bàn một tay trợ thủ đắc lực!" Một vạt tà dương khẽ hắt qua song cửa, rơi trên nửa khuôn mặt Chu Doãn Thông. Nụ cười kỳ quái thoáng hiện trên mặt hắn khiến Giải Tấn đứng trước mặt dựng cả tóc gáy. Là cựu thần Đông Cung theo hầu Chu Doãn Thông nhiều năm, tính khí của vị hoàng đế này hắn cũng mò mẫm hiểu được vài phần. Mỗi khi hoàng đế lộ ra vẻ mặt này, tám chín phần mười là chẳng toan tính điều gì tốt đẹp. "Trẫm vừa giao cho Lý thị lang một việc!" Chu Doãn Thông khẽ nói, "Bảo hắn thống kê số lượng tiện dân trong thiên hạ." Dứt lời, hắn thở dài cười khẽ, "Đại Minh ta thay nhà Nguyên lập lại trật tự, trả lại cho thiên hạ Hoa Hạ vầng nhật nguyệt sáng trong, chấn hưng Hán lễ. Nhưng có một số việc vẫn chưa thể chu toàn vẹn mỹ, vài thứ ác chính từ tiền triều vẫn còn lưu truyền lại." Giải Tấn nghe vậy, trầm ngâm một thoáng: "Bệ hạ định ban thân phận lương dân cho đám tiện dân bách tính ấy sao?" Nói đoạn, hắn khom mình hành lễ: "Bách tính trong thiên hạ bất kể giàu nghèo đều là con dân của bệ hạ, cớ sao phải phân biệt sang hèn? Nếu bệ hạ thực sự phế bỏ ác chính tiện tịch, đó là phúc của thiên hạ, phúc của thần dân, phúc của Đại Minh ta!" Chu Doãn Thông cười bảo: "Trẫm chính có ý này. Có điều việc này rốt cuộc vẫn cần một cái cớ!" Giải Tấn nghe tiếng đàn hiểu ý người, lập tức thưa: "Ngày mai thần sẽ dâng tấu chương!" Dứt lời, hắn bỗng hơi nhíu mày, "Xóa bỏ tiện tịch, trả lại thân phận lương dân nói ra chỉ là một câu của bệ hạ, nhưng việc hậu sự lại vô cùng gai góc. An trí những người này thế nào đây? Đọc sách thi cử thì họ không làm được, làm công buôn bán e rằng cũng chẳng đủ sức, còn nếu làm ruộng thì ruộng đất lấy từ đâu ra?" Đây mới thực sự là kẻ thông minh, trong chớp mắt đã suy một ra ba! Tha tiện dân về làm lương dân đồng nghĩa với việc bỗng dưng Đại Minh tăng thêm rất nhiều nhân khẩu, việc dàn xếp thỏa đáng số nhân khẩu này mới là mấu chốt để thu phục lòng dân. Nhưng muốn an trí bọn họ, tất sẽ làm dấy lên sự bất mãn của một bộ phận không nhỏ. "Cho nên việc này còn cần người có tài năng, có bản lĩnh và có lòng kiên định giúp triều đình chấp hành cho thỏa đáng!" Chu Doãn Thông cười nói, "Ngươi thấy ai có thể đảm đương?" Còn có thể là ai nữa? Gần như ngay tức khắc, một cái tên đã hiện lên trong đầu Giải Tấn: Lễ bộ Thị lang Lý Chí Cương. Nhưng ngay sau đó trong lòng hắn lại thấy cay đắng, thủ đoạn của hoàng thượng quả thực ngày càng xuất thần nhập hóa. Nếu mình tiến cử Lý Chí Cương, làm tốt thì mặt mũi mình dĩ nhiên được nở mày nở mặt; nhưng vạn nhất làm hỏng, kẻ tiến cử như mình cũng phải chịu trách nhiệm liên đới. Quan trọng nhất là tương lai một khi Lý Chí Cương trở thành bia ngắm của mọi người, chính mình còn phải là kẻ đầu tiên quay mũi giáo, nhằm thẳng vào Lý Chí Cương mà dâng một bản tấu thật nặng. "Thần cho rằng, Lễ bộ Thị lang Lý Chí Cương hoàn toàn đủ sức đảm đương!" Giải Tấn đắng chát thưa. Chu Doãn Thông nhìn hắn, dường như đang đoán tâm tư nhỏ nhặt của đối phương, trên mặt nở nụ cười nhạt: "Thị lang Lễ bộ thì phân lượng cũng đủ, Lễ bộ lại cai quản việc giáo hóa thiên hạ, để hắn làm thì đúng là danh chính ngôn thuận." Dứt lời, hắn ngừng lại một nhịp, "Có điều, chỉ một mình hắn liệu có đơn thương độc mã quá chăng?" "Còn cần ai nữa?" Giải Tấn giật mình, một vị thị lang mà còn thế cô lực mỏng, vậy tức là cần một nhân vật lớn hơn cả thị lang cùng đứng chung hàng ngũ? Là ai chứ? Lúc này, chỉ nghe Chu Doãn Thông nói tiếp: "Ngươi đấy, nay chức quan tuy chưa bằng Thượng thư lục bộ, nhưng dẫu sao cũng là Tham tán đại thần của Nam Thư Phòng, tầm mắt phải nhìn xa trông rộng, xuất phát từ đại cục. Có những việc phải nhìn lên trên, đừng lúc nào cũng nhìn xuống dưới!" Giải Tấn càng thêm mờ mịt, nhìn lên trên nghĩa là tìm một người quan to hơn Lý Chí Cương? "Nếu ngươi cứ nhìn xuống dưới, ngày sau có biến chẳng phải sẽ tự mình rối loạn trận cước sao?" Chu Doãn Thông cười trêu. Giải Tấn ngẫm nghĩ hồi lâu, khom mình hành lễ thưa: "Thần ngu muội, thực sự không hiểu ngọn ngành, xin bệ hạ chỉ rõ!" Thông minh thì có thông minh, nhưng vẫn chưa đủ thấu triệt! Chu Doãn Thông thầm nghĩ, nhìn nhận sự việc vẫn chưa đủ bao quát, chưa đạt đến tầm vóc của bậc tể phụ quốc gia. Nhưng nói đi cũng phải nói lại, nếu Giải Tấn thực sự là mẫu người hoàng đế nói câu nào liền hiểu thấu câu đó, Chu Doãn Thông chưa chắc đã coi trọng và bồi dưỡng đến mức này. "Xóa tiện tịch trả lại thân phận lương dân là mối đức chính đầu tiên kể từ khi trẫm lên ngôi, việc lớn nhường này, ngươi nghĩ một tên thị lang là đủ gánh vác trọng trách sao? Đây đâu phải chuyện sửa sông đắp cầu, mà là quốc sự liên quan đến hàng triệu nhân khẩu!" Chu Doãn Thông tiếp lời, "Nếu loại chuyện này chỉ cần một thị lang là làm nổi, thì trẫm lập ra Nam Thư Phòng làm gì? Chọn các ngươi làm Tham tán đại thần làm gì?" "Nhân tuyển còn lại chọn từ Nam Thư Phòng?" Giải Tấn chợt vỡ lẽ, song trong lòng vẫn do dự bất định, thầm nghĩ: "Ai chứ? Chuyện này Bạo Chiêu ắt hẳn tình nguyện làm, nhưng người đó mà nhúng tay e là gà bay chó sủa. Ngụy Quốc công? Tào Quốc công?" Nghĩ tới đó, hắn bỗng nhiên hiểu ra. Hắn liền cất lời: "Bệ hạ dạy rất phải, thần trộm nghĩ Yến Vương thế tử điện hạ tính tình tài tư mẫn tiệp lại trầm ổn độ lượng, vả lại còn là tông thân cận chi của hoàng thất. Đã là đức chính của bệ hạ, để người trong hoàng thất thống lĩnh ắt sẽ danh chính ngôn thuận hơn, trở lực cũng ắt giảm đi rất nhiều!" Tên ngốc này xem ra vẫn chưa ngu muội đến cùng, cuối cùng cũng đã sáng dạ. Chu Doãn Thông hài lòng gật đầu: "Tốt!" Dứt lời, hắn đùa cợt, "Ngươi tưởng trẫm bảo ngươi tiến cử Lý Chí Cương sao, ha! Một Tham tán Nam Thư Phòng như ngươi mà mắt chỉ nhìn chằm chằm vào một tên thị lang? Chỉ có chừng ấy khí phách thôi à?" Giải Tấn nhất thời thấy ấm lòng: "Bệ hạ!" "Ngươi dâng tấu chương, tiến cử Tham tán Nam Thư Phòng Yến Vương thế tử làm chủ sự, trẫm sẽ điểm Lễ bộ Thị lang phụ tá!" Chu Doãn Thông cười trêu, "Ngươi không sợ một tên thị lang không gánh vác nổi, trẫm còn sợ hắn làm hỏng việc đây!" "Bệ hạ khiến thần hổ thẹn không chốn dung thân!" Giải Tấn cảm kích đến rơi lệ. Sao hắn có thể không hiểu mình vừa rồi đã hiểu sai ý hoàng đế, lúc này càng thấu rõ hơn tấm lòng che chở của hoàng đế dành cho mình. Bảo hắn dâng tấu đề nghị trừ bỏ ác chính tiện tịch vốn dĩ là trao cho hắn một công trạng để có thể ngẩng cao đầu trong Nam Thư Phòng, cho hắn một điểm tựa để cất lên tiếng nói giữa triều dã, giúp vị Tham tán Nam Thư Phòng này có thể sánh vai cùng các Thượng thư lục bộ. Còn việc để hắn tiến cử đại thần, lại càng là sự coi trọng và tín nhiệm sâu sắc của hoàng đế dành cho hắn. "Ngươi và Đỉnh Thạch xưa kia đều là bạn đọc sách của trẫm." Chu Doãn Thông nói tiếp, "Dụng Chi, ngươi với trẫm nào khác gì tay chân? Có điều bản tính của ngươi mang vài phần ngông cuồng phóng túng, để ngươi vào Nam Thư Phòng cũng là vì muốn mài giũa tính nết của ngươi. Đã là mài giũa, trẫm sao nỡ để ngươi phải khó xử đôi bề?" "Hãy làm cho tốt, sớm ngày rèn giũa nên hình nên vóc đặng giúp trẫm một tay! Với tài năng của Giải Đại Thân ngươi, nếu chỉ làm một Hàn lâm thanh quý cả đời, chẳng phải là phí phạm của trời sao?"